o C     18. 11. 2019   : :

ԿԱՐՃ ԼՈՒՐԵՐ

 «Ձեզ թվում է աբորիգեննե՞ր ենք ծառերի վրա ու չգիտե՞նք, թե աշխարհում մշակույթի տենդենցները ինչ կերպ են զարգանում». Հռիփսիմե Առաքելյան

06.11.2019 03:01 ՕՐՎԱ ՊԱՏԿԵՐ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՀԱՆՐՈՒԹՅՈՒՆ
 «Ձեզ թվում է աբորիգեննե՞ր ենք ծառերի վրա ու չգիտե՞նք, թե աշխարհում մշակույթի տենդենցները ինչ կերպ են զարգանում». Հռիփսիմե Առաքելյան

Երեւանի պետական կամերային երաժշտական թատրոնի տնօրեն, Երեւանի ավագանու ԲՀԿ խմբակցության քարտուղար ՀՌԻՓՍԻՄԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆԸ Երեւանի կենտրոնում տեղի ունեցած խայտառակ միջոցառման մասին լսելուն պես կարծել է, որ այն կկանխվի երկրի պետական համապատասխան կառույցների կողմից, սակայն` ապարդյուն: Հանրապետության հրապարակի մետրոյի կայարանի շատրվանների մոտ երկրորդ օրը եւս տեղի է ունեցել «ՀուԶանք ու Զանգ» խայտառակ «ներկայացումը», որի հիմնական դերակատարներն էին սափրագլուխ եւ կապտամազ աղջիկներ, տնքոցներով ռեփ ընթերցող մի ագրեսիվ աղջիկ, եւ եւս մեկը, որն այդ ռիթմերի ներքո ամենասանձարձակ պոզաներով գալարվում էր շատրվանների վրա: Այն իրականացվում էր Երեւանի քաղաքապետարանի գիտությամբ եւ թույլտվությամբ, ինչպես նաեւ ԿԳՍՄ նախարարության դրամաշնորհով:

«Արդարացի է երիտասարդների ընդվզումը». Մշակույթի մի խումբ գործիչներ հայտարարություն են տարածել

 «ՍԱ ՆՈՐԱՐԱՐԱԿԱՆ ԱՐՎԵՍՏ ՉԷ, ԹՈՂ ՈՐԵՎԷ ՄԵԿԻՆ ՀԵՏԱՄՆԱՑԻ, ՏԳԵՏԻ, ԱՊՈՒՇԻ ԿԱՄ ԽԵԼԱՊԱԿԱՍԻ ՏԵՂ ՉԴՆԵՆ»

– Սկզբից, երբ տեսա դա, ինձ թվաց, թե ուղղակի ինքնադրսեւորման մոլուցքով տառապող ինչ-որ խումբ է, որոնք ցանկացել են իրենց հունարները Երեւանի կենտրոնում ցույց տալ, մտածեցի, որ սա այսպիսի մի անհեթեթ դրսեւորում է, եւ իրավապահ ու համապատասխան մարմինների, այս դեպքում` ԿԳՄՍ նախարարության եւ Երեւանի քաղաքապետարանի կողմից անմիջապես կկանխվի: Դե, մտածեցի, որ բախտախնդիրներ են, ուղղակի իրենց ցանկությունները, խելագարություններն այս անգամ փորձել են Երեւանի մետրոպոլիտենի առջեւ դրսեւորել: Ո՛չ դա կարող եմ գնահատել, որպես արվեստի դրսեւորում, ո՛չ էլ` որպես «պերֆորանս», ինչպես իրենք ասում են, այդպիսի բառերը շատ հեռու են նման դրսեւորումից: Բայց, շատ մեծ ցասում ապրեցի` իմանալով, որ փաստորեն այս իրողությունը համապատասխան կառույցների կողմից թույլատրություն ստացած մի իրադարձություն է, եւ ինձ համար շատ տարօրինակ դարձավ, երբ կարդացի Երեւանի ավագանու «Իմ քայլը» խմբակցության քարտուղար Հասմիկ Խաչունցի ֆեյսբուքյան գրառումը, քանի որ այս իրադարձությունից անմիջապես հետո նա փորձել է բարձրաձայնել այս մասին եւ կոչ է արել ԿԳՄՍ նախարար Արայիկ Հարությունյանին, թե խնդրում է կարգի հրավիրել այն մարդկանց, ովքեր ընդվզում են, եւ որ այդտեղ Չարենց է հնչում եւ այլն: Եղիշե Չարենցի անունը մանիպուլացնելով` փորձում են կրկին ներկայացնել, որ իրենք շատ լուրջ գործով են զբաղված: Ինձ համար առավել քան զավեշտալի դարձավ այն իրողությունը, երբ Երեւանի քաղաքապետարանի հետ փորձեցի ճշտել` այդ ինչ թույլտվություն է, որ տվել եք, քանի որ իրենք իրենց ընդվզող խմբերին այդ թուղթը պարբերաբար թափահարում էին, թե Երեւանի քաղաքապետարանի, համապատասխան նախարարության կողմից թույլտվություն ունեն: Պարզվեց, որ սա բոլոր ինստանցիաներով անցած, թույլտվություն ստացած միջոցառում է:

Ես լրջորեն նայել եմ տեսանյութերը, մտածեցի` կարո՞ղ է ինչ-որ մի հետաքրքիր բան կա, ուղղակի մարդիկ սովորույթի ուժով շատ հաճախ ընդվզում են, անկեղծորեն փորձեցի հասկանալ, թե ինչի մասին է խոսքը: Բայց սա ուղղակի խայտառակություն է: Երբ արվեստը խառնում ենք անձնական ցանկությունների ինչ-որ մի դրսեւորումների հագուրդ տալու հետ, կամ որեւէ մեկը իր տանը փորձում է պատերով բարձրանալ եւ դա ուզում է նաեւ հանրային վայրերում ներկայացնել, եւ մենք ասում ենք` սա արվեստ է, ներողություն, սա նշանակում է, որ լուրջ խնդիր ունենք: Մենք հասարակության պաթոլոգիայի մեջ ենք գտնվում, որովհետեւ չի կարող այսպիսի դրսեւորումները գնահատվել` որպես արվեստ: Բոլոր տեսակի լիբերալիզմի, դեմոկրատիայի, ազատության եւ ամեն ինչի անունն օգտագործելով` չի կարելի այս կարգի դրսեւորումները հանրությանը ներկայացնել եւ ասել, որ սա նոր իրողություններին համապատասխան դրսեւորումներ են, որ սա նորարարական արվեստ է... Ո՛չ, սա նորարարական արվեստ չէ, թող որեւէ մեկին հետամնացի, տգետի, ապուշի կամ խելապակասի տեղ չդնեն եւ համարեն, որ իրենք են այն խելացիները եւ առաջադեմները, որոնք կարող են այսպիսի բաներ իրականացնել Երեւանում, ու մենք էլ ասենք` դե երեւի չենք հասկանում, ա՛յ, իրենք այդպես առաջադեմ են: Սա աբսուրդ է ուղղակի, եւ այս դրսեւորումները պատահական տեղի չեն ունենում: Ցավով եմ արձանագրում այն իրողությունը, որ ԿԳՄՍ նախարարությունը աջակցել է այս նախագծին: Միգուցե նույնկերպ նամակ են ուղարկել` ասելով, որ այնտեղ Չարենց է հնչելու, եւ մարդիկ ասել են` Չարենց է, ուրեմն չի կարող այլ դսեւորմամբ լինել, երեւի, լուրջ բան է: Բայց չի կարելի մանիպուլացնել Եղիշե Չարենցի անունը եւ ասել, որ Չարենցի բանաստեղծություններն ենք արտասանում եւ ահա այսպիսի պերֆորմանսներ ենք իրականացնում: Ի՞նչ կապ ունի մեկը մյուսի հետ, կարող է ամենագռեհիկ դրսեւորումներով իրենք Չարենց արտասանեն եւ ասեն` սա արվեստ է, մինչդեռ ուղղակի անամոթություն է:

«ԳԵՏՆԻՆ ԹԱՎԱԼՎԵԼԸ ԱՐՎԵՍՏԻ ՈՐԵՎԷ ԴՐՍԵՎՈՐՈՒՄ ԻՐԵՆԻՑ ՉԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՆՈՒՄ»

– ԿԳՄՍ նախարար Արայիկ Հարությունյանն ասում է, որ այլեւս սատանիստական կամ այլասերված միջոցառումները չեն չեղարկվելու, եւ որ արվեստը պետք է ազատ լինի...

Պավլիկ Մանուկյանն է՞լ է դեմ

– Տեղյակ եմ, կարդացի, որ ասել է, թե որեւէ ցենզուրա չի լինելու, իսկ կարո՞ղ ենք հստակեցնել` որոնք են այդ ցենզուրայի սահմանները, սա անձնակա՞ն ցենզուրայի սահմաններն են, թե՞ ընդհանրապես` պետության սահմաններն են: Սրանք շատ կարեւոր են, որպեսզի ֆիքսենք, ինչ ասել է ցենզուրա: Նախ, պետք է հասկանալ ցենզուրան արվեստի, մշակույթի սահմաններն են, որպեսզի չգռեհիկացվի արվեստը, այն ամենն, ինչը մեզ ժառանգություն է հասել եւ ժամանակակից արվեստի շրջանակներում հասանելի է դառնում հասարակության համար... Քավ լիցի, սա չի նշանակում, որ պետք է լինի հանրությանը կերակրելու առիթ, մենք ունենք հստակ արվեստի սահմաններ, եւ այդ սահմանները ոչ միայն Հայաստանում, այլեւ ամբողջ աշխարհում սահմանագծված են: Այն մարդիկ, ովքեր չեն հասկանում, որ գետնին թավալվելը արվեստի որեւէ դրսեւորում իրենից չի ներկայացնում, եւ ընդվզողներին էլ անվանարկում են, թե նրանք հետամնաց են, ներողություն, դա այդպես չէ: Չի կարելի այսպիսի վերաբերմունք ունենալ հասարակության հանդեպ եւ այս աստիճան չհարգել հանրությանը:

«ԱՅՆՊԵՍ ՉԷ, ՈՐ ՄԵՆՔ ՀԵՏԱՄՆԱՑ ԽՈՒԼ ՄԻՋՆԱԴԱՐՈՒՄ ԵՆՔ ԱՊՐՈՒՄ ԵՎ ՈՐԵՎԷ ԲԱՆ ԱՐՎԵՍՏԻՑ ՉԳԻՏԵՆՔ»

– Որպես Երեւանի ավագանու անդամ` ի՞նչ եք պատրաստվում անել:

– Արդեն իսկ խոսել եմ Երեւանի փոխքաղաքապետ Տիգրան Վիրաբյանի հետ, քանի որ նա համակարգում է մշակույթի եւ կթության ոլորտը: Նա ինձ պարզաբանում տվեց, որ այդ միջոցառման հովանավորը, աջակիցը ԿԳՄՍ նախարարությունն է, ենթադրում եմ` ի դեմս նախարար Արայիկ Հարությունյանի: Քանի որ քաղաքապետարանը ստացել է գրություն, որտեղ բավականին մանրամասն ներկայացրել է, թե իրենք ինչ պետք է անեն Երեւանի մետրոպոլիտենի համապատասխան կայանի հարակից տարածքում: Ես ունեմ այդ գրությունը, բավականին ամպագոռգոռ տեքստ էր գրված, վերամբարձ նոտաներով, էլի նորից Չարենցի մասին հիշատակելով: Ու գրված է, որ ԿԳՍՄ նախարարության կողմից այդ աջակցությունը եւ ֆինանսավորումը կա, քաղաքապետարանից էլ ասել են` խնդիր չկա: Եթե համապատասխան գերատեսչությունը դրան համաձայնություն է տալիս, ասում է, թող անեն, քաղաքապետարանին մնում է ասել` թող գան անեն: Իհարկե, քաղաքապետարանն էլ ուներ իր մեղքը, որ պետք է հասկանար, թե ինչ պերֆորմանսի մասին է խոսքը, բայց այստեղ գործ ունենք ընդհանուր պետության գերատեսչության պատասխանատու մարմնի, այսինքն` նախարարության հետ, որը տվել էր ֆինանսական եւ բարոյական աջակցություն: Ինձ ամենաշատը գժվացնում է, որ ասում են` դուք չեք հասկանում, սա արվեստ է, ինչպե՞ս կարելի է մարդկանց դնել հիմարի տեղ, ի՞նչ արվեստ, ձեզ թվում է մարդիկ այդքան արվեստից, մշակույթից հեռո՞ւ են, աբորիգեննե՞ր ենք ծառերի վրա ու չգիտե՞նք, թե աշխարհում մշակույթի տենդենցները ինչ կերպ են զարգանում: Որպես թատրոնի տնօրեն` անընդհատ առնչվում եմ արվեստի ճյուղի` թատրոնի հետ, այո, մենք նորարար գործեր ենք բեմադրում նորարար բեմադրիչների հետ, այսինքն` նոր ոգի, նոր մելիզմատիկա, նոր աշխարհայացք բերող պիեսների հետ ենք աշխատում, որը նորարար է աշխարում: Այնպես չէ, որ մենք հետամնաց խուլ միջնադարում ենք ապրում եւ որեւէ բան արվեստից չգիտենք, աշխարհի տարբեր թատրոններ ու օպերաներ ենք գնում, տեսնում ենք աշխարհի տենդենցները: Ես թույլ չեմ տա, որ որեւէ մեկը իրեն առավել զգա արվեստի առումով եւ ասի, դու բան չես հասկանում, սա արվեստ է: Ո՞վ է թույլ տվել, որ այդպիսի քամահրանքով վերաբերվեն նրանց, որոնք իսկապես արվեստի մեջ են աշխատում եւ շատ լավ գիտեն ինչ է սա: Ես սա ուղղակի խայտառակություն եմ գնահատում: Միայն ցավով պետք է արձանագրեմ, որ մեր կրկեսը վաղուց պետք է բացված լիներ, սակայն ինչ-ինչ ֆինանսական եւ տեխնիկական պատճառներով դեռ չի բացվել: Կարծում եմ` մեր կրկեսը երբ բացվի, այդպիսի դրսեւորումները մեր կրկեսում շատ ավելի հավուր պատշաճի կարող են ներկայացվել, քան որեւէ մետրոպոլիտենի տարածքում: Բայց այստեղ էլ մեկ վերապահում ունեմ` մեր կրկեսը բավականին բարձրարժեք է, եւ ունենք փայլուն պրոֆեսիոնալներ, ուստի` լուրջ կասկածներ ունեմ, որ երբ կրկեսն աշխատի, այդ տարածք թույլ կտան այդպիսի մարդիկ ներթափանցեն: Իրենք որեւէ տեղ չունեն, իրենց տեղը բացառապես իրենց բնակարաններում է` իրենց  ընկերների հետ միասին:

«Ժողովուրդը պետք է արթանա եւ հասկանա, թե ինչեր են այսօր կատարվում Հայաստանում». Կարին Տոնոյան (Տեսանյութ)

Ի ԴԵՊ

«ՀուԶԱՆՔ ու Զանգ» ներկայացման հայտը սույն թվականի հուլիսին ներկայացվել է ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարարության դրամաշնորհների համար ստեղծված մասնագիտական հանձնաժողովին, որոնք էլ դրա համար բյուջեից հատկացրել են 2,7 միլիոն դրամ:

Զրուցեց ԼԻԼԻԹ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆԸ

 

КОМСОМОЛЬСКАЯ ПРАВДА