Փաշինյանի սպասելիքները Նյու Յորքի այցից
ՄիջազգայինՆիկոլ Փաշինյանը եւս մեկնել է Նյու Յորք` ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի հերթական նստաշրջանին մասնակցելու։ Թե ինչ խնդիրներ է նա ցանկանում լուծել այս այցով, ինքը կիմանա: Սակայն փաստն այն է, որ այն «խառը» վիճակը, որում այս օրերին տիրում է ՄԱԿ–ում, Նիկոլի այս այցը լավագույն դեպքում կարող է իրադարձություններին հետեւելու եւ հետեւություններ անելու իմաստ ունենալ:
Բայնն այն է, որ ներկա զարգացումները հազիվ թե Փաշինյանի ցանկալի սցենարներին համապատասխանեն: Նախ, Ռուսաստանը Պետդումայի ընտրություններից հետո ակնհայտորեն մտնում է քաղաքական նոր որակական փուլ, որը Նիկոլի ներկա կուրսին հաստատ լավ բան չի խոստանում: Ընդհակառակը, կարող են կտրուկ ավելանալ ճնշումները, իսկ ԵՄ կամ ԵԱՏՄ թեմայով հանրաքվե անելու Պուտինի պահանջը դեռ ոչ ոք չի չեղարկել: Առջեւում է նաեւ Փաշինյանի մոսկովյան սպասվող այցը, որը եւս նա պետք է անցկացնի` հաշվի առնելով Ռուսաստանի ներկայիս իրողությունները:
Մյուս կողմից, թեեւ նա վերջերս Գերմանիայում էր, թերեւս փորձելով հեռացող Մակրոնի փոխարեն այլ «եվրատանիք» գտնելու համար հողը շոշափել, բայց պարզվեց, որ Մերցն էլ պակաս հեռացող չէ: Մյուս եվրաառաջատարի` Բրիտանիայի մոտ եւս վիճակը խառն է: Բրյուսելն էլ միայն խոստումներ է տալիս, բայց այդպես էլ լուրջ ծավալներով վարունգ–լոլիկ գնողը չէ: Մնում է միայն հույս դնել Թրամփի եւ նրա «միջանցքի» վրա: Եվ, թերեւս, հենց այդ թեմայից էլ հիմնականում կփորձի Նյու Յորքում գլուխ հանել. որքանո՞վ է հեռանկարային մնում «Թրամփի ուղին»:
Բայց ասել, թե Թրամփն այս պահին Նիկոլի զահլան ունի, դա էլ տեղին չէ: Մի կողմից` առաջիկա ընտրությունների գերխնդիրն է: Մյուս կողմից, բավական չէին Իրանից առաջացած բարդությունները, հիմա էլ հուսիթներն են ողջ Մերձավոր Արեւելքը իրար խառնել: Փակ էր Հորմուզի նեղուցը, դրան էլ գումարվեց Բաբ էլ–Մանդեբը: «Չար լեզուներն» ասում են, թե դա այն կարգի է զայրացրել Թրամփին, որ հրամայել է ինչ զենք–զինամթերք մնացել է, թափեն հուսիթների գլխին: Արդեն սկսել են ռումբերը բարձել ինքնաթիռները, եւ միայն վերջին պահին են Թրամփի խորհրդական–օգնականները կարողացել գազազած ծերուկին հանդարտեցնել, որ եթե հիմա էլ հուսիթների դեմ կռիվ սկսենք եւ անապատում ավազների մեջ թաղենք զինամթերքի վերջին պաշարները, բա ի՞նչ ենք անելու Իրանի հետ:
Ու դա, ակնհայտորեն, ճարահատյալ որոշում էր, քանի որ առանց այդ էլ Իրանի հարցով լուծումները միայն անորոշ են դառնում: Ավելին, սպասվող ընտրություններից հետո ամեն ինչ կարող է չափազանց բարդ դառնալ: Իրանական աղբյուրները, ճիշտ է, կարծում են, որ Թրամփը վերջնականապես կենտրոնացել է ցամաքային ռազմական գործողություններ սկսելու մտքի վրա, բանը հասել է նրան, որ Իրանը խոշոր ուժեր է կենտրոնացնում սահմաններին: Բայց նաեւ, հենց իրանցի փորձագետներն են կարծում, որ այս պահին որեւէ ռեալ քայլի Թրամփը չի գնա: Ձախողման հավանականությունը շատ մեծ է, եւ այդ դեպքում պարզապես ժամանակ չի մնա հետեւանքները հաղթահարելու գոնե փորձերի համար. ընտրություններին գրեթե ժամանակ չի մնում: Մնում է մեկ տարբերակ` ինչ–որ կերպ «դեմքը փրկող» լուծում գտնել ՄԱԿ–ի գագաթաժողովի հետ կապված ԱՄՆ այցելող նախագահ Փեզեշքիանի հետ: Սակայն նրա դիրքերն այս պահին Իրանում չափազանց թուլացել են, եւ չկա որեւէ երաշխիք, որ պայմանավորվածություններ եթե ձեռք բերվեն, Իրանի Գերագույն առաջնորդը կհաստատի:
Մյուս կողմից էլ, Թրամփին ընտրությունների համար մի ճոխ «հաղթանակ» էր պետք, որպիսին կարող է դառնալ Ուկրաինան: Բայց այստեղ էլ հարցը տեղից չի շարժվում: Մոսկվայի պահանջները միանշանակ են. կկատարեք բոլոր պայմանները, որոնք ձեռք են բերվել Ալյասկայում: Գումարած, նաեւ այն փոփոխությունները, որոնք բխում են ռազմական իրողություններից: Ու հիմա Զելենսկուն է կանչել ԱՄՆ, հավանաբար կփորձի համոզել այդ պայմանների հետ համաձայնվել, սակայն անգամ Ուկրաինայում առանձնակի սպասելիքներ չկան:
Եվ այս բոլորը վերածվում են «մանր անախորժությունների, հաշվի առնելով, որ այս գագաթաժողովի գլխավոր մեխը այլ է` Սի Ցզինպինը 10 տարվա ընթացքում իր առաջին պետական այցով կժամանի Միացյալ Նահանգներ։ Թրամփը եւ Սին բանակցություններ կանցկացնեն վաղը` սեպտեմբերի 24-ին։ Պաշտոնապես, օրակարգում են առեւտուրը եւ սակագները, հազվագյուտ մետաղները, արհեստական բանականությունը եւ այլն: Ոչ պաշտոնապես այս հանդիպումը պետք է տա մեկ խոշորագույն հարցի պատասխան` Թրամփը եւ Սին կկարողանա՞ն ռազմավարական իմաստով պայմանավորվածությունների հասնել այնպիսի աշխարհակարգ ունենալու մասին, որտեղ ԱՄՆ–ն եւ ամերիկյան դոլարը չեն ունենալու ներկայիս դեռ ինչ–որ չափով պահպանվող հեգեմոնիկ դիրքերը: Գումարած դրան, այդ պայմանավորվածություններում ի՞նչ տեղ եւ դեր կունենա 5–6 հազար միջուկային մարտագլխիկ ունեցող եւ աշխարհում հիմնական ռեսուրսային բազային տիրապետող Ռուսաստանը:
Ու հենց այստեղ է Թրամփի հիմնական խնդիրը. նա այս բանակցություններին ներկայանում է շատ ավելի թույլ դիրքերով, քան ուներ Սիի հետ անցած տարվա գագաթաժողովի ժամանակ: Այդ փուլում Թրամփը մերժեց Պեկինի մի շարք հիմնական պայմաններ` հույսը դնելով Իրանին արագորեն հաղթելու եւ դեպի Չինաստան էներգետիկ հոսքերը կտրելու սցենարի վրա: Նաեւ, որ վերահսկելով հիմնական նավթային ռեսուրսները, այնպիսի փակուղի կսարքի Մոսկվայի համար, որ այն այլեւս կմոռանա Պեկինի հետ համագործակցության մասին: Ստացվեց ճիշտ հակառակը. Իրանի հետ պատերազմը ոչ միայն ԱՄՆ–ին հասցրեց «ռազմամթերքային սնանկության» շեմին, այլ նաեւ փակվեցին Հորմուզի եւ Բաբ էլ–Մանդեբի նեղուցները: Իսկ Ռուսաստանը ամրացրեց իր ներքին դիրքերն ու էական առաջընթաց ունի Ուկրաինայում: Ու հիմա հենց այս, էականորեն ավելի թույլ դիրքերից էլ պետք է հանդիպի Սիին:
Ահա այս իրավիճակում, իհարկե, գոնե Թրամփի համար Նիկոլի թեման դառնում է տասներորդական: Իսկ դա էլ հուշում է, որ Մոսկվա այցի շեմին Փաշինյանը հաստատ «արեւմտյան էներգիայի» բավարար պաշար չի ստանալու: Բայց, ամեն դեպքում, այս զարգացումներին տեղում հետեւելը Փաշինյանի կողմից ճիշտ քայլ է` հետագա գործողություններում ավելի ռեալ որոշումների համար:
Տե´ս նաեւ https://t.me/iravunk/72655
Բաժանորդագրվե՛ք https://t.me/iravunk