ԱԺ-ում առեւտուր են անելու՝ հնարավորինս ավելի թանկ վաճառելով իրենց ձայները մեկը մյուսի վրա. Պետրոսյան
Ներքաղաքական«Իրավունք TV»-ի տաղավարում զրուցել ենք «Ժողովրդավարական համախմբում» կուսակցության նախագահ ՍՈՒՐԵՆ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻհետ:
—Ի՞նչ ծրագրեր ունեք` առաջիկա խորհրդարանական ընտրությունների հետ կապված:
—Մասնակցել ընտրություններին:Մեր առաջին գերխնդիրն այս փոխհամաձայնեցված խմբիշխանությունը ճեղքելն է, եւ պառլամենտում ներկայացված լինելու գլխավոր նպատակը ինստիտուցիոնալ առումով այս փակ շղթան անցնելն է, որից հետո գործընթացները կստանան շատ այլ տրամաբանություն՝ շատ ավելի արագ եւ շատ ավելի մասշտաբային:
— Ստացվում է, որ Դուք ընդունո՞ւմ եք, որ ՔՊ-ական իշխանությունը վերարտադրվելու է:
—Ինձ համար դա ընդունելի չէ, սակայն, իմ խորին համոզմամբ, այս դասավորություններով, այո՛, կընտրվի:
—Սոցհարցումների արդյունքների համաձայն` արդեն իսկ ակնհայտ է, թե առաջիկա ընտրություններին ովքեր են լինելու իշխանության համար գլխավոր մրցակիցները: Ինչպե՞ս եք պատրաստվում այդ հզոր ուժերի դեմ պայքարել, թե՞ ինչ-որ փուլում կմիանաք նրանց կամ ներկայիս իշխանությանը:
—Առաջին հերթին բացառված է որեւէ ֆորմատով թե՛ իշխանությանը, թե՛ պառլամենտական ընդդիմությանը միանալը, այդ թվում՝ նախկին նախագահներին կամ նրանցից ածանցյալ որեւէ ուժի: Ածանցյալը, բնականաբար, վերաբերում է ե՛ւ իշխանությանը, ե՛ւ ընդդիմությանը: Ես այս մասին բազմիցս խոսել եմ եւ վերահաստատում եմ եւս մեկ անգամ:
Ինչ վերաբերում էՁեր ասած «հզոր ուժերին», պետք է ասեմ, որ շատ կարեւոր է հասկանալ, թե «հզոր ուժեր» ասելով` ինչ է ենթադրվում: Հզոր ֆինանսակա՞ն տեսանկյունից, մարդկային ռեսուրսների՞, քաղաքական օրակարգի՞, ինչի՞ց:
«ՈՎ ԺՈՂՈՎՐԴԻՆ ԱՍՈՒՄ Է «ԺԵԽ», ԱՌԱՋԻՆ «ԺԵԽՆ» ԻՆՔՆ Է»
—Սկսենք ֆինանսականից. ոչ ոքի համար գաղտնիք չէ, որ արդեն իսկ որոշ կուսակցություններ մեծ ներդրումներ են կատարում ԱԺ ընտրությունների համար:
—Գիտե՞ք, ամենամեծ խնդիրը հենց դա է եղել, որ մենք ընտրությունները մշտապես դիտարկել ենք եւ շարունակում ենք դիտարկել որպես ծախս եւ ոչ թե հասարակության հետ նաեւ շփման ձեւ, որի միջոցով մենք հասարակությունից կստանանք լեգիտիմություն:Ցավոք, մինչ այսօր, հասարակությանը շատ-շատ ուժեր ընկալում են որպես ծախս ու փողի գործոնով են պայմանավորումամեն ինչ:Մինչդեռ այդքան էլ այդպես չէ:
Մենք գրեթե ամեն օր լինում ենք համայնքներում, սահմանապահ գյուղերում եւ այլն, ու հավատացնում եմ, որ մեր ժողովրդի վերաբերյալ այդ դերակատարումների պատկերացումը, մեղմ ասած, խեղաթյուրված է, ինչպես նաեւ խեղաթյուրում են հանրային կարծիքը՝ ժողովրդին ներկայացնելով այնպես, որ եթե դու փող ունեցար, ապա կարող ես ամեն ինչ: Այո, փողի միջոցով ինչ-որ շերտ անպայման իրենց կողմը կքաշեն, բայց դա չի վերաբերում ողջ ժողովրդին: Անգամ ժողովրդի ինչ-որ լայն շերտի դա չի վերաբերում: Այս ընթացքում, պարբերաբար ժողովրդին պիտակավորել են եւ ներկայացրել, որպես ընչաքաղց մի զանգված, ում համար գերակշիռ ու ամենակարեւորը ֆինանսն է: Այնինչ, դա բացարձակապես իրականության հետ կապ չունի:
—Տարիների ընթացքում, մենք նման դառը փորձ ունենք, ինչի հետեւանքով էլ ձեւավորվել է այդպիսի կարծիք...
