ՍԻՄ-ի ՄԱՍԻՆ

ЖЕЛАЮ, ЧТОБЫ 2010 ГОД СТАЛ ГОДОМ ПОБЕД АРМЯНСКОГО НАРОДА

Обобщая достижения имеющей 20-летнюю историю партии "Союз Конституционное право" в 2009 г., надо отметить, что прошедший год был для партии достаточно бурным и важным в плане расширения партии, реализации поставленных перед ней задач и внесения своего вклада во внешнюю и внутреннюю политику страны.

Как отметил председатель партии СКП ГАЙК БАБУХАНЯН: "Год был важен еще и тем, что партия выступила с рядом предложений. Так, СКП предложил, чтобы в армяно-турецких отношениях появилась определенность, в частности было предложено принять закон об уголовной ответственности за отрицание Геноцида. Ряд предложений касался проблемы беженцев, так как считаем, что Армения представляет мало требований к этой проблеме. Поэтому мы предложили дать председателю комитета беженцев статус заместителя премьер-министра."

-Г-н Бабуханян, с какими еще инициативами выступила ваша партия в 2009 году, и насколько вы были последовательны в вопросе их осуществления?

-Мы также предложили, чтобы 1-ое декабря стало государственным праздником (напомним, что 1-ого декабря 1989 года Верховный Совет Армянской ССР и Национальный Совет Карабаха приняли решение о воссоединении Армянской ССР и Нагорного Карабаха). А 1-го декабря прошлого года благодаря усилиям СКП с активным участием политических деятелей и СМИ было отмечено 20- летие этого воссоединения. Отмечу, что параллельно на протяжении всего года нами велась борьба против деятельности олигархов, мафии. В русле этой борьбы наша партия выступила с многочисленными заявлениями как во время публичных выступлений, так и через печатный орган партии - газету "Иравунк". Обобщая прошедший год, я повторю, что надо бороться против монополий для того, чтобы освободить нашу экономику.

-Г-н Бабуханян, вы подвергли жесткой критике работу правительства вплоть до требования отставки премьер-министра РА Тиграна Саркисяна.

-Страна, в которой зафиксировано 15 процентов спада (что является рекордной цифрой по СНГ), должна сделать выводы относительно своей экономической политики. Думаю, что существующая фискальная политика неприемлема для Армении, тем более что эти наши якобы опытные экономисты не смогли спрогнозировать социально-экономическое состояние нашей страны и финасово-экономический кризис, что также не позволительно.

-В целом год для Армении в политическом плане был напряженным и полным важных событий. Чем с точки зрения СКП ознаменовался прошедший год для Армении и какие у вас прогнозы относительно внешней и внутренней политики страны?

-Для Армении самым главным, конечно, был процесс налаживания армяно-турецких отношений. Мы считаем, что Армения добилась очень больших успехов в результате инициативной политики президента страны. Прежде Армения в плане внешней политики была довольно пассивной, второстепенной, даже третьестепенной страной. Но сегодня в результате этой инициативной политики наша страна стала участником, игроком в большой политике, что однозначно является большим достижением. Одновременно, считаю, что в арцахском вопросе тоже произошла конкретизация, и если раньше существовала неопределенность относительно статуса, территории и др, то сегодня сделано несколько четких заявлений относительно того, что сейчас наиважнейшим является вопрос статуса Нагорного Карабаха.

Поездка президента РА Сержа Саркисяна по общинам диаспоры тоже стала важным шагом во внешней политике. Правда, там прошли оппозиционные выступления, были разногласия, но существенным было не это, а то, что впервые президент нашей страны выступил как президент всего армянства. Президент РА, посещая различные общины, встречался не с государственными мужами тех стран, а с нашими соотечественниками, и весь мир увидел, что армяне - всемирная нация и не ограничена 38 тыс.кв. км. Я и сам в этом году много общался с различными общинами диаспоры и должен сказать, что вопрос не в том, какая ее часть выступала против, а то, что мы вместе, всей нацией, обсуждали наши национальные проблемы. Мир видит это, и это воодушевляет нас самих, армян, а в спорах, несомненно, рождается истина. После поездки президента последовало его обращение к нации, касающееся армяно-турецкого вопроса, что дало ответы на многие вопросы и внесло конкретизацию во внешнюю политику. Эти уточнения продолжаются: возьмите выступление президента на съезде РПА, затем последнее заявление относительно пересмотра нашего законодательства в плане конкретизации, решение Конституционного суда. Возьмите выступление председателя НС Овика Абрамяна, где говорится, что если понадобится, то Турция получит соответствующий ответ. То есть если сравнить заявления в начале и конце года, то становится ясно, что внешняя политика Армении оттачивается.

Надо отметить, что внешнее давление на РА уменьшилось, и если помните, в начале года в ПАСЕ звучали угрозы, что применят наказание, сделают то, сделают другое, но сегодня формируется более так сказать дружелюбное отношение к Армении, и, кроме того, есть положительные сдвиги. Например, США сняло ограничение по отношению к Карабаху, в парламенте Великобритании сформировалась карабахско-британская группа, в некоторых высказываниях руководителей европейских стран слышатся новые нотки. Россия также верна своей политике и т.д.

Единственное исключение во внешней политике - выступления премьер-министра РА, которые в частности относятся к Турции (например, что неважно, признают другие страны геноцид или нет, важно, чтобы его признала Турция, и т.д.), что мы тоже критиковали, так как считаем, что выступления премьер-министра входят в диссонанс с заявлениями президента страны. И если, по Конституции, внешнюю политику страны ведет президент страны, то надо предложить другим официальным лицам либо следовать ему, либо не выступать на темы внешней политики.

- Фактически, даже вступление премьер-министра РА в ряды РПА не помогло ему сориентироваться?

- Вступление премьер-министра в РПА всего лишь предотвратило создание им и некоторыми олигархами новой партии. Но то, что олигархи творят в экономике что хотят, что остаются монополисты, что большая часть экономики теневая и то, что малый и средний бизнес не могут состояться в Армении и Армения остается страной, которая зависит в основном от сумм извне, - это очевидно. И пока Армения не избавится от своих олигархов и пока бизнес не отделится от политики, пока в парламенте не станут заседать политические деятели, а не олигархи, единственная политика которых - набить свои карманы, - мы вперед продвинуться не сможем.

Должен также отметить, что в плане законности у нас очень много проблем, потому что олигархи создали банды, каждый разгуливает со своим “войском”, эти отряды время от времени выясняют отношения друг с другом, иногда от них страдают люди. Пока все не станут равны перед законом, пока правоохранительные органы не поймут, что они правоохранительные, а не, как они сами говорят, «силовые», у нас не будет Армении, о которой так мечтаем. Они называют себя силовиками, то есть в Армении все основано на силе: я сильный, ты слабый, значит я прав, а ты- нет, ты должен мне подчиняться. Выходит, что наши «силовые» органы сильны по отношению к народу, но очень слабы по отношению к олигархам. То есть олигархов надо лишить их «войск», и вопрос защиты народа и закона оставить правоохранителям.

-Г-н Бабуханян, как вы в целом оцениваете внутриполитическую жизнь Армении?

-Во внутриполитической жизни страны произошли различные процессы: с одной стороны Армянский Национальный Конгресс как таковой угас, и если в начале прошлого года АНК старался проявить активность и делать громогласные заявления, то после выборов мэра города Еревана, когда АНК понял свое место на политическом поле, началось его угасание, этому процессу способствовало и то, что в вопросе армяно-турецких отношений АНК высказывал противоречащие друг другу мнения, окончательным результатом чего стал раскол в АНК, вследствие этого на избирательном участке номер 10 трое членов конгресса выдвинули свои кандидатуры и ни один не набрал приличное количество голосов. Это всего лишь один избирательный участок, а если бы Конгрессу дали несколько участков, я уже не говорю о власти в республике. Представляете, какие катастрофические последствия бы это имело?! Но факт, что АНК «умер», я не сказал бы преждевременно, он прожил даже дольше предусмотренного времени, но этот факт был очень положительный и важный, так как это политическая сила чуждая нам и выполняла заказы других стран. В счастью, эта политическая сила практически ушла с арены, сформировалась новая оппозиция.

-Поговорим, если возможно, об оппозиции с новым лицом?

-В первую очередь, отметим, что Дашнакцутюн вышла из коалиции и сформировала другое крыло оппозиции, продолжает действовать другая оппозиция, которую мы создали еще в позапрошлом году: “Межпартийные консультации” - патриотическая оппозиция, сформированная из 6 партий.

-Какие планы у СКП на 2010 год?

-Как партия мы продолжим участвовать в трех наиважнейших процессах, которые происходят в Армении: первое - армяно-турецкие взаимоотношения, мы всегда высказываем свою позицию. Мы считаем, что Армения должна вести по отношению к Турции очень жесткую и одновременно конструктивную политику. Понимаем, что надо поднять уровень безопасности в регионе, что от открытия границ определенные бонусы получат и Армения, и Турция, но одновременно мы ни в коем случае не позволим, чтобы Турция избежала вопроса Геноцида, а также ответственности за оккупацию и аннексию наших территорий. А всех тех, кто смотрит на Турцию сквозь дымку романтизма (они появились во времена ЛТП , а сегодня ими руководит Тигран Саркисян), необходимо предупредить, что Турция продолжает оставаться вражеским государством, хотя одновременно мы находим, что надо идти на диалог с ней.

Второе - карабахский вопрос, который, конечно, продолжает оставаться для Армении одним из наиважнейших. В вопросе Арцаха мы считаем, что в рамках Минской группы надо продолжать переговоры, надо постараться найти вариант, который сделает возможным международное признание воссоединения или независимости Арцаха. Находим, что МИД ведет свою пропаганду пассивно, не проявляет соответствующей агрессивности. Так что мы будем следить за всем, что происходит в этой области, и выражать свою позицию.

Третье - будем подвергать резкой критике все антинациональные аодоподобные явления; с другой стороны, будем продолжать бороться против олигархии, противозаконных действий. Мы сторонники теории физической экономики, о чем писали в опубликованных книгах, говорили в выступлениях, и еще в 1995-м в опубликованной нами книге предвидели, что если экономика в Армении будет вестись таким образом, то Армения окажется на самой тяжелой ступени мирового кризиса. Надо уметь воздействовать на экономическую политику и защищать права человека в Армении. И наконец, СКП продолжает издавать газеты «Иравунк», «Расследование».

Наша партия всегда была и продолжает оставаться сторонником укрепления отношений с Россией, усиления системы безопасности в рамках ОДКБ.

-Что пожелаете армянскому народу в Новом году?

-Желаю выйти из экономического кризиса и жить достойной и обеспеченной жизнью, желаю, чтобы 2010 год стал годом побед армянского народа.

Гаяне ЗАРГАРЯН

 

 

Алиеву не мешает призадуматься

Чего можно ожидать от мюнхенской встречи Серж Саркисян - Ильхам Алиев, каким будет ее логическое продолжение и насколько вероятно, что Азербайджан развяжет войну? Мы обратились к некоторым политическим деятелям и попросили их высказать свое мнение.

Фракция партии "Процветающая Армения", председатель постоянной комиссии по вопросам европейской интеграции НС НАИРА ЗОГРАБЯН:
-"Мини"- выступление азербайджанского президента непосредственно перед мюнхенской встречей двух президентов было просто забавным. Хотелось бы дать совет угрожающему войной Алиеву перед тем как сыпать угрозами вспомнить о "воинственном" духе его армии, весь внутренний "потенциал" которой мы увидели в карабахской войне и который проявился в Будапеште, во время расправы над спящим армянским офицером. Вот он какой -"боевой" дух азербайджанской армии. Поэтому прежде чем оказывать давление в пропагандистических целях на процесс переговоров и сопредседателей, думаю, не мешало бы подумать даже президенту Азербайджана. А что касается ожиданий от мюнхенской встречи, то сами сопредседатели заявили, что определенный прогресс есть, но есть и серьезные основные вопросы, по которым они к соглашению не пришли. Что означает, что муссирующие слухи о скором решении основной проблемы НК далеки от действительности. Так же далеки от действительности "достоверные" сведения, распространяемые в азербайджанских и некоторых зарубежных СМИ после каждой встречи президентов Армении и Азербайджана, о сдаче освобожденных территорий. Президент нашей страны неоднократно заявлял, и, думаю, что никто в этом не сомневается, что первый пункт основного вопроса Нагорного Карабаха - статус республики. И только после договоренности по этому вопросу будет возможно обсуждение оставшихся вопросов, которые являются производными от основного. Это должно быть ясно каждому, так что дешевый идеологический блеф азербайджанской стороны после каждой встречи президентов давно уже "попахивает нафталином".
Председатель СКП ГАЙК БАБУХАНЯН:
-Позиция Армении на этом этапе должна быть следующей: прежде всего, по нашему законодательству Нагорный Карабах - неотъемлемая часть Армении, что утверждено историческим решением 1 декабря 1989 г. о воссоединении. Это решение - единственный государственный акт, который регулирует взаимоотношения Нагорного Карабаха и Армении. Решение о воссоединении Арцаха - нерасторжимая часть Конституции РА. В этом году исполнилось 20 лет со дня его принятия, и считаю, что Армения должна (СКП официально предложила это) утвердить 1-е декабря как праздник воссоединения и праздновать его очень торжественно на государственном уровне. Что касается предложений, чтобы Армения в том или ином случае признала независимость Нагорного Карабаха, то мы против этого, так как это будет уступкой со стороны Армении, то есть, Армения должна отделить от себя одну из своих областей и рассматривать ее как независимое государство. А если Азербайджан начнет военные действия на границе области Арцах, то, естественно, Республика Армения должна будет защитить свои государственные границы. Кроме того, в этом случае РА должна будет предупредить, что в направлении Нахичевана тоже будет сделан ответный удар, так как Баку даст нам хороший повод для освобождения нашего Нахичевана, что имеет жизненно важное значение для нашей экономики. Поэтому единственно правильным шагом со стороны Азербайджана будет признать временный статус НК, так, как это отмечено в Мадридских принципах, и продолжить переговоры и с властями НК.
-Г-н Бабуханян, считаете ли вы возможным возобновление военных действий?
-Вероятность возобновления военных действий считаю очень низкой. Конечно, всегда существует так называемый синдром "идиота" , который сработал в случае с Саакашвили, - он инициировал войну и потерял две области своей страны. Если теперь этот синдром "идиота" сработает в случае с Алиевым, то возможно, что и он предпримет попытки, но думаю, что есть несколько факторов, которые, тем не менее, не позволят ему пойти на этот шаг: первый - Нахичеван пострадает, второй - с карты исчезнет Гянджа, а также большие территории полей, находящиеся ниже Мингечаурского водохранилища, потому что ясно, что Армения вынуждена будет использовать все возможности для защиты безопасности своего населения и своей независимости. И третий - мгновенно улетучатся те миллионы долларов, которые вложены в нефтепровод Баку-Джейхан, так как этот нефтепровод будет уничтожен в первые же минуты войны. Пусть Азербайджану не кажется, что он сможет ограничиться 10 тысячами погибших: если в войне 1992-94 гг. потери Азербайджана составили 25 000 человек, то в этот раз прибавится еще один ноль и Азербайджан опять потерпит поражение.
Заместитель председателя НС РА САМВЕЛ НИКОЯН:
-Прежде всего постараемся отделить последнее заявление Алиева от сделанных ранее. Это заявление звучало несколько строже и казалось предназначенным не только для внутренней аудитории его страны. Думаю, что такой тон Алиева связан с современным развитием армяно-турецких отношений и следующим из этого процессом открытия границы, что может поставить Азербайджан и лично Алиева в довольно нелепое положение. И он таким образом хочет до урегулирования армяно-турецких отношений заставить Армению пойти на уступки в каком-либо вопросе. То есть, это заявление Алиева адресовано в первую очередь сопредседателям Минской группы ОБСЕ, потом - Армении. Не лишне будет здесь напомнить, что Армения уже видела их высокомерие, они успели однажды начать войну, мы уже прошли сквозь все это. Если господин Алиев желает во второй раз - это его проблема. То есть если он старается угрозой войны повлиять на ход переговоров, таким образом оказать давление на президента Республики Армения, то это просто наивно. Хотя бы потому, что господин Алиев знает о войне только по рассказам и статьям из газет, а был он в то время в цветущем возрасте и мог бы свои "воодушевляющие" выступления озвучивать непосредственно на поле боя. И смешно думать, что он этими угрозами сможет оказать давление на Сержа Саркисяна, который, в отличие от него, прошел всю войну и от рядового дослужился до главнокомандующего. То есть, Алиев должен был понять, что вряд ли человеку, знающему про войну только по газетам, удастся напугать прошедшего через все тяготы войны.

Гаяне ЗАРГАРЯН
Кероб САРГСЯН

“Тема геноцида стала новой темой”

18 декабря в РАУ прошла научно-практическая конференция на тему “Освещение процесса нормализации армяно-турецких отношений в СМИ”. Со своими докладами выступили как видные действующие политологи и журналисты Армении, по совместительству преподаватели РАУ, Андраник Теванян, Эдуард Казарян, Марина Авакян, так и студенты РАУ.

В своем вступительном слове завкафедрой практической журналистики Гайк Бабуханян в частности сказал: “Наша конференция носит научный, а не политический характер. И сегодня освещение армяно-турецких отношений занимает одно из ведущих мест в прессе Армении. Изучив прессу Армении, в частности деятельность информационного агентства “Новости Армения” и газеты “Иравунк” за 2007, 2008 и 2009 гг., мы пришли к следующему заключению: в 2007 г. армяно-турецкие отношения не входили даже в пятерку освещаемых тем. Так, в 2007 году в ”Новостях” было 8 публикаций на тему геноцида, в ”Иравунке” - 6, в 2008 их стало соответственно 13 и 9, а в 2009 году зафиксировался еще более резкий рост - 17 и 27. Фактически, в этих двух СМИ количество статей, исследований, публикаций на тему геноцида возросло в среднем в три раза. То же самое можно сказать об активизации упоминаний или исследований армянской общины, наследия армянской культуры в Турции. По сути эта тема стала новой темой, которая явилась как следствие активизации армяно-турецких отношений.”
В рамках конференции также был представлен фильм известного журналиста Артема Ерканяна “Врата Карса”.
Более полное освещение конференции мы представим в следующем номере нашей газеты.
Заруи БАБУХАНЯН

 

ՌԱԴԻԿԱԼ ՈՐՈՇՈՒՄԸ՚, ՈՐԸ ՇՐՋԵՑ ՀԱՅՈՑ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՆԻՎԸ

Հայկական ԽՍՀ երագույն խորհուրդը եւ Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային խորհուրդը 1989թ. դեկտեմբերի 1-ին որոշում են կայացրել Հայկական ԽՍՀ-ի եւ Լեռնային Ղարաբաղի վերամիավորման մասին: Սույն որոշման համաձայնª Հայկական ԽՍՀ երագույն խորհուրդը ճանաչում է Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի ինքնորոշման փաստը` հաստատված ԼՂԻՄ-ի մարզային խորհրդի 1988թ. փետրվարի 20-ի եւ հուլիսի 12-ի նստաշրջանում, ինչպես նաեւ մարզի բնակչության լիազոր-ներկայացուցիչների 1989թ. օգոստոսի 16-ի համագումարի եւ Ազգային խորհրդի հոկտեմբերի 19-ի նիստի որոշումներում:

Եվ հենց այս պատմական որոշման 20-ամյակի կապակցությամբ էլ ՍԻՄ-ի ՙԱզդակ՚ ակումբում տեղի ունեցավ կլոր սեղան-քննարկում, որին ներկա էին ՀՀԿ փոխնախագահ ալուստ Սահակյանը, նախկին պաշտպանության նախարար գեներալ Վաղարշակ Հարությունյանը, ՀԴԿ նախագահ Արամ ասպարի Սարգսյանը, ակադեմիկոս Լենսեր Աղալովյանը, ԲՀԿ խմբակցության անդամ, ԱԺ պատգամավոր Վարդան Բոստանջյանը եւ այլոք:
Ի դեպ, հանդիպման սկզբում զեկուցումով հանդես եկավ ՍԻՄ նախագահ ՀԱՅԿ ԲԱԲՈՒԽԱՆՅԱՆԸª նախապես նշելով, որ այսօրվա նպատակը մեկն է, միասին տոնելու դեկտեմբերի 1-ը` ազգի վերամիավորման 20-ամյակը: Այնուհետեւ պրն Բաբուխանյանը նշեց. ՙՍույն թվականի դեկտեմբերի 1-ին լրանում է Հայկական ԽՍՀ երագույն խորհրդի եւ Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային խորհրդիª Հայկական ԽՍՀ-ի եւ Լեռնային Ղարաբաղի վերամիավորման մասին որոշումն ընդունելու պատմական օրը: Դժվար է գնահատել վերոհիշյալ օրը հայ ժողովրդի նորագույն պատմության մեջ եւ Հայաստան պետության կայացման ընթացքում: Վերամիավորման մասին որոշումը Հայաստանի միակ պատմական իրավական ակտն է, որը սահմանում է ՀՀ-ի եւ ԼՂՀ-ի փոխհարաբերությունները: Որոշմամբ ԼՂՀ բնակչության վրա տարածվել է ՀՀ քաղաքացիության իրավունքները, իրականացվել է տնտեսական համակարգերի միաձուլում: ՙՍահմանադրական իրավունք միությունը՚ խորապես համոզված է, որ ժամանակն է ընդգծել նշված հստակ որոշման նշանակությունը` հետեւյալ հիմնավորումներով.
1. Հայկական ԽՍՀ երագույն խորհրդի եւ Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային խորհրդի 89թ. դեկտեմբերի 1-ի որոշումը ՀԽՍՀ եւ Լեռնային Ղարաբաղի վերամիավորման մասին օրգանապես ընդգրկվել է մեր պետականության հիմնարար փաստաթղթում` 1990թ. օգոստոսի 23-ի Անկախության մասին հռչակագրում եւ Հռչակագրի միջոցով անուղղակիորեն ամրագրված է ՀՀ Սահմանադրության նախաբանում: Հետեւաբար դա մեր օրենսդրության հիմնարար փաստաթղթերից մեկն է:
2. Հայկական ԽՍՀ երագույն խորհրդի եւ Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային խորհրդի 1989թ. դեկտեմբերի 1-ի որոշման հիման վրա 1990թ. Արցախում կազմավորվել են ՀՀ երագույն խորհրդի ընտրատարածքներ եւ ընտրվել են անկախացած Հայաստանի առաջին խորհրդարանի պատգամավորներ` դրանով իսկ իրավաբանորեն ամրագրելով վերամիավորման փաստը: Իսկ 1998թ., հիմք ընդունելով որոշումը, որպես ՀՀ նախագահի թեկնածու գրանցվել է Ռոբերտ Քոչարյանը, ով, ընտրվելով, այնուհետ 10 տարի ղեկավարել է երկիրը:
3. Հայկական ԽՍՀ երագույն խորհրդի եւ Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային խորհրդի 1989թ. դեկտեմբերի 1-ի որոշումն ամրագրում է այն սահմանները, որոնցում ընդունելի են Լեռնային Ղարաբաղի հիմնահարցի լուծումները:
4. Հայկական ԽՍՀ երագույն խորհրդի եւ Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային խորհրդի 1989թ. դեկտեմբերի 1-ի որոշումն ունի նաեւ մեծ բարոյահոգեբանական նշանակություն` ամրագրելով Հայաստանի նորագույն պատմության խոշորագույն նվաճումը` պատմական Արցախի ազատագրումը եւ վերամիավորումը: Դա նաեւ թույլ է տալիս հաղթահարել դարերով ձեւավորված եւ առաջընթացին խանգարող զոհի բարդույթը:
5. Հայկական ԽՍՀ երագույն խորհրդի եւ Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային խորհրդի 1989թ. դեկտեմբերի 1-ի որոշումը հետխորհրդային տարածաշրջանի երկրների կողմից կայացված որոշումներից առաջինն էր, որ ամրագրեց մարդու հիմնարար իրավունքներից մեկի` ազգերի ինքնորոշման սկզբունքի առաջնայնությունը: Բացի այդ, որոշման մեջ ամրագրված է հայ ժողովրդի` բռնի ուժով բաժանված երկու հատվածների վերամիավորման իրավունքը եւ ձգտումը՚:
Զեկուցման վերջում Հայկ Բաբուխանյանը նշեց, որ ՍԻՄ կուսակցությունն առաջարկում է.

1. Լրացում կատարել ՙՀայաստանի Հանրապետության տոների եւ հիշատակի օրերի մասին՚ ՀՀ օրենքում` սահմանելով դեկտեմբերի 1-ը որպես Արցախի` Հայաստանին վերամիավորվելու տոն:
2. Ստեղծել պետական հանձնաժողով այս որոշման 20-ամյակի տոնակատարությունները կատարելու համար:
ՍԻՄ նախագահն իր խոսքում ընդգծեց նաեւ, որ ՙայն տարածքները, որոնք վերամիավորվեցին այդ որոշմամբ, բացառությամբ Շահումյանի շրջանի, այսօր հանդիսանում են ՀՀ-ի անբաժանելի մասը: Եվ այդ համակարգերի` իրավական, քաղաքացիության, տնտեսական, թե մշակութային, այդ բոլոր համակարգերն իրականում գործում են որպես մեկ միասնական համակարգ:
Եվ այս առումով, մեր կուսակցությունը վտանգավոր է նկատում Հայաստանի կողմից ԼՂՀ անկախությունը ճանաչելու մասին խոսակցությունները: Ազգն ունի մեկ նպատակ, այն էª միասնական ժողովուրդª միասնական տարածքով: Եթե մենք անգամ գնում ենք ԼՂՀ անկախությունը ճանաչելու ճանապարհով, ապա դա պետք է լինի զիջում, այսինքն Հայաստանն իր մարզերից մեկը պետք է զիջի այլ կարգավիճակ ստանալու համար: Եվ եթե մենք ազգովին խոսում ենք մեր իղձերի մասին, ուրեմն պետք է խոսենք նաեւ վերամիավորման մասին: Այս տեսակետից, մենք գտնում ենք, որ տարանջատված ազգերն իրավունք ունեն միավորվելու, եւ եթե ազգը, որպես գերագույն նպատակ, իր մի մասն անկախության տանելու ճանապարհի մասին, ապա դրա վատ օրինակները մենք ունենք: Վերցրեք դրանց տարանջատված ֆրագմենտները` Ռուսաստանը եւ Ուկրաինան, որոնց փոխհարաբերություններն այսօր լարված են (մինչեւ 18-րդ դարը մի ազգ էր), վերցրեք Վիետնամներն ու Կորեաները եւ այլն: Տարանջատումը երբեք լավ արդյունք չի բերում: Եվ մենք գտնում ենք, որ Հայաստանը Լեռնային Ղարաբաղի անկախությունը կարող է ճանաչել մի դեպքումª իբր փոխզիջման էլեմենտ:
Ցավում եմ, որ վերջին շրջանում այնպես ստացվեց, որ որոշ ոչ պատասխանատու քաղաքական գործիչների պատճառով ձեւավորվեց ինչ-որ ղարաբաղցի-հայաստանցի հակադրությունը: Կարծում եմ, որ դա նույնպես վտանգավոր հակադրություն է, քանի որ ազգը մեկն է, իսկ մենք պետք է ձգտենք, որպեսզի պետությունը նույնպես լինի մեկը՚:
ՍԻՄ նախագահ Հայկ Բաբուխանյանի զեկուցումը եւ զեկուցման մեջ ներկայացված առաջարկներն ու դիտարկումները լսելուց հետո ներկաները կարծիքներ հայտնեցինª միաժամանակ խրախուսելով ՍԻՄ կուսակցության նախաձեռնությունն ու ներկայացրած  առաջարկները:
ԱԼՈՒՍՏ ՍԱՀԱԿՅԱՆª ՀՀԿ փոխնախագահ.
- Դեկտեմբերի 1-ը կարելի է ոչ միայն տոն կամ տոնական օր համարել, այլ նաեւ պիտի ասեմ, որ այն մեծ խորհուրդ ունի: Վերջին հաշվով, այն նորանկախ Հայաստանի պետականության ձեռքբերման հիմնարար փաստաթղթերից մեկն է: Մենք ակունքները չպիտի մոռանանք. այն, որ ամեն ինչ սկսվեց Ղարաբաղից, երբ Ղարաբաղը դարձավ մի ամբողջական ե°ւ քաղաքական գործառույթների, ե°ւ ազգային ռոմանտիկայի ամենակարեւորագույն գործոնը: Եթե հիշում եք, մենք նորանկախ Հայաստանում` պառլամենտում, արդեն ունեցանք արցախցի պատգամավորներ: Հետո, չգիտես ինչու, տարիներ անց այդ գործընթացները չշարունակվեցին: Բայց ծնվեց մի շատ կարեւոր փաստաթուղթ. 92թ. հուլիսի 7-ին երագույն խորհուրդը որոշում կայացրեց, որ այսուհետ որեւէ պետական պաշտոնյա որեւէ փաստաթղթի տակ չպետք է ստորագրի, որտեղ գրված է, որ Ադրբեջանի կազմում գտնվողը Լեռնային Ղարաբաղն է: Իհարկե, նաեւ բյուրեղացված մի փաստաթուղթ ունենք, որը բանավեճի առարկա չէ, դա օգոստոսի 23-ի Հռչակագիրն է` բանաձեւում է մեր ամբողջ իրողությունները: Ես կարծում եմ, որ այն ժամանակ էլ այդ միտքը կար, ավելի հասունացած, որ նորանկախ Հայաստանն ինքը պիտի ընդուներ Ղարաբաղի անկախությունը կամ վերամիավորումը: Մենք այդ ժամանակը կորցրեցինք: Եթե մենք այդ ժամանակ կարողանայինք  այդ որոշումը կայացնել, այսօր ավելի մեծ կռվաններ կունենայինք: Այդուհանդերձ մենք շատ գովելի ենք համարում այս նախաձեռնությունը, քանի որ սա իրոք այն փաստաթղթերից մեկն է, որը պետք է դիտարկել ոչ միայն պատմական խոսքերով, այլ նաեւ այն ամբողջ ճանապարհով, որով կարողացել ենք մինչ օրս գնալ: Առավել եւս, այս փաստաթղթի պատմականությունը նաեւ նա է, որ նորօրյա ժամանակներում հնարավոր դարձավ ժողովրդի իմաստնացած ռոմանտիկ գաղափարախոսությունը դեռեւս Սովետական Հայաստանի ժամանակ շրջանառության մեջ դնել:
ՎԱՐԴԱՆ ԲՈՍՏԱՆՋՅԱՆª ԲՀԿ խմբակցության անդամ.
- Չափազանց կարեւորում եմ վերամիավորման մասին այս փաստաթուղթը, որի կարեւորությունը ժամանակին մենք չհասցրեցինք զգալ: Փաստորեն այս փաստաթուղթը, ըստ էության, իր կարճ որոշումով դրեց այն հիմքերը, որի պարագայում մենք կարողացանք ու ձեռք բերեցինք ժողովրդավարական արժեքների կարգավորման ինստիտուտը ՀՀ-ում: Սա նաեւ մի փաստաթուղթ էր, որն ընձեռեց մեծ հնարավորություն` նոր ազատական հարաբերությունների անցնելու համար:
ԱՐԱՄ ՍԱՐՍՅԱՆª ՀԴԿ նախագահ.
- Մենք իրավունք չունենք մեզ զրկել այն իրավունքից, որը մեզ տրվել է: Ես կարծում եմ, որ մենք պարտավոր ենք խոսելու Արցախյան հարցի կարգավորման ներկա փուլի մասին եւ բոլորիդ է հայտնի, որ մեր կուսակցությունը ներկայացրել է իր դիրքորոշումը եւ մենք համոզված ասում ենք, որ Մադրիդյան սկզբունքները վնասակար են մեզ համար, ինչպես էլ որ այն մեկնաբանենք ու ներկայացնենք: Եթե մենք չենք ճանաչել Լեռնային Ղարաբաղի անկախությունը, մենք դրանով մեծագույն սխալ ենք կատարել, որովհետեւ նույն միջազգային հանրությունը շատ է սիրում, երբ որ նրա հետ խոսում եք իրավունքի լեզվով: Իսկ մենք այսօր քաղաքական խնդիրներ չենք հարթեցնում եւ ես համոզված ուզում եմ ասել, որ հեռանկար չեմ տեսնում: Եվ մենք իսկապես պետք է ունենանք հայեցակարգային մոտեցում, որի դեպքում մեզ հետ իսկապես հաշվի կնստեն:
ՎԱՂԱՐՇԱԿ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆª պաշտպանության նախկին նախարար.
- Ես համամիտ եմ ներկաների հետ, որոնք ընդգծում են այսօրվա կարեւորությունը, եւ որպեսզի մենք գնահատենք, թե դա ինչ որոշում է, պիտի հասկանանք, թե ինչ ժամանակահատվածում է այն ընդունվել: Դա եղել է Սովետական Միության ժամանակ, երբ ոչ մի այլ որոշում չէր կարող ընդունվել: Եվ դա եղել է ամենառադիկալ որոշումը եւ ճիշտ պահին. եւ ես համարում եմ, որ այդ որոշումը հիմք ծառայեց մեր հետագա հաղթանակների համար, ինչո±ւ, որովհետեւ ցույց տվեց մեր ժողովրդի կամքը եւ որ հայկական կողմը` Հայաստանը, Ղարաբաղի հարցում չի գնա զիջումների: Այնպես որ, ես համամիտ եմ, որ դեկտեմբերի 1-ը այսուհետ ընդգրկվի մեր պետական տոների ցանկում:
ԼԵՆՍԵՐ ԱՂԱԼՈՎՅԱՆª ակադեմիկոս.
- Ես ուզում եմ ընդգծել, որ արդեն 1988թ. հուլիսի 12-ին Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի պատգամավորների մարզային խորհուրդն ընդունում է որոշում, որով Լեռնային Ղարաբաղի մարզը դուրս է գալիս Ադրբեջանի տարածքից: Եվ բնական է, որ նա պետք է ունենար ինչ-որ կարգավիճակ: Եվ այս տեսակետից, Ադրբեջանը դրան հակազդելու համար վերացրեց այդ մարզային խորհուրդ կոչեցյալը եւ ընդունեց այլ տիպի մի քանի որոշումներ: Իսկ ահա 89թ. այդ որոշումն այս առումով պատմական է, այն է, որ Ադրբեջանի կազմից դուրս եկած մարզը վերամիավորվեց իր մայր հայրենիքի հետ, որն էլ ընկալվում էր որպես պատմական ակտ:

ՙԱզդակ՚-ում կայացած
հանդիպումը ներկայացրեց
ԱՅԱՆԵ ԶԱՐԱՐՅԱՆԸ

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆՆ ԷԼ ԿԱՐՈՂ Է ՆԱԽԱՊԱՅՄԱՆՆԵՐ ԴՆԵԼ՚

ՙՀայ-թուրքական գործընթացն ընթանում է կանխատեսելի հունով՚,- դեկտեմբերի 19-ին ՙԱրցախ՚ ակումբում հայտարարեց ՍԻՄ նախագահ ՀԱՅԿ ԲԱԲՈՒԽԱՆՅԱՆԸ:

ՙԹուրքիան կփորձի լրացուցիչ շահույթ հանել այդ գործընթացից, Ադրբեջանը կկառչի Թուրքիայից եւ կփորձի առաջ տանել իր շահերը եւ այս իրավիճակում Հայաստանը վարում է հստակ եւ տրամաբանական քաղաքականություն, որն ընկալելի է միջազգային հանրության համար: Մեր երկիրը կարող է նախապայմաններ դնել, սակայն տարածաշրջանում կա անվտանգության ապահովման խնդիր եւ, ելնելով դրանից, Հայաստանը գնաց զիջումների, այն է` առանց նախապայմանների համաձայնեց սկսել բանակցությունը: Միջազգային հանրությունը դա գնահատեց, եւ Հայաստանի կշիռը, որպես տարածաշրջանում նախաձեռնողական քաղաքականություն վարող երկիր, աճեց՚:
Անդրադառնալով Ցեղասպանության միջազգային ճանաչման խնդրին` Հ. Բաբուխանյանը նշեց, որ. ՙԵթե Թուրքիայի հասարակությունը Ցեղասպանությունից անցած գրեթե հարյուր տարիների ընթացքում ընդհանրապես տեղյակ չէր իրենց պապերի կատարած հանցագործության մասին, քանի որ այն թաքցվում էր, ապա այսօր Թուրքիայում ակտիվորեն քննարկվում է հարցը, իսկ նրանց վարչապետը փորձում է արդարացնել իր պապերին: Ակնհայտ է, որ գործընթացը գնում է դեպի Ցեղասպանության ճանաչմանը: Այս կապակցությամբ, սակայն, պետք է նախազգուշացնեմ որոշ հայ գործիչների, որ Ցեղասպանության ճանաչման խնդիրը չփորձեն նսեմացնել: Այս առումով ինձ մտահոգում է մեր երկրի վարչապետի դիրքորոշումը: Եթե համեմատենք Հայաստանի եւ Թուրքիայի վարչապետների խոսքը խնդրի նկատմամբ, ապա Հայաստանը հայտնվում է խնդրողի, իսկ Թուրքիան պահանջողի դերում, այնինչ պետք է լիներ հակառակը: Չմոռանանք, որ Թուրքիան եղել է եւ դեռեւս մնում է Հայաստանի հանդեպ թշնամական պետություն: Քանի կա Թուրքիան, կլինի պանթուրքիզմի գաղափարախոսությունը, որին խոչընդոտում է Հայաստանը՚:
Հայաստանի այսօրվա  անելիքների հետ կապված ՍԻՄ առաջնորդն ասաց. ՙՆախեւառաջ Հայաստանը չպետք է չափազանց շահագրգռված լինի Թուրքիայի հետ հարաբերությունները կարգավորելու մեջ: Թուրքիան պետք է հասկանա, որ եթե խելքը գլուխը չհավաքի, Հայաստանը մի օր կարող է դադարեցնել գործընթացը, ինչի նախանշանները կային ՀՀ նախագահի ելույթում: Ընդ որում, այդ դեպքում ամբողջ պատասխանատվությունը կընկնի Թուրքիայի վրա՚:
ԱՐՄԵՆՈՒՀԻ ՀԱԿՈԲՅԱՆ

 

 

ՄՏԱԾԵԼԸ ՉԻ ԽԱՆԱՐԻ ԱՆԳԱՄ ԱԼԻԵՎԻՆ

Հայ-թուրքական հարաբերությունների գլուխկոտրուկը միայն Իլհամ Ալիեւի ճոռոմ-ճոռոմ հայտարարություններով չի պայմանավորված: Ալիեւն ա էլի, տեղի-անտեղի կռիվ ա ման գալիս` չհաշվարկելով, որ այսօրինակ կեցվածքով ավելի շատ թուլանում է, քան ուժեղանում: Սա ոչ ավել, ոչ պակաս, ալիեւյան հայտնի ՙկռվի՚ բանաձեւն է, որն ըստ էության, իր մեջ լրջություն չի պարունակում: Իսկ թե ընդհանրապես ի±նչ սպասումներ կարելի է ունենալ Սերժ Սարգսյան-Իլհամ Ալիեւ մյունխենյան հանդիպումից ու դրա տրամաբանական շարունակությունից եւ որքանով է հավանական, որ Ադրբեջանը պատերազմ կսանձազերծի` հաշվի առնելով Ալիեւի ռազմատենչ հայտարարությունները, լսեցինք ՍԻՄ կուսակցության կարծիքը:

ՍԻՄ նախագահ
ՀԱՅԿ ԲԱԲՈՒԽԱՆՅԱՆ.
-Հայաստանի դիրքորոշումն այս փուլում պետք է լինի հետեւյալը. նախեւառաջ, մեր օրենսդրությամբ Լեռնային Ղարաբաղը Հայաստանի անբաժանելի մասն է, որը հաստատված է 1989թ. դեկտեմբերի 1-ի վերամիավորման մասին պատմական որոշմամբ, եւ այդ որոշումը միակ պետական ակտն է, որը կարգավորում է Լեռնային Ղարաբաղի եւ Հայաստանի միջեւ փոխհարաբերությունները: Արցախի վերամիավորման որոշումը հանդիսանում է ՀՀ սահմանադրության անքակտելի մասը: Ի դեպ, մոտենում է այդ որոշման 20-րդ տարեդարձը, եւ ես կարծում եմ, որ Հայաստանը պետք է (ՍԻՄ կուսակցությունը պաշտոնապես առաջարկել է դա) դեկտեմբերի 1-ը սահմանի որպես վերամիավորման տոն եւ այն տոնի պետական մակարդակով ու մեծ շուքով: Ինչ վերաբերում է այն առաջարկներին, որ Հայաստանի կողմից Լեռնային Ղարաբաղի անկախությունը այս կամ այն պարագայում ճանաչելուն, ապա մենք դրան դեմ ենք, որովհետեւ դա Հայաստանի կողմից կլինի զիջում, այսինքնª Հայաստանը իր մարզերից մեկը պետք է անջատի իրենից եւ դիտարկի որպես անկախ պետություն: Իսկ եթե Ադրբեջանը ռազմական գործողություններ սկսի Արցախի մարզի սահմանագծում, բնականաբար, Հայաստանի Հանրապետությունը պետք է պաշտպանի իր պետական սահմանները: Բացի դրանից, ՀՀ-ն այդ դեպքում պետք է նախազգուշացնի, որ Նախիջեւանի ուղղությամբ նույնպես կլինի պատասխան հարված, քանի որ Բաքուն լավ առիթ կտա մեզ վերջապես ազատագրել մեր Նախիջեւանը, ինչը կենսական նշանակություն ունի մեր տնտեսության համար: Ուստի Ադրբեջանի կողմից միակ խելամիտ քայլը կլինի այն, որ Ադրբեջանը ճանաչի ԼՂ-ի ժամանակավոր կարգավիճակը, ինչպես որ այն նշված է Մադրիդյան սկզբունքների մեջ, եւ բանակցությունները շարունակի նաեւ ԼՂ-ի իշխանությունների հետ:
- Պրն Բաբուխանյան, իսկ պատերազմի վերսկսումը հավանական համարո±ւմ եք:
- Իրականում պատերազմի հավանականությունը շատ ցածր եմ գնահատում: Իհարկե, միշտ կա, այսպես կոչված, ՙիդիոտի՚ սինդրոմ, որը որ աշխատում էր Սահակաշվիլու պարագայում, այն է, որ նա նախաձեռնեց պատերազմ եւ կորցրեց իր երկրի տարածքներից երկուսը: Հիմա եթե այդ ՙիդիոտի՚ սինդրոմն աշխատի նաեւ Ալիեւի պարագայում, հնարավոր է, որ նա էլ փորձեր ձեռնարկի, բայց կարծում եմ, որ մի քանի գործոններ կան, որոնք, այնուամենայնիվ, թույլ չեն տա, որպեսզի նա գնա նման քայլերի. առաջին` Նախիջեւանը կջնջվի աշխարհի երեսից, երկրորդ` քարտեզի վրայից կջնջվի յանջան, ինչպես նաեւ Մինգեչաուրի ջրամբարի տակ գտնվող դաշտային մեծ տարածքները, որովհետեւ հասկանալի է, որ Հայաստանը ստիպված կլինի օգտագործել բոլոր հնարավորությունները իր բնակչության անվտանգությունը եւ իր ինքնիշխանությունը պաշտպանելու համար: Եվ երրորդ` այն միլիոնավոր դոլարները, որոնք ներդրված են Բաքու-Ջեյհան նավթամուղի մեջ, հօդս կցնդեն, քանի որ այդ նավթամուղը կոչնչացվի` պատերազմի առաջին իսկ րոպեներից: Ադրբեջանը թող երբեք չմտածի, որ կարող է սահմանափակվել 10 հազար զոհերով, եթե 92-94թթ. պատերազմում Ադրբեջանը տվեց մոտավորապես 25 000 զոհ, ապա այս անգամ մեկ զրո էլ ավելանալու է կողքից եւ կրկին պարտություն է կրելու:

 

 

ՄԱՂԹՈՒՄ ԵՄ, ՈՐ 2010-Ը ԼԻՆԻ ՀԱՅ ԱԶԳԻ ՀԱՂԹԱՆԱԿՆԵՐԻ ՏԱՐԻ՚

Հանրագումարի բերելով 20-ամյա պատմություն ունեցող ՍԻՄ կուսակցության անցնող 2009թ. ձեռքբերումներն ու հաջողություններըª պետք է ասել, որ տարին կուսակցության համար բավականին բուռն ու կարեւոր էր թե° կուսակցության կազմի վերահաստատման, թե° նրա առջեւ դրված խնդիրների իրագործման եւ թե° երկրի արտաքին ու ներքին քաղաքական կյանքում ներդրած իր համեստ լումայի առումով:
Իսկ ինչպես իր խոսքում նշեց ՍԻՄ կուսակցության նախագահ Հայկ Բաբուխանյանը. ՙՏարին կարեւոր էր նաեւ նրանով, որ կուսակցությունը հանդես եկավ մի շարք նախաձեռնություններով. դրանցից մեկն այն էր, որ ՍԻՄ-ն առաջարկեց, որ հայ-թուրքական հարաբերություններում լինեն որոշակի հստակեցումներ, մասնավորապեսª առաջարկվեց ընդունել օրենք Ցեղասպանությունը ժխտելու համար քրեական պատասխանատվություն սահմանելու մասին: Մենք այդ հայտարարությամբ առաջարկեցինք ուղերձով դիմել հայ ժողովրդին: Մի շարք առաջարկություններ արեցինք նաեւ փախստականների խնդիրը բարձրացնելու համար, քանի որ գտնում էինք, որ փախստականների առումով Հայաստանի կողմից պահանջները քիչ են ներկայացվում: Եվ հենց այդ պատճառով էլ մենք առաջարկեցինք, որ փախստականների կոմիտեի նախագահը ունենար փոխվարչապետի կարգավիճակ:
- Պրն Բաբուխանյան, ուրիշ էլ ի±նչ առաջարկություններով է ՍԻՄ-ը հանդես եկել 2009-ի ընթացքում, եւ որքանո±վ եք հետեւողական եղել դրանք կյանքի կոչելու համար:
- Մենք առաջարկեցինք նաեւ, որ դեկտեմբերի 1-ը դառնա պետական տոն (հիշեցնենք, որ Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհուրդը, եւ Ղարաբաղի ազգային խորհուրդը 1989-ի դեկտեմբերի 1-ին որոշում են կայացրել Հայկական ԽՍՀ-ի եւ Լեռնային Ղարաբաղի վերամիավորման մասին¤: Իսկ ս.թ. դեկտեմբերի 1-ին ՍԻՄ-ի ջանքերով նշվեց այդ վերամիավորման 20-ամյակը քաղաքական գործիչների եւ լրատվամիջոցների ակտիվ մասնակցությամբ: Զուգահեռաբարª պետք է նշեմ, որ ամբողջ տարին անցավ մեր կողմից օլիգարխների, մաֆիայի դեմ պայքարով: Իսկ այդ պայքարի հունի մեջ մեր կուսակցությունը բազմաթիվ հայտարարություններով հանդես եկավ ինչպես հրապարակային ելույթների, այնպես էլ կուսակցության պաշտոնաթերթի` ՙԻրավունք՚-ի հրապարակումների միջոցով: Եվ հիմա էլ, տարին ամփոփելով, ես էլի կրկնում եմ, որ իսկապես պետք է պայքարել այդ մենաշնորհի դեմ, որպեսզի ազատականացվի մեր տնտեսությունը:
- Պրն Բաբուխանյան, Դուք խիստ քննադատության էիք ենթարկել նաեւ կառավարության աշխատանքը` պահանջելով ընդհուպ ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանի հրաժարականը: Ամփոփելով 2009-ըª նորից նույն կարծիքի±ն եք մնում, որ Հայաստանն ունի անառողջ տնտեսություն, թե± գործադիրի կիսատ-պռատ գործունեությանը, այնուամենայնիվ, ՙփրկություն՚ կա:
- Երկիրը, որն արձանագրում է 16 տոկոս անկում, (որը ռեկորդային թիվ է), պետք է ենթադրություններ անի իր տնտեսական քաղաքականության վերաբերյալ: Կարծում եմ, որ այն ֆիսկալ քաղաքականությունը, որը կա, ընդունելի չէ Հայաստանի համար, առավել եւս, որ մեր այդ իբր փորձառու տնտեսական գործիչները չկանխատեսեցին մեր երկրի սոցիալ-տնտեսական վիճակը եւ ֆինանսատնտեսական ճգնաժամը, որը նույնպես անթույլատրելի էր: Ու դեռեւս ամռանը մենք, այո, հանդես եկանք հայտարարությամբ եւ պահանջեցինք վարչապետի ու կառավարության հրաժարականը:
- Ընդհանուր առմամբ, Հայաստանի համար քաղաքական տարին բավականին լարված էր ու լի նշանակալի իրադարձություններով: Ինչո±վ նշանավորվեց տարին Հայաստանի համար ՍԻՄ-ի տեսանկյունից եւ ի±նչ եզրահանգումներ կանեք երկրի արտաքին եւ ներքին քաղաքականության վերաբերյալ:
- Իհարկե, Հայաստանի համար ամենակարեւորը հայ-թուրքական հարաբերությունների ընթացքն էր: Մենք գտնում ենք, որ Հայաստանը ունեցավ շատ մեծ նվաճում` ի դեմս երկրի նախագահի նախաձեռնողական քաղաքականության: Նախկինում Հայաստանը արտաքին քաղաքականության առումով բավականին պասիվ, երկրորդական, գուցե եւ երրորդական երկիր էր: Բայց այսօր այդ նախաձեռնողական քաղաքականության արդյունքում մեր երկիրը մեծ քաղաքականության մեջ դարձել է մասնակից, խաղացող, ինչը, միանշանակ, լուրջ նվաճում է: Միաժամանակ, գտնում եմ, որ արցախյան հարցում նույնպես հստակեցումներ տեղի ունեցան, եւ եթե նախկինում անորոշություններ կային կարգավիճակի, տարածքների եւ այլնի վերաբերյալ, ապա այսօր մի քանի հստակ հայտարարություններ արվեցին, որ հիմա առաջնայինը Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակն է:
Արտաքին քաղաքականության մեջ կարեւոր էր նաեւ ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի այցը Սփյուռք: Ճիշտ է, այնտեղ եղան որոշակի ընդդիմադիր ելույթներ, տարակարծություններ, բայց էականը դա չէր, այլ այն, որ առաջին անգամ մեր երկրի նախագահը հանդես եկավ որպես համայն հայության նախագահ: ՀՀ նախագահը, այցելելով տարբեր գաղթօջախներ, հանդիպեց ոչ թե պետական այրերի, այլ մեր հայրենակիցների հետ, եւ ամբողջ աշխարհը տեսավ, որ, այո, հայերը համազգային ազգ են եւ ոչ թե սահմանափակված են 38 հազ. կմ շրջանակներում: Ես ինքս էլ այս տարվա ընթացքում բազմիցս շփումներ եմ ունեցել Սփյուռքի տարբեր գաղթօջախների հետ, եւ պետք է ասեմ, որ հարցն այն չէր, թե որ մասն էր ընդդիմախոսում, այլ այն, որ որպես ազգ միասին քննարկում ենք մեր ազգային խնդիրները: Իսկ աշխարհը դա տեսնում է, եւ մենք` հայերս, ինքներս ենք ոգեւորվում դրանից, իսկ այդ կարծիքների բախումներից, անշուշտ, ծնվում է նաեւ ճշմարտությունը: Դուք ինքներդ էլ նկատեցիք, որ նախագահի այցին հաջորդեց նախագահի ուղերձը հայ-թուրքական հարցի շուրջ, որը շատ հարցականների պատասխան տվեց եւ հստակեցումներ մտցրեց արտաքին քաղաքականության մեջ: Իսկ այդ հստակեցումները շարունակվում են. վերցրեք նախագահի ելույթը ՀՀԿ-ի համագումարում, ապա վերջին հայտարարությունըª որ մենք կարող ենք վերանայել մեր օրենսդրությունը հստակեցման առումով, վերցրեք ԱԺ նախագահ Հովիկ Աբրահամյանի ելույթը, ուր ասվում էª որ եթե պետք լինի, Թուրքիային համարժեք պատասխան կտանք: Այսինքնª եթե մենք համեմատության մեջ ենք դնում տարեսկզբի ու տարեվերջի հայտարարությունները, ակնհայտ է դառնում, որ Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը լավ իմաստով հղկվել է...
Հարկ է ընդգծել, որ արտաքին ճնշումները ՀՀ-ի վրա պակասեցին, եւ եթե հիշում եք, տարվա սկզբում ԵԽԽՎ-ում սպառնալիքներ էին հնչում, թե պատժամիջոցներ կկիրառենք, այս կանենք, այն կանենք, բայց այսօր ավելի, այսպես ասած, բարեկամական մթնոլորտ է ձեւավորվում Հայաստանի նկատմամբ, իսկ բացի դրանից, կան մի փոքր դրական նշաններ: Օրինակª ԱՄՆ-ն Ղարաբաղի հանդեպ հանեց սահմանափակումը, Մեծ Բրիտանիայի խորհրդարանում ձեւավորվում է ղարաբաղա-բրիտանական խումբ, եվրոպական երկրների ղեկավարների որոշ արտահայտություններում լսում ենք նոր նոտաներ: Ռուսաստանը նույնպես հավատարիմ է իր որդեգրած քաղաքականությանը, եւ այլն եւ այլն:
Պարզապես արտաքին քաղաքականության մեջ միակ բացառությունը էլի ՀՀ վարչապետի ելույթներն են, որոնք մասնավորապես վերաբերում են Թուրքիային (օրինակ, որ կարեւոր չէª այլ երկրները կընդունեն Հայոց ցեղասպանությունը, թե ոչ, կարեւորն այն է, որ այն Թուրքիայի կողմից ճանաչվի, եւ այլն), որը մենք նույնպես խիստ քննադատել ենք, որովհետեւ գտնում ենք, որ վարչապետը դիսոնանսի մեջ է մտնում երկրի նախագահի հայտարարությունների հետ: Եվ եթե, ըստ Սահմանադրության, երկրի նախագահն է վարում արտաքին քաղաքականությունը, ուրեմն պետք է առաջարկել այլ պաշտոնյաներինª կա°մ նրա հունի մեջ մտնելª նոր արտահայտվել, կա°մ էլ ելույթներ չունենալ արտաքին քաղաքականության վերաբերյալ:
- Փաստորեն, կողմնորոշվելու հարցում ՀՀ վարչապետին անգամ ՀՀԿ մտնե±լը չփրկեց:
- Վարչապետի մուտքը ՀՀԿ ընդամենը կանխեց վարչապետի եւ մի քանի այլ օլիգարխների կողմից նախատեսվող մի կուսակցության ստեղծումը: Բայց այն, որ օլիգարխները ինչ ուզում անում են տնտեսության մեջ, այն, որ մոնոպոլիստները շարունակում են մնալ, այն, որ տնտեսության մեծ մասը ստվերային է եւ այն, որ փոքր ու միջին բիզնեսը չի կարողանում կայանալ Հայաստանում, եւ Հայաստանը մնում է երկիր, որը կախված է հիմնականում դրսի գումարներից, այս ամենը իհարկե ակնհայտ է: Եվ մինչեւ որ Հայաստանը չազատականացվի իր օլիգարխներից, եւ մինչեւ բիզնեսը չտարանջատվի քաղաքականությունից, մինչեւ խորհրդարանում չլինեն քաղաքական գործիչներ եւ ոչ թե օլիգարխներ, որոնց միակ քաղաքականությունը սեփական գրպանները լցնելն է, եւ մինչեւ որ այդ տարանջատումը չլինի, մենք առաջ գնալ չենք կարող:
Պետք է նշեմ նաեւ, որ օրինականության դաշտում մենք նույնպես ունենք շատ ու շատ պրոբլեմներ, որովհետեւ նույն օլիգարխները հիմա էլ բանդաների նման մի բան են ստեղծել, ամեն մեկը մի զորքով է ման գալիս, էդ զորքերն էլ մեկ-մեկ իրար հետ են կռվում, մեկ-մեկ էլ հարձակվում են մարդկանց վրա ու այդպես շարունակ: Եվ մինչեւ այդ խմբապետների վիճակը դուրս չգա Հայաստանից, մինչեւ բոլորը հավասար չլինեն օրենքի առաջ, մինչեւ թելադրողը չլինի օրենքը եւ իրավապահ մարմինները, եւ նրանք իրենք չհասկանան, որ իրավապահ են, այլ ոչ թե, իրենց խոսքերով ասած, ՙուժային՚, մենք չենք ունենա մեր երազած Հայաստանը: Իրավապահներն իրենց ուժային են կոչում. այսինքնª Հայաստանում ամեն ինչ ուժային է. ես ուժեղ եմ, դու թույլ ես, ուրեմն ես ճիշտ եմ, դու սխալ ես, ես քեզ պիտի ճնշեմ: Այնպես որ, իրավապահները պետք է լինեն իրավապահ, թե չէ ստացվում է այդ ուժային մարմինները ուժային են ժողովրդի հանդեպ, բայց շատ ՙթուլային՚ են օլիգարխների հանդեպ: Այսինքնª պետք է զրկել օլիգարխներին եւ խմբապետներին իրենց զորքերից, իսկ ժողովրդի եւ օրենքի պաշտպանության հարցը թողնել իրավապահներին:
- Պրն Բաբուխանյան, իսկ ինչպե±ս եք գնահատում Հայաստանի ներքաղաքական կյանքը ընդհանրապես:
- Ներքին քաղաքական կյանքում տարբեր պրոցեսներ գնացին. մի կողմիցª ՀԱԿ-ը, որպես այդպիսին, մարեց, ու եթե տարվա սկզբին ՀԱԿ-ը փորձում էր ակտիվություն ցուցաբերել ու ամպագոռգոռ հայտարարություններ անել, ապա քաղաքապետի ընտրություններից հետո, երբ որ ՀԱԿ-ը հասկացավ իր տեղը քաղաքական դաշտում, այդտեղից սկսեց իր մարումը, իսկ այդ պրոցեսին նաեւ նպաստեց այն, որ հայ-թուրքական հարաբերություններում ՀԱԿ-ը ունեցավ յոթ կարծիքª բոլորը իրար հակասող, որի վերջնարդյունքն էլ ՀԱԿ-ի պառակտումն էր, իսկ դրա վերջին արտացոլումն էլ հենց այսօր է, որ թիվ 10 ընտրատարածքում ՀԱԿ-ի երեք թեկնածու են առաջադրվել իրար դեմ: Եվ սա մի ընտրատարածքի դեպքում պատկերացրեք, որ հանկարծ ՀԱԿ-ին տային չորս կամ ութ ընտրատարածք, էլ չեմ ասումª երկրի իշխանությունը: Պատկերացրեք թե երկրում ինչպիսի կատաստրոֆիկ բաներ տեղի կունենային: Բայց փաստն այն է, որ ՀԱԿ-ը մահացավ, չէի ասի անժամանակ, դեռ մի բան էլ երկար ապրեց իր նախատեսված ժամանակից, բայց այդ փաստը շատ դրական եւ կարեւոր էր, որովհետեւ այդ քաղաքական ուժը օտարածին եւ օտարամոլ ուժ էր եւ կատարում էր օտար երկրներից ստացած պատվերները: Բարեբախտաբար, այդ քաղաքական ուժը դաշտից դուրս եկավ, ձեւավորվեց այլ ընդդիմություն, որը բոլորովին նոր պատկեր ստացավ:
- Եթե կարելի է, խոսենք այդ նոր պատկերով ընդդիմության մասին:
- Նախª առաջին հերթին շեշտենք, որ Դաշնակցությունը դուրս եկավ կոալիցիայից եւ ձեւավորվեց ընդդիմության այլ թեւը, ինչպես նաեւ շարունակում է գործել այն ընդդիմությունը, որը մենք ձեւավորել ենք դեռեւս նախորդ տարի` միջկուսակցական խորհրդակցություններ անվան տակ գործող 6 կուսակցությունների կողմից ձեւավորված հայրենասիրական ընդիդմությունը:
- 2009-ի ավարտին հաշված ժամեր մնացին, 2010-ը թակում է մեր դռները: Ըստ որոշ կանխատեսումներիª տարին բարենպաստ է լինելու ցանկացած փոփոխության եւ ակտիվ գործունեության հասմար: Այդուհանդերձ, 2010-ին ի±նչ ծրագրեր ունի ՍԻՄ կուսակցությունը:
- Որպես կուսակցությունª մենք շարունակելու ենք մասնակից լինել երեք կարեւորագույն պրոցեսներին, որոնք տեղի են ունենում Հայաստանի շուրջ. առաջինը դա հայ-թուրքական հարաբերություններն են, մենք մշտապես ասում ենք մեր խոսքը: Մենք գտնում ենք, որ Հայաստանը պետք է շատ կարծր եւ միաժամանակ կառուցողական քաղաքականություն տանի Թուրքիայի հանդեպ: Մենք հասկանում ենք, որ պետք է տարածաշրջանում անվտանգության մակարդակը բարձրացնել, հասկանում ենք, որ սահմանների բացումից ե°ւ Հայաստանը, ե°ւ Թուրքիան կունենան որոշակի բոնուսներ, բայց միաժամանակ, մենք ոչ մի դեպքում թույլ չենք տալու, որ Թուրքիան խուսափի Ցեղասպանության, ինչպես նաեւ մեր պետության տարածքները օկուպացիայի եւ անէկցիայի ենթարկելու համար պատասխանատվություն կրելուց: Բոլոր այն ռոմանտիկներին, որոնք Թուրքիային ռոմանտիզմով են նայում (իսկ այդ ուժը վերջին շրջանում ձեւավորվեց ՀՀՇ-իª ԼՏՊ-ի օրոք, իսկ այսօր էլ այն ղեկավարում է ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը), իհարկե, պետք է զգուշացնել, որ Թուրքիան շարունակում է մնալ որպես թշնամական պետություն, թեեւ, միաժամանակ, մենք գտնում ենք, որ Թուրքիայի հետ պետք է գնալ երկխոսության:
Երկրորդը ղարաբաղյան հարցն է, որն, իհարկե, Հայաստանի համար շարունակում է մնալ ամենակարեւորագույն հարցերից մեկը: Ղարաբաղի հարցում մենք գտնում ենք, որ Մինսկի խմբի շրջանակներում պետք է գնալ բանակցությունների, պետք է փորձել գտնել տարբերակ, որով հնարավոր կլինի միջազգայնորեն ճանաչել Արցախի վերամիավորումը կամ անկախությունը: Իսկ այստեղ գտնում ենք, որ ԱԳՆ-ն պասիվ է իր քարոզչության մեջ եւ համապատասխան ագրեսիվություն չի ցուցաբերում: Այնպես որ մենք այս խնդրին նույնպես հետեւելու ենք եւ շարունակելու ենք ասել մեր խոսքը:
Երրորդ` ներքին քաղաքականության մեջ շարունակելու ենք խիստ դատապարտել բոլոր ապազգային, հակազգային հհշանման եւ հհշածին երեւույթները, մյուս կողմիցª մենք խիստ ձեւով պայքարելու ենք օլիգարխիայի, հակօրինական գործողությունների դեմ: Մենք կողմնակից ենք ֆիզիկական էկոնոմիկայի տեսությանը, որի վերաբերյալ գրքեր ենք հրապարակել, ելույթներ ենք ունեցել եւ դեռ 1995-ին մեր հրապարակած գրքում նախատեսել ենք, որ եթե տնտեսությունը այսպես տարվի Հայաստանում, ապա Հայաստանը ընկնելու է համաշխարհային ճգնաժամի ամենածանր տեղում: Ասելիքս այն է, որ պետք է կարողանանք ազդել տնտեսական քաղաքականության վրա եւ պաշտպանել մարդու իրավունքները Հայաստանում: Եվ վերջապես, կուսակցությունը շարունակելու է տպագրել ՙԻրավունք՚ թերթը, ՙՀետաքննությունը՚: Մեր կուսակցությունը միշտ եղել է եւ շարունակելու է մնալ կողմնակիցը Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների հետ սերտացման, ինչպես նաեւ ՀԱՊԿ-ի շրջանակում անվտանգության համակարգի հզորացման գործում:
- Եվ ամենավերջում ի±նչ եք մաղթում հայ ժողովրդին Ամանորի եւ Սուրբ Ծննդյան տոների կապակցությամբ:
- Շնորհավորում եմ բոլորի գալիք Նոր տարին, ցանկանում եմ, որ մեր ժողովուրդը գալիք տարում դուրս գա այս տնտեսական ճգնաժամից, եւ ապրի փոքր-ինչ ապահով ու արժանապատիվ կյանքով, մաղթում եմ, որ 2010-ը լինի հայ ազգի հաղթանակների տարի:

Զրույցը`
ԳԱՅԱՆԵ ԶԱՐԳԱՐՅԱՆԻ

 

 

ՈՎ ԿԶԻՋԻ ԱՌԱՋԻՆԸ, ՆԱ ԷԼ ԿՏՈՒԺԻ

Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի եւ ԱՄՆ-ի նախագահ Բարաք Օբամայի այնքան սպասված հանդիպման, հայ-թուրքական արձանագրությունների վավերացման եւ Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի շուրջ հետաքրքիր եւ առանցքային դիտարկումներ ներկայացրեց ՍԻՄ նախագահ ՀԱՅԿ ԲԱԲՈՒԽԱՆՅԱՆԸ` նախապես ընդգծելով, որ Թուրքիայի վարչապետի հայտարարությունը ԱՄՆ-ում եւ ԵԱՀԿ նախարարների հայտարարությունը` Աթենքում բեկումնային կերպով չեն կարող անդրադառնալ ոչ հայ-թուրքական հարաբերությունների եւ ոչ էլ ղարաբաղյան կարգավորման գործընթացների վրա:
Բանախոսի կարծիքով. ՙԹուրքիան փորձում է մշտապես խաղարկել Ղարաբաղի քարտը եւ բնական է, որ Ադրբեջանն էլ ջանքեր է թափում ճնշումներ գործադրելու հայ-թուրքական գործընթացի, եւ ընդհանրապես, Ղարաբաղի հարցի լուծման վրա, սակայն դրանք ապարդյուն են: Հայաստանը բավականին հաստատակամ է արտաքին քաղաքականության մեջ, իսկ վերոհիշյալ թշնամական երկու կողմերից հնչած հիսթերիկ հայտարարությունները ապացուցում են այդ փաստը: Այսինքն, թե° Ղարաբաղի հարցի վերաբերյալ եւ թե° հայ-թուրքական հարաբերություններում հայկական կողմը հետեւողականորեն մերժում է այդ երկու գործընթացները մեկը-մյուսով պայմանավորել: Կարծում եմ, որ այս հարցի շուրջ երբեմն որոշ քաղաքական ուժեր շատ էմոցիոնալ վերաբերմունք են արտահայտում, երբ որեւէ բան փոփոխված չէ՚:

ԹՈՒՐՔԻԱՆ ՙՊՈՉ Է ԽԱՂԱՑՆՈՒՄ՚

- Պրն Բաբուխանյան, այդուհանդերձ, այս փոքր-ինչ անհասկանալի իրավիճակում ի±նչ շրջադարձ պետք է անի Հայաստանը:
- Ես գտնում եմ, որ Հայաստանն ուղղակի պետք է պարզ հասկացնի իր հակառակ կողմերին, որ մինչեւ Ադրբեջանը չհասկանա, որ այս փուլում պետք է ճանաչի Լեռնային Ղարաբաղի գոնե անցումային կարգավիճակը եւ անցումային կարգավիճակով սկսի նաեւ բանակցություններ ԼՂՀ օրինականորեն ընտրված իշխանությունների հետ, ղարաբաղյան գործընթացում որեւէ առաջընթաց լինել չի կարող: Ես ինքս 6 տարի եղել եմ Դարտմունտյան բանաձեւով բանակցային խմբի անդամ, այդ ՙժամանակավոր կարգավիճակ՚ կոչվածը մշակվել է հենց այդ ձեւաչափում, եւ այն ժամանակ ադրբեջանցիները 6 տարի անպտուղ բանակցություններ վարելուց հետո ի վերջո հասկացան, որ մինչեւ իրենք ԼՂՀ-ին չճանաչեն բանակցային կողմ եւ չընդունեն նրա ժամանակավոր, անցումային կարգավիճակը, որեւէ առաջընթաց չի լինի: Ես հատուկ ուզում եմ ընդգծել, որ ժամանակավոր, անցումային կարգավիճակը ԼՂՀ-ի համար Հայաստանի եւ Լեռնային Ղարաբաղի կողմից զիջում է: Բայց մենք կարող ենք գնալ այդ զիջմանը, եթե ԼՂՀ-ն դառնա բանակցային կողմ:
- Ըստ էության, վաշինգտոնյան հանդիպման ժամանակ Էրդողանը ներկայացրել է, որ հայ-թուրքական հարաբերությունների հաստատումը կախված է նաեւ ԱՄՆ-ից, եւ եթե Ղարաբաղի խնդիրը չլուծվի, ապա դա կարող է ազդել արձանագրությունների հաստատման վրա: Թեեւ Օբաման էլ իր հերթին ՙհասկացրել՚ էր, որ խելամիտ ժամկետներում արձանագրությունները կհաստատվեն: Բայց որքանով որ հիշում ենք, հայաստանյան ուժերը այդ խելամիտ ժամկետ ասվածը պատկերացնում էին մինչեւ դեկտեմբերի 7-ը:
- Ես ոչ մի անգամ նման սպասումներ չեմ ունեցել, որ մինչեւ դեկտեմբերի 7-ը կվավերացվեն արձանագրությունները: Համենայնդեպս, ՀՀ իշխանությունները նման սպասումների մեջ չեն եղել, եւ պետք է նշեմ, որ, իհարկե, մի կողմից` Հայաստանը շահագրգռված է, որ հայ-թուրքական սահմանը բացվի, մյուս կողմից` դրա մեջ ավելի շահագրգռված է Թուրքիան: Վստահ եմ, որ Թուրքիան հիմա ՙպոչ է խաղացնում՚, սակայն ի վերջո խելոք վավերացնելու է արձանագրությունները: Այս մի քանի ամսվա ձգձգման մեջ ես մեծ պրոբլեմ չեմ տեսնում, որովհետեւ մենք 15 տարուց ավել ապրել ենք, գործել ենք Թուրքիայի կողմից շրջափակման պայմաններում: Մենք չենք ընկել Թուրքիայի ետեւից եւ խնդրում, որ վավերացնի ստորագրված արձանագրությունները, այդ նա պետք է շահագրգռված լինի դրա մեջ եւ հասկանա, որ Հայաստանը, ելնելով տարածաշրջանում անվտանգության ամրապնդման ձգտումներից, գնում է զիջումների` Թուրքիայի հետ որոշակի բնականոն հարաբերություններ ստեղծելու: Բայց, միեւնույն ժամանակ, հարկ է նկատել, որ այդ զիջումները այնպիսին չեն, ինչպիսին որ ուզում են ներկայացնել դրա վրա քաղաքական դիվիդենտներ վաստակող որոշ ուժեր: Ակնհայտ է, օրինակ, որ այսօր Թուրքիայի պաշտոնական ներկայացուցիչները, նույն վարչապետը, շատ ավելի շատ են խոսում, բանավիճում Ցեղասպանության հարցի շուրջ, քան թե դա եղել է վերոհիշյալ գործընթացից առաջ: Ինչ վերաբերում է Թուրքիայի փորձերին` Ղարաբաղի հարցը այս կամ այն ձեւով մեջբերել-կապել հայ-թուրքական գործընթացի հետ, ապա մինչ այսօր մենք լսել ենք հարյուրավոր նման հայտարարություններ, որոնք մնում են զուտ հայտարարություն, իսկ Թուրքիան կամաց-կամաց գալիս է այն ճանապարհով, որը որ նրա համար նախանշված է, այդ թվում նաեւ ԱՄՆ-ի կողմից:
- Իսկ ինչպե±ս եք վերաբերվում նրան, որ, չնայած մեր ակնկալիքներին, Օբամայի հետ հանդիպմանը Էրդողանը չարժանացավ այն սառը վերաբերմունքին, որը ենթադրվում էր: Սա է±լ էր քաղաքական մեծ հաշվարկների մեջ մտնում, թե դա հանդուրժողականություն էր հանուն այդ պահի:
- Հայ-թուրքական հարաբերությունները միակ հարցը չի ԱՄՆ-ի եւ Թուրքիայի խնդիրների ցուցակում. կան մոտ տասնյակ խոշոր հարցեր, որոնք ԱՄՆ-ն լուծում է Թուրքիայի հետ: Կարծում եմ, որ այդ հարցերի մի մասի փոխկապակցությունը, մի մասի առանձնահատկությունը ԱՄՆ-ի համար նույնպես պետք է դիտարկել: Այս տեսանկյունից, Թուրքիայի եւ ԱՄՆ-ի միջեւ կան բազմաթիվ հակասություններ, որոնք հիմա ավելի շատ են, քան նախկինում էին: Եվ չէի ասի, որ այդ հակասությունները ի հայտ չեկան: Թուրքիայի առաջ դրվեցին պահանջներ, խնդիրներ, որոնց մի մասը Թուրքիան բավարարեց, մի մասը` ոչ, թեեւ չեմ կարծում, որ Էրդողանը արժանացավ լավ, ՙսուպեր՚ ջերմության: Ամեն ինչ եղել է դիվանագիտական հարթության վրա, բայց, իհարկե, դաշնակիցների փոխհարաբերությունների շրջանակում: Չմոռանանք, որ Թուրքիան ԱՄՆ-ի հիմնակետն է այս տարածաշրջանում, ՆԱՏՕ-ի անդամ է, եւ նա ունի իր առաքելությունը ոչ միայն հարավային Կովկասում, այլ նաեւ Իրաքի, Իրանի, Մերձավոր Արեւելքի գոտում, իսկ ամենակարեւոր հարցն այն է, թե ինչպես կանցնեն նավթային եւ գազային հոսքերը Կասպյան տարածաշրջանից դեպի Եվրոպա եւ ԱՄՆ: Ուստիեւ Թուրքիան այստեղ կենտրոնական հանգուցային դեր է կատարում, իսկ թե ո±ր ճանապարհը Թուրքիան կհամաձայնի տրամադրել, ո±ր պետության հետ կհամաձայնի աշխատել, ինչ խոսք, այս հանգամանքները Թուրքիային տալիս են մարտավարական լուրջ առավելություններ` ԱՄՆ-ի հետ իր քաղաքականությունը վարելու մեջ:

ԱԴՐԲԵՋԱՆԸ ՙՓՈՐՁԱՐԿՈՒՄ Է՚ ՄԵՐ ԶԳՈՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

- Ադրբեջանի որոշ պաշտոնյաներ պնդում են, որ համանախագահները Բաքու են ժամանել նոր առաջարկություններով: Այս հայտարարությունը ներքին սպառման համա±ր էր, թե± իրապես այս մասով կարող են որոշակի փոփոխություններ լինել:
- Ադրբեջանն իրեն ցանկալի կերպ է հասկանում Մադրիդյան սկզբունքները, իսկ մենք` այլ կերպ: Իսկ եռանախագահներից յուրաքանչյուրն էլ, կարծում եմ, յուրովի է հասկանում Մադրիդյան սկզբունքները: Բոլոր դեպքերում, եթե մենք շեշտը դնում ենք ինքնորոշման իրավունքի վրա, Ադրբեջանն էլ փորձում է խաղարկել տարածքային ամբողջականությունը: 1988-ի փետրվարի 20-ից, երբ որ սկսվեցին հանրահավաքները, այդ հակադրությունը կար` թե միջազգային իրավունքների մեջ այդ հարցերից որն էր առաջնայինն ու երկրորդականը: Այսինքն, արդեն 20 տարուց ավելի է, Ադրբեջանը անընդհատ փորձում է իր պատկերացումը ներկայացնել, եւ հենց դա է պատճառը, որ նրանք տեքստը կարդում են եւ ասում, թե այսպես ենք հասկացել, մենք էլ ասում ենք, որ ուրիշ կերպ ենք հասկացել: Այնպես որ, Ադրբեջանի պետական պաշտոնյաների հայտարարությունները ոչ միայն ներքին օգտագործման համար են, այլ նաեւ դիվանագիտական ՙխաղեր՚ տալու, կամ գուցե հայկական կողմի զգոնությունը, կամ էլ համանախագահների ռեակցիան ստուգելու հետախուզական գործունեություն է:
- Պրն Բաբուխանյան, Դուք Ձեր խոսքում նշեցիք նաեւ Ղարաբաղի բանակցային կողմ դառնալու անխուսափելիության մասին: Այս գործընթացը որքանո±վ կարող է նպաստել միջազգային հանրության սպասելիքները իրականություն դարձնելու համար:
- Ի վերջո, խնդիրը հետեւյալի մեջ է. համաշխարհային (ավելի ճիշտ` արեւմտյան) հանրությանը անհրաժեշտ է կասպյան նավթը տեղափոխել դեպի Արեւմուտք: Այն նախապես որոշել էին տեղափոխել Վրաստանով: Բայց Վրաստանը դարձավ անկայուն, վտանգավոր մի երկիր, որտեղ անընդհատ սպասվում են նոր բախումներ, քանի դեռ Ռուսաստանը Վրաստանի հետ ունի լուրջ հակադրություններ: Այլ ճանապարհը մնում է Հայաստանը: Հայաստանը կայուն երկիր է, բայց խնդիր ունի Ադրբեջանի հետ: Բնականաբար, Արեւմուտքն է շահագրգռված, որ Հայաստանն Ադրբեջանի հետ այս կամ այն ձեւով շուտափույթ լուծի խնդիրները: Հիմա` թե ով կզիջի առաջինը, նա էլ կտուժի: Արեւմուտքի համար միեւնույնն է` ով կզիջի, նրա համար կարեւորն այն է, որ զիջեն, պայմանավորվեն, ճանապարհները բացեն, գազամուղը անցկացնեն եւ նավթը սկսեն տեղափոխել: Նրանք երկու կողմերի վրա էլ ճնշում կգործադրեն: Իսկ ով ավելի պինդ, կարծր կգտնվի, մյուս կողմից` նաեւ տրամաբանորեն բացատրելի կներկայացնի իր դիրքորոշումը, նա էլ կշահի:
- Հետեւապես այս պրոցեսը մեզ մոտեցնում է Ղարաբաղը բանակցային կողմ դարձնելո±ւն:
- Կարծում եմ` այո, որովհետեւ, ի վերջո, բոլորը հասկացել են, որ այն փաստաթղթերը, օրինակ` զինադադարի վերաբերյալ փաստաթուղթը, որը որ ստորագրված է եղել նաեւ Ղարաբաղի կողմից, ունեցել է 15 տարվա գործունեություն եւ կիրառում: Իսկ առանց Ղարաբաղի, միջազգային դիտորդներն էլ են հասկանում, որ հնարավոր չէ գալ կայուն ինչ-որ մի բանաձեւի: Վերջերս Ռուսաստանի ԱԳ նախարար Լավրովը հայտարարեց, որ պետք է ունիֆիկացվեն մոտեցումները նման կոնֆլիկտների համար` Կոսովո, Աբխազիա, Հարավային Օսիա եւ այլն եւ այլն: Այսինքն, ռուսական քաղաքականությունը այնպիսին է, որ կա°մ բոլորին ճանաչում ենք, կա°մ ոչ մեկին չենք ճանաչում: Իսկ այդ պրոցեսը մեզ համար շահեկան է նրանով, որ եթե գնա ունիֆիկացում, ապա, իմ կարծիքով, այն կգնա նաեւ Ղարաբաղի անկախությունը ճանաչելու ուղղությամբ: Իհարկե, մեր դիվանագիտությունը այդտեղ պետք է աշխատի շատ ավելի ակտիվ, քան աշխատում է:

ԹՈՒՐՔԵՐԻՆ ԲԱՐԵՎ ՏԱԼԸ ԶԻՋՈՒՄ Է

- Անդրադառնանք Ձեր մյուս դիտարկմանը. այն է, որ Հայաստանը Թուրքիայի հետ արդեն զիջումների գնացել է: Ինչպե±ս կմեկնաբանեք այդ զիջում ասվածը:
- Այն, որ մենք թուրքերին, այսպես ասած, բարեւ ենք տալիս, արդեն զիջում է: Այն, որ մենք առանց նախապայմանների թուրքերի հետ նստել ենք բանակցային սեղանի շուրջ, դա արդեն միջազգային հանրության համար գնահատելի քայլ է: Տրամաբանական կլիներ, եթե, նախեւառաջ, Թուրքիան ճանաչեր Ցեղասպանությունը, վերացներ դրա հետեւանքները, վերադարձներ 1918-1920թթ. օկուպացված եւ անեքսիայի ենթարկված Հայաստանի տարածքները, որից հետո միայն նստեր բանակցային սեղանի շուրջ: Զարգացումների նման տարբերակը իդեալական ճշմարտություն է, սակայն միջազգային հանրությունը հասկանում է, որ արդեն սկսելով բանակցությունները` Հայաստանը լուրջ զիջումների է գնացել` ելնելով տարածաշրջանի անվտանգության մակարդակի բարձրացման անհրաժեշտությունից:
- Պրն Բաբուխանյան, մի առիթով Դուք ասել էիք, որ ԱՊՀ տարածքում ձեւավորվում է կուռ մի ալյանս: Եթե կարելի է, խնդրում եմ մանրամասնեք, թե խոսքը ինչի± մասին է, եւ Հայաստանը ի±նչ դերակատարություն կարող է ունենալ այդ ալյանսի մեջ:
- Ի դեպ, ՙԱրգումենտի նեդելի՚ թերթի ռազմական տեսաբանը վերլուծել էր այն իրավիճակը, թե ինչ կլինի, եթե հայ-ադրբեջանական պատերազմ սկսվի: Եվ այս դեպքում, իհարկե, հարցը հետեւյալն էր` Ռուսաստանը պե±տք է կատարի ՀԱՊԿ-ի գծով իր` դաշնակցի պարտավորությունները: Եվ դա իսկապես այդպես է, որովհետեւ եթե Ռուսաստանը չկատարի իր այդ պարտականությունները, ապա ՀԱՊԿ-ը հաջորդ օրն իսկ կփլուզվի: Նման դեպքում, առաջին իսկ փորձարկման դեպքում կկործանվի տարիներ շարունակ ստեղծվող, ամրացվող իր արդյոնավետությունը արդեն ցույց տված ռազմական դաշինքը: Համոզված եմ, որ այսօրվա Ռուսաստանը Բելգրադի ռմբակոծման ժամանակներից խիստ տարբերվում է եւ իր առջեւ դրել է համաշխարհային տերության կարգավիճակը վերականգնելու խնդիր: Իսկ դա նշանակում է, որ ռուսները երբեք չեն թողնի իրենց դաշնակիցներին: Այս առումով, աշխարհում ստեղծվում են տարածաշրջանային ալյանսներ: Աշխարհը առաջ միակենտրոն էր. բոլորը գիտեին` կա ԱՄՆ-ը, եւ նա էր թելադրում իր խաղի կանոնները: Հիմա աշխարհը բազմակենտրոն է դարձել եւ աշխարհում մեզ նման պետությունները ավելի լայն մանեւրելու հնարավորություն են ստացել: Բոլոր դեպքերում, ես գտնում եմ, որ ազնիվ եւ պարտաճանաչ փոխադարձ համագործակցությունը դաշնակիցների հետ պարտադիր պայման է նաեւ Հայաստանի համար, այս դեպքում` Հայաստանի եւ Ռուսաստանի միջեւ:
- Այդ դեպքում ինչպե±ս կբացատրեք ՀՀ իշխանությունների պահվածքը Աբխազիայի եւ Օսիայի հետ կապված: Եվ արդյո±ք Աբխազիան եւ Օսիան պետք է ճանաչվեն Հայաստանի կողմից, թե` ոչ:
- Եթե Ռուսաստանը ինքը գնա իր իսկ հայտարարած հունով, (կոնֆլիկտների լուծման ունիֆիկացման ճանապարհով), ապա Ռուսաստանը պետք է ճանաչի Լեռնային Ղարաբաղը, բնականաբար, նույն իսկ վայրկյանին Հայաստանը պետք է ճանաչի Աբխազիան եւ Օսեթիան: Քաղաքական համագործակցությունը այս դաշտում պետք է լինի երկկողմանի: Իսկ եթե Հայաստանը միակողմանի ճանաչի նրանց անկախությունը, ապա դա սխալ կլինի, քանի որ մենք ունենք մեր սեփական շահերն ու հարաբերությունները մեր հարեւանների հետ: Միաժամանակ, շատ դրական է, որ ԼՂՀ նախագահը շնորհավորել է Աբխազիայի նախագահին եւ նկատվում է ակտիվություն այդ հարթության վրա:

ԳԱՅԱՆԵ ԶԱՐԳԱՐՅԱՆ

 

 

ԵՂԱԾ-ՉԵՂԱԾ ՄԻ ՀԱՇԻՎ Է

Ճիշտն ասած, ՀԱԿ-ը ինձ շատ քիչ է հետաքրքրում£ ՀԱԿ-ը պետք է հետաքրքրի ազգային անվտանգության ծառայությանը, որովհետեւ այնտեղ այլ պետությունների շահերի սպասավորներ կան£ ոնե այս վերջին միտինգով ժողովուրդը վերջնականապես ցույց տվեց, որ իր համար այն եղած-չեղած մի հաշիվ է£
ՀԱԿ-ը այսօր, որպես այդպիսին, ըստ էության, գոյություն չունիª փլվել է. այնտեղ մնացել են Լ.Տեր-Պետրոսյանը եւ իր ստրուկները՚,- ասում է ՀԱՅԿ ԲԱԲՈՒԽԱՆՅԱՆԸ£

 

ԻՆՉ ՊԵՏՔ Է ԿԱՐՈՂԱՆԱ ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ ՑՈՒՅՑ ՏԱԼ ԱՇԽԱՐՀԻՆ

Մեր հարցերին պատասխանում է ՍԻՄ նախագահ ՀԱՅԿ ԲԱԲՈՒԽԱՆՅԱՆԸ
-Սեպտեմբերի 17-ին նախագահի հետ տեղի ունեցած հանդիպումը փարատե±ց, կամ որքանո±վ փարատեց ձեր մտահոգությունները օգոստոսի 31-ին նախաստորագրված հայ-թուրքական հարաբերությունների առնչությամբ£
-Ակնհայտ է, որ Հայաստանը մտնում է նոր փուլ, որտեղ փակ սահմանները կարող են բացվել£ Սրա հետ կապվածª հնարավոր զարգացումները բնականաբար իրենց հետ բերում են որոշակի ռիսկեր£ Բայց սա չի նշանակում, թե ձեռքներս ծալած պետք է նստենք, նորից պարփակվենք մեր մեջ եւ մեզ ապահով զգանք աշխարհից մեկուսանալով£ Հակառակը, այդ մտահոգություններից ելնելովª պետք է գործենք, քայլեր ձեռնարկենք, որպեսզի բաց տեղեր չմնան, եւ կարողանանք շահած դուրս գալ այս բանակցություններից£
Սեպտեմբերի 16-ին մեր կուսակցությունը խորհրդի արտահերթ նիստ հրավիրեց, մշակեց մի շարք առաջարկություններ, որոնք ներկայացվեցին երկրի նախագահին£ Մենք ողջունում ենք Սերժ Սարգսյանի նախաձեռնողական քաղաքականությունը, քաղաքական կամքը եւ արիությունը նույնպես, եւ այդ հանդիպումից հետո ավելի հանգիստ ենք նայում հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացին£ Համարում ենք, որ նախագահի մոտեցումները, մտավախությունները (նա նույնպես ունի որոշակի մտավախություններ), համընկնում են մեր կուսակցության մոտեցումներին£
-Ի±նչ եք առաջարկումª կանխարգելիչ ի±նչ քայլեր պետք է ձեռնարկել այս գործընթացում երեւացող ու չերեւացող վտանգներին դիմակայելու համար£
-Նախª առաջարկում ենք արտաքին քարոզչության դաշտում նույնպես նախաձեռնողական, ավելինª հարձակողական քաղաքականություն որդեգրել£ Ի դեպ, արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանի արձագանքը Թուրքիայի վարչապետի եւ արտգործնախարարի վերջին հայտարարություններին այս առումով մեզ գոհացնում էª հայկական կողմի կեցվածքը, ոճը փոխվել է, եւ մենք հենց դրա մասին էինք ասում£
Մեր արտաքին գերատեսչությունը պետք է կարողանա աշխարհին ցույց տալ, որ թուրքական կողմի համար ոչ պակաս կարեւոր է բարելավել հարաբերությունները Հայաստանի հետ£ Որ Թուրքիան կատարել է Հայաստանի դեմ թշնամական քայլª շրջափակելով մեր երկիրը, եւ ոչ թե ՙկողմերը՚ պետք է բացեն ընդհանուր սահմանը, այլ Թուրքիան պետք է վերացնի Հայաստանի շրջափակումը£
Երկրորդª մեր խնդիրն է աշխարհին ցույց տալ, որ թուրքերը փակել են Հայաստանի ճանապարհը դեպի Եվրոպաª բառիս բուն եւ փոխաբերական իմաստով£ Սահմանը, երկաթգիծը, ավտոճանապարհը փակելովª մեզ կտրել են Եվրոպայից, եւ Եվրամիությունը, ԵԱՀԿ-ն պետք է Թուրքիայից հաշիվ պահանջենª ի±նչն է պատճառը, որ Հայաստանը, ներգրավված լինելով ԵՄ ՙԱրեւելյան գործընկերության՚ ծրագրի մեջ, հռչակելով իր հավատարմությունը եվրոպական ինտեգրացման գործընթացին, եւ երեկ երեկոյան նախագահը եւս մեկ անգամ ընդգծեց այս հանգամանքը, մեկ այլ պետության քմահաճույքով մեկուսացված է Միացյալ Եվրոպայից£
Մենք պետք է նաեւ աշխարհին ի ցույց դնենք, որ այսօր թուրքերը երկընտրանքի առջեւ են£ Կա°մ Թուրքիան կգնա եվրոպական ընտանիքի անդամ դառնալու ճանապարհովª այդ ճանապարհին բարելավելով հարաբերությունները հարեւան երկրների, մասնավորապես Հայաստանի հետ, բարեփոխելով իր ներքին օրենսդրությունը, հրաժարվելով ազգային փոքրամասնությունների ուծացման քաղաքականությունից, կա°մ կգնա պանթուրքիզմի ճանապարհովª հանդես գալով բոլոր թուրքալեզու ազգերի, այդ թվումª ադրբեջանցիների ՙպապայի՚ դերում£ Սա ճանապարհ է, որը համատեղելի չէ եվրոպական արժեքների հետ£
Հայաստանը Թուրքիային մատուցում է մեծ նվերª հնարավորություն տալով դուրս գալ պանթուրքիզմի արատավոր ուղուց եւ կանգնել եվրոպական ընտանիքի անդամ դառնալու ճանապարհին£
Սրանք փաստարկներ են, որ պետք է օգտագործենք արտաքին քարոզչության մեջª մատնացույց անելով, որ Թուրքիան, ի վերջո, ցեղասպան պետություն է, եւ կմնա այդպիսին, քանի դեռ չի ընդունել Ցեղասպանության փաստը եւ չի սահմանազատվել Օսմանյան կայսրության վարած հանցավոր քաղաքականությունից£
Երկրորդª բռնազավթիչ պետություն է, որը գրավել է մեր հայրենիքի մի մասըª խախտելով Հայաստանի տարածքային ամբողջականությունը£ Եթե այսքանից հետո Հայաստանը նախնական համաձայնություն է տվել ինչ-ինչ արձանագրությունների, սա արդեն իսկ մեծ զիջում է մեր կողմից, եւ փոխարենը պահանջում է զիջումներ նաեւ թուրքական կողմից£ Օրինակ, Թուրքիան պետք է Արեւմտյան Հայաստանում սահմանի մշակութային ինքնավարություն հայերի համար£
-Ասել է թեª դեմ չեք, որ Ազգային ժողովը վավերացնի հրապարակված արձանագրությունները, անգամ այն պարագայում, եթե մեզ չհաջողվի ՙբարեփոխել՚ դրանք եւ ազատել կամայական մեկնաբանությունների տեղիք տվող ձեւակերպումներից£
-Կարծում եմ, խորհրդարանն, այո, պետք է վավերացնի այդ փաստաթղթերը£ Բայց զուգահեռաբար պետք է ընդունի ուղերձ հայ ժողովրդին, շեշտելով, որ Հայաստանը, որպես պետություն, շարունակում է մնալ Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման քարոզիչը եւ աջակիցը£ Ավելինª իր վրա է վերցնում Ցեղասպանության հետեւանքների վերացմանª իրենց բնօրրանից տեղահանված եւ ցեղասպանված հայերի ու նրանց ժառանգների իրավունքների, պատմական եւ մշակութային արժեքների պահպանության առաքելությունը£
Միաժամանակ խորհրդարանը պետք է ընդունի օրենք Ցեղասպանության մերժումը քրեորեն պատժելի արարք ճանաչելու վերաբերյալ£

ԼԻԼԻԹ ՊՈՂՈՍՅԱՆ

 

 

 

 

ՄԱՄԼՈ ՀԱՂՈՐԴԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

Ս/թ. հոկտեմբերի 15-ին ՙՄիջկուսակցական Խորհրդակցությունների՚ մասնակից կուսակցությունների (ԱԻՄ, ՍԻՄ, ՀՔԴՄ, ՀՄԿԿ, ՀԴԿ, ՀԵԿ) հերթական` տասներկուերորդ նիստի մասնակից կուսակցություններին հյուրընկալեց ՙԱզգային Ինքնորոշում Միավորում՚ կուսակցությունը: Նիստը վարում էր ՍԻՄ նախագահ, ՙՄիջկուսակցական Խորհրդակցությունների՚ քարտուղար Հայկ Բաբուխանյանը:
Խորհրդակցության ընթացքում քննարկվեցին նախորդ նիստի օրակարգում քննարկված եւ հետաձգված հարցերը, ինչպես նաեւ ՍԻՄ-ի կողմից առաջադրված ՙՏԻՄ ընտրություններում ՙՄիջկուսակցական Խորհրդակցությունների՚ մասնակից կուսակցությունների կողմից առաջադրված թեկնածուներին միասնաբար սատարելու՚ հարցը, ՀՄԿԿ-ի կողմից ՙՀՀ պաշտոնական հիշատակի եւ տոն օրերի միասին նշելու, ինչպես նաեւ երկրի ներքին եւ արտաքին քաղաքական զարգացումներին միասնական հայտարարությամբ հանդես գալու մասին՚ հարցը, ՀԵԿ-ի կողմից ՙՀՀ նախագահին առընթեր երիտասարդության հարցերի խորհրդի ստեղծման առաջարկին միանալու՚ հարցը:
Որոշվեց. Հաստատել ՙՄիջկուսակցական Խորհրդակցությունների՚ մասնակից կուսակցությունների աշխատանքները հանրությանը հասու դարձնելու ինտերնետային կայքի տեսքի նմուշը եւ կայքի աշխատանքը համացանցում ակտիվացնել:
Որոշվեց. ՏԻՄ ընտրություններում մասնակցող ՙՄիջկուսակցական Խորհրդակցությունների՚ մասնակից կուսակցությունների կողմից առաջադրված թեկնածուներին աջակցել միասնաբար եւ հանդես գալ հայտարարությամբ:
ՀՄԿԿ-ի կողմից առաջադրված ՙՀՀ պաշտոնական հիշատակի եւ տոն օրերի միասին նշելու, ինչպես նաեւ երկրի ներքին եւ արտաքին քաղաքական զարգացումներին միասնական հայտարարությամբ հանդես գալու մասին՚ հարցի առնչությամբ քննարկումը հետաձգվեց:
ՀԵԿ-ի կողմից առաջադրված ՙՀՀ նախագահին առընթեր երիտասարդության հարցերի խորհրդի ստեղծման առաջարկին միանալու՚ հարցի առթիվ, կարեւորելով խնդրի լուծման անհրաժեշտությունը, հանձնարարվեց ՀԵԿ-ին ավելի մանրամասն ներկայացնել ակնկալիք լուծումների պատկերը:
ՀՀ Ազգային ժողովի պետաիրավական հարցերի հանձնաժողովին, մայիսի 28-ը ՀՀ անկախության վերականգնման օր վերանվանելու վերաբերյալ համատեղ խորհրդակցություններ կազմակերպելու խնդրանքով դիմելուց առաջ կազմակերպվեց քննարկում միջազգային իրավունքի մասնագետների մասնակցությամբ :
Երեւան քաղաքի քաղաքապետի եւ ավագանու ընտրություններին առնչվող օրենքի նախագծի քննարկման համար ստեղծվեց աշխատանքային խումբ` յուրաքանչյուր կուսակցությունից մեկ անդամի մասնակցությամբ:
Քննարկվեցին նաեւ այլ հարցեր

ՙՄիջկուսակցական Խորհրդակցությունների՚ լրատվական ծառայություն

 

 

 

ՈՐՈՇՈՒՄ
Տեղական ինքնակառավարման մարմինների առաջիկա ընտրությունների վերաբերյալ

ՙՄիջկուսակցական Խորհրդակցությունների՚ մասնակից կուսակցությունները` ՙՀայաստանի Ազգային Ինքնորոշում Միավորում կուսակցությունը՚, ՙՀայաստանի Սահմանադրական Իրավունք Միություն կուսակցությունը՚, ՙՀայաստանի Միացյալ Կոմունիստական կուսակցությունը՚, ՙՀայաստանի Քրիստոնեադեմոկրատական կուսակցությունը՚, ՙՀայաստանի Երիտասարդական կուսակցությունը՚ ՏԻՄ ընտրություններում միացյալ սատարում են ՙՄիջկուսակցական Խորհրդակցությունների՚ մասնակից կուսակցությունների կողմից առաջադրված թեկնածուներին.

Հայաստանի Սահմանադրական Իրավունք Միություն կուսակցությունից

- Բախտիբեկ Արամյանին` Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիսի տարածաշրջանի Ծովակ գյուղի գյուղապետի թեկնածու: ՍԻՄ Գեղարքունիքի մարզային բաժանմունքի նախագահ:

- Գագիկ Նիկողոսյանին` Շիրակի մարզի Գյումրի քաղաքի ավագանու թեկնածու: ՍԻՄ Գյումրի քաղաքի համայնքային բաժանմունքի նախագահ:

- Ասքանազ Մինասյանին` Արագածոտնի մարզի Ներքին Ագարակ համայնքի ավագանու թեկնածու: ՍԻՄ Աշտարակ քաղաքի համայնքային բաժանմունքի նախագահ:

Հայաստանի Քրիստոնեադեմոկրատական կուսակցությունից

- Ահարոն Մակարյանին` Վանաձոր քաղաքի ավագանու թեկնածու: ՀՔԴՄ Վանաձոր քաղաքի մասնաճյուղի նախագահ:

Հայաստանի Ազգային Ինքնորոշում Միավորում կուսակցությունից

- Դանիել Դարբինյանին` Գյումրու քաղաքապետի թեկնածու:

- Աննման Խաչատրյանին` Արթիկի քաղաքապետի թեկնածու:

- Արամ Նիգոյանին` Տավուշի մարզի Նավուր գյուղի գյուղապետի թեկնածու:

ՙՄիջկուսակցական Խորհրդակցությունների՚ քարտուղար` Հ. Բաբուխանյան
15. 10. 2008
ԵՐԵՎԱՆ

 

 

 

ՄԱՄԼՈ ՀԱՂՈՐԴԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

Ս/թ. հոկտեմբերի 1-ին ՙՍահմանադրական Իրավունք Միություն՚ կուսակցության գրասենյակում տեղի ունեցավ ՙՄիջկուսակցական Խորհրդակցությունների՚ հերթական տասնմեկերորդ նիստը: Նիստը վարում էր ՍԻՄ նախագահ, ՙՄիջկուսակցական Խորհրդակցությունների՚ քարտուղար Հայկ Բաբուխանյանը: Խորհրդակցության ընթացքում քննարկվեցին նախորդ նիստի օրակարգում քննարկված և հետաձգված հարցերը:
Որոշվեց. ՀՀ տոների և հիշատակի օրերի մասին օրենքում փոփոխություններ կատարելու համար ՙՄիջկուսակցական Խորհրդակցությունների՚ մասնակից կուսակցությունների անունից դիմել ՀՀ ազգային ժողովի պետաիրավական հարցերի հանձնաժողովին, մայիսի 28-ը ՀՀ անկախության վերակնագնման օր վերանվանելու վերաբերյալ, համատեղ խորհրդակցություններ կազմակերպելու խնդրանքով:
Երևան քաղաքի քաղաքապետի և ավագանու ընտրություններին առնչվող օրենքի նախագծի քննարկմանը միջկուսակցական խորհրդակցության մասնակից կուսակցությունների մասնակցության անհրաժեշտության առնչությամբ, նախագծին ծանոթանալու և առաջարկների համար, որոշվեց ստեղծել աշխատանքային խումբ, յուրաքանչյուր կուսակցությունից մեկ անդամի մասնակցությամբ:
Քննարկվեցին նաև այլ հարցեր

ՙՄիջկուսակցական Խորհդակցությունների՚
լրատվական ծառայություն

 

 

 

ՄԱՄԼՈ ՀԱՂՈՐԴԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

Ս/թ. սեպտեմբերի 24-ին Հայաստանի Երիտասարդական կուսակցության գրասենյակում տեղի ունեցավ ՙՄիջկուսակցական Խորհրդակցությունների՚ հերթական` տասներորդ նիստը, որը վարում էր ՍԻՄ նախագահ Հայկ Բաբուխանյանը: Խորհրդակցության ընթացքում քննարկվեցին նախորդ նիստում օրակարգի համար առաջարկված հարցերը և ընդունվեցին հետևյալ որոշումները.
Որոշվեց ուղերձով դիմել ՀՀ Ազգային Ժողովին հետևյալ առաջարկությամբ.
ՙՄիջկուսակցական Խորհրդակցությունների՚ մասնակից կուսակցություններս կոչ ենք անում ՀՀ Ընտրական օրենսգրքի քննարկումների շրջանակում,անդրադառնալ 8 կուսակցությունների կողմից ընդունված` կատարյալ ժողովրդավարություն ապահովող ընտրական համակարգին` որպես առաջին քայլ կազմակերպելով լսումներ:
ԱԻՄ նախագահ Պարույր Հայրիկյանի կողմից առաջարկված ՙՄիջկուսակցական Խորհրդակցությունների՚ աշխատանքներին այլ կուսակցությունների մասնակցելու կարգը սահմանելու և խորհրդակցությունների աշխատանքները կանոնակարգելու համար, աշխատակարգում հավելումներ կատարելու առնչությամբ, որոշվեց աշխատակարգում կատարել հետևյալ փոփոխությունները.
ա. ՙՄիջկուսակցական Խորհրդակցությունների՚ աշխատանքներին իրավունք է տրվում մասնակցելու բոլոր այն կուսակցություններին, որոնք համաձայն են մինչ իրենց մասնակցությունը խորհրդակցություններին մասնակից կուսակցությունների ընդունած որոշումների հետ և ընդունում են դրաանք:
բ. ՙՄիջկուսակցական Խորհրդակցությունների՚ աշխատանքները կանոնոկարգելու նպատակով ստեղծել ՙՄիջկուսակցական Խորհրդակցությունների՚ քարտուղարություն և այդ մարմնի գործունեության իրականացումը հանձնարարվեց ՍԻՄ կուսակցությանը: ՙՄիջկուսակցական Խորհրդակցությունների՚ քարտուղար ընտրվեց ՍԻՄ նախագահ Հայկ Բաբուխանյանը, ինչպես նաև որոշվեց քարտուղարության աշխատանքները կազմակերպելու համար մասնակից կուսակցությունների համար սահմանել մասնակցավճար:
Որոշվեց. ՀՀ տոների և հիշատակի օրերի մասին օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին ՙՄիջկուսակցական Խորհրդակցությունների՚ մասնակից կուսակցությունների դիրքորոշումը հայտնելուց առաջ ՍԻՄ ՙԱզդակ՚ ակումբում հրավիրվել քնարկում պատմաբանների և միջազգային իրավունքի մասնագետների մասնակցությամբ :
Երևան քաղաքի քաղաքապետի և ավագանու ընտրություններին առնչվող օրենքի նախագծի քննարկմանը ՙՄիջկուսակցական Խորհրդակցությունների՚ մասնակից կուսակցությունների մասնակցության անհրաժեշտության առնչությամբ, որոշեցին առաջարկել իրենց մասնակցություը օրենքի քննարկման աշխատանքներին:
Անդրադարձան նաև Երևան քաղաքի քաղաքապետի և ավագանու ընտրություններին ՙՄիջկուսակցական Խորհրդակցությունների՚ մասնակից կուսակցությունների մասնակցության հարցին, որոշվեց այդ հարցին անդրադառնալ ներկուսակցական քննարկումներից հետո:

Միջկուսակցական Խորհդակցությունների
լրատվական ծառայություն

 

 

 

 

ՄԱՄԼՈ ՀԱՂՈՐԴԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

Ս/թ. սեպտեմբերի 17-ին ՀՄԿԿ-ի գրասենյակում տեղի ունեցավ միջկուսակցական խորհրդակցությունների հերթական իններորդ նիստը: Խորհրդակցության աշխատանքներին սեփական նախաձեռնությամբ ակտիվորեն մասնակցեց նաև ՙՀայաստանի երիտասարդական կուսակցությունը՚: Խորհրդակցության ընթացքում քննարկվեցին և հաջորդ նիստի օրակարգի համար առաջադրվեցին հետևյալ հարցերը.
ԱԻՄ նախագահ Պարույր Հայրիկյանի առաջարկությամբ որոշվեց` քննարկել ՀՀ տոների և հիշատակի օրերի մասին օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին միջկուսակցական խորհրդակցության մասնակից կուսակցությունների դիրքորոշումը:
ՍԻՄ նախագահ Հայկ Բաբուխանյանը առաջարկեց` քննարկել նաև Երևան քաղաքի քաղաքապետի և ավագանու ընտրություններին առնչվող օրենքի նախագծի քննարկմանը միջկուսակցական խորհրդակցության մասնակից կուսակցությունների մասնակցության անհրաժեշտության հարցը:
ՀՄԿԿ նախագահ Յու. Մանուկյաը առաջարկեց` հաջորդ նիստի օրակարգ մտցնել նաև Երևան քաղաքի քաղաքապետի և ավագանու ընտրություններին միջկուսակցական խորհրդակցության մասնակից կուսակցությունների մասնակցության հարցը:
Հաջորդ նիստի օրակարգում կլինեն նաև միջկուսակցական խորհրդակցությունների քարտուղարության կազմավորման անհրաժեշտության հարցը, ինչպես նաև, խորհրդակցություններին այլ կուսակցությունների մասնակցության հարցը կանոնակարգելու համար, աշխատակարգում փոփոխություններ կատարելու անհրաժեշտության հարցը:

Միջկուսակցական Խորհդակցությունների
լրատվական ծառայություն

 

 

 

ՄԱՄԼՈ ՀԱՂՈՐԴԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

Ս/թ. սեպտեմբերի 3-ին ՍԻՄ-ի գրասենյակում տեղի ունեցավ միջկուսակցական խորհրդակցությունների հերթական յոթերորդ նիստը, որը վարում էր ՍԻՄ նախագահ Հայկ Բաբուխանյանը: Խորհրդակցությանը հրավիրյալի կարգավիճակով ակտիվորեն մասնակցում էր նաև ՀԱԱԿ նախագահ Է. Անտինյանը Խորհրդակցության ընթացքում քննարկման արդյունքում որոշում ընդունվեց ԱԻՄ նախագահ Պարույր Հայիկյանի կողմից ներկայացված, Հայաստանում ժողովրդավարության կայացման համար որպես մոդել ներկայացված, ՙԺողովրդավարականության բանաձեվին ՚: հավանություն տալ: Որոշման մեջ մասնավորապես ասված է. ՙՄիջկուսակցական խորհրդակցությունների մասնակից կուսակցությունները համակարծիք են այան հարցում, որ Հայ ժողովրդի առջև ծառացած կարևորագույն առաջնահերթություններից մեկը, Հայաստանում ժողովրդավարության կայացումն է և որպես ելակետ ընդունելով մարդ անհատի` քաղաքացու, երկրի կառավարմանն իրավահավասար կերպով մասնակցելու իրավունքը, մենք ազդարարում ենք, որ առ այսօր վերացական ու բազմաբնույթ ընկալվող ժողովրդավարությունը կարող է ունենալ հստակ ու որոշակի համապատկեր ՚:
Միջկուսակցական խորհրդակցության ընթացքում, ՍԻՄ նախագահ Հայկ Բաբուխանյանի նախաձեռնությամբ, որոշում ընդունվեց հանդես գալ Հայ-Թուրքական հարաբերություններին առնչվող հայտարարությամբ:
: Միջկուսակցական Խորհդակցության ընթացքում քննարկվեցին նաև այլ հարցեր:

Միջկուսակցական Խորհդակցությունների
լրատվական ծառայություն

 

 

 

ՄԱՄԼՈ ՀԱՂՈՐԴԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

Ս.թ. օգոստոսի 27-ին ՀԴԿ-ի գրասենյակում տեղի ունեցավ միջկուսակցական (ԱԻՄ, ՀԴԿ, ՀՄԿԿ, ՀՔԴՄ, ՍԻՄ) հերթական` վեցերորդ խորհրդակցությունը, որը վարում էր ՀԴԿ նախագահ Ա. Սարգսյանը: Խորհրդակցությանը հրավիրյալի կարգավիճակով ակտիվորեն մասնակցում էր նաեւ ՀԱԱԿ նախագահ Է. Անտինյանը: Խորհրդակցության ընթացքում քննարկվեց տարածաշրջանում առկա քաղաքական բարդ իրավիճակը, որի արդյունքում մասնակից կուսակցությունների կողմից ընդունվեց որոշում` Հարավայի Օսեթիայի եւ Աբխազիայի անկախության կապակցությամբ հայտարարությամբ հանդես գալու համար: Միջկուսակցական խորհրդակցության ընթացքում հավանության արժանացավ նաեւ ՀՄԿԿ նախագահ Յու. Մանուկյանի առաջարկը` Երեւանում հայ ժողովրդի մեծ բարեկամ Ֆրանց Վերֆելի արձանը տեղադրելու վերաբերյալ, որին մասնակից կուսակցությունները միացան առանձին-առանձին: Միջկուսակցական խորհրդակցության ընթացքում քննարկվեցին նաեւ այլ հարցեր:
Միջկուսակցական խորհրդակցությունների լրատվական ծառայություն

ՄԻՋԿՈՒՍԱԿՑԱԿԱՆ
ԽՈՐՀՐԴԱԿՑՈՒԹՅԱՆ
ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

Միջկուսակցական խորհրդակցության մասնակից կուսակցությունները ողջունում են ՌԴ կողմից Հարավային Օսիայի եւ Աբխազիայի Հանրապետությունների անկախության ճանաչումը£ Արեւմուտքի կողմից` Կոսովոյի եւ ՌԴ կողմից` Հարավային Օսիայի եւ Աբխազիայի անկախությունը ճանաչելուց հետո աշխարհում հաստատվեց ազգերի ինքնորոշման իրավունքի լիակատար գերակայությունը տարածքային ամբողջականության դրույթի նկատմամբ£
Հատկանշական է, որ հետխորհրդային տարածքում ազգերի ազատ ինքնորոշման իրավունքի առաջին իրականացնողներից է եղել Լեռնային Ղարաբաղը£
Լիահույս ենք, որ ՌԴ-ը նույն սկզբունքների շրջանակում ամենամոտ ապագայում կճանաչի նաեւ 1991թ. համաժողովրդական հանրաքվեով իր անկախությունը Ադրբեջանից վերահաստատած եւ փաստացի այն պահպանած Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը` որպես անկախ պետություն£ Մենք արձանագրում ենք, որ ԼՂՀ անկախության ճանաչման ձգձգումը կարող է հանգեցնել պատերազմական գործողությունների նոր օջախի վերաբորբոքման` դրանից բխող անկանխատեսելի բոլոր քաղաքական, ռազմական, հումանիտար եւ տնտեսական հետեւանքներով հանդերձ£

ՇԱՎԱՐՇ ՉԽՈՍԿԱՆԸ

Այն, թե հնարավո±ր է արդյոք, որ Հայաստանը եւս ճանաչի Օսիայի եւ Աբխազիայի անկախությունը եւ այդ նախադեպը ԼՂՀ-ի հարցում ի±նչ ազդեցություն կունենա` հարցին ի պատասխան ԱԳ փոխնախարար Շավարշ Քոչարյանը ասաց. ՙԻնձ չեք կարող հարց ուղղել, քանի որ կարգ կա մեզ մոտ, եւ ձեր հարցերի պատասխանը կարող եք ստանալ մամուլի ծառայությունից: Ես ձեզ չեմ կարող պատասխանել՚:

ԳԱՅԱՆԵ ԶԱՐԳԱՐՅԱՆ

 

ՍԻՄ-Ը ՀՀ ԵՎ ԼՂՀ ԻՇԽԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՆ ԿՈՉ Է ԱՆՈՒՄ ԱԿՏԻՎԱՑՆԵԼ ՋԱՆՔԵՐԸ ԱՐՑԱԽԻ ՃԱՆԱՉՄԱՆ ՀԱՐՑՈՒՄ

Օգոստոսի 27-ին տեղի ունեցավ ՍԻՄ կուսակցության նախագահության արտահերթ նիստ` տարածաշրջանում ստեղծված իրավիճակի կապակցությամբ: Նիստում ընդունվեցին դիմումներ Հայաստանի Հանրապետության եւ Լեռնային Ղարաբաղի ղեկավարությանը: Դրանցում անհամաձայնություն եւ անհանգստություն է հայտնվում արցախյան հիմնախնդրի շուրջ ընթացող բանակցություններում շրջանառվող կարգավորման, այսպես կոչված` մատրիդյան, սկզբունքների շուրջ:
ՀՀ իշխանություններին ուղղված դիմումի մեջ մասնավորապես ասված է. ՙԿոչ ենք անում Հայաստանի Հանրապետության ղեկավարությանը` կտրականապես հրաժարվել Մեթյու Բրայզայի կողմից հնչեցված եւ միակողմանի ընդարձակ զիջումներ պարտադրող, այսպես կոչված, մադրիդյան սկզբունքներից եւ գործուն քայլեր կատարել միջազգային հանրության կողմից ՀՀ-ի հետ ԼՂՀ վերամիավորման կամ ԼՂՀ-ի անկախության ճանաչման ուղղությամբ՚£ Միաժամանակ ՍԻՄ-ը անհրաժեշտ է համարում ջանքեր գործադրել, որպեսզի ԼՂՀ-ն դառնա բանակցությունների լիարժեք մասնակից:

ՍԻՄ-ը ԼՂՀ ղեկավարությանն առաջարկում է շտապ նախաձեռնել Հարավային Օսեթիայի եւ Աբխազիայի ու ԼՂՀ-ի անկախությունների փոխադարձ ճանաչումը:

ՍԻՄ ԼՐԱՏՎԱԿԱՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