Ինչու է Ալիեվի համար ռուսական ուղղությունը նորից դառնում կարեւոր

Ինչ­պես քա­նիցս տե­ղե­կաց­րել ենք, վեր­ջին ժա­մա­նակ­ներս ռու­սա­կան ու­ժերն ակ­տիվ կրա­կի տակ են պա­հում ուկ­րաի­նա­կան սեւ­ծով­յան նա­վա­հան­գիստ­նե­րը` են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րը, վա­ռե­լի­քա­յին հա­մա­կար­գը, նա­վե­րը եւ այլն: Այդ հա­մա­տեքս­տում, վեր­ջերս խո­ցել էին Ադր­բե­ջա­նի պե­տա­կան նավ­թա­յին ըն­կե­րութ­յան խո­շոր բեն­զալ­ցա­կա­յան­նե­րից մեկը: Նա­խօ­րեին էլ հայտ­նի դար­ձավ, որ ռուս­նե­րը հար­վա­ծել են նաեւ դե­պի Օ­դե­սա գնա­ցող նա­վին, ո­րի անձ­նա­կազ­մում մեծ թվով ադր­բե­ջան­ցի­ներ կա­յին:

ԱԼԻԵՎԸ ԲԱՅՐԱՄՈՎԻՆ ՈՒՂԱՐԿԵՑ ՄՈՍԿՎԱ

Բեն­զալ­ցա­կա­յա­նի խոց­ման պատ­մութ­յու­նից հե­տո Ա­լիե­ւը թեեւ բա­վա­կա­նին աղմ­կեց, սա­կայն, ի վեր­ջո, հե­տե­ւեց Շու­շիում հնչեց­րած հայ­տա­րա­րութ­յու­նը, թե` Եվ­րո­պա­յի խորհր­դից դուրս գա­լու ծրագ­րեր ու­նի: Նաեւ, որ. «Մենք մեծ նշա­նա­կութ­յուն ենք տա­լիս Ռու­սաս­տա­նի հետ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րին... Մեր հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը լիո­վին կար­գա­վոր­վել են»: Ճիշտ է, միա­ժա­մա­նակ Հեյ­դա­րո­վի­չը խո­սեց նաեւ Ուկ­րաի­նա­յի «տա­րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նութ­յու­նը» պաշտ­պա­նե­լու մա­սին, եւ չբա­ցա­ռենք, որ ադր­բե­ջան­ցի նա­վաս­տի­նե­րով նա­վին հար­վա­ծե­լը դրա հե­տե­ւանքն էր:

Ի­րա­վի­ճակն այս տպա­վո­րութ­յունն էր ա­ռա­ջաց­նում: Ռուս­նե­րը ցույց տվե­ցին, որ Ադր­բե­ջանն այ­լեւս ո­րե­ւէ ի­մու­նի­տետ ի­րենց մոտ չու­նի: Ա­լիե­ւը սկսեց «եր­կու ա­թո­ռի» տար­բե­րա­կով գոր­ծել` մի կող­մից խո­սե­լով ռուս­նե­րի հետ «կար­գա­վոր­ված հա­րա­բե­րութ­յու­ննե­րից», մյուս կող­մից էլ` Ուկ­րաի­նա­յի «տա­րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նութ­յու­նից»: Հե­տե­ւեց նա­վի հետ կապ­ված պատ­մութ­յու­նը: Եվ ա­հա, այս ա­մե­նից հե­տո Ա­լիե­ւը Բայ­րա­մո­վին ու­ղար­կեց Մոսկ­վա` Լավ­րո­վի հետ հան­դի­պե­լու եւ «ռուս-ադր­բե­ջա­նա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի ներ­կա վի­ճա­կը եւ հե­ռան­կար­նե­րը, ինչ­պես նաեւ մի շարք հրա­տապ տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին եւ մի­ջազ­գա­յին հար­ցեր» քննար­կե­լու հա­մար:

Ի­հար­կե, այս­տեղ կա այն հար­ցը, որ ե­թե «հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը լիո­վին կար­գա­վոր­վել են», այդ դեպ­քում ի՞նչ է նշա­նա­կում այդ կար­գա­վոր­ված « հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի ներ­կա վի­ճա­կը» քննար­կե­լը: Բայց ե­թե քննար­կե­լու թե­մա կա, ա­պա այս ամ­բողջ պատ­մութ­յու­նը նման տեսք է ստա­նում: Ա­լիե­ւը, ըստ էութ­յան, իր հի­շա­տակ­ված հայ­տա­րա­րութ­յու­ննե­րով հա­մա­պա­տաս­խան մե­սիջ հղեց Մոսկ­վա­յին, ո­րի պա­տաս­խան մե­սիջն էր ադր­բե­ջա­նա­կան նա­վաս­տի­նե­րով նա­վի, ա­վե­լի կոնկ­րետ` ադր­բե­ջա­նա­կան բե­ռով նա­վի խո­ցու­մը: Այ­սինքն, որ Մոսկ­վան պատ­րաստ է լսել Ա­լիե­ւին, բայց ա­ռանց սո­վո­րա­կան դար­ձած եր­կա­կի խա­ղե­րի: Այն է, Բա­քուն պետք է վերջ­նա­կա­նա­պես կողմ­նո­րոշ­վի. մեծ խա­ղի ներ­կա փու­լում ո՞ր դիր­քե­րում է` Ռու­սաս­տա­նի հետ լավ հա­րա­բե­րութ­յու­ններ­ը պա­հե­լո՞ւ, թե՞, ինչ­պես ա­վե­լի վաղ էր հայ­տա­րար­վել, Զե­լենս­կու հետ ռազ­մաարդ­յու­նա­բե­րա­կան հա­մա­լիր զար­գաց­նե­լու: Ու երբ այս ի­րա­վի­ճա­կում Բայ­րա­մո­վը ե­րեկ եր­կօր­յա այ­ցով մեկ­նեց Մոսկ­վա, դա նշա­նա­կում է, որ առն­վազն քննար­կե­լու թեմա կող­մե­րը տես­նում են:

Թե ինչ արդ­յունք­ներ կլի­նեն, ի­հար­կե, պաշ­տո­նա­կան հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րը քիչ բան են ա­սում. պետք է սպա­սել գործ­նա­կան զար­գա­ցում­նե­րին: Բայց բուն փաս­տը, որ Ա­լիե­ւը դեռ միայն վեր­ջերս Եվ­րո­պա­յի եւ Ուկ­րաի­նա­յի հետ սերտ գոր­ծակ­ցութ­յան ա­մե­նա­ջերմ կողմ­նա­կիցն էր եւ դրա­նից հե­տո ո­րո­շում է, որ իր «լա­վա­գույն ըն­կե­րը» Մոսկ­վան է, ար­դեն իսկ ո­րո­շա­կի մե­սիջ­ներ հղում է: Այ­սինքն, ե­թե տե­ւա­կան ժա­մա­նակ Ադր­բե­ջա­նը գնում էր ՌԴ­–ի հետ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի հե­տե­ւո­ղա­կան կոշ­տաց­ման ուղ­ղութ­յամբ, ընդ որում, դրա հի­մքում դժվար էր չնկա­տել «բրի­տա­նա­կան ա­կանջ­նե­րի» ներ­կա­յութ­յու­նը, այդ ըն­թաց­քում գործ­նա­կա­նում ու­շադ­րութ­յուն չէր դարձ­վում այն բո­լոր մե­սիջ­նե­րին, այդ թվում` գրե­թե ան­թա­քույց սպառ­նա­լիք­նե­րին, որոնք գա­լիս էին Մոսկ­վա­յից, ա­պա հի­մա հենց այդ մո­տե­ցումն է, ո­րը, դեռ այս­պես ա­սենք, հնա­րավոր է, որ փոխ­վի: Ա­վե­լի կոնկ­րետ, այն պա­հին, երբ Ա­լիե­ւը սկսեց խո­սել Մոսկ­վա­յի հետ նախ­կին խնդիր­նե­րը կար­գա­վոր­ված լի­նե­լու մա­սին, հենց դա էր ա­սում` ցան­կա­նում է փո­խել հին մո­տե­ցում­նե­րը: Եվ դա հենց այն­պես, օ­դից չի ընկ­նում: Ա­մե­նա­հա­վա­նա­կան եզ­րա­կա­ցութ­յունն այն է, որ Ա­լիե­ւը տե­սել է մի ի­րա­վի­ճա­կա­յին այն­պի­սի նշա­նա­կա­լի փո­փո­խութ­յու­ն, ո­րը վտան­գա­վոր կամ գո­նե ան­ցան­կա­լի, ոչ շա­հե­կան է դարձ­նում նախ­կին կոշտ կուր­սը: Եվ Բայ­րա­մո­վի այ­ցը Մոսկ­վա պետք է տես­նել հենց այդ հա­մա­տեքս­տում: Այն է` Բա­քուն առն­վազն փոր­ձում է մի­գու­ցե նախ այդկերպ իր պատ­կե­րա­ցում­նե­րը եւս մեկ ան­գամ ստու­գել: Թե­րեւս ա­մե­նա­կա­րե­ւո­րը` հաս­կա­նալ, թե ինչ քա­ղա­քա­կան փո­փո­խութ­յուն­ներ են պա­հանջ­վում եւ մի­գու­ցե նաեւ հաս­կա­նալ` ի­մաստ ու­նի՞ դրանց գնալ, պլյուս­նե՞րն են ա­վե­լի շատ, թե` մի­նուս­նե­րը: Չ­նա­յած, կա­րող է, որ այս բո­լոր հաշ­վարկ­նե­րը Բաք­վում ար­դեն կան, եւ այս այ­ցը կոնկ­րետ ա­ռա­ջարկ­ներ ներ­կա­յաց­նե­լու եւ պա­տաս­խան­ներ ստա­նա­լու ի­մաս­տով է:

ԻՆՉ Է ՀՈՒՇՈՒՄ ԲԱՔՎԻՆ ԿԻԵՎԸ

Թե ինչն է Ա­լիե­ւին դրդում փո­խել իր այդ եր­կա­րա­ժամ­կետ կուր­սը մոս­կով­յան ուղ­ղութ­յամբ, կա­րե­լի է կռա­հել: Մի կող­մից, նախ փաստն այն է, որ Մոսկ­վան նկա­տե­լիո­րեն բարձ­րաց­րել է էս­կա­լա­ցիոն մա­կար­դա­կը ուկ­րաի­նա­կան խա­ղա­տախ­տա­կին, որն Ադր­բե­ջա­նը, ի­հար­կե, չէր կա­րող չնկա­տել, քա­նի որ այն նաեւ հենց իր մաշ­կի վրա զգաց: Բա­ցի այդ, երբ ան­գամ ուկ­րաի­նա­կան հե­ղի­նա­կա­վոր աղբ­յուր­ներն են սկսել եզ­րա­կա­ցութ­յու­ններ հայտ­նել, որ ա­մե­նա­մոտ ժա­մա­նակ­ներս ուկ­րաի­նա­կան նա­վա­հանգս­տա­յին հա­մա­կար­գե­րը կա­րող են կորց­նել ի­րենց ֆունկ­ցիո­նա­լութ­յու­նը, ծո­վա­յին ու­ղի­նե­րը եւս դառ­նում են չա­փա­զանց վտան­գա­վոր, դա եւս Ա­լիե­ւի հա­մար պարզ մե­սիջ է, որ Ուկ­րաի­նա­յում բիզ­նես ծա­վա­լե­լու, այդ թվում` ռազ­մաարդ­յու­նա­բե­րա­կան հա­մա­լի­րի տես­քով` Ա­րեւ­մուտ­քից Ուկ­րաի­նա­յին տրվող փո­ղե­րից ո­րոշ բա­ժին ու­նե­նա­լու հնա­րա­վո­րութ­յուն­նե­րը, ո­րոնք այս չորս պա­տե­րազ­մա­կան տա­րի­նե­րին բա­վա­կա­նին լավ աշ­խա­տում էին, հի­մա դառ­նում են առն­վազն մշու­շոտ:

Բուն Ուկ­րաի­նա­յում եւ Զե­լենս­կու շուրջ տի­րող մթնո­լոր­տը եւս պետք է որ Բաք­վում մտած­մունք­ներ ա­ռա­ջաց­նեն: Թե­կու­զեւ հաշ­վի առ­նե­լով վեր­ջին սկան­դա­լա­յին փաս­տե­րը: Օ­րի­նակ, Մո­նա­կո­յում ուկ­րաի­նա­ցի օ­լի­գարխ Վա­դիմ Եր­մո­լա­եւի դեմ  ա­հա­բեկ­չա­կան հար­ձակ­ման այդ­պես էլ չհան­դարտ­վող սկան­դա­լը: Մահ­վա­նից փրկված Եր­մո­լաե­ւը հի­մա էլ հրա­պա­րա­կավ մե­ղադ­րում է ուկ­րաի­նա­կան ԳՌՈՒ­–ին` Ուկ­րաի­նա­յի Գլ­խա­վոր հե­տա­խու­զա­կան վար­չութ­յա­նը (ԳՀՎ)` այդ հար­ձա­կու­մը կազ­մա­կեր­պե­լու մեջ: Ընդ ո­րում, շատ աղբ­յուր­ներ հաս­տա­տում են, որ գոր­ծով քննութ­յու­նը եւս նույն մե­խին է խփում, նաեւ այն, որ ա­ռանց հա­մա­պա­տաս­խան թի­կուն­քային ա­պա­հով­ման եւ հրա­հանգ­նե­րի օ­լի­գար­խը հա­զիվ թե գնար նման կտրուկ քայ­լի` հրա­պա­րա­կա­յին բա­ցա­հայ­տում­նե­րի: Այ­սինքն, թեեւ այդ օ­պե­րա­ցիան ի­րա­կա­նաց­րած ԳՌՈՒ­–ի գոր­ծա­կալ Ա­նաս­տա­սիա Բե­րե­զովս­կա­յա­յին Կիե­ւում լիկ­վի­դաց­րին, սա­կայն հի­մա մե­ղադ­րանք­ներն ար­դեն ուղղ­վում են հենց ԳՌՈՒ­–ին: Ու թեեւ օ­լի­գարխն ու­ղիղ մե­ղադ­րանք Զե­լենս­կուն չի ուղ­ղում, բայց դա ա­վե­լի վատ նշան է: Ի­մաս­տը սա է: Կա´մ­ ուկ­րաի­նա­կան ԳՌՈՒ-ն­ այն կար­գի է վե­րահս­կո­ղութ­յու­նից դուրս ե­կել, որ ար­դեն բա­ռա­ցիո­րեն ա­հա­բեկ­չա­կան հար­ձա­կում­ներ է ի­րա­կա­նացվում Մո­նա­կո­յում` Եվ­րո­պա­յի ա­մե­նա­խա­ղաղ անկ­յուն­նե­րից մե­կում: Այդ դեպ­քում Զե­լենս­կին պար­զա­պես պար­տա­վոր է մե­ղա­վոր­նե­րին, այն է` ԳՌՈՒ-ի ղե­կա­վա­րութ­յա­նը բանտ ու­ղար­կել: Ե­թե նման բան փոր­ձի, հե­տե­ւանք­նե­րը կա­րող են շատ ծանր լի­նել: Կա´մ­ էլ Զե­լենս­կին պետք է ան­տե­սի այդ մե­ղադ­րանք­նե­րը: Սա­կայն այդ դեպ­քում դառ­նում է առն­վազն Եվ­րո­պա­յում ա­հա­բեկ­չա­կան հար­ձա­կում կազ­մա­կեր­պող­նե­րի հո­վա­նա­վոր: Սա էլ իր խնդիր­ներն է ա­ռաջ բե­րում:

Ընդ ո­րում, Զե­լենս­կու հա­մա­ր եվ­րո­պա­կան ուղ­ղութ­յամբ նման սկան­դա­լա­յին պատ­մութ­յու­նն ի հայտ ե­կավ ա­մե­նաան­հար­մար պա­հին: Այն է, այս օ­րե­րին նա ստիպ­ված էր պա­տե­րազ­մի ըն­թաց­քում ար­դեն եր­րորդ ան­գամ փո­խել վար­չա­պե­տին եւ կա­ռա­վա­րութ­յան կազ­մը: Ու հի­մա մեծ աղ­մուկ է ա­ռա­ջա­ցել մաս­նա­վո­րա­պես վեց ա­միս ա­ռաջ նշա­նակ­ված պաշտ­պա­նութ­յան նա­խա­րար Ֆե­դո­րո­վի հետ կապ­ված: Ֆեո­դո­րովն այդ­պես էլ չէր լու­ծում մո­բի­լի­զա­ցիա­յի ա­ռանց այդ էլ ծայ­րա­հե­ղութ­յան հա­սած հա­մա­կար­գի գոր­ծու­նեութ­յունն էլ ա­վե­լի սրե­լու խնդի­րը, ին­չը պա­հան­ջում էր Գլ­խա­վոր հրա­մա­նա­տար Սիրս­կին` ճա­կա­տում ռե­զերվ­նե­րի ծայ­րա­հեղ պա­կա­սի պատ­ճա­ռով: Ու Ֆե­դո­րո­վի հե­ռա­ցու­մը եւ նրան ՆԳ ղե­կա­վար Կ­լի­մեն­կո­վով փո­խա­րի­նելն ըն­կալ­վեց, որ­պես երկ­րում մո­բի­լի­զա­ցիան ծայ­րա­հեղ սրե­լու նա­խեր­գանք, ո­րը սկսել է ա­ճող հան­րա­յին բո­ղոք­ներ ա­ռա­ջաց­նել: Ու աղ­մուկն այն­քան վտան­գա­վոր տեսք ու­ներ, որ Կ­լի­մեն­կո­վը հրա­ժար­վեց այդ ա­ռա­ջար­կից, եւ ե­րեկ, թեեւ նշա­նակ­վեց ողջ կա­ռա­վա­րութ­յան կազ­մը, սա­կայն պաշտ­պա­նութ­յան նա­խա­րա­րի հարցն այդ­պես էլ բաց մնաց: Ի­հար­կե, այս հարցով կան նաեւ մի շարք այլ նյո­ւանս­ներ, սա­կայն դա ուկ­րաի­նա­ցի­նե­րի գործն է: Բուն փաստն այս­տեղ այն է, որ այս ի­րա­վի­ճա­կը եւս մեկ ան­գամ է հաս­տա­տում, որ ուկ­րաի­նա­կան բա­նա­կի մոտ ռե­զերվ­նե­րի պա­կա­սի գերխն­դիրն ար­դեն այն աս­տի­ճա­նի է հա­սել, որ դա նման ներ­քին սկան­դալ­ներ է ա­ռա­ջաց­նում:

Ու սա հենց այն պա­հին, երբ Զե­լենս­կին եվ­րո­պա­ցի­նե­րին ա­մեն կերպ վստա­հեց­րել է, թե այս­–այս խնդիր­նե­րը ե­թե լու­ծեք, մին­չեւ ա­շուն Ռու­սաս­տա­նում հե­ղա­փո­խութ­յուն կսար­քեմ: Եվ­րո­պա­ցի­ներն ա­մեն ինչ մո­բի­լի­զաց­րին, բայց «հե­ղա­փո­խութ­յան» հույ­սե­րը դեռ շատ թույլ են, ու փո­խա­րե­նը ռուս­ներն են սրում ռազ­մա­կան ի­րա­վի­ճա­կը, ուկ­րաի­նա­կան ու­ժա­յին­ներն ար­դեն ի­րար են ու­տում, իսկ Զե­լենս­կին էլ Եվ­րո­պա­յում ա­հա­բեկ­չա­կան հար­ձա­կում­նե­րի կազ­մա­կեր­պի­չի ի­միջ է ձեռք բե­րում: Թ­րամփն էլ նոր պա­տե­րազ­մի մեջ է մտել եւ հի­մա նրա­նից Ուկ­րաի­նա­յի հա­մար օգ­նութ­յուն ստա­նա­լը պար­զա­պես հնա­րա­վոր չէ: Մի խոս­քով, ե­թե ա­ռա­ջի­կա մեկ­–եր­կու ա­միս­նե­րին Ռու­սաս­տա­նում «հե­ղա­փո­խութ­յան» հար­ցը չլուծ­վի, Եվ­րո­պան կա­րող է սկսել մտա­ծել Ռու­սաս­տա­նի հետ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը վե­րա­բեռ­նե­լու մա­սին: Եվ այն, որ Կիեւ մեկ­նած Ֆի­դա­նը, թե­րեւս հաշ­վի առ­նե­լով նաեւ Էր­դո­ղա­նի եւ Թ­րամ­փի վեր­ջին հան­դի­պու­մը, ա­ռա­ջար­կում է Ուկ­րաի­նա­յի անվ­տան­գութ­յան ե­րաշ­խիք­նե­րի ծո­վա­յին բա­ղադ­րի­չը տալ Թուր­քիա­յին, դա ար­դեն ակ­նարկ է, որ պետք է սկսել ռուս­նե­րի հետ պայ­մա­նա­վոր­վել:

ՈՐՊԵՍ ՎԵՐՋԱԲԱՆ 

Կարճ ա­սած, ի­րա­վի­ճա­կի խոր­քա­յին փո­փո­խութ­յան ռեալ հե­ռան­կար­ներ են ե­րե­ւում, որն Ա­լիե­ւը, թե­րեւս, գնա­հա­տում է այն­պես, որ մտա­ծում է ռու­սա­կան ուղ­ղութ­յամբ փո­փո­խութ­յու­ննե­րի մա­սին` եվ­րո­պա­ցի­նե­րից հետ չընկ­նե­լու հա­մար: Թե­րեւս նաեւ հաս­կա­նա­լով, որ ուկ­րաի­նա­կան պա­տե­րազ­մի ա­վարտ­վե­լու դեպ­քում ի­րեն նաեւ հի­շեց­նե­լու են, թե այդ ինչ­պես էին Ուկ­րաի­նա­յի ա­նօ­դա­չու­նե­րը Ռու­սաս­տա­նի տա­րած­քին հար­վա­ծում Կաս­պից ծո­վից եւ ինչ ճա­նա­պար­հով էին այն­տեղ հայտն­վում:

Տե´ս նաեւ https://t.me/iravunk/69762 

Տե´ս նաեւ https://t.me/iravunk/69762 

Բաժանորդագրվե՛ք https://t.me/iravunk

Հետևեք մեզ նաև տելեգրամում՝

Ներբեռնեք Iravunk հավելվածը և եղեք միշտ տեղեկացված՝