—Բնականաբար, բայց դառը փորձը հուշում է, որ ոչ թե ժողովուրդն է վատը եւ, ինչպես շատ հաճախ պառլամենտական ընդդիմությունը նշում է, «ժեխ է» ու այս ողջ արհավիրքների մեղավորն է, այլ առաջին հիմնական մեղավորն ու պատասխանատուն մշտապես եղել է տվյալ պահի իշխանությունը: Այս պարագայում ե՛ւ նախկին, ե՛ւ ներկա իշխանությունները:Ժողովրդի հասարակական որակը՝ կրթության կենսամակարդակի, գիտելիքի եւ մնացածի առումով, պայմանավորված է բացառապես քաղաքական վերնախավով: Այս ողջ ընթացքում՝ 30-ից ավելի տարիներ, առանց խտրականության բոլոր ղեկավարները, ժողովրդին վերաբերել են որպես ծախս, նրանց տալով երկու հիմնական օրակարգ, որ քեզնից որեւէ բան կախված չէ, հետեւաբար եթե չվերցնես այս ընտրակաշառքը՝ 5000 դրամը, միեւնույնն է, ընտրվելու ենք, իսկ դու այս գումարից էլ ես զրկվելու: Նման կերպ կազմաքանդել են կրթական, գիտական, սոցիալական համակարգը, մշակույթը, տնտեսությունը եւ այլն: Այս ամենի հետեւանքն է, որ մենք գտնվում ենք այս ծանր իրականության մեջ:Հենց այդ նույն մարդկանց գործունեության հետեւանքով է, որ հասարակության հսկայական շերտ, բարոյազրկվում է այս տեսանկյունից, վերջում այդ մարդիկ կանգնում եւ ասում են՝ ժողովուրդը «ժեխ է»: Չմտածելով, որ ով ժողովրդին ասում է «ժեխ», առաջին «ժեխն» ինքն է:
«ԹԱԹՈՅԱՆԻ ՈՒԺԻ ՀԵՏ ԱՆՀՆԱՐ Է ՈՐԵՎԷ ԵԶՐ ԳՏՆԵԼ»
—Դուք առաջնորդվում եք«ո՛չ նախկիններին, ո՛չ ներկաներին» բանաձեւով, նույնն ասում է նաեւ «Միասնության թեւեր» քաղաքական նախաձեռնության վարչապետի թեկնածու ԱրմանԹաթոյանը: Հնարավոր համարո՞ւմ եք, օրինակ,Թաթոյանի հետՁեր միասնությունը:
—Ասելը մեկ այլ բան է, լինելը բոլորովին այլ է: Ես որեւիցե մեկին պիտակավորելու նպատակ եւ խնդիր չունեմ, բայց նույն այդ ուժի հետ, թեպետ որեւե նախադրյալ չի էլ եղել, անգամ տեսականորեն անհար է միանալը: Անհնար է այդ ուժի հետ որեւէ եզր գտնել:
—Երեւանի ՏԻՄ ընտրություններին եւս մասնակցում էիք եւ չհաջողեցիք: Ինչո՞վ եք վստահ, որ այս անգամ՝ համամպետական ընտրություններում կհաջողեք:
—Կարծում եմ այդ բառը՝ չհաջողելը, պետք է զգույշ օգտագործել: Ի՞նչ ենք հասկանում չհաջողել ասելով:Մենք սովոր ենք, որ այն ուժը, որը մտնում է քաղաքական դաշտ, միանգամից պետքէ 10-15 տոկոս հավաքի՝ չհասկանալով, որ եթե այդ ուժը միանգամից նման տոկոս է հավաքում, ուրեմն՝ նվազագույնը մի մեծ պրոյեկտի մաս է: Հնարավոր չէ լինել նորաստեղծ ուժ եւ միանգամից մտնել դաշտ ու հավաքել 15 տոկոս:Կայանում են պրոցեսի միջոցով՝ ճանաչելով դաշտը, ինքներդ ձեզ, տեսնելով արդյոք ձեր օրակարգերն ու գաղափարները կենսունակ են, թե՝ ոչ: Ընթացքում հղկվում եք, թրծվում, հասունանում, ավելի համակարգայինդառնում՝ փորձելով ձեւավորել համակարգ եւ այն օր օրի ավելի կայացնելով: Այդ ամենը մի մեծ գործընթաց է, որը պետք է անցնել: 3-4 տարիների ընթացքում այս գործընթացքն է տեղի ունեցել:
—Այսինքն՝ ՀՀ քաղաքացինայս տարիների ընթացքումՁեզ եւՁեր կուսակցությանն այնքան լավ է սկսել ճանաչել, որ առաջիկա ընտրություններին կտա իր ձա՞յնը:
—Չեմ կարող ասել:Դա շատ անշնորհակալ գործ է, բայց կարղ եմ մի բան ասել, որ մեզ պառլամենտ տանող ճանապարհին մեր հենարանը բացառապես ժողովուրդն է: Նրանից բացի մենք այլ, որեւէ հենարան չունենք՝ ո՛չ պառլամենտական ընդդիմություն, ո՛չ իշխանություն, ո՛չ արտաքին ուժեր եւ այլն:Հետեւաբար, այս ընթացքում շատ կարեւոր է տեսնել, թե մենք ինչպես ենք շփվում ժողովրդի հետ, ինչպես ենք ներկայացնում մեր օրակարգերը եւ ինչպես ենք կարողանում դրա դիմաց ժողովրդից ստանալ այդ լեգիտիմությունն ու արդյոք այդ լեգիտիմությունը կարտահայտվի քվեի տեսքով:Ժամանակից առաջ, որեւէ բան ասել չեմ կարող, բայց խորապես համոզված եմ, որ այս ճանապարհին մենք հաջողելու ենք:
«ՓԱՇԻՆՅԱՆԻ ԱՌԱՆՑՔԱՅԻՆ ՀԻՄՔԸ ՊԱՌԼԱՄԵՆՏԱԿԱՆ ԸՆԴԴԻՄՈՒԹՅՈՒՆՆ Է»
— «Հայաստան» դաշինքը կրկին վարչապետի թեկնածու առաջադրեց ՀՀ երկրորդ նախագահՌոբերտՔոչարյանին: Ստացվում է, որ նույն քաղաքական ուժը, որը 5 տարի նստեց ԱԺ-ում ոչինչ չարեց, որ չկորցնենք հողեր, մարդկային կյանքեր, հիմա կրկին գնում է ընդդիմություն աշխատելու ներկայիս իշխանության մո՞տ:Սա ինչպե՞ս կմեկնաբանեք՝ որպես քաղաքագետ:
—Որպես քաղաքագետ ու որպես քաղաքական գործիչ կասեմ. պառլամենտական ընդդիմությունը,ՌոբերտՔոչարյանը կլինի, թե մյուս դերակատարները, ամենայն հարգանքով նրանց անձերի նկատմամբ, իրենց գերխնդիրը բացառապես քաղաքական համակարգի վերարտադրությունն է:ՆիկոլՓաշինյանի առանցքային հիմքը պառլամենտական ընդդիմությունն է, որովհետեւ նա հասարակությանը մշտապես վախեցնում է նրանց կերպարներով՝ ասելով, որ եթե մենք չլինենք, ապա այլընտրանքը իրենք են: Եվ հասարակության գերակշիռ մասը, բնականաբար, այդ երկընտրանքի մեջեւ ընտրում էՓաշինյանին:Մի կողմ եմ դնում, թե դա որքանով է ճիշտ կամ սխալ, բայց փաստը սա է: Ես բազմիցս ասել եմ, դա կլինիՌոբերտՔոչարյանը, թե նրանց ածանցյալ ուժերը, իրենց վերարտադրությունը լրջագույն սպառնալիք է ազգային անվտանգությանը, որը պետք է կանխել ամեն գնով:
— Ի դեպ, քոչարյանական դաշինքը վստահեցնում է, թե՝ «Միասին կարող ենք», սակայնգնում են ընտրությունների առանձին եւ ոչ թե միասնական ընդդիմադիր ճակատով:Դուք եւս հայտարարումեք, որ չեք միանալու ոչ մի ուժի:Չե՞ք կարծում, որ նման կերպ ընտրությունների գնալը, պարզապես,ձայներ փոշիացնել է:
—Մեր պարագայում դա արդարացված է, որովհետեւ ես ասում եմ, որ մենք ոչ մի դեպքում չենք գնալու համագործակցության որեւիցե ուժի հետ՝ ո՛չ իշխանության, ո՛չ պառլամենտական ընդդիմության:Սա տրամաբանական է, եթե ես նրանց հետ եզր չունեմ, ապա պետք է գնամ առանձին: Իսկ իրենք, ի տարբերությւն մեզ, ասում են՝ կհամագործակցենք բոլորի հետ՝ բացի իշխանությունից: Այսինքն՝ ԱԺ-ում կկազմեն կոալիցիա բոլորի հետ: Եթե իրավիճակն այդպիսին է, ապա հիմա կազմեք կոալիցիա, ինչո՞ւմն է խնդիրը: Այսինքն՝ իրենք ցանկանում են առանձին մտնել ԱԺ, եւ այնտեղ անել առեւտուր, հնարավորինս ավելի թանկ վաճառելով իրենց ձայները մեկը մյուսի վրա:Կամ, ընդհանրապես, իրենք սպասարկում են այն օրակարգը, որհայրենիքը կործանման եզրին է եւ այլն, ինչի հետ համաձայն եմ:Հայաստանը գտնվում է պատմական առումով աննախադեպ գոյաբանական սպառնալիքների առաջ, որի առաջին գոյաբանական սպառնալիքը հենց սեփական իշխանությունն է, բայց երբ իրենք այդ օրակարգը տանում են առաջ, սակայն ունակ չեն անգամ միմյանց հետ միավորվելու եւ այդ սլաքներն ուղղում են մեզ, հենց մեկը ինձ՝ ասելով այ տեսեք, չեք միավորվում, պառակտում եք եւ այլն, դա առնվազն անհեթեթություն է:
Բոլորն ասում են՝ սա նույն պատերազմն է եւ կռվում ենք թուրքի դեմ, բայց չէ՞ որ պատերազմի ժամանակ բոլորը մի կողմ են դնում կուսակցական պատկանելությունը եւ տարաձայնություններն ու շահերը:Հետեւաբար, մի կարեւոր հարց է առաջանում՝եթե դիմացինը թուրք է ու դուք խրամատում չեք կարողանում գոնե ձեր ածանցյալ ուժերով միավորվել իրար հետ, նշանակում է ունեք ավելի մեծ անձնական շահեր, քան հայրենիքն է: Սրանից կարելի է հետեւություն անել, որ կա՛մ իրենց ասածին համապատասխան դիմացինը թուրք է, բայց իրենք էլ հայ չեն, կա՛մ դիմացինը ո՛չ դավաճան է, ո՛չ թուրք, որովհետեւ եթե դիմացինը լիներ թուրք, ապա դուք ձեր անձնական շահերը մի կողմ կդնեիք:
ՆԱՆԱ ՍԱՐԳՍՅԱՆ
