Ինչու էր Նիկոլը հայաստանյան գործարարներին անհամ «Թրամփի ուղի» հրամցնում

Օ­րերս Նի­կոլ Փա­շին­յա­նը նա­խա­ճա­շի էր հրա­վի­րել Հա­յաս­տա­նի մի խումբ խո­շոր գոր­ծա­րար­նե­րի: Ճոխ ճա­ռե­րից եւ գե­ղեց­կա­գույն ցու­ցա­նիշ­ներ հնչեց­նե­լուց զատ, նա անցավ մեկ մտքի, ո­րը փոր­ձում է այս ար­դեն փաս­տա­ցի մեկ­նար­կած քա­րո­զար­շա­վի ըն­թաց­քում գո­նե այս պա­հին ա­ռաջ­նա­յին տե­ղում չպա­հել: Խոս­քը` «Թ­րամ­փի ու­ղու» մա­սին է:

Ի՞ՆՉ ԿՏԱ «ԹՐԱՄՓԻ ՈՒՂԻՆ» ՓԱՇԻՆՅԱՆԻՆ

­Բայց խո­շոր գոր­ծա­րար­նե­րի հետ հենց այդ սխե­ման էր ա­ռա­ջին պլա­նում: Ըստ Փա­շին­յա­նի. «Մենք ա­ռա­ջի­կա­յում մեծ ի­րա­դար­ձութ­յուն­ներ ենք սպա­սում, ո­րը կապ­ված է, ա­ռա­ջին հեր­թին, TRIPP նա­խագ­ծի գոր­ծարկ­ման հետ, որն էա­կան է նրա­նով, որ Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տութ­յու­նը, ի վեր­ջո, ամ­բող­ջա­կան դուրս է բե­րե­լու շրջա­փակ­ման վի­ճա­կից: Բայց, ըստ էութ­յան, այ­սօր էլ է Հա­յաս­տա­նը հաղ­թա­հա­րել շրջա­փա­կու­մը, ո­րով­հետեւ գի­տեք, որ Ադր­բե­ջա­նի տա­րած­քով դե­պի Հա­յաս­տան հնա­րա­վոր է ի­րա­կա­նաց­նել եր­կա­թու­ղա­յին բեռ­նա­փո­խադ­րում­ներ եւ­ ի­րա­կա­նաց­վում են, բայց ու­զում եմ ա­սել նաեւ, որ ար­տա­հա­նում­ներ եւս հ­նա­րա­վոր է ի­րա­կա­նաց­նել եր­կա­թու­ղով, ի­հար­կե, Վ­րաս­տա­նի տա­րած­քով, մինչ մենք Ադր­բե­ջա­նի հետ ա­ռա­ջին հեր­թին TRIPP նա­խագ­ծի շրջա­նակ­նե­րում եր­կա­թու­ղին կբա­ցենք: Սա շատ կար­եւոր է, եւ քա­ղա­քա­կան պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յու­նը հետեւ­յալն է, որ այդ եր­կա­թու­ղին եր­բեք չի փակ­վե­լու։ Այ­սինքն՝ դա եւ՛ ներ­մուծ­ման, եւ՛ ար­տա­հան­ման հու­սա­լի ու­ղի է»: Ըստ այդմ, նա գոր­ծա­րար­նե­րին հոր­դո­րում էր` մտա­ծել եր­կար տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում մշակ­ված լո­գիս­տիկ ու­ղի­նե­րի, ո­րոնք հիմն­ված են ավ­տոտ­րանս­պոր­տի վրա, փո­խե­լու մա­սին` եր­կա­թու­ղա­յի­նի:

Ի­հար­կե, շատ լավ գա­ղա­փար է, ո­րը, ի­հար­կե, ա­մե­նե­ւին էլ Նի­կո­լի ստեղ­ծա­գոր­ծութ­յու­նը չէ: Այն, որ ցան­կա­ցած տնտես­վա­րո­ղի հա­մար եր­կա­թու­ղին շատ ա­վե­լի ձեռն­տու մի­ջոց է, քան ավ­տոտ­րանս­պոր­տը, ե­րե­ւի 2–3 հար­յուր տար­վա տես­լա­կան է: Միայն թե այդ տես­լա­կա­նը պետք է նախ հիմ­նա­վոր­վի նրա­նով, թե եր­կա­թու­ղին որ­տե­ղից, ուր եւ որ ուղ­ղութ­յու­ննե­րով կա­րող է բեռ տե­ղա­փո­խել: Ու նո­րից գա­լիս–­հաս­նում ենք այն մտքին, թե Նի­կո­լի կող­մից խա­ղարկ­վող TRIPP նա­խագ­ծը որ­քա­նով կա­րող է նրա խոս­տա­ցած «մեծ ի­րա­դար­ձութ­յուն­ներն» ա­ռաջ բե­րել:

­Թե ինչ է ի­րե­նից ներ­կա­յաց­նում «Թ­րամ­փի ու­ղի» կոչ­ված այդ սցե­նա­րը, նո­րից չկրկնենք, այդ մա­սին շատ է խոս­վել: Մեկ նրբե­րանգ, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, պետք է միշտ հի­շել. այն, ըստ էութ­յան, պայ­մա­նագ­րա­յին տես­քով Ադր­բե­ջա­նից` Մեղ­րիով, Նա­խի­ջե­ւա­նով Թուր­քիա հաս­նող եր­կա­թու­ղու ծրա­գիր է: Այ­սինքն, ե­թե միայն հա­ջող­վի այդ ծրա­գի­րը կյան­քի կո­չել, ապա մեկ է, այս պա­հին չկա ո­րե­ւէ հիմ­նա­վո­րում, ինչ­–որ թե­կուզ խզբզված թուղթ, որ այդ եր­կա­թու­ղին կա­րող է Նա­խի­ջե­ւա­նով կապ­վել Հա­յաս­տա­նի եր­կա­թու­ղա­յին հա­մա­կար­գի հետ: Այ­սինքն, Նի­կո­լի տես­լա­կա­նը, թե Վ­րաս­տա­նի եր­կա­թու­ղով յո­լա գնա­ցեք, մինչ մենք «Ադր­բե­ջա­նի հետ TRIPP նա­խագ­ծի շրջա­նակ­նե­րում եր­կա­թու­ղին կբա­ցենք», գո­նե առ­կա փաս­տաթղ­թե­րից ել­նե­լով, հա­յաս­տան­յան գոր­ծա­րար­նե­րին ո­չինչ չի տա­լիս. «Թ­րամ­փի ու­ղին» չու­նի ո­րե­ւէ կետ, հատ­ված, որ­տեղ այն կհատ­վի հա­յաս­տան­յան եր­կա­թու­ղա­յին հա­մա­կար­գի հետ: Կա՞ն այլ գաղտ­նի նա­խագ­ծեր, ո­րոնք են­թադ­րում են ա­պա­գա­յում «Թ­րամ­փի ու­ղին» կա­պել Հա­յաս­տա­նի հետ Նա­խի­ջե­ւա­նով կամ մի­գու­ցե Թուր­քիա­յով, Նի­կո­լը կի­մա­նա: Ե­թե ան­գամ կա, դա դեռ չի են­թադ­րում, որ կվե­րած­վի փաս­տաթղ­թի, ա­պա` եր­կա­թու­ղա­յին կա­պի: Ըն­դա­մե­նը ֆիք­սում ենք` այս պա­հին ոչ մի նման տե­սա­նե­լի բան չկա: Էլ չա­սած, որ ե­թե ան­գամ հայ­կա­կան եր­կաթ­ու­ղին կպնի «Թ­րամ­փի ու­ղուն», մեկ է, դա ըն­դա­մե­նը մին­չեւ ծան­ծա­ղող Կաս­պից ծով հաս­նող գիծ է, ոչ ա­վե­լին: Ընդ ո­րում` ա­սել, թե ա­մե­րիկ­յան վե­րահս­կո­ղութ­յան այդ գի­ծը կա­րող է լիար­ժեք աշ­խա­տել Կաս­պից ծո­վը շրջան­ցող ուղ­ղութ­յու­ննե­րի` Ռու­սաս­տա­նի կամ Ի­րա­նի հետ, գո­նե այս պա­հին հիմ­քեր չկան: Իսկ մյուս ուղ­ղութ­յամբ` դե­պի Ա­րեւ­մուտք հա­յաս­տան­յան եր­կա­թու­ղին, ի­հար­կե, կա­րող է բեռ­ներ տա­նել: Բայց այդ դեպ­քում ի՞նչ կապ ու­նի TRIPP նա­խագ­ծը, ե­թե կա Հա­յաս­տա­նից Թուր­քիա տա­նող ու­ղիղ կապ, ո­րը տե­սա­կա­նո­րեն կա­րող է գոր­ծարկ­վել, ե­թե լուծ­վեն հայ­–ադր­բե­ջա­նա­կան հար­ցե­րը: Իսկ ե­թե չլուծ­վեն, ա­պա նաեւ «Թ­րամ­փի ու­ղու» մա­սին խո­սելն ա­նի­մաստ է:

Մ­յուս կող­մից, մեկ այլ փաս­տա­թուղթ, ո­րը են­թադ­րում է ոչ թե միայն Մեղ­րիի գծի, այլ տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին բո­լոր կո­մու­նի­կա­ցիա­նե­րը վե­րա­գոր­ծար­կե­լուն, հի­շեց­նենք, ի­րա­կա­նում գո­յութ­յուն ու­նի եւ պաշ­տո­նա­պես չե­ղարկ­ված չէ: Դա Ռու­սաս­տան–Ադր­բե­ջան–­Հա­յաս­տան ե­ռա­կողմ պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յուն­ներն են` ձեռքբեր­ված 2020թ. նո­յեմ­բե­րին եւ 2021թ. հուն­վա­րին: Սա­կայն դա էլ իր մեջ չու­նի «Թ­րամ­փի ու­ղի» հաս­կա­ցութ­յու­նը:

«ՋԵՐՄՈՒԿԻ» ԹԵՄԱՆ ՀԵՏԱՔՐՔԻՐ ՄԵՍԻՋ Է

Այս­պի­սով, երբ Նի­կո­լը հոր­դո­րում է գոր­ծա­րար­նե­րին, թե` մտա­ծեք եր­կա­թու­ղու մա­սին` ի դեմս «Թ­րամ­փի ու­ղու», որ­պես մի ինչ­–որ աշ­խար­հա­ցունց բա­նի, ընդ ո­րում, հա­նուն դրա փո­խե­լով տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում ստեղծ­ված լո­գիս­տիկ ու­ղի­նե­րը, դա առն­վազն տա­րօ­րի­նակ տեսք ու­նի: Գոր­ծա­րար­ներն ի­րենք էլ շատ լավ հաշ­վել գի­տեն, նրանք սե­փա­կան փողն են ռիս­կի դնում եւ ե­թե գնա­հա­տեն, որ «Թ­րամ­փի ու­ղի» աս­վածն ի­րենց հա­մար ձեռն­տու է, ա­պա ան­գամ Նի­կո­լի այդ քա­րոզ­նե­րի կա­րի­քը չէր լի­նի: Դա, թե­րեւս, պետք է որ հաս­կա­նա նաեւ Փա­շին­յա­նը: Նաեւ, որ գոր­ծա­րա­րը դա սո­վո­րա­կան ընտ­րա­զանգ­ված չէ, որ ընտ­րութ­յու­ննե­րի շե­մին նրան կե­րակ­րես «դե­պի Եվ­րո­պա» հե­քիաթ­նե­րով: Ու դրա­նով հան­դերձ, երբ Նի­կո­լը սկսում է գոր­ծա­րար­նե­րին «դեմ տալ» ո­տից գլուխ աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կա­նաց­ված այն­պի­սի հե­ռան­կար, ինչ­պի­սին է «Թ­րամ­փի ու­ղին»` «Զան­գե­զու­րի մի­ջանց­քի» փա­թե­թա­վոր­ված տար­բե­րա­կը, ա­պա պարզ հարց է ա­ռա­ջա­նում` ո՞ւմ է նա ու­զում «սատ­կած է­շի» տեղ դնել:

­Դե­պի Եվ­րո­պա, թե դե­պի Ռու­սաս­տան. հա­յաս­տան­յան գոր­ծա­րար­ներն այդ հար­ցի պա­տաս­խա­նը ու­նեն, զգում են, այս­պես ա­սած, «սե­փա­կան կաշ­վի վրա»: Ու երբ նրանց հա­վել­յալ քա­րո­զե­լու կա­րիք է ա­ռա­ջա­նում, ա­պա դա ակ­նարկ է, որ մի բան ար­դեն այն չէ:

Չ­նա­յած, ո­րոշ ցու­ցադ­րա­կան օ­րի­նակ­ներ վեր­ջին օ­րե­րին` Փա­շին­յա­նի վեր­ջին մոս­կով­յան այ­ցի շրջա­նակ­նե­րում եւ դրա­նից հե­տո տե­սա­նե­լի են դառ­նում: Հի­շեց­նենք` մոս­կով­յան այ­ցի ժա­մա­նակ ռուս­ներն ա­մե­նա­բարձր մա­կար­դակ­նե­րով Նի­կո­լի ա­ռաջ դրե­ցին վերջ­նա­կան կողմ­նո­րոշ­ման պա­հանջ` դե­պի Ա­րեւ­մուտք կամ Ռու­սաս­տան: Ընդ ո­րում, նաեւ դե­տա­լա­վո­րե­լով այս կամ այն ընտ­րութ­յան հե­ռան­կա­րը: Բայց երբ դրա­նից հե­տո նա նո­րից օ­րա­կարգ է բե­րում «Թ­րամ­փի ու­ղու» գա­ղա­փա­րը` որ­պես երկ­րի «ծաղկ­ման» միակ տար­բե­րակ, դա հու­շում է, որ Մոսկ­վա­յում, մեղմ ա­սած, վերջ­նա­կա­նա­պես «լե­զու չեն գտել»: Հա­մե­նայն­դեպս այն, որ ռուս­նե­րը սկսել են տնտե­սա­կան ուղ­ղութ­յամբ զգա­յուն հար­ված­ներ հասց­նել Փա­շին­յա­նին, այդ մա­սին է ակ­նար­կում:

Ակ­նա­ռու օ­րի­նակ­նե­րից կա­րե­լի է հա­մա­րել «Ջեր­մուկ Գ­րուպ» ըն­կե­րութ­յան շուրջ վե­րա­բաց­ված աղ­մու­կը: Օ­րերս ռու­սա­կան աղբ­յուր­նե­րը հան­դես ե­կան տե­ղե­կատ­վութ­յամբ, որ` «Նոր բա­ցա­հայտ­ված հան­գա­մանք­նե­րի պատ­ճա­ռով Հ­յու­սի­սա­յին Օ­սիա­յի քննչա­կան կո­մի­տեն վերսկ­սել է 65-ամ­յա տղա­մար­դու մահ­վան գոր­ծի քննութ­յու­նը՝ «Ջեր­մուկ» հան­քա­յին ջրով մեկ բա­ժակ խմե­լուց հե­տո»: Ա­շոտ Ար­սեն­յա­նը մեկ­նա­բա­նում է, թե`«­Հոր­դո­րում եմ խնա­յել սե­փա­կան ջան­քերն ու թող­նել հայ­կա­կան ա­մե­նա­հե­ղի­նա­կա­վոր բրեն­դի վրա ցեխ շպրտե­լու խղճուկ փոր­ձե­րը։ Մ­շու­շոտ են­թադ­րութ­յուն­նե­րի ետ­եւում պարզ նշմար­վում են ո­մանց ա­կանջ­նե­րը»: Բայց երբ 2024 թվա­կա­նի փետր­վա­րին տե­ղի ու­նե­ցած դեպ­քի քննութ­յունը վերսկս­վում է, դրա­նից, ի­հար­կե, քա­ղա­քա­կան հո­տը թաքց­նել չի լի­նի: Ա­ռա­վել եւս, երբ ռու­սա­կան հրա­պա­րա­կում­նե­րի ա­ռանց­քա­յին մտքե­րից մե­կը հենց քա­ղա­քա­կան դաշ­տից է` «Հար­ված Հա­յաս­տա­նի վար­չա­պետ Փա­շին­յա­նի «դրա­մա­պա­նակ­նե­րին», ո­րոնք Ռու­սաս­տա­նից գու­մար են կլա­նում»: Ակ­նար­կը, թե­րեւս, վե­րա­բե­րում է նրան, որ Ար­սեն­յանն ու նրա ՔՊ-ա­կան մարզ­պետ որ­դին գոր­ծում են նի­կոլ­յան թե­ւում, բայց նաեւ ի­րենց «Ջեր­մուկ»-ի «ընդ­հա­նուր ար­տադ­րան­քի մինչեւ 60%-ը» վա­ճա­ռե­լով Ռու­սաս­տա­նում:

Ու երբ հա­յաս­տան­յան ընտ­րութ­յուն­նե­րի շե­մին 2024 թվա­կա­նի փետր­վա­րի դեպ­քը վե­րա­դառ­նում է օ­րա­կարգ, դա ար­դեն նման է ոչ թե «հայ­կա­կան ա­մե­նա­հե­ղի­նա­կա­վոր բրեն­դի վրա ցեխ շպրտե­լու խղճուկ փոր­ձե­րի», այլ ռու­սա­կան ուղ­ղութ­յու­նից Ար­սեն­յա­նին հղված մե­սի­ջի` կա´մ մ­տա­ծել Նի­կո­լի մա­սին, կա´մ­ ի­րենց հիմ­նա­կան ար­տադ­րան­քի 60 տո­կո­սա­նոց շու­կա­յի: Կա­րե­լի է հաս­կա­նալ, որ այս­տեղ Ար­սեն­յանն ըն­դա­մե­նը օ­րի­նակ է, եւ ի­րա­կա­նում մե­սիջն ուղղ­ված է մյուս գոր­ծա­րար­նե­րին, ա­սենք նաեւ հան­րութ­յա­նը` Նի­կոլ կամ ռու­սա­կան շու­կա. ընտ­րութ­յու­նը ձերն է: Իսկ այդ դեպ­քում, երբ Նի­կո­լը փոր­ձում է հա­յաս­տան­յան գոր­ծա­րար­նե­րին նա­խա­ճա­շի ժա­մա­նակ ան­համ «Թ­րամ­փի ու­ղիով» կե­րակ­րել, գա­լիս է հու­շե­լու, որ այլ, ա­վե­լի «ա­խոր­ժե­լի կե­րակ­րա­տե­սակ­ներ» նա ար­դեն չու­նի:

ՈՐՊԵՍ ՎԵՐՋԱԲԱՆ

Այն, որ Նի­կո­լը մի ամ­բողջ «եվ­րա­քա­րոզ­չութ­յուն» է բե­րում Հա­յաս­տան, մի­գու­ցե դրա ծրագր­ման պա­հին կա­րող էր է­ֆեկ­տի­վութ­յուն ու­նե­նալ: Բայց ա­սել, թե Ի­րա­նի շուրջ ծա­վալ­վող ի­րա­դար­ձութ­յու­ններն այդ հար­ցում բան չեն փո­խել, միամ­տութ­յուն կլի­ներ: Թե ուր է այս պա­հին հա­սել ի­րա­նա­կան պա­տե­րազ­մը, դեռ կանդ­րա­դառ­նանք: Մինչ այդ, մեկ ար­դեն ակն­հայտ փաստ ֆիք­սենք. է­ներ­գա­կիր­նե­րի այն գնե­րը, ո­րոնք այս պա­հին հաս­տատ­վել են եւ չգի­տես էլ` դե­պի ուր կհաս­նեն, Եվ­րո­պա­յի հա­մար դար­ձավ լրջա­գույն ա­հա­զանգ: Այն կար­գա­վի­ճա­կը, ո­րում գտնվում էր Եվ­րո­պա­յի է­ներ­գե­տի­կա­յի հիմ­նա­կան մա­տա­կա­րար­ման ու­ղին` Հոր­մու­զի նե­ղու­ցը, այ­լեւս պատ­մութ­յուն է, ընդ ո­րում, ան­կախ պա­տե­րազ­մի ել­քից: Ու Եվ­րո­պա­յում էլ լավ են հաս­կա­ցել, թե այդ ուղ­ղութ­յու­նից կախ­վա­ծութ­յունն իր չար կա­տակ է ի­րենց գլխին խա­ղում: Հա­ջորդ խո­շոր մա­տա­կա­րարն ԱՄՆ–ն էր, ո­րը կա­րո­ղա­ցավ փո­խա­րի­նել Ռու­սաս­տա­նի եվ­րո­պա­կան շու­կա­յում: Ու հի­մա Եվ­րո­պա­յում պարզ տես­նում են նաեւ, որ դա եւս ա­մեն պահ կա­րող է նույն չար կա­տա­կը խա­ղալ ի­րենց գլխին: Արդ­յուն­քում այն, որ եվ­րո­պա­կան տնտե­սութ­յու­նը սկսել է չա­փա­զանց հա­մառ եւ հա­ճա­խա­կի խո­սել ռու­սա­կան է­ներ­գե­տի­կա­յին վե­րա­դառ­նա­լու մա­սին, դա այս պա­հին տե­սա­նե­լի փաստ է: Ընդ ո­րում, ան­գամ Ուկ­րաի­նա­յում զի­ջում­նե­րի գնով: Ու այդ նոր ի­րա­վի­ճա­կում ի՞նչ ռեալ ա­ջակ­ցու­թյուն կա­րող են ցու­ցա­բե­րել Նի­կո­լին. սա վեր­ջի­նիս հա­մար պետք է որ ա­ռանց­քա­յին հարց դառ­նա:

Հետևեք մեզ նաև տելեգրամում՝

Ներբեռնեք Iravunk հավելվածը և եղեք միշտ տեղեկացված՝