Մխիթարյան, թե՞ Սուչիչ.Կիվուն դեռ վերջնական որոշում չունի Հայաստանի հավաքականում Տիկնիզյանն այլ դեմք է ցույց տալիս. հունական մամուլի դիտարկումները Մարտնչող «բարեփոխիչների» կլանը հերթական սուտն ու կեղծիքն է տարածում Ամենակարեվորն է, որ երեք առաջնորդները կարողացան նստել մեկ սեղանի շուրջ Պատահական չէ, որ Պուտինն ի ցույց դրեց «միջուկային ճամպրուկը» Զատկից հետո ներկած ձուն մեզ պետք չէ․ Շարմազանովը՝ Փաշինյանին Թքե՛ք այդ մանդատների վրա, պահել եք որ ի՞նչ․ Հայկ Բաբուխանյան «Անհաջողության ջենթլմենները» կրկին հանձնվում են Նիկոլը փորձում է Մոսկվային համոզել, թե ինքը Հայաստանը ԵՄ կազմում տեսնում է 20 տարի անց Խոշոր վթար Վանաձորի գլխավոր ճանապարհին. Տեսանյութ

ԻՆՉ ՑՈՒՅՑ ՏՎԵՑ ԻՐԱՆԱԿԱՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՄԻՍԸ

Միջազգային

Այս­պի­սով, այն ի­րա­վի­ճա­կը, ո­րը ստեղծ­վել է ի­րա­նա­կան պա­տե­րազ­մի այս մեկ ամս­վա ըն­թաց­քում, նո­րից ու նո­րից է հու­շում, որ ստան­դարտ ռազ­մա­կան մե­թոդ­նե­րով ա­մե­րի­կա­–իս­րա­յե­լա­կան տան­դե­մը հաղ­թա­նա­կի հաս­նե­լու քիչ հնա­րա­վո­րութ­յուն­ներ ու­նի: Այդ մա­սին է վկա­յում նաեւ ռազ­մա­կան այն պատ­կե­րը, որն այս պա­հին ստեղծ­ված է:

Ա­մե­րիկ­յան (ո­րը փո­խա­ռեց նաեւ Իս­րա­յե­լը) «հին ու բա­րի» պա­տե­րազ­մա­կան ռազ­մա­վա­րութ­յունն Ի­րա­նի դեպ­քում պար­զա­պես չաշ­խա­տեց: Ինչ­պե՞ս է մինչ այս ԱՄՆ–ն, որ­պես կա­նոն, պա­տե­րազմ­ներ վա­րել: Հիմ­նա­կան շեշ­տը դրված է օ­դա­յին հար­ված­նե­րի վրա (ա­վիա­ցիա, հրթիռ­ներ), ո­րոնք հա­կա­ռա­կոր­դին, բա­ցի ո­րո­շա­կի վնաս­նե­ր հասց­նե­լուց, նաեւ հո­գե­բա­նա­կան ա­նե­լա­նե­լիութ­յան վի­ճա­կի են հասց­նում: Այդ հար­ված­նե­րից հե­տո, հատ­կա­պես նոր ժա­մա­նակ­նե­րի պա­տե­րազ­մի փոր­ձով, սկսվում է ցա­մա­քա­յին ներ­խու­ժու­մը, նո­րից ա­պա­հով­ված օ­դա­յին, ար­դեն նաեւ հրե­տա­նա­յին, զրա­հա­տեխ­նի­կա­յի ճնշում­նե­րով, հա­կա­ռա­կոր­դի կա­պի հա­մա­կար­գե­րի պա­րա­լի­զաց­մամբ եւ այլն: Այս­քա­նից հե­տո, սո­վո­րա­բար, հե­տե­ւա­կին գրե­թե գործ չի մնում. միայն մաք­րել այն տա­րածք­նե­րը, որ­տե­ղից հա­կա­ռա­կոր­դը հե­ռա­նում է:

Ա­հա այս տակ­տի­կա­կան մո­տե­ցումն է, որ Ի­րա­նում չաշ­խա­տեց: Օ­դա­յին ճնշում­ներն ակն­հայ­տո­րեն ի­րա­նա­կան բա­նա­կին չհու­սա­հա­տեց­րին: Ի­րա­նը պահ­պա­նում է պա­տաս­խան հար­վա­ծի մի­ջոց­նե­րը, ընդ ո­րում` հա­ճախ ա­մե­րի­կա­–իս­րա­յե­լա­կան տեխ­նո­լո­գիա­կան բա­նա­կին գե­րա­զան­ցող մա­կար­դակ ցու­ցա­բե­րե­լով: Օ­րի­նակ, նա­խօ­րեին ի ցույց դրվեց Ի­րա­նի նո­րա­գույն հրթիռ­նե­րից մե­կը, ո­րը թռիչ­քի ժա­մա­նակ հեշ­տութ­յամբ շրջան­ցում էր ի­րեն չե­զո­քաց­նել փոր­ձող իս­րա­յե­լա­կան ժա­մա­նա­կա­կից եւ միան­գա­մայն թանկ հա­կահր­թիռ­նե­րը: Չ­նա­յած առն­վազն ե­րեկ հա­կահր­թի­ռի (տե­սան­յութ­ում այդ­քանն է ե­րե­ւում) օգ­տա­գործ­ման, ո­րը են­թադ­րում է մին­չեւ 10 մի­լիոն դո­լա­րի ծախս, ի­րա­նա­կան հրթի­ռը, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, հա­ջո­ղութ­յամբ խո­ցում է թի­րա­խը: Ընդ ո­րում, ա­վե­լի վատ են այն դեպ­քե­րը, երբ իս­րա­յե­լա­կան (դաշ­նա­կից­նե­րի) մի­լիո­նա­նոց հա­կահր­թիռ­նե­րը ստիպ­ված են հե­տապն­դել սո­վո­րա­կան ա­նօ­դա­չու­նե­րի: Ընդ ո­րում, չհե­տապն­դել չեն կա­րող. չհե­տապն­դե­լու ցայ­տուն օ­րի­նա­կը դար­ձավ ի­րա­նա­կան մոտ 20 հա­զար դո­լա­րա­նոց ա­նօ­դա­չո­ւի կող­մից ա­մե­րիկ­յան հե­ռա­վոր հե­տա­խու­զա­կան գոր­ծու­նեութ­յան մոտ 6–7 հար­յուր մի­լիո­նա­նոց ինք­նա­թիռ խո­ցու­մը:

Արդ­յուն­քում, ինչ­պես ա­րեւմտ­յան աղբ­յուր­ներն են հաս­տա­տում, ա­րա­բա­կան երկր­նե­րը օգ­տա­գոր­ծել են ի­րենց հա­կաօ­դա­յին մի­ջոց­նե­րի ա­վե­լի քան 80 տո­կո­սը: Նույն պատ­կերն է ԱՄՆ­–ի եւ Իս­րա­յե­լի մոտ, ա­սենք, նրանք ար­դեն նաեւ հար­ձա­կո­ղա­կան ռազ­մա­պա­շա­րի հետ կապ­ված խնդիր­ներ ու­նեն. մաս­նա­վո­րա­պես, ներ­կա պա­հին ԱՄՆ–ն պաշ­տո­նա­պես հաս­տա­տում է, որ օգ­տա­գոր­ծել է ռե­կոր­դա­յին, ան­նա­խա­դեպ քա­նա­կով Tomahawk հրթիռ­ներ, ո­րոնց պա­շար­նե­րը կա­րող է վե­րա­կանգ­նել ոչ թե շա­բաթ­նե­րի կամ ա­միս­նե­րի, այլ` տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում: Ու սա ըն­դա­մե­նը մեկ ամս­վա պա­տե­րազ­մի արդ­յուն­քում, իսկ վեր­ջը դեռ չի էլ ե­րե­ւում:

Ու մյուս կող­մից, հա­կա­ռա­կորդն ան­գամ մո­տա­վոր պատ­կե­րա­ցում չու­նի ի­րա­նա­կան հար­վա­ծա­յին մի­ջոց­նե­րի քա­նա­կի մա­սին: Ճիշտ է, Թ­րամ­փը հա­մա­ռո­րեն խո­սում է ի­րա­նա­կան հրթի­ռա­յին պո­տենց­իա­լը 90 եւ ա­վել տո­կո­սով ոչն­չաց­նե­լու մա­սին, բայց այս հայ­տա­րա­րութ­յու­ննե­րին վա­ղուց է, որ լուրջ վե­րա­բեր­վող չկա: Գու­մա­րած` ա­նօ­դա­չու­նե­րի պար­կը, ո­րը, թե­րեւս, ոչ միայն դեռ հա­մալր­ված է տասն­յակ հա­զա­րա­վոր միա­վոր­նե­րով, այլ նա­եւ ա­րեւմտ­յան աղբ­յուր­նե­րը հայտ­նում են դրսից ե­կող հա­մալ­րում­նե­րի մա­սին: Իսկ ա­հա ի­րա­նա­կան աղբ­յու­րի հա­վաս­տիաց­մամբ, ներ­կա պա­հին կար­գա­վոր­վել է Չի­նաս­տա­նից եր­կա­թու­ղով ռազ­մա­կան բեռ­նե­րի հոս­քը Ի­րան: Ու դա միան­գա­մայն ի­րա­տե­սա­կան է, հաշ­վի առ­նե­լով, որ ներ­կա պա­հին կրկնապատկ­վել է Ի­րա­նի նավ­թարդ­յու­նա­հա­նու­մը, եւ դրա մոտ 90 տո­կո­սը, այն էլ ներ­կա գնե­րով, տե­ղա­փոխ­վում է Չի­նաս­տան:

Արդ­յուն­քում, ինչ­պես քա­նիցս են­թադ­րել էինք, ԱՄՆ–Իս­րա­յել տան­դե­մի հա­մար այս պա­հին կա ի­րա­վի­ճա­կից դուրս գա­լու հաշ­ված թվով ու­ղի­ներ:

­Նախ, բե­կում մտցնե­լու հա­մար անց­նել ցա­մա­քա­յին օ­պե­րա­ցիա­յի, դրա­նում ներգ­րա­վե­լով քրդա­կան, ա­րա­բա­կան ու­ժե­րին, ԻԳԻԼ­–ի «կոն­սեր­վաց­ված» զին­յալ­նե­րին եւ սե­փա­կան ու­ժե­րը: Սա­կան, ինչ­պես «Հեզ­բոլ­լա­հի» դեմ Իս­րա­յե­լի ցա­մա­քա­յին հար­ձակ­ման փորձն է հու­շում, էա­կան հույ­սեր չեն կա­րող լի­նել: Ըստ տար­բեր տվյալ­նե­րի, այս շա­բաթ­նե­րին «Հեզ­բոլ­լա­հը» ոչն­չաց­րել է 100–ից ա­վել իս­րա­յել­յան տանկ, միան­գա­մայն ժա­մա­նա­կա­կից եւ տեխ­նո­լո­գիա­պես հա­գեց­ված: Ի­րա­նի պա­րա­գա­յում այդ կո­րուստ­նե­րը հաս­տատ կբազ­մա­պատկ­վեն, էլ չա­սած, որ ա­մե­րիկ­յան կոա­լի­ցիան տա­րա­ծաշր­ջա­նում պար­զա­պես չու­նի հա­մա­պա­տաս­խան քա­նա­կի զրա­հա­տեխ­նի­կա: Նաեւ հրե­տա­նու եւ այդ կար­գի այլ զի­նա­տե­սակ­նե­րի կրի­տի­կա­կան պա­կաս կա` քիչ թե շատ լուրջ ցա­մա­քա­յին օ­պե­րա­ցիա­յի մա­սին մտա­ծե­լու հա­մար: Կարճ ա­սած, թեեւ Թ­րամ­փը հա­մա­ռո­րեն սպառ­նում է ցա­մա­քա­յին հար­վա­ծով, սա­կայն տե­սա­նե­լի չէ այն ռեալ ու­ժը, ո­րի մի­ջո­ցով նա կա­րող է դա ա­նել:

