Բայց ինչո՞ւ Ալիեվին էլ կանչեցին Պուտինի եւ Փեզեշքիանի հանդիպմանը
ՄիջազգայինԹրամփի եւ Պուտինի վերջին սենսացիոն հեռախոսազրույցի (Տե՛ս նաեւ https://iravunk.com/?p=350645&l=am) հետ կապված, բացի «դիզելային գործարքից», մեկ այլ դրվագի մասին եւս խոսվեց: Այն թեեւ առաջին պլանում չէ, բայց իզուր:
Այսպես, հաղորդագրություն եղավ նաեւ այն մասին, որ Պուտինը Թրամփին է ներկայացրել Իրանի վերջին առաջարկը խաղաղության հասնելու հարցով: Թե կոնկրետ ինչ, դեռ բացված չէ: Սակայն այս ամենից կա մեկ ակնարկ` Մոսկվան կարող է ստանձնել Թեհրանի եւ Վաշինգտոնի միջեւ պաշտոնական միջնորդի դեր: Իսկ սա իրատեսական է մեկ դեպքում` եթե կա համաձայնության հասնելու ռեալ հնարավորություն:
Ահա այս ֆոնին, իհարկե, առավել քան ուշագրավ տեսք են ստանում լուրերը, որոնք ստացվեցին Աշխաբադում կայացած ԱՊՀ գագաթաժողովից: Հիշեցնենք, դրան առաջին անգամ մասնակցեց նաեւ Իրանը` ի դեմս նախագահ Փեզեշքիանի: Ավելին, հայտնի դարձավ որ Իրանը հանդես է եկել ԱՊՀ–ի հետ համագործակցելու առաջարկով` «ԱՊՀ+1» ձեւաչափի ստեղծման միջոցով:
Սա մեկ բան է նշանակում` Թեհրանն այսպիսով ռուսական աշխարհաքաղաքական ուղղության հետ հարաբերությունները սերտացնելու եւս մեկ եւ միանգամայն խոշոր քայլ է կատարում: Ընդ որում, հաշվի առնելով, որ ԱՊՀ գագաթաժողովում Պուտինն ու Փեզեշքիանը մեկի փոխարեն երկու հանդիպում ունեցան (ընդ որում, դրանցից մեկի դեպքում նաեւ Ալիեւի մասնակցությամբ): Եվ ելնելով փաստից, որ Պուտինը Թրամփին է ներկայացրել խաղաղության մասին Իրանի առաջարկները, իհարկե, դժվար չէ կռահել, որ ՌԴ–ի եւ Իրանի նախագահներն ամբողջական կոմպլեքսի մեջ են տեսել խաղաղության եւ «ԱՊՀ+1»–ի թեմաները:
Այս ամենի հետ մեկտեղ, երբ հաշվի ենք առնում, որ Պուտինը եւ Թրամփը «դիզելային գործարքը», այնուամենայնիվ, հեռախոսազրույցի ընթացքում վերջնականապես հաստատեցին, կարելի է մտածել նաեւ, որ Իրանի խաղաղության առաջարկների եւ «ԱՊՀ+1»–ի մասով եւս առնվազն փոխըմբռնում, եթե ոչ վերջնական պայմանավորվածություններ, նրանք ունեն: Ու եթե այսքանին գումարում ենք նաեւ Թրամփի այն միանշանակ հայտարարությունը, թե Ուկրաինայում պատերազմի կարգավորումը ընթանում է «գլխապտույտ արագությամբ», եւ հակամարտությունը շուտով կավարտվի, ապա այս ամենը գալիս է հուշելու, որ խոսքը գլոբալ իմաստով պայմանավորվածությունների մասին է, եւ Մոսկվան ու Վաշինգտոնն առնվազն դրա շեմին են:
Ի դեպ, այս ընդհանրական ֆոնին, իհարկե, հետաքրքիր մեսիջ էր նաեւ այն, որ Ալիեւը մասնակցեց ՌԴ–ի եւ Իրանի առաջնորդների հանդիպումներից մեկին: Հեյդարովիչը վերջին ժամանակներս նորից ակտիվ հակառուսական հռետորաբանություն էր բանեցնում: Միաժամանակ այս օրերին բավականին սուր են նաեւ իրանա–ադրբեջանական հարաբերությունները: Բայց երբ այդ ամենից հետո հանկարծ ունենում են նման եռակողմ հանդիպում, ապա դա, թերեւս, ակնարկում է այն մասին, որ Բաքուն այս փուլում սկսել է այլ հայացքով նայել ներկա աշխարհաքաղաքական իրողություններին: Ու, թերեւս, առաջին հերթին այն հարաբերություններին, որոնք ներկա պահին ձեւավորվում են մի կողմից` Վաշինգտոնի, մյուս կողմից` ռուս–իրանական տանդեմի միջեւ:
Այսինքն, եթե առաջ ընկնելով, փորձենք ենթադրել, որ Թրամփն ընդունելի է համարում ռուս–իրանական մերձեցումը, ապա նաեւ պետք է ենթադրենք, որ այդպիսով կա Մերձավոր Արեւելքում կոմպրոմիսային լուծումների տարբերակ` տարածաշրջանում ստեղծելով մի կողմից իրանական, մյուս կողմից` իսրայելյան ազդեցության գոտիներ: Ընդ որում, դատելով այն ձեռքբերումներից, որոնք հուսիթներն այս պահին ունեն Եմենում` Իրանի հովանավորությամբ, նման պայմանավորվածություններ ձեռք բերելը նաեւ Թրամփի համար կարող է դառնալ ներկա իրավիճակից ելքի լավ տարբերակ: Առավել եւս, եթե Թրամփը կարողանա, ինչպես «դիզելային գործարքի» դեպքում է, նաեւ Իրանի հետ «շատ լավ գործարքի» մասին հայտարարել ամերիկյան ընտրությունների շեմին:
Ամեն դեպքում, շատ նման է, որ իրադարձությունները զարգանում են հենց այս սցենարի ուղղությամբ: Իսկ այդ դեպքում կարելի է նաեւ հասկանալ, թե ինչու էր Ալիեւը այդպես ուրախացել Պուտինի եւ Փեզեշքիանի հետ հանդիպման ժամանակ: Առավել եւս, որ Ալիեւին բավականին ուրախացրեց նաեւ ԱՊՀ գագաթաժողովում Փաշինյանին ուղղված Լուկաշենկոյի կատակը, թե` «Նա մեզանից ոչ մի տեղ չի փախչի»: Իսկ եթե «չի փախչի», ուրեմն Լուկաշենկոն կասկածներ ունի նաեւ, որ «Թրամփի ուղին» Փաշինյանի համար փախուստի ուղղություն է:
Ամեն դեպքում, դեռ պետք է հիմնավորվի` իրականում կա՞ն ռուս–ամերիկյան գլոբալ պայմանավորվածություններ: Ընդ որում, դրա մասին հուշող մեկ այլ հարցադրում եւս չմոռանալով. ինչո՞ւ այս պահին, այն է` առնվազն մեկամսյա լուծումներից հետո հայտարարվեց դիզելային գործարքի» եւ մնացած բաների մասին:
Պատահակա՞ն է, որ դրան հաջորդելու է նոյեմբերի 18-19-ը Չինաստանի Շենժեն քաղաքում կայանալիք «Ասիա–Խաղաղօվկիանոսյան տնտեսական համագործակցության» երկրների գագաթաժողովը. նման պատահականություններ չեն լինում:
Այդ գագաթաժողովում, դատելով նախնական լուրերից, լինելու են ՌԴ–ի եւ ԱՄՆ–ի, բնական է, նաեւ տանտիրոջ` Չինաստանի ղեկավարները: Քիչ չեն նաեւ խոսակցությունները, որ եթե Պուտինը, Թրամփը եւ Սին գտնվեն «մեկ տանիքի տակ», ապա եռակողմ հադիպումը կդառնա անխուսափելի: Ընդ որում, «Պոտսդամ 2»–ի ձեւաչափով: Իսկ այդ տրամաբանության շրջանակներում, իհարկե, Պուտին–Թրամփ նախնական պայմանավորվածությունները միանգամայն այլ տրամաբանություն են ստանում: