ԿԱՐՃ ԼՈՒՐԵՐ

«Եթե թանկացումները հանկարծ շատանան, բազային կենսաթոշակը կբարձրացնենք»

06.12.2017 21:00 ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ
«Եթե թանկացումները հանկարծ շատանան, բազային կենսաթոշակը կբարձրացնենք»

Գալիք տարվա պետբյուջեի նախագծի մասին արդեն շատ է խոսվել: Կխոսվի նաեւ առաջիկա օրերին, հաշվի առնելով, որ նախագիծը մտել է խորհրդարանական քննարկումների փուլ:

Նախագահը թանկացումները մեղմելու վերաբերյալ հանձնարարականներ է տվել. video

ԲՅՈՒՋԵ-2018-Ի ԼԱՎՆ ՈՒ ՎԱՏԸ

Այսքան քննարկում-խոսակցություններից հետո, թերեւս, դժվար է նոր բան ավելացնել ու արդյոք իմաստ ունի ընդհանրական առումով անդրադառնալ նախագծին: Ի՞նչ որակ ունի այն: 2018թ.-ին կունենանք ո՛չ փայլուն եւ ո՛չ էլ վատ բյուջե: Սովորականի պես, այսինքն` այն, ինչ երկրի առկա տնտեսական իրողություններից հնարավոր է սպասել: 

Նախորդ բյուջեների համեմատ թերեւս հիմնական տարբերությունն այն է, որ կառավարությունը ծրագրում է զարգացման հեռանկարները հիմնականում կապել ԵՏՄ-ի հետ: Ամեն դեպքում, բյուջետային ուղերձի հենց առաջին տողերում միանգամից խոսվում է այդ ծրագրերից. «ՀՀ կառավարությունը հռչակել է արտահանումը որպես միջնաժամկետում տնտեսական աճի քաղաքականության առանցքային շարժիչ: Այս իմաստով արտահանման զարգացմանն ուղղված քաղաքականության օրակարգը հիմնականում կկենտրոնանա արտաքին շուկաների հասանելիության ընդլայնման ու արտահանման խրախուսման ենթակառուցվածքային ու ինստիտուցիոնալ արդյունավետ միջավայրի կայացման ուղղությամբ: 

ԵԱՏՄ շրջանակներում կշարունակվեն միջազգային տնտեսական համագործակցության ընդլայնման ուղղությամբ աշխատանքները` ըստ նախորդ փուլերի արդյունքների: Մասնավորապես` 

- աշխատանքներ կտարվեն ԵԱՏՄ անդամ երկրների եւ Իրանի Իսլամական Հանրապետության միջեւ ժամանակավոր ազատ առեւտրի մասին համաձայնագրի բանակցությունների արդյունքների ամփոփման ուղղությամբ, 

- ավարտին կհասցվեն ԵԱՏՄ անդամ երկրների եւ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության միջեւ առեւտրատնտեսական համագործակցության մասին համաձայնագրի շուրջ վարվող բանակցությունները,

- առեւտրային նպաստավոր ռեժիմներ ձեւավորելու նպատակով` կշարունակվեն բանակցային գործընթացները ԵԱՏՄ անդամ երկրների եւ Սերբիայի Հանրապետության, Իսրայելի պետության, Սինգապուրի, Հնդկաստանի Հանրապետության, Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետության հետ:

Հայ-իրանական առեւտրատնտեսական հարաբերությունների զարգացման շրջանակներում կիրականացվեն միջոցառումներ հայ-իրանական արտահանող եւ ներմուծող ընկերությունների միջեւ փոխադարձ համագործակցության մեխանիզմների ձեւավորման ուղղությամբ...»:

Եթե հաջողվի, դա ռեալ զարգացման հույս կարող է լինել: Միայն թե այս բոլոր ուղղությունները պտտվում եւ գալիս-հասնում են կոմունիկացիաների հին խնդրին: Այն է, կլինի՞ արտաքին երկաթուղային հաղորդակցության ռեալ նախադրյալ: Եթե, այո, շատ հարցեր նույնիսկ մեխանիկորեն իրենց լուծումը կգտնեն:

«եթե «ընտանեկան բռնության» օրենքն ընդունվեց, ստիպված կգնամ այլ երկիր...»

Գալիք տարվա բյուջեում կարեւոր դրվագներից հաջորդը հարկերի եւ պետտուրքերի ծրագրված նկատելի աճն է: Այսպես, 2016թ. փաստացի 1,076.9 միլիարդ դրամի եւ այս տարի ծրագրված 1,135.0-ի դիմաց գալիք տարի նախատեսվում է նշված եկամուտները հասցնել 1,247.9 միլիարդի: Կամ, անցած տարվա համեմատ այս տարի նախատեսված 58,1 միլիարդ դրամի դիմաց՝ գալիք տարի նախատեսված է 112,9 միլիարդի կամ՝ 10 տոկոսին ձգտող աճ: Ու հաշվի առնելով, որ այդ աճի միայն 4,5 տոկոսն է ծրագրված բերել ՀՆԱ-ի աճից, կստացվի, որ մնացածը պետք է ապահովվի հիմնականում ստվերի կրճատման հաշվին: Իրատեսակա՞ն է հարկերի նման աճը: Այս տարվա երեք եռամսյակների կտրվածքով եկամուտներն ավելացել են մոտ 74 միլիարդով, եւ այդ տեմպերի պահպանման դեպքում տարեկան աճը կանցնի 100-110 միլիարդից, այսինքն՝ կկազմի նախատեսված աճի մոտ կրկնակին: Հասկանալի է, դա կարող էր տեղի ունենալ միայն ստվերի հաշվին, եւ եթե գործընթացը մնա նույն մակարդակի վրա, գալիք տարվա աճը եւս ռեալ է:

Սակայն այս դրական դինամիկայի ֆոնին, գալիք տարվա բյուջեի ամենատխուր դրվագը, թերեւս, այն է, որ թոշակ-աշխատավարձային ավելացում չկա: Եվ դա այն դեպքում, երբ ծրագրված է անցած տարվա -1,1 եւ այս տարվա 2,4 տոկոսի փոխարեն՝ 4 տոկոս գնաճ: Իսկ դա թոշակառուների եւ բյուջետային աշխատողների համար նշանակում է մեկ բան՝ կենսամակարդակի վատացում:

ԹՈՇԱԿՆԵՐԻ ԲԱՐՁՐԱՑՄԱՆ ՀԱՐՑԸ ՄՆԱՑ ՌԵԶԵՐՎՈՒՄ

Մեկնաբանելով եկամուտների չավելանալու փաստը` աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարար Արտեմ Ասատրյանը նշել էր. «Յուրաքանչյուր 1000 դրամով կենսաթոշակի ավելացումը բյուջեի համար կարժենա շուրջ 5.5 մլրդ դրամ: Կենսաթոշակների չափն ավելացնելու համար պետք է բարձրացնել հարկերը կամ բարձրացնել կենսաթոշակային տարիքը: Այս երկու տարբերակն էլ կառավարության համար անընդունելի է»: 

Բայց միաժամանակ հայտնի է, որ նախարարությունը նախատեսել է ծրագիր՝ մինչեւ 2 տարեկան երեխաներին պետության հաշվին դայակ վարձելու ուղղությամբ: Հարց է առաջանում, այդ ինչպե՞ս է, որ նույն նախարարությունը կարողանում է գումար հայթայթել եւ ամսական դայակներին վճարել 55 հազարական դրամ, բայց գոնե 1000 դրամով  կենսաթոշակի ավելացումը համարում է անհնար: Այս հարցի պատասխանը փորձեցինք ստանալ ԱԺ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ ՀԱԿՈԲ ՀԱԿՈԲՅԱՆԻՑ, ով նկատեց.

- Դայակների համար վարձատրվող գումարները պետական բյուջեում նախատեսված էին: Եվ համեմատել, թե ինչու ենք դայակների համար գումար տալիս, բայց թոշակները չենք բարձրացնում, ճիշտ չէ, նման սկզբունք չկա: Էդ դեպքում ինչո՞ւ ենք պաշտպանության վրա փող ծախսում, ինչո՞ւ ենք աշխատավարձ վճարում, կապիտալ ծախսեր անում...

«Եթե հեղաշրջումը հաջողվեր, Թուրքիայի արևելքում հայկական պետություն կստեղծվեր». թուրք դատախազ

Այդպես չի լինում, պետական  բյուջեն քաղաքական փաստաթուղթ է եւ ունի իր նպատակային ծրագրերը: Իսկ մինչեւ 2 տարեկան երեխայի խնամքի համար գումար տրամադրել երիտասարդ մայրերին` դա աշխատանքային շուկայից չզրկելու եւ իրենց զարգացումը անընդհատ ապահովելու խնդիրն է լուծում: Պետք չէ մեկը մյուսի հետ համեմատել:

- Լավ, իսկ հնարավո՞ր չէր թեկուզ չնչին չափով թոշակների բարձրացումն էլ տեղ գտներ բյուջեում:

- Մենք այսօր թոշակների բարձրացման փոխարեն տնտեսության բազան ենք ավելացնում, որպեսզի կարողանանք հարկերը շատ հավաքել, որպեսզի հետագայում կարողանանք թոշակները բարձրացնել: Ես հասկանում եմ, որ կան թանկացումներ, հասկանում եմ, որ մեր թոշակառուները նեղվում են, բայց մենք ունենք նաեւ ծրագիր, որ եթե թանկացումները հանկարծ շատանան, մենք բազային կենսաթոշակը կբարձրացնենք: Սա մեզ մոտ, այսպես ասած, ռեզերվում պահված հատուկ քայլ է, բայց ես համոզված եմ, որ դրան չենք հասնի:

ԻԼՈՆԱ ԱԶԱՐՅԱՆ

 

 

КОМСОМОЛЬСКАЯ ПРАВДА