Սովորական մեթոդներով հաղթելու Թրամփի շանսերը զրոյանում են

Այն տպա­վո­րութ­յունն է, որ Հոր­մու­զի նե­ղու­ցի թե­ման, ո­րի մա­սին դեռ ան ցած շա­բաթ խո­սում էին բո­լո­րը, կա­մաց–­կա­մաց երկ­րորդ պլան է ան­ցել: Պատ­ճառն այն չէ, որ նե­ղու­ցը կորց­րել է հա­մաշ­խար­հա­յին է­ներ­գե­տի­կա­յի վրա իր ազ­դե­ցութ­յան հար­ցով ար­դիա­կա­նութ­յու­նը. ընդ­հա­կա­ռա­կը, է­ներ­գե­տիկ ճգնա­ժա­մը միայն սրվում է: Պատ­ճառն այն է, որ աշ­խար­հը պար­զա­պես չի տես­նում այն տար­բե­րա­կը, ո­րը կբա­ցի նե­ղու­ցը, այդ թվում, որ ԱՄՆ–ն ու­նի դրա հնա­րա­վո­րութ­յու­նը:

ՎԵՐՋՆԱԳԻՐԸ ՀԱՐՑ ՉԻ ԼՈՒԾԻ

Այս­պի­սով, Հոր­մու­զի նե­ղու­ցի փակ լի­նելն ըն­կալ­վում է, որ­պես ցա­վոտ ի­րո­ղութ­յուն` դրա­նից բխող բո­լոր հե­տե­ւանք­նե­րով հան­դերձ: Բայց նաեւ, որ դրա բա­ցե­լու եւ հե­տե­ւանք­նե­րը չե­զո­քաց­նե­լու խնդի­րը կախ­ված է ի­րա­նա­կան պա­տե­րազ­մի ա­վար­տից կամ գո­նե ներ­կա ըն­թաց­քի փո­փո­խութ­յու­նից: Ու հի­մա գլո­բալ կենտ­րո­նաց­վա­ծութ­յունն այն ուղղ­վա­ծութ­յամբ է, թե վեր­ջա­պես ո՞րն է լի­նե­լու այս ա­մե­նի հան­գու­ցա­լու­ծու­մը: Ա­ռա­վել եւս, որ է­ներ­գե­տիկ ի­մաս­տով ներ­կա ի­րա­վի­ճա­կը կա­րող է ե­րա­նե­լի թվալ այն հե­ռան­կա­րի հա­մե­մատ, ո­րը սպաս­վում է մեկ­–եր­կու շա­բա­թից, ե­թե բան չփոխ­վի:

Բանն այն է, որ այս ըն­թաց­քում ԱՄՆ–ն եր­կու քայլ կա­տա­րեց, ո­րը դեռ չի թող­նում, որ 100 դո­լար/բա­րե­լի սահ­մանն ան­ցած նավ­թի հա­մաշ­խար­հա­յին գնե­րը կտրուկ թռիչ­քով ա­ն­ցնեն 150–200 դո­լա­րից էլ այն կողմ: Նախ, ռու­սա­կան նավ­թի վրա պատ­ժա­մի­ջոց­նե­րի մեղ­մա­ցումն էր, ո­րը հնա­րա­վո­րութ­յուն տվեց ո­րո­շա­կի հա­վել­յալ քա­նակ­ներ մտցնել շու­կա: Դ­րան հա­ջոր­դեց աբ­սուր­դի նման­վող, բայց ա­վե­լի շատ ճա­րա­հատ­յալ քայ­լը. ժա­մա­նա­կա­վո­րա­պես չե­ղարկ­վեց նաեւ Ի­րա­նի նավ­թի վրա պատ­ժա­մի­ջոց­նե­րը: Ի­րա­նա­կան նավ­թի ո­րո­շա­կի խմբա­քա­նակ­ներ ներ­կա պա­հին ծո­վում են, դրանք եւս մտնում են շու­կա` մեղ­մաց­նե­լով դե­ֆի­ցի­տը: Բայց նաեւ, բո­լորն են հաս­կա­նում, որ դա շատ կարճ ժա­մա­նա­կով միայն կմեղ­մի վի­ճա­կը մեկ, ա­մե­նա­շա­տը եր­կու շա­բաթ: Ո­րին էլ հա­ջոր­դե­լու է գնե­րի կտրուկ թռիչ­քը, ո­րի դեմ ա­նե­լու բան ար­դեն չկա: Պետք են լու­ծում­ներ, սա­կայն Թ­րամ­փը պար­բե­րա­բար յուղ է լցնում կրա­կին` հայ­տա­րա­րե­լով, թե Հոր­մու­զի նե­ղուցն իր խնդի­րը չէ, թող դրա մա­սին մտա­ծեն նրանք, ով­քեր դրա­նից օգտ­վում են: Բայց նաեւ հաս­կա­նա­լով, որ այդ բլե­ֆը եւս եր­կար չի աշ­խա­տի: Ա­ռա­վել եւս, Ի­րա­նի հա­կա­քայ­լից հե­տո, ով հայ­տա­րա­րում է, որ բաց կթող­նի նավ­թի դի­մաց չի­նա­կան յո­ւա­նով վճա­րած տան­կեր­նե­րը, ին­չը կա­րող է չա­փա­զանց լուրջ հար­ված դառ­նալ նավ­թա­դո­լար հաս­կա­ցութ­յա­նը:

Այս­պի­սով, Թ­րամ­փին մեկ­–եր­կու շա­բաթ է մնում ինչ­–որ ար­մա­տա­կան լու­ծում­նե­րի հա­մար: Ի՞նչ շան­սեր եւ հա­վա­նա­կան տար­բե­րակ­ներ կան:

Այս ա­մե­նի հան­րա­գու­մա­րում էլ նա­խօ­րեին ի հայտ ե­կավ Ի­րա­նին ուղղ­ված Թ­րամ­փի հեր­թա­կան վերջ­նա­գի­րը. «Ե­թե Ի­րա­նը 48 ժամ­վա ըն­թաց­քում չբա­ցի Հոր­մու­զի նե­ղու­ցը, Միաց­յալ Նա­հանգ­նե­րը կհար­վա­ծի եւ կոչն­չաց­նի նրա տար­բեր է­լեկտ­րա­կա­յան­նե­րը՝ սկսե­լով ա­ռա­ջի­նը ա­մե­նա­մե­ծից»: Ինչ­պես եւ սպաս­վում էր, Ի­րանն էլ ա­վե­լի կոշտ պա­տաս­խան տվեց. «Ե­թե Ի­րա­նի վա­ռե­լի­քա­յին եւ­ է­ներ­գե­տիկ են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րը հար­ձակ­ման են­թարկ­վեն թշնա­մու կող­մից, մեր պա­տաս­խան հար­վա­ծի թի­րախ կդառ­նան ԱՄՆ-ին եւ սիո­նիս­տա­կան ​​ռե­ժի­մին պատ­կա­նող բո­լոր է­ներ­գե­տիկ, տե­ղե­կատ­վա­կան տեխ­նո­լո­գիա­նե­րի եւ ջ­րի ա­ղազրկ­ման օբ­յեկտ­նե­րը տա­րա­ծաշր­ջա­նում»:

Այս­պի­սով, պա­տե­րազ­մը Մեր­ձա­վոր Ա­րե­ւել­քում կա­րող է էս­կա­լա­ցիա­յի նոր փուլ մտնել, որ­տեղ ար­դեն «կար­միր գծեր» եւ հար­ձակ­ման ոչ են­թա­կա օբ­յեկտ­ներ, են­թա­կա­ռույց­ներ չեն մնում: Իսկ դա նշա­նա­կում է, որ Պար­սից ծո­ցի գործ­նա­կա­նում ամ­բողջ է­ներ­գե­տիկ են­թա­հա­մա­կար­գը կա­րող է զրո­յաց­վել շատ եր­կար ժա­մա­նա­կով, ան­գամ ե­թե պա­տե­րազմն ա­րա­գո­րեն ա­վարտ­վի: Դա էլ են­թադ­րում է է­ներ­գա­կիր­նե­րի հա­մաշ­խար­հա­յին գեր­բարձր գնե­րի պահ­պա­նում շատ եր­կար ժա­մա­նա­կով` բխող բո­լոր հե­ռան­կար­նե­րով հան­դերձ:

ԻՆՉ ԿՏԱ ՑԱՄԱՔԱՅԻՆ ՕՊԵՐԱՑԻԱՆ

Ամ­բողջ հարցն այն է, թե «էս­կա­լա­ցիա­յի նոր փուլ» աս­վա­ծը ներ­կա ի­րա­վի­ճա­կում ի՞նչ է նշա­նա­կում:

Թ­րամ­փը ներ­կա պա­հին մնում է նույն հաշ­ված թվով հնա­րա­վոր լու­ծում­նե­րի ա­ռաջ: Այն է` հաս­նել ռազ­մա­կան ի­րա­վի­ճա­կի ար­մա­տա­կան փո­փո­խութ­յան կամ, ե­թե դա հնա­րա­վոր չէ, հե­ռա­նալ Ի­րա­նից: Որ­պես կա­նոն` ԱՄՆ նա­խա­գա­հը շա­րու­նա­կում է եր­կու տար­բե­րակ­նե­րի մա­սին էլ խո­սել: Կամ` «Տե­սեք, թե ինչ օրն են գցում Ի­րա­նին», եւ այ­լընտ­րան­քը` «Մենք հաղ­թել ենք, եր­կար չենք մնա­լու այն­տեղ»: Իսկ սա հիմք է են­թադ­րե­լու հա­մար, թե նա եւս դեռ չի կա­րո­ղա­նում վերջ­նա­կա­նա­պես կողմ­նո­րոշ­վել. եր­կու տար­բե­րակն էլ նրա հա­մար լի են բա­զում խնդիր­նե­րով:

Գործ­նա­կա­նում, պա­տե­րազ­մի շա­րու­նա­կութ­յու­նը կա­րող է ու­նե­նալ այս տես­քը: Այն, որ ԱՄՆ–ն ար­դեն սպառել է ողջ ոչ մի­ջու­կա­յին զի­նա­նո­ցը, այ­սինքն, բա­ցի մի­ջու­կա­յին զեն­քից, Ի­րա­նի դեմ կի­րա­ռել է բո­լոր զի­նա­տե­սակ­նե­րը, հաս­տա­տում են հենց ա­մե­րիկ­յան ռազ­մա­կան փոր­ձա­գետ­նե­րը: Արդ­յունքն այն է, որ ան­գամ Նե­թան­յա­հուն է հրա­պա­րա­կավ հայ­տա­րա­րում, որ ա­ռանց ցա­մա­քա­յին օ­պե­րա­ցիա­յի գոր­ծը գլուխ չի գա:

Դա ի սկզբա­նե էր են­թադ­րե­լի, ու հի­մա հարցն այն է, թե ցա­մա­քա­յին օ­պե­րա­ցիան Թ­րամ­փի բան կտա՞: ԱՄՆ–ն կա­մաց–­կա­մաց տա­րա­ծաշր­ջա­նում է կետ­րո­նաց­նում գրո­հա­յին ստո­րա­բա­ժա­նում­ները: Քն­նարկ­վող թե­մա­նե­րից մեկն է Հոր­մու­զի նե­ղու­ցում ա­ռանց­քա­յին Հարգ կղզին: Դա, ի դեպ, թվում է ա­մե­նա­հար­մար թի­րա­խը, քան ցա­մա­քա­յին Ի­րան ներ­խու­ժու­մը: Կա­րո՞ղ է Թ­րամ­փը մոտ 10 հա­զա­րի չա­փով գրո­հա­յին ու­ժե­րով եւ Իս­րա­յե­լի ցա­մա­քա­յին զոր­քե­րի ա­ջակ­ցութ­յամբ լու­ծել այդ խնդի­րը, այդ դեպ­քում պա­տե­րազ­մում կլի­նի բե­կու­մնա­յին փո­փո­խութ­յուն: Միայն թե դա հաս­կա­նում է նաեւ Ի­րա­նը: Ընդ ո­րում, տար­բեր աղբ­յուր­ներ հայտ­նում են այն խո­րը ընկճ­վա­ծութ­յան մա­սին, ո­րը կա ա­մե­րիկ­յան այդ նույն ցա­մա­քա­յին զոր­քե­րի մոտ: Այն ի­մաս­տով, որ օ­պե­րա­ցիան ըն­կալ­վում է որ­պես «Իս­րա­յե­լի հա­մար մեռ­նե­լու» շատ մեծ հնա­րա­վո­րութ­յուն, ին­չը, սա­կայն, հա­զիվ թե ա­մե­րիկ­յան այդ զին­վոր­նե­րին ա­ռանձնա­պես ո­գե­ւո­րի: Ա­ռա­վել եւս, որ նրանք նաեւ հաս­կա­նում են, որ գործ են ու­նե­նա­լու ի­րա­նա­կան միան­գա­մայն մո­տի­վաց­ված, լավ պատ­րաստ­ված եւ զին­ված, շատ ա­վե­լի մե­ծա­քա­նակ զոր­քե­րի դեմ: Ընդ ո­րում, ե­թե ա­մե­րի­կա­–իս­րա­յե­լա­կան ցա­մա­քա­յին ու­ժե­րը սո­վոր են պա­տե­րազ­մի այն մե­խա­նիզ­մին, որ նախ օ­դից ջնջվում են հա­կա­ռա­կոր­դի դի­մադ­րութ­յան բո­լոր հնա­րա­վո­րութ­յուն­նե­րը, ո­րից հե­տո ցա­մա­քա­յին զոր­քե­րը «պից­ցա ու­տե­լով» մտնում եւ գրա­վում են տա­րած­քը, ա­պա այս դեպ­քում դա չի լի­նե­լու: Ի­րանն ան­գամ ա­մե­րիկ­յան ա­վիա­ցիա­յի հպար­տութ­յուն հան­դի­սա­ցող F–35 ան­տե­սա­նե­լի կոր­ծա­նիչ կա­րո­ղա­ցավ տես­նել եւ խո­ցել, եւ օ­դից տո­տալ ոչն­չաց­ման մա­սին այս դեպ­քում խոսք չի կա­րող լի­նել: Գու­մա­րած, ի­րա­նա­կան բա­նա­կը շատ լավ է տի­րա­պե­տում ժա­մա­նա­կա­կից «դրո­նա­յին պա­տե­րազ­մին», ի տար­բե­րութ­յուն ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րի: Կարճ ա­սած, «պից­ցա ու­տե­լով», հար­ձա­կում այս դեպ­քում չի լի­նե­լու, իսկ կո­րուստ­նե­րի մեծ թվե­րը Թ­րամ­փի հա­մար հեր­թա­կան ծանր հար­վա­ծը կդառ­նան: Այն­պես որ, ցա­մա­քա­յին օ­պե­րա­ցիա­յի ռիս­կը մնում է շատ բարձր, հա­վա­նա­կա­նութ­յու­նը` ընդ­հա­կա­ռա­կը:

Կ­կա­րո­ղա­նա՞ ԱՄՆ–ն, որ­պես «մսա­ցու», օգ­տա­գոր­ծել ա­րաբ­նե­րին: Սաուդ­յան Ա­րա­բիան ար­դեն խզել է Ի­րա­նի հետ դի­վա­նա­գի­տա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը եւ կա­րող է պա­տե­րազ­մի մեջ մտել: Միայն թե, ինչ­պես օ­րերս խոս­վեց, երկ­րի, այս­պես ա­սենք, ա­վե­լի կրո­նա­պաշ­տա­կան թեւն այդ դեպ­քում կա­րող է ապս­տամ­բել:

ԻՆՉ ԿՏԱ ԷՆԵՐԳԵՏԻԿ ՊԱՏԵՐԱԶՄԸ

Հա­ջորդ տար­բե­րա­կը, ըստ Թ­րամ­փի վերջ­նագ­րի, ի­րա­նա­կան է­ներ­գե­տիկ հա­մա­կար­գի վրա հար­ձա­կումն է: Սա­կայն շատ լուրջ է նաեւ Ի­րա­նի պա­տաս­խա­նի սպառ­նա­լի­քը: Հա­մե­մա­տութ­յան հա­մար. Իս­րա­յե­լը հար­վա­ծեց ի­րա­նա­կան մի­ջու­կա­յին օբ­յեկ­տին եւ ստա­ցավ պա­տաս­խան հար­ված իս­րա­յել­յան հիմ­նա­կան` Դի­մո­նա­յի մի­ջու­կա­յին կենտ­րո­նին, ինչ­քան էլ որ դա ա­մե­նա­մեծ պաշտ­պան­վա­ծութ­յունն ու­նե­ցող օբ­յեկտ­նե­րից է: Այ­սինքն, ի­րա­նա­կան է­ներ­գա­հա­մա­կար­գին (նաեւ նավ­թա­գա­զա­յին) հար­ված­նե­րը կբե­րեն պա­տաս­խա­նի ողջ տա­րա­ծաշր­ջա­նով մեկ: Ու փաս­տը, որ վեր­ջին օ­րե­րին Ի­րա­նը մե­կը մյու­սից ցա­վոտ հար­ված­ներ է սկսել հասց­նել, եւ իս­րա­յե­լա­կան «Եր­կա­թե գմբե­թը» եւ պաշտ­պա­նա­կան այլ հա­մա­կար­գե­րը ո­չինչ չեն կա­րո­ղա­նում ա­նել, հու­շում է, որ տա­րա­ծաշր­ջա­նի է­ներ­գահա­մա­կար­գե­րի խո­ցում­նե­րը եւս կլի­նեն միան­գա­մայն է­ֆեկ­տիվ: Այն դեպ­քում, երբ իս­րա­յե­լա­կան փոր­ձա­գետ­ներն են հաս­տա­տում, որ բա­վա­կան է նույ­նիսկ ե­րեք օր Իս­րա­յելն է­լեկտ­րաէներ­գիա­յի խնդիր­ներ ու­նե­նա, որ կորց­նի ֆունկ­ցիո­նա­լութ­յու­նը. կախ­վա­ծութ­յու­նը շատ մեծ է:

Կարճ ա­սած, սո­վո­րա­կան ռազ­մա­կան մի­ջոց­նե­րով արդ­յուն­քի հաս­նե­լու ԱՄՆ­–ի հնա­րա­վո­րութ­յուն­նե­րը մնում են ցածր հա­վա­նա­կա­նութ­յան մա­կար­դա­կի վրա: Դի­վա­նա­գի­տութ­յամբ հարց լու­ծե­լու տար­բե­րա­կը եւս այս պա­հին գործ­նա­կա­նում բա­ցա­կա­յում է: Պատ­ճառն այն չէ, որ Ի­րա­նը հրա­ժար­վում է բա­նակ­ցե­լուց` ներ­կա­յաց­նե­լով իր պա­հանջ­նե­րը: Շատ ա­վե­լի լուրջ է Թ­րամ­փի խոս­տո­վա­նութ­յու­նը, որ պար­զա­պես չգի­տեն, թե ում հետ են բա­նակ­ցե­լու. նրանց, ում գի­տեին, սպան­ված են: Դա հրա­պա­րա­կավ խոս­տո­վա­նեց նաեւ ԱՄՆ Ազ­գա­յին հե­տա­խու­զութ­յան տնօ­րեն Թուլ­սին. «Ի­րա­նի ղե­կա­վա­րութ­յան ներ­սում ո­րո­շում­նե­ր կա­յաց­նող­նե­րի կա­յաց­ման գոր­ծըն­թա­ցը մնում է ան­հաս­կա­նա­լի»:

Ընդ ո­րում, դա շատ ա­վե­լի ցայ­տուն դար­ձավ Լա­րի­ջա­նիի սպա­նութ­յու­նից հե­տո: Նա, ի­հար­կե, ո­րո­շում­ներ կա­յաց­նող­նե­րից էր, ում հետ հնա­րա­վոր էր խո­սել: Բայց հի­մա, կա փո­խա­րի­նող, ո­րի ա­նունն ան­գամ չի ներ­կա­յաց­վում. Ի­րա­նը իր ո­րո­շում կա­յաց­նող­նե­րին հար­ված­նե­րից զերծ պա­հե­լու լավ մի­ջոց է գտել. հայտ­նի չեն ա­նուն­նե­րը, հա­կա­ռա­կոր­դը չգի­տի, թե ում պետք է լիկ­վի­դաց­նի: Ընդ ո­րում, ակն­հայ­տո­րեն նոր լի­դեր­նե­րը շատ ա­վե­լի կոշտ են տրա­մադր­ված. Լա­րի­ջա­նիի սպա­նութ­յու­նից հե­տո է, որ ի­րա­նա­կան հար­ված­նե­րը կտրուկ սրվե­ցին` ըն­դա­մե­նը մեկ օ­րում Իս­րա­յե­լին դնե­լով բա­ցա­հայ­տո­րեն ցնցված վի­ճա­կում: Այն կար­գի, որ ան­գամ Նե­թան­յա­հուն էր ստիպված բո­ղո­քել ՆԱՏՕ­–ից օգ­նութ­յան բա­ցա­կա­յութ­յու­նից: Ու թե այս ի­րա­վի­ճա­կում ինչ է մնում Թ­րամ­փին, ար­դեն դժվար է ան­գամ պատ­կե­րաց­նել: Խո­սում է ինչ­–որ բա­նակ­ցութ­յուն­նե­րից, ո­րոնց Ի­րա­նը հե­տե­ւո­ղա­կա­նո­րեն հեր­քում է Ա­րախ­չիի մա­կար­դա­կով: Թ­րամփն էլ, թե չէ, բա­նակ­ցում ենք, դուք չգի­տեք: Մ­նում է հա­վա­տալ Բ­րի­տա­նա­ցի քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ եւ լրագ­րող Ջորջ Գա­լոո­ւե­յի խոս­քին, որ ի­րա­նա­կան պա­տե­րազ­մի պատ­ճա­ռով ԱՄՆ նա­խա­գա­հը նյար­դա­յին խան­գար­ման եզ­րին:

Բաժանորդագրվե՛ք https://t.me/iravunk

Հետևեք մեզ նաև տելեգրամում՝

Ներբեռնեք Iravunk հավելվածը և եղեք միշտ տեղեկացված՝