Ճաղերից այն կողմ՝ կրթություն, աշխատանք, վերափոխվելու ձգտում.ՔԿՀ-ներում վերասոցիալականացման «պտուղները» այլեւս տեսանելի են

Քրեակատարողական հիմնարկները այսօր էականորեն տարբերվում են հանրությանը հայտնի գաղութի կարծրատիպերից, բոլոր դատապարտյալներն աշխատանք ունեն, ամենօրյա ռեժիմով ապահովված է նրանց զբաղվածությունը։  Այսօր քրեակատարողական հիմնարկում  կիսաբաց ռեժիմում իրենց պատիժը կրող դատապարտյալների զբաղվածությունը տարբեր է՝ կոշկակարից ու վարսավիրից մինչեւ նկարիչ ու քանդակագործ, արհեսագործ։ Ընդ որում, իրենց ցանկությամբ դատապարտյալները կարող են ներգրավվել ինչպես չվարձատրվող, այնպես էլ վարձատրվող աշխատանքներում: Աշխատելու դրդապատճառներն էլ տարբեր են. մեկի համար դա ծխախոտի գումար է, մյուսի համար ժամանակն արագ անցկացնելու միջոց, երրորդի համար՝ վաղաժամկետ ազատ արձակվելու հույս։

 

Այս տարվա մայիսից ՀՀ ԱՆ «Արթիկ» ՔՀԿ-ում ազատազրկված անձինք կսովորեն պատրաստել դռներ և պատուհաններ, ավելին՝ տեղում արտադրություն կիրականացնեն։ Մասնագիտական նոր հմտությունների ձեռքբերման և զբաղվածության ապահովման ծրագրերի շրջանակում հիմնարկում ստեղծվել է նոր ուսումնաարտադրական տարածք։ Սա արդեն երրորդ նման տարածքի ստեղծումն է, առաջին երկուսը ստեղծվել և հաջողությամբ գործում են «Սևան» և «Վանաձոր» ՔԿՀ-ներում։ Ծրագրերը կյանքի են կոչվում Եվրոպայի խորհրդի ֆինանսավորմամբ։

Արդարադատության նախարարի տեղակալ Աննա Կարապետյանը կարեւորելով վերասոցիալականացման ծրագրերի կյանքի կոչումը փաստում է, որ Քրեակատարողական հիմնարկներում ուսումնաարտադրական կենտրոնների ստեղծումը նշանակալի ձեռքբերում է ազատությունից զրկման վայրերում մարդու իրավունքների պաշտպանության տեսանկյունից․

 

 

ՀՀ ԱՆ Քրեակատարողական ծառայության պետ Ծովինար Թադևոսյանը իր հերթին կարեւորելով նման տարածքների ստեղծման կարևորությունը քրեակատարողական համակարգում նկատում է․

 

- Ոչ ոքի համար գաղտնիք չէ, որ քրեակատարողական համակարգում, պայմանավորված ենթամշակութային առանձնահատկություններով, աշխատանքն այնքան էլ ցանկալի զբաղմունքի տեսակ չի համարվում։ Բայց տարբեր միջոցառումների արդյունքում, այսօր վստահաբար կարող ենք ասել, որ դատապատրված անձանց գիտակցության մեջ փոփոխությունը ակնհայտ է։ Իհարկե, մենք ունեինք ազատազրկված անձանց համար  աշխատանքի հնարավորություններ, որոնք հիմնականում սպասարկման ոլորտին էին ուղղված, որոնք, սակայն, համակարգում այնքան էլ հարգի աշխատանքի տեսակներ չեն համարվում։ Եվ երբ Եվրոպայի խորհրդի հետ խոսում էինք մեր կարիքների մասին երկուստեք եկանք այն գիտակցման, որ աշխատանքի հնարավորություն ստեղծելը հաջորդ մարտահրավերն է եւ հաջորդ ամենակարեւոր կարիքը համակարգի համար։ Օրինակ, «Արթիկ» ՔՀԿ-ում բացվող ուսումնաարտադրական տարածքում աշխատող ազատազրկված անձիք իրենց աշխատանքով նպաստելու են համակարգի ներքին կարիքների ապահովմանը՝ արտադրելով դռներ և պատուհաններ քրեակատարողական բոլոր հիմնարկների համար։  Առհասարակ, նման ուսումնաարտադրական տարածքները եկել են հեղափոխելու համակարգում աշխատանքի նկատմամբ մտածողությունը։

«Արթիկ» ՔԿՀ-ում եվրոդռների և պատուհանների ուսումնաարտադրական կենտրոնում դասընթացները կմեկնարկեն մայիսից ու կտևեն շուրջ 4 ամիս։ Գործընթացն ուղղված է դատապարտյալների վերասոցիալականացմանը, որը կարևոր է զերծ մնալու համար այն վնասակար հետևանքներից, որոնք կարող են ի հայտ գալ ոչ միայն պատժի կրման ընթացքում, այլև հետագայում։