ԿԱՐՃ ԼՈՒՐԵՐ

ԷՐԴՈՂԱՆԻ ՌԱԶՄԱԿԱՆ ԱՎԱՆՏՅՈՒՐԱՅԻ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՁԱԽՈՂՈՒՄԸ

09.02.2018 19:15 ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ
ԷՐԴՈՂԱՆԻ ՌԱԶՄԱԿԱՆ ԱՎԱՆՏՅՈՒՐԱՅԻ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՁԱԽՈՂՈՒՄԸ

Էրդողանը, այդպես էլ դեռ չկարողանալով որեւէ լուրջ հաջողության հասնել Աֆրինի քրդերի նկատմամբ, այս վերջին օրերին Աֆրինից հարավ գտնվող Իդլիբի տարածաշրջանում է փորձում ամեն կերպ օժանդակել  այստեղ գործող գրոհային կառույցներին, այդ թվում՝ սիրիական «Ալ-Քայիդային»՝ «Ջեբհաթ ան-Նուսրային»: Այսպես, նախօրեին սիրիական աղբյուրները ֆիքսեցին հերթական փաստը, թե ինչպես է թուրքական զինված ուժերի շարասյունը մտնում Իդլիբի տարածաշրջան:

Թուրքիայի հատուկ ծառայությունները տեղեկացել են Բալկաններում Էրդողանի դեմ նախապատրաստվող հարձակման մասին

 

ՍԻՐԻԱԿԱՆ ԲԱՆԱԿԻ ՀԵՐԹԱԿԱՆ ՀԱՂԹԱՆԱԿԸ

Թուրքական պաշտոնական աղբյուրները ներքին խողովակներով փորձում են հավաստիացնել, թե պարբերաբար Իդլիբ ռազմական շարասյուներ մտցնելու նպատակը, այսպես ասած, «անվտանգության գոտիներում» մոնիտորինգն է: Սակայն այն, որ շատ չանցած թուրքական զենք-զինամթերքը հայտնվում է սիրիական բանակի դեմ կռվող գրոհայինների մոտ, քանիցս արձանագրվել է: Իսկ ահա քաղաքական տեսանկյունից Էրդողանի գործողություններն այս պատկերն ունեն: Մի կողմից, նա ՌԴ-ի եւ Իրանի հետ միասին հանդես է գալիս` որպես սիրիական խնդրի քաղաքական կարգավորման կողմ: Եվ մյուս կողմից, Աֆրինում եւ հատկապես՝ Իդլիբում նրա գործողությունները փաստում են, որ Էրդողանը ոչ թե միայն մտածում է քրդական վտանգը չեզոքացնելու մասին, այլ դեռ սիրիական տորթից իր համար մի պատառ փախցնելու հույսեր ունի: Բայց որքանո՞վ է դա իրատեսական...

Այստեղ նախ նկատենք, որ անգամ էրդողանական օգնությունը Իդլիբի գրոհայիններին ջախջախումից խուսափելու երաշխիք չեն տալիս: Այսպես, թեեւ այդ տարածաշրջանի մի մասը վերահսկող գրոհայինները Թուրքիայից օգնության հերթական խմբաքանակը ստանալուն պես փորձում են հակագրոհել: Սակայն սիրիական բանակը, որն այս վերջին օրերին այդ ուղղությամբ անցել է պաշտպանության, հաջողությամբ չեզոքացնում է այդ հակահարձակումները՝ նկատելիորեն թուլացնելով գրոհայինների պոտենցիալը: Ընդ որում, սիրիական բանակի այդ պաշտպանողական վիճակն իր տրամաբանությունն ունի: Իդլիբի օպերացիայի առաջին փուլում սիրիական ուժերը մի մեծ հատվածում շրջապատման մեջ էին առել գրոհայինների ուժերի մի մասին ¥տե՛ս քարտեզը¤: Եվ ահա, դեպի Իդլիբի խորքերն հարձակման դեպքում, այդ շրջապատված հատվածի գրոհայինները սպառնում էին սիրիական բանակի թիկունքին: Վերջին երեք-չորս օրերին, Իդլիբի ուղղղությամբ անցնելով պաշտպանության, հենց այդ «կաթսայի» չեզոքացման վրա էլ կենտրոնացել էր սիրիական բանակը, ու երեկվա դրությամբ խնդիրը գործնականում լուծվեց:

 

ԷՐԴՈՂԱՆԸ ՊԱՐՏՎՈՒՄ Է

Այսպիսով, առաջիկա օրերին, երբ շրջապատման գոտու չեզոքացմանն ուղղված ուժերը կվերադառնան Իդլիբի ուղղություն, հարձակումը կվերսկսվի: Ընդ որում, անհաջող հակահարձակումներից եւ այս օրերին շարունակվող օդային ու հրթիռային հարվածներից հետո Իդլիբի նկատելիորեն թուլացած գրոհայինները հազիվ թե կարողանան լուրջ դիմադրություն ցուցաբերել: Իսկ դա նշանակում է, որ եթե Էրդողանը վերջնականապես չհրաժարվի Իդլիբի մի մասը պոկելու հույսերից, ապա ստիպված կլինի գրոհայիններին ուժեղացնել թուրքական բանակի հաշվին: Իսկ դա նրա համար հավասարազոր է վա-բանկ գնալուն, ընդ որում` ձեռքին ունենալով հաղթելու որեւէ հույս չտվող խաղաթղթեր: Նկատի ունենք նախ այս հանգամանքը. հիշատակված շրջապատման գոտին, որ այս օրերին չեզոքացվեց, փոքր չէր. այն չափերով համադրելի էր քրդական Աֆրինի հետ: Այնուհետեւ. այստեղ գտնվում էր ոչ թե մանր-մունր խմբավորումներ, այլ «Իսլամական պետության» մարտունակ ուժերը: Չնայած դրան, սիրիական բանակին հաջողվեց մի քանի օրում չեզոքացնել «կաթսան», այն դեպքում, երբ նույն ծավալներ ունեցող Աֆրինում թուրքական բանակը կարողացել է միայն հաշված կիլոմետրեր առաջ շարժվել: Նման ուժային համեմատականի պարագայում, եթե Էրդողանը որոշի՝ քրդերից զատ, նաեւ Իդլիբում ուղղակի բախման մեջ մտնել սիրիական բանակի հետ, հազիվ թե ծանր քոթակից կարողանա խուսափել: Առավել եւս, որ քաղաքական իրավիճակը եւս ամենեւին էլ նրա օգտին չէ: Նախ ՌԴ-ի մասով: Այն, որ ռուսական աղբյուրներն աստիճանաբար ավելի բարձրաձայն են խոսում գրոհայիններին Անկարայի կողմից զենք մատակարարելու մասին, տեսանելի է: Ընդ որում, եթե հանկարծ պարզվի, որ Անկարան է մատակարարել Իդլիբում ռուսական ինքնաթիռը ոչնչացրած զենիթահրթիռային համակարգը, ապա դա բոլորովին այլ պատմություն կդառնա: Համենայնդեպս այն, որ Մոսկվան Էրդողանի նկատմամբ որեւէ վստահություն չունի, հուշում է նաեւ այն փաստը, որ Հայաստան-Թուրքիա սահմանին եւս ռուսական ռազմաբազայի ուժերն ուժեղացված հսկողություն են սկսել: Եվ ահա, Թուրքիայի հանդեպ ռուսական տրամադրությունների ակնհայտ ծանրացման այս ֆոնին երեկ կայացավ նաեւ Պուտին-Էրդողան հեռախոսազրույցը, որն Աֆրինի եւ Իդլիբի թեմայով էր եւ, ըստ ռուսական որոշ աղբյուրների, եղել է բավականին ծանր: Էլ ավելի ծանր է դարձել նաեւ պաշտոնական Թեհրանի հրապարակային ռեակցիան Անկարայի նկատմամբ: Սակայն դեռ Թուրքիան՝ ՌԴ-ի եւ Իրանի հետ հարաբերությունները հարթելու հնարավորություն ունի, հաշվի առնելով, որ նախատեսված է Պուտին-Ռոհանի-Էրդողան ձեւաչափով հանդիպում Անկարայում: Սակայն կարգավորման համար, հասկանալի է, Էրդողանը ստիպված է լինելու իր այս ռազմական ավանտյուրաներից ձեռք քաշել:

ԵՎ ՍԱ° Է ՇԱՎԱՐՇ ՔՈՉԱՐՅԱՆԻ ԽՈՍՏԱՑԱԾ ԱՐԺԱՆԱՊԱՏԻՎ ԱՐՏԱՔԻՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

Ռուսական ուղղությունից զատ, Անկարային չհաջողվեց նաեւ Եվրոպայում հենարան գտնել: Մոտ 60 տարվա դադարից հետո Թուրքիայի նախագահի այցը Հռոմի պապին, ինչ խոսք, Անկարայի նկատմամբ եվրոպական տրամադրությունները փոխելու իմաստ ուներ: Եվ ահա, Էրդողանը խոստովանեց, որ Պապի հետ մինչեւ իսկ Հայոց ցեղասպանությունից է ստիպված եղել խոսել: Հաշվի առնելով Ցեղասպանության խնդրի նկատմամբ Հռոմի Ֆրանցիսկոս պապի հայտնի վերաբերմունքը` դժվար չէ կռահել, որ այդ թեմայի արծարծումն արդեն իսկ հուշում է, որ Էրդողանի հանդեպ Վատիկանը ցուցաբերել է, մեղմ ասած, ոչ բարեհաճ վերաբերմունք: Ասենք, դա շատ ավելի պարզ ցույց տվեց Պապին այցելելուց հետո՝ ԵՄ-ի գլխավոր դիվանագետ Ֆեդերիկա Մոգերինին եւս, այն էլ՝ Եվրախորհրդարանի նստաշրջանում դատապարտեց Էրդողանի պատերազմական քայլերը. «Մենք խորապես անհանգստացած ենք Սիրիայի հյուսիսում նոր ռազմաճակատների հայտնվելու կապակցությամբ»: Ավելին, ըստ Մոգերինիի. «Բոլոր ռազմական գործողությունները պետք է կենտրոնանան ՄԱԿ-ի համապատասխան ցուցակում ներառված ահաբեկչական կազմակերպությունների դեմ պայքարի վրա, այլ ոչ թե ուրիշ որեւէ մեկի դեմ»: Իսկ դա հիշեցում է, որ ՄԱԿ-ը քրդական կազմակերպություններին ահաբեկչական չի համարում, այսինքն՝ Էրդողանն իրականացնում է ոչ թե ահաբեկչության դեմ պայքար, այլ՝ ներխուժել է Սիրիայի տարածք: Այն դեպքում, երբ, ըստ Մոգերինիի, Եվրոպան աջակցում է Սիրիայի տարածքային ամբողջականությանը:

Վերջապես, ԱՄՆ-ի հետ հարաբերություններում նույնպես Էրդողանը միայն հետընթաց է արձանագրում: Իսկ դա նշանակում է, որ եթե նրան անգամ հաջողվի Աֆրինում մի որոշ ռազմական առաջընթաց ապահովել, մեկ է՝ Էրդողանը Սիրիայի հյուսիսում սկսած պատերազմն աշխարհաքաղաքական տեսանկյունից արդեն իսկ տանուլ է տվել: Իսկ նաեւ ռազմական պարտությունից խուսափելու համար մեկ տարբերակ ունի՝ Պուտինի եւ Ռոհանիի հետ հանդիպման ժամանակ իրեն դրսեւորել պետք եղածի պես:

 

ՈՐՊԵՍ ՎԵՐՋԱԲԱՆ

Վերադառնանք նաեւ փաստին, որ Ալիեւը ստիպված էր արագացնել նախագահի աթոռին իր վերարտադրման գործընթացը: Դա, իհարկե, հուշում է, որ նա մոտ ապագայի հարցում մտավախություններ ունի: Սրան զուգահեռ, ադրբեջանական ընտրություններն առաջ բերելու հետ կապված, առիթ էինք ունեցել ենթադրել, որ դա կարող է հանգեցնել նաեւ ղարաբաղյան բանակցությունների ակտիվացման:

ՍԱ՞ Է ՇԱՎԱՐՇ ՔՈՉԱՐՅԱՆԻ ԽՈՍՏԱՑԱԾ «ԱՎԵԼԻ ԱՐԺԱՆԱՊԱՏԻՎԸ»

Եվ ահա, նախօրեին Մինսկի խմբի համանախագահների Բաքու կատարած այցից եւ Ալիեւի հետ հանդիպումից հետո Ադրբեջանի ԱԳՆ խոսնակ Հիքմեթ Հաջիեւը հայտարարեց, որ պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել՝ ղարաբաղյան կարգավորման ինտենսիվ բանակցությունները շարունակել Ադրբեջանում եւ Հայաստանում նախագահական ընտրություններից հետո: Այլ կերպ ասած, արդեն մայիս-հունիսին: Թե ինչ տրամաբանություն է այստեղ գործում, մեր վերջին հրապարակման մեջ անդրադարձել էինք եւ չկրկնենք: Սակայն այս մի հանգամանքին իմաստ ունի անդրադառնալ: Նրան, որ Էրդողանի այսքան անհաջող պատերազմն ու դրանից սպասվող աշխարհաքաղաքական հետեւանքները ուղղակի ազդեցությունն են ունենում նաեւ Ադրբեջանի դիրքերի վրա: Ոչ միայն այն առումով, որ ապագայի հանդեպ մտավախություններն Ալիեւին ստիպում են օր առաջ ամրապնդել իր աթոռը: Այլ նաեւ, որ Սիրիայում թուրքական դիրքերի թուլացումը Անկարային թուլացնում է նաեւ հարավկովկասյան հարթակում: Իսկ եթե պակասում կամ՝ բացակայում է թուրքական աջակցությունը, ապա Ալիեւը ստիպված է այլ կերպ մոտենալ տարածաշրջանային հարցերին, այդ թվում՝ Արցախին:

ՔԵՐՈԲ ՍԱՐԳՍՅԱՆ

 

КОМСОМОЛЬСКАЯ ПРАВДА