ԻՐԱԿԱՆՈՒՄ ԱՄԵՐԻԿՅԱՆ ՀԱՐՎԱԾՆԵՐՆ ԻՐԱՆԻՆ ՄԵԾ ՕԳՈՒՏ ՏՎԵՑԻՆ

Եվ այս­պես, Ի­րա­նի շուրջ ի­րա­վի­ճակն ա­մե­րիկ­յան աղ­մուկ հա­նած ռմ­բա­կո­ծութ­յու­նից հե­տո դուրս ե­կավ ի­րա­նա-իս­րա­յել­յան փո­խա­դարձ հար­ված­նե­րի «ստան­դարտ» դար­ձած վի­ճա­կից: Ա­վե­լի կոնկ­րետ՝ ա­ռա­վե­լա­գույն սրութ­յու­նը, ո­րը հնա­րա­վոր էր ի­րա­վի­ճա­կին հա­ղոր­դել, ա­մե­րիկ­յան այդ հար­ված­նե­րը տվե­ցին: Ու հի­մա հիմ­նա­կան է դառ­նում նաեւ Դ­միտ­րի Մեդ­վե­դեւի հնչեց­րած հար­ցադ­րու­մը՝ լավ, բա հե­տո՞, ին­չի՞ հա­սան ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րը Ի­րա­նի ե­րեք կե­տե­րի վրա գի­շե­րա­յին հար­վա­ծով։

ԱՄՆ-Ն ԼԵԳԻՏԻՄԱՑՐԵՑ ԻՐԱՆԻ ՀՆԱՐԱՎՈՐ ՔԱՅԼԵՐԸ

Այս սրա­ցում­նե­րը, ի­հար­կե, նո­րից օ­րա­կարգ են բե­րում մեզ հա­մար ա­մե­նա­կա­րե­ւոր հար­ցը՝ ի՞նչ է այս վի­ճա­կը խոս­տա­նում Հա­յաս­տա­նին: Ս­րան դեռ կհաս­նենք: Մինչ այդ, հաս­կա­նալ է պետք՝ ո՞ւր կա­րող է տա­նել աս­տի­ճա­նա­բար ան­կան­խա­տե­սե­լի, այն է՝ ան­կա­ռա­վա­րե­լի ըն­թացք ստա­ցող ներ­կա ի­րա­վի­ճա­կը: Հաշ­վի առ­նե­լով, որ հենց դրա­նից է բխում, թե մեր երկ­րին այս ի­րո­ղութ­յուն­ներն ինչ են խոս­տա­նա­լու:

Այս­պի­սով, ի՞նչ ու­նենք այս պա­հին: Նախ, թեեւ Թ­րամ­փը հպար­տո­րեն հայ­տա­րա­րում է, որ ա­մե­րիկ­յան այդ հար­ված­նե­րը զրո­յաց­րին Ի­րա­նի մի­ջու­կա­յին ծրա­գի­րը, սա­կայն բո­լորն են հաս­կա­նում, որ նման բան չկա: Ա­վե­լին, մի շարք հե­ղի­նա­կա­վոր եւ տեղ­յակ ռազ­մա­կան փոր­ձա­գետ­ներ պնդում են, որ մաս­նա­վո­րա­պես Ի­րա­նի Ֆոր­դո­յի ստոր­գետն­յա մի­ջու­կա­յին կա­յա­նը ոչ միայն անվ­նաս է, այլեւ գործ­նա­կա­նում ան­ձեռնմ­խե­լի է։ Այ­սինքն, դեռ նույն կար­գի՝ 10 եւ ա­վե­լի տոն­նա­յա­նոց տասն­յակ ռում­բեր հենց նույն կե­տին պետք է հար­վա­ծեն, որ կա­րո­ղա­նան ճեղ­քել Ֆոր­դո­յի կա­յա­նի մոտ 100 մետ­րա­նոց գրա­նի­տե եւ բե­տո­նե պաշտ­պա­նիչ շեր­տը՝ բուն կա­յա­նին հաս­նե­լու հա­մար: Իսկ դա ի­րա­տե­սա­կան չէ: Ա­վե­լին, մի շարք աղբ­յուր­ներ հաս­տա­տում են, որ այդ կա­յա­նը պաշտ­պան­ված է ան­գամ մի­ջու­կա­յին ռում­բի ու­ղիղ հար­վա­ծից: Բայց ե­թե ան­գամ այդ ճեղ­քումն ի­րա­կա­նա­նա, ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րը հաս­նեն Ֆոր­դո­յի ստոր­գետն­յա հատ­վա­ծին, ա­պա, ինչ­պես ի­րա­նա­կան կողմն է հաս­տա­տում, ան­գամ դա Ի­րա­նին չի խան­գա­րի, որ ե­թե ցան­կա­նան, մի­ջու­կա­յին զենք ստեղ­ծեն: Ն­ման է, որ հարս­տաց­ված ու­րա­նի պա­շար­նե­րը գո­նե մաս­նա­կիո­րեն Ֆոր­դո­յից տե­ղա­փո­խել են, մի­գու­ցե կենտ­րո­նաց­րել մի քա­նի այլ վայ­րե­րում: Իսկ դրա հի­ման վրա մի­ջու­կա­յին ռումբ ստեղ­ծե­լը, ո­րը էա­պես կփո­խի ու­ժա­յին բա­լան­սը, Ի­րա­նը կա­րող է ի­րա­կա­նաց­նել:

Ընդ ո­րում, հենց ա­մե­րիկ­յան հար­ված­ներն էլ լե­գի­տի­մաց­րին Ի­րա­նի՝ մի­ջու­կա­յին զենք ստեղ­ծե­լու ցան­կութ­յու­նը: Այս­պես, այդ հար­ված­նե­րի ֆո­նին՝ ՌԴ-ի, Չի­նաս­տա­նի եւ Պա­կիս­տա­նի նա­խա­ձեռ­նութ­յամբ անց­կաց­ված ԱՄԿ-ի ԱԽ ար­տա­կարգ նիս­տում ինչ­պես նա­խա­ձեռ­նող երկր­նե­րի, այն­պես էլ Ի­րա­նի ներ­կա­յա­ցու­ցի­չները մատ­նան­շե­ցին, որ Թ­րամ­փի այդ հար­ված­ներն ի­րա­կա­նաց­վել են մի­ջազ­գա­յին ի­րա­վուն­քի կոպ­տա­գույն խախ­տում­նե­րով: Այ­սինքն, ե­թե ժա­մա­նա­կին, երբ ԱՄՆ-ն հար­ձակ­վում էր Ի­րա­քի վրա, ինչ-որ սրվակ էին ցու­ցադ­րում, թե տե­սեք, Սա­դա­մը քի­միա­կան զենք է ստեղ­ծում, հի­մա ան­գամ դա չար­վեց: Այն է՝ չկա ո­րե­ւէ հիմ­նա­վո­րում, որ Ի­րանն ի­րոք մի­ջու­կա­յին զենք էր ստեղ­ծում, չկար այդ հիմ­քի վրա ՄԱԿ-ի ԱԽ-ի ո­րե­ւէ ո­րո­շում: Հենց այդ փաս­տերն էլ մատ­նան­շեց ՄԱԿ-ում Ի­րա­նի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ, դոկ­տոր Սաիդ Ի­րո­վա­նին, որ պար­զա­պես Ի­րա­նի վրա ի­րա­կա­նաց­վել է հար­ձա­կում, եւ Ի­րա­նը բո­լոր մի­ջոց­նե­րով ի­րա­վունք ու­նի պաշտ­պան­վել: Ա­վե­լին, որ պրո­վո­կա­ցիան կազ­մա­կերպ­վել է ԱԷՄԳ-ի ան­մի­ջա­կան մաս­նակ­ցութ­յամբ, այն դեպ­քում, երբ հար­ված­ներ են հասց­վել խա­ղաղ մի­ջու­կա­յին է­ներ­գե­տի­կա­յով զբաղ­վող օբ­յեկտ­նե­րին: Այն է՝ Ի­րա­նը փաս­տա­ցի մի­ջու­կա­յին ուղղ­վա­ծութ­յան գրո­հի է են­թարկ­վել եւ ի­րա­վունք ու­նի հա­մար­ժեք պաշտ­պա­նութ­յան տար­րեր, այն է՝ մի­ջու­կա­յին զենք ստեղ­ծել:

Բա­ցի այս, ա­մե­րիկ­յան այդ հար­ված­նե­րը լե­գի­տի­մաց­րին Ի­րա­նի եւս մեկ հնա­րա­վոր քայլ: Այն է՝ Հոր­մու­զի նե­ղու­ցի փա­կու­մը: Այն, որ Ի­րանն ի զո­րու է դա ա­նել, հաս­կա­նում են նաեւ Վա­շինգ­տո­նում: Այ­սինքն, երբ պետ­քար­տու­ղար Մար­կո Ռու­բիոն հրա­պա­րա­կա­յին կո­չով դի­մեց Չի­նաս­տա­նին` հա­մո­զել Ի­րա­նին` չփա­կել Հոր­մու­զի նե­ղու­ցը, դրա­նով նա ար­դեն խոս­տո­վա­նեց, որ Ի­րա­նը դրա հնա­րա­վո­րութ­յուն­ներն ու­նի: Ա­վե­լին, ե­թե մի երկ­րի մի­ջու­կա­յին օբ­յեկտ­նե­րին հար­վա­ծում ես խոր­քա­յին ռում­բե­րով, ա­պա դա նաեւ տվյալ երկ­րին բա­րո­յա­կան ի­րա­վունք է տա­լիս՝ հասց­նել ցան­կա­ցած պա­տաս­խան, այդ թվում՝ նե­ղու­ցը փա­կե­լու տես­քով:

Ա­սենք, Թ­րամ­փը լե­գի­տի­մաց­րեց նաեւ տա­րա­ծաշր­ջա­նում ա­մե­րիկ­յան բա­զա­նե­րին Ի­րա­նի հար­վա­ծե­լու ի­րա­վուն­քը. ն­ման հար­ված­ներն ար­դեն կո­րա­կա­վոր­վեն, որ­պես պա­տաս­խան գոր­ծո­ղութ­յուն, ո­րի հնա­րա­վո­րութ­յու­նը մի­ջազ­գա­յին ի­րա­վուն­քը տա­լիս է:

Կարճ ա­սած, շատ բա­ներ, որ մինչ այդ հար­ված­ներն Ի­րա­նը չէր կա­րող ա­նել, հի­մա ար­դեն կա­րող է:

ԻՆՉ ԱԿՆԱՐԿԵՑ ՄԵԴՎԵԴԵՎԸ

Արդ­յուն­քում, Մեդ­վե­դե­ւը հենց այն­պես ա­ռաջ չքա­շեց հար­ցե­րի շարք, թե՝ «Ի՞ն­չի հա­սան ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րը»: Նա ի­րա­վի­ճա­կը գնա­հա­տում է՝ ըստ հե­տեւ­յալ թե­զե­րի.

Ի­րա­նի ա­տո­մա­յին ծրա­գի­րը մնում է կեն­սու­նակ, եւ­ «այժմ մենք կա­րող ենք ուղ­ղա­կիո­րեն ա­սել՝ եւ մի­ջու­կա­յին զեն­քի ա­պա­գա ար­տադ­րութ­յու­նը կշա­րու­նակ­վի»։

Ե­թե ոչ, ա­պա` «Մի շարք երկր­ներ պատ­րաստ են ան­մի­ջա­պես Ի­րա­նին մա­տա­կա­րա­րել ի­րենց մի­ջու­կա­յին զեն­քը»:

ԱՄՆ-ն հի­մա ներ­քաշ­վել է «նոր հա­կա­մար­տութ­յան մեջ՝ ցա­մա­քա­յին գոր­ծո­ղութ­յան հե­ռան­կա­րով»:

Ի­րա­նի քա­ղա­քա­կան ռե­ժի­մը մի բան էլ ամ­րա­ցել է: Բայց փո­խա­րե­նը, ներ­քին խնդիր­ներ կան Իս­րա­յե­լում:

Մի խոս­քով, Թ­րամ­փը «չի տես­նի Նո­բել­յան խա­ղա­ղութ­յան մրցա­նա­կը»:

Հար­ցադ­րում­ները, թե­րեւս, ճիշտ կե­տին են հար­վա­ծել, հաշ­վի առ­նե­լով, որ փոխ­նա­խա­գահ Վեն­սը շտա­պեց ար­ձա­գան­քել: Ու այն հիմ­նա­կան ի­մաս­տով, թե այս մտքերն ան­ձամբ Մեդ­վե­դե­ւի՞ց են գա­լիս, թե՝ Մոսկ­վա­յի մե­սիջն է: Ու սա շատ լուրջ մտա­հո­գութ­յուն է, հաշ­վի առ­նե­լով հենց միայն Մեդ­վե­դե­ւի թեզը, թե` «Մի շարք երկր­ներ պատ­րաստ են ան­մի­ջա­պես Ի­րա­նին մա­տա­կա­րա­րել ի­րենց մի­ջու­կա­յին զեն­քը»: Ո՞ւմ մա­սին է խոս­քը, նա փա­կագ­ծեր չի բա­ցում: Մինչ­դեռ չմո­ռա­նանք, որ մի­ջու­կա­յին զենք ու­նե­ցող երկր­նե­րի ցան­կը խիստ սահ­մա­նա­փակ է` Ռու­սաս­տան, ԱՄՆ, Չի­նաս­տան, Ֆ­րան­սիա, Բ­րի­տա­նիա, Հնդ­կաս­տան, Հ­յու­սի­սա­յին Կո­րեա, Պա­կիս­տան: Ոչ պաշ­տո­նա­պես, նաեւ Իս­րա­յել: ԱՄՆ-ին եւ Իս­րա­յե­լին միան­գա­մից բա­ցա­ռենք: Ֆ­րան­սիա­յին եւ Բ­րի­տա­նիա­յին` նույն­պես: Հնդ­կաս­տա­նը հա­զիվ թե Ի­րա­նին մի­ջու­կա­յին զենք տա: Պա­կիս­տա­նը մի պահ խոս­տա­ցավ, մի­գու­ցե տա, բայց է­լի քիչ հա­վա­նա­կան է:

Մ­նացին Ռու­սաս­տա­նը, Չի­նաս­տա­նը եւ Հ­յու­սի­սա­յին Կո­րեան: Մեդ­վե­դե­ւը խո­սում է «մի շարք երկր­նե­րից», ու այդ շար­քի հա­վա­նա­կան թեկ­նա­ծու­նե­րի թի­վը ե­րեքն է։ Ու դա հաշ­վի առ­նե­լով, Մեդ­վե­դե­ւի հայ­տա­րա­րութ­յու­նը նաեւ մե­սի­ջի տեսք է ստա­նում:

ԹՐԱՄՓԻ ԳՈՐԾԵՐՆ ԱՅՆՔԱՆ ԷԼ ԼԱՎ ՉԵՆ

Սա­կայն Թ­րամ­փի հիմ­նա­կան խնդիրն այս պա­հին ան­գամ Ի­րա­նի մի­ջու­կա­յին զենք ու­նե­նալ-չու­նե­նա­լը չէ: Լավ, ա­սենք մի քա­նի հար­ված հասց­րեց, հե­տո՞: Գլ­խա­վոր նպա­տա­կին, ո­րը նաեւ Մեդ­վե­դե­ւի գրառ­ման մեջ է նկատ­վում, Իս­րա­յելն ու ԱՄՆ-ն չ­հա­սան: Այն է՝ Ի­րա­նում հե­ղաշր­ջում ի­րա­կա­նաց­նե­լը: Ան­գամ ե­թե սպա­նեն Գե­րա­գույն ա­ռաջ­նոր­դին, հարցն է­լի չի լուծ­վի. նա ար­դեն իսկ ի­րեն փո­խա­րի­նող է նշա­նա­կել: Ի­րա­նում քաոս ստեղ­ծելն էլ դժվար է, քա­նի որ ի­րա­նա­կան ու­ժային հա­մա­կար­գը՝ բա­նակն ու ոս­տի­կա­նութ­յունն այս հե­ռա­հար հար­ված­նե­րից չեն տու­ժել եւ ի զո­րու են ներ­քին կա­յու­նութ­յու­նը պա­հել: Ա­ռա­վել եւս, որ ան­ցել են ռազ­մա­կան ռե­ժի­մի: Ժո­ղո­վուրդն էլ հա­կաիշ­խա­նա­կան ե­լույթ­նե­րի փո­խա­րեն, իշ­խա­նութ­յուն­նե­րից պա­տաս­խան հար­ված­ներ եւ մի­ջու­կա­յին զենք ստեղ­ծել է պա­հան­ջում: Ի­հար­կե, ԱՄՆ-ն դեռ կա­րող է մի քա­նի նման հար­ված եւս ի­րա­կա­նաց­նել, բայց դա հա­զիվ թե ընդ­հան­րա­կան պատ­կե­րը փո­խի:

Այդ­պի­սով, Ի­րա­նում իշ­խա­նա­փո­խութ­յան միակ տար­բե­րակ է մնում ցա­մա­քա­յին ներ­խու­ժու­մը: Բայց դրա հա­ջո­ղութ­յան ո­րե­ւէ ռեալ շանս Թ­րամփն ակն­հայ­տո­րեն չու­նի: Ու ե­թե սրան էլ հան­կարծ գու­մար­վեց Հոր­մու­զի նե­ղու­ցը փա­կե­լու ո­րո­շու­մը, Թ­րամ­փը լրջա­գույն խնդիր­նե­րի ա­ռաջ է կանգ­նե­լու: Ս­րա­նից զատ էլ, ա­րա­բա­կան երկր­նե­րը Թ­րամ­փին խոս­տա­ցել էին խո­շոր ներդ­րում­ներ՝ տա­րա­ծաշր­ջա­նում նոր պա­տե­րազմ չսկսե­լու դի­մաց: Են­թադ­րե­լի է, որ այս ծրագ­րե­րը եւս, ե­թե հե­տա­գա շի­կա­ցում լի­նի, կզրո­յա­նան: Էլ չա­սած, որ ԱՄՆ-ում դե­մոկ­րատ­ներն ար­դեն իսկ «տա­րօ­րի­նակ» հար­ցեր են տա­լիս՝ թե Թ­րամփն այդ ի՞նչ ի­րա­վուն­քով է ԱՄՆ-ն ն­ման վտա­գա­վոր պատ­մութ­յան մեջ ներ­քա­շել: Դ­րան էլ գու­մա­րած, սկսվել է փո­ղո­ցա­յին բո­ղո­քի հեր­թա­կան (հա­կա­միգ­րա­ցիոն ա­լի­քի ֆո­նին) ա­լի­քը՝ Թ­րամ­փի իմ­պիչ­մեն­տի պա­հան­ջով:

Կարճ ա­սած, գործ­նա­կա­նում ո­չինչ չստա­նա­լով, Թ­րամ­փը հայտն­վել է ծայ­րա­հեղ բարդ ի­րա­վի­ճա­կում. հե­տաքր­քիր է, թե Նե­թան­յա­հուն ին­չո՞վ է նման ազ­դե­ցութ­յուն ձեռք բե­րել: Ընդ ո­րում, ա­մե­նա­վատն այն է, որ այս պա­հին նրա շան­սե­րը, որ­քան էլ պա­րա­դոք­սալ թվա, կախ­ված են Ի­րա­նի գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րից: Իսկ ա­հա Թեհ­րա­նը, նման է, որ միան­գա­մայն գրա­գետ, հաշ­վարկ­ված քայ­լե­րով է ա­ռաջ շարժ­վում: Այն է՝ ԱՄՆ-ի դեմ պա­տաս­խան ո­րե­ւէ «տաք» գոր­ծո­ղութ­յուն չար­վեց, եւ պաու­զա­յից, այն է՝ պատ­րաստ­վե­լու ժա­մա­նակ տա­լուց հե­տո միայ­նա­մե­րիկ­յան ռազ­մա­բա­զա­ներ ու­ղար­կեց այն­քան հրթիռ, որ­քան Ի­րա­նին հար­վա­ծած ա­մե­րիկ­յան ռում­բերն էին: Խորհր­դա­րանն ու­նի ինչ­պես մի­ջու­կա­յին զեն­քի չտա­րած­ման պայ­մա­նագ­րից դուրս գա­լու, այն­պես էլ Հոր­մու­զի նե­ղու­ցը փա­կե­լու ո­րո­շում: Սա­կայն Գե­րա­գույ­նը դա դեռ չի հաս­տա­տել:

Ու ա­մե­նա­թեժ պա­հին արտ­գործ­նա­խա­րար Ա­րաղ­չին հայ­տա­րա­րեց, որ մեկ­նում է Մոսկ­վա՝ Պու­տի­նի հետ հան­դի­պե­լու:

Այս ա­մե­նը մեկ բան է նշա­նա­կում՝ կա խոր­քա­յին բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թաց: Ըստ ա­մե­նայ­նի՝ հե­տեւ­յալ մե­խա­նիզ­մով. Ի­րա­նի խա­ղաղ մի­ջու­կա­յին ծրագ­րի հար­գում բո­լո­րի կող­մից, պատ­ժա­մի­ջոց­նե­րի չե­ղար­կում, ո­րի դի­մաց Թեհ­րա­նը կխոս­տա­նա մի­ջու­կա­յին զենք չստեղ­ծել:

Ե­թե ոչ, Թ­րամ­փին կմնա անց­նել ցա­մա­քա­յին օ­պե­րա­ցիա­յի կամ նույ­նիսկ մի­ջու­կա­յին հար­ված­նե­րի: Բայց այս դեպ­քում էլ մեծ հարց է, թե Մեդ­վե­դե­ւի ա­սած այն «մի շարք երկր­նե­րի մի­ջու­կա­յին զեն­քը» ար­դեն Ի­րա­նում չէ՞ (հե­տաքր­քիր է, թե Չի­նաս­տա­նից մի քա­նի ինք­նա­թի­ռա­յին թռիչք­նե­րով ի՞նչ բեր­վեց Ի­րան»: Եվ ե­թե Ի­րա­նում է, ա­պա Իս­րա­յել հաս­կա­ցութ­յու­նը կա­րող է առ­հա­սա­րակ վե­րա­նալ:

Այս թեմայով Կարդալ հաջորդը Ամերիկյան ուժերը խոցել են Օմանի ծոցում գտնվող նավի վրա՝ «իրանական ծովային շրջափակումը խախտելու» համար (Տեսանյութ) 08.11.2026 » Նոյեմբերի կեսերին երկու կենդանակերպի նշանների համար մեծ փոփոխություններ են սպասվում. ամեն ինչ այլևս երբեք նույնը չի լինի 08.11.2026 Կրակովում զանգվածային սպանդ իրականացրած ահաբեկիչը կրում էր ամերիկյան մասնավոր ռազմական ընկերության զինանշանը 08.11.2026 Իրանը պատրաստվում է Եվրոպայում ամերիկյան բազաներին հնարավոր պատասխան հարվածների. Սա ԱՄՆ-ի համար մեծ խնդիր է 08.11.2026 Իրականում նոյեմբերի 9-ը չէր չարաբաստիկը, այլ նրա նախորդած 44 օրերը, 4 տարիները, 30 տարիները… 07.11.2026

Հավանեցի՞ր հոդվածը, կիսվիր ընկերներիդ հետ

Հետևեք մեզ Telegram-ում Բաժանորդագրվեք Iravunk-ի ալիքին Iravunk հավելված Ներբեռնեք և եղեք միշտ տեղեկացված