Երկ­րորդ տար­բե­րա­կը մի­ջու­կա­յին հար­վածն է, կամ ի­րա­նա­կան մի­ջու­կա­յին օբ­յեկտ­նե­րը խո­ցե­լը: Բայց ե­թե Թ­րամ­փի նպա­տա­կը Մեր­ձա­վոր Ա­րե­ւել­քի ողջ նավ­թա­գա­զա­յին պո­տենց­իա­լի գրա­վումն է, այլ ոչ թե ռա­դիոակ­տիվ թա­փոն դարձ­նե­լը, ա­պա մի­ջու­կա­յին հար­վա­ծի գնա­լը, մեղմ ա­սած, նպա­տա­կին չի ծա­ռա­յե­լու:

­Մեկ այլ տար­բե­րակ է` քա­ղա­քա­կան ճնշում­նե­րի մի­ջո­ցով բա­նակ­ցա­յին «պա­տու­հան բա­ցե­լը»: Ո­րոշ աղբ­յուր­ներ, այդ թվում` Պա­կիս­տա­նը, խո­սում է միջ­նոր­դութ­յան մա­սին: Մեկ հան­գա­մանք է միայն այս­տեղ խան­գա­րո­ղը. Ի­րա­նը հրա­պա­րա­կավ ներ­կա­յաց­րել է ի­րեն բա­վա­րա­րող պայ­ման­նե­րը, եւ ի­րա­նա­կան իշ­խա­նութ­յու­ններն այդ դիր­քո­րո­շու­մից ար­դեն հետ քաշ­վել, ե­թե ան­գամ ու­զե­նան, չեն կա­րող. դժվար կլի­նի սե­փա­կան հան­րութ­յա­նը բա­ցատ­րել, թե ին­չու այս­քան կո­րուստ­նե­րից հե­տո ո­րո­շե­ցին նա­հան­ջել:

Չ­նա­յած, ե­թե լի­նեն ի­րա­կան բա­նակ­ցութ­յուն­ներ, ո­րո­շա­կի փոխ­զի­ջու­մա­յին տար­բե­րակ­ներ կա­րե­լի է գտնել: Ամ­բողջ հարցն այն է, որ նման ցան­կա­ցած տար­բե­րակ որ­քա­նո՞վ է ըն­դու­նե­լի Նե­թան­յա­հու­ի հա­մար, ով, ե­թե չկա­րո­ղա­նա հաղ­թել Ի­րա­նին, հաս­տատ ներ­քին լրջա­գույն խնդիր­ներ է ու­նե­նա­լու:

­Վեր­ջա­պես, այս օ­րե­րին թրամ­փա­կան ուղ­ղութ­յու­նից խո­սակ­ցութ­յուն­ներ են լսվում, որ ԱՄՆ­–ը կա­րող է պար­զա­պես զոր­քե­րը վերց­նել եւ հե­ռա­նալ` ի­րեն հաղ­թող հռչա­կե­լով: Ե­թե բան չփոխ­վի, սա, թե­րեւս, կա­րող է դառ­նալ Թ­րամ­փի միակ քայ­լը: Ա­ռա­վել եւս, երբ ԱՄՆ­–ում մի­լիո­նա­վոր մար­դիկ են դուրս գա­լիս փո­ղոց` ընդ­դեմ պա­տե­րազ­մի եւ գա­լո­նը ռե­կոր­դա­յին` 4 դո­լա­րից ան­ցած գնի:

­Մի խոս­քով, մո­տա­վո­րա­պես այս ի­րա­վի­ճակն է մեկ ամս­վա պա­տե­րազ­մից հե­տո: Եվս մեկ ա­միս կկա­րո­ղա­նա՞ն պա­տե­րազ­մը շա­րու­նա­կել. ա­մե­նա­մեծ հարցն այս դեպ­քում այն է, թե այդ դեպ­քում Թ­րամ­փը կու­նե­նա՞ գո­նե մի 100 Tomahawk հրթիռ, որ կա­րո­ղա­նա Կու­բա­յի վրա ար­ձա­կել, ինչ­պես որ ե­րա­զում է:

Հավանեցի՞ր հոդվածը, կիսվիր ընկերներիդ հետ