«ԱՍԻՄԵՏՐԻԿ» ԼՈՒԾՈՒՄՆԵՐԻ ԺԱՄԱՆԱԿԸ

«ԱՍԻՄԵՏՐԻԿ» ԼՈՒԾՈՒՄՆԵՐԻ ԺԱՄԱՆԱԿԸ

Ադոլֆ Հիտլերի եւ Իլհամ Ալիեւի արտաքին նմանությունը շատերն են նկատել, եւ ադրբեջանագետ Գրիգորի Այվազյանը նույնիսկ ասում է, որ Ալիեւը ենթադրաբար հայելու առաջ էլ ընդօրինակում է աշխարհին պատուհասի առջեւ կանգնեցրած ֆյուրերի շարժուձեւը:

ՌԱԶՄԱՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՈՉ ՍՏԱՆԴԱՐՏ ՔԱՅԼ

Խոշոր հաշվով, մազութային սուլթանատի քաղաքականությունում ֆաշիզմի դրսեւորումները առավել քան շատ են: Կենսաբանական հայատյացությունը լրացուցիչ մեկնաբանության կարիք չունի, նաեւ ավելորդ չէ նշել, որ Ադրբեջանում ոչ թուրք փոքրամասնությունների ներկայացուցիչներին ձգտում են անպայման զորակոչել հենց առաջին գիծ, որպեսզի առաջին հերթին նրանք զոհվեն: Էլ չենք խոսում բնիկ ժողովուրդների նկատմամբ վարվող նացիստական քաղաքականության մասին:
Ինչեւէ, երեւանյան իր հայտնի ելույթում ՀՀ նախագահը Ադրբեջանի վերջին գործողությունները բնութագրել էր որպես հանցագործություն մարդկության դեմ եւ նշել, որ հենց Հայաստանը կդառնա այդ հանցագործության համար մարդկության պատժիչ սուրը:
Իսկ Սերժ Սարգսյանը, հանդիպելով հանդերձ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ, ՄԱԿ-ի ամբիոնից ելույթ ունեցավ ոչ թե վերջին դեպքերի մասին, այլ գերադասելի համարեց ելույթ ունենալ ՄԱԿ-ի խաղաղապահության գագաթնաժողովում: ՀՀ նախագահը մասնավորապես շեշտեց. «Ուրախությամբ եմ նշում, որ չնայած մեր սահմաններին առկա լարվածությանը, Հայաստանի ներգրավվածությունը միջազգային խաղաղապահության ոլորտում աստիճանաբար ընդլայնվում է թե՛ աշխարհագրության, թե՛ քանակական եւ թե՛ որակական իմաստով: Հայաստանն այսօր արդեն միջազգային խաղաղապահության եւ անվտանգության ակտիվ ներդրող է հանդիսանում` կուտակելով զգալի փորձ անցած տասնամյակի ընթացքում»: Այդտեղ կարեւորն այն է, որ ՀՀ ՊՆ խաղաղապահ բրիգադը ընդամենը մի քանի օր առաջ ստացավ միջազգային հավաստագիր, համաձայն որի` ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրների հետ հավասար պայմաններում կարող է մեկ ամբողջական խաղաղապահ գումարտակ տեղակայել խաղաղապահ գործողությունների ընթացքում:

Իսկ Սերժ Սարգսյանը գագաթնաժողովում հայտարարեց, որ Հայաստանը ստանձնում է նոր հանձնառություն` պատրաստել եւ ՄԱԿ-ի առաքելություններին տրամադրել մասնագիտացված ստորաբաժանումներ: Ըստ պաշտպանության փոխնախարար Դավիթ Տոնոյանի. «Միջազգային խաղաղապահության բնագավառում վերջին 10-11 տարիների ընթացքում մեր ձեռքբերած փորձը, ինչպես նաեւ միջազգային կազմակերպությունների եւ գործընկեր երկրների մոտ մեր խաղաղապահների` որպես վստահելի եւ պրոֆեսիոնալ զինակցի վաստակած հարգանքը, հիմք են հանդիսացել, որպեսզի ՄԱԿ-ի խաղաղապահ գործողությունները համակարգող կառույցները դիմեն Հայաստանին` ՄԱԿ-ի խաղաղապահ գործողություններում պահանջվող մասնագիտացված կարողություններ պատրաստելու եւ տրամադրելու խնդրանքով»:
Այստեղ հետաքրքրականը հետեւյալն է` որ ՀԱՊԿ խաղաղապահ ուժեր ստեղծելը Հայաստանի նախաձեռնությունն է, եւ փաստացի ՄԱԿ-ի խաղաղապահության գագաթնաժողովին զուգահեռ` Հայաստանում տեղի ունեցան հայ-ռուսական խաղաղապահական համատեղ զորավարժություններ: Այսինքն` Հայաստանը իրեն դրսեւորում է շատ  ակտիվ այնպիսի ոլորտում, ինչպիսին է անվտանգության արտահանումը, եւ խաղաղապահ գործունեության ասպարեզում հավասարապես ակտիվ աշխատում է ե՛ւ ՀԱՊԿ-ի, ե՛ւ ՆԱՏՕ-ի հետ:
Խոշոր հաշվով, եթե դիտարկենք ղարաբաղյան կարգավորման բոլոր տեսակի ծրագրերը, դրանք ընդգրկում են նաեւ խաղաղապահներ տեղակայելու փուլ, ու հենց այդ կետը աշխարհաքաղաքական խուլ մրցակցության կռվախնձոր է: Քանզի այն գերտերությունը, ում խաղաղապահները կգտնվեն Արցախում, տարածաշրջանում ստանում է հսկայական առավելություն: Եվ, մեղմ ասած, փաստ չէ, որ որեւէ օտար խաղաղապահական զորախումբ կգործի մեր շահերին համապատասխան: Իսկ Հայաստանը, զուգահեռաբար ընդգրկվելով ռազմական գործունեության խաղաղապահական ոլորտ ե՛ւ ՀԱՊԿ-ում, ե՛ւ ՆԱՏՕ-ում, ըստ էության նվազեցնում է օտար խաղաղապահների հայտնության հավանականությունը:
Ի դեպ, ըստ Դավիթ Տոնոյանի` Ադրբեջանի «ռազմավարությունը հանգեցնելու է նրան, որ ադրբեջանական ռազմաքաղաքական ղեկավարության առջեւ բանակցային սեղանին դրված են լինելու ոչ թե հրադադարի պահպանման եւ վստահության ամրապնդման միջոցների հետ կապված օրակարգային հարցերը, այլ նոր պայմաններով զինադադարի կնքման պարտադրանքը»:

ՆԵՐՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՖՈՆԻ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆԸ

Ակնհայտ է, որ այժմ մազութային սուլթանատը փաստացի միջազգային մեկուսացման պայմաններում է, սակայն կարող է սպասելի լինել ֆաշիստական ռեժիմի տիպիկ դրսեւորում` պատերազմի հրահրում, որը տարածաշրջանայինից շատ արագ կարող է վերաճել աշխարհի խոշոր խաղացողների միջեւ բախումների:
Թե ինչ ուղղությամբ կգնան զարգացումները, ձեռնպահ մնանք ենթադրություններից: Սակայն պարզ է, որ ե՛ւ իրավիճակը, ե՛ւ ՀՀ նախագահի ու պաշտպանական գերատեսչության հայտարարությունների տոնայնությունը էապես ազդել են ներքին մթնոլորտի վրա:
Այժմ ստանդարտ «պայքարը ռեժիմի դեմ» որպես քաղաքական կատեգորիա, ամբողջովին արժեզրկվել է: Ներքաղաքական դաշտում ամենապահանջված եւ միավորներ բերող քաղաքական «ապրանքը» դարձել է հայրենասիրությունը: Նույնիսկ մի տեսակ մրցավազք է սկսվել, թե ով ավելի լավ ծրագրով ու առաջարկություններով հանդես կգա` սատարելու սահմանամերձ բնակավայրերին եւ բանակին: Իսկ հայրենասիրական ելույթներով հանդես են գալիս բոլորը` ե՛ւ իշխանամետը, ե՛ւ ընդդիմադիրը, ե՛ւ ռուսամետը, ե՛ւ արեւմտամետը: Պարզապես երանգավորումներն են տարբեր, ու, օրինակ, սոցցանցերում կարելի էր դիտել այնպիսի երեւույթ, ինչպիսին են թեժ բանավեճերը, թե ՄԱԿ-ում Պուտինի եւ Օբամայի բարեւելու կամ բաժակ զարկելու ձեւերից ինչ հեռանկարներ են բխում, եւ այդտեղ ով էր «տակ», եւ ով` «վրա»: Բնականաբար, մոլի արեւմտամետները ձգտում են հայ-ադրբեջանական շփման գծում սրման ամբողջ մեղքը բարդել ՀԱՊԿ-ի եւ Ռուսաստանի վրա, իսկ մոլի ռուսամետներն էլ կոչ են անում անհապաղ արմատախիլ անել «ամերիկյան շակալներին»:
Փոխվել են նաեւ քարոզչամեքենաների աշխատաոճերը: Ճիշտ է, կան քարոզչամիջոցներ, որ շարունակում են նույն սանձարձակ ժխտողականությունն ամեն ինչում, սակայն այդպիսի քարոզիչներն այժմ ավելի ու ավելի հաճախ եւ ուժգին ընկալվում եւ որակվում են որպես դավաճանական: Այլ հարց է, որ զուտ աշխարհաքաղաքական կողմնորոշման տեսակետից հնչում են հակադիր, հաճախ ծայրահեղ կարծիքներ, թե ով է «չարիքի կայսրություն»` Ռուսաստանը, թե` ԱՄՆ-ն: Նույնիսկ բանը հասել էր նրան, որ ՊՆ-ին հասցրին մեղադրել, թե ինչու է շեշտում վերջին միջադեպերի ժամանակ թուրքական արտադրության հրթիռային կայանքի կիրառումը, բայց մոռանում է Ադրբեջանի ունեցած ռուսական սպառազինությունների մասին:
Բնականաբար, ընթերցողը կհարցնի` իսկ ի՞նչ եղավ նոր սահմանադրության հարցը, որը բավականին սրությամբ էր հնչում: Պարզապես, առկա ռազմական ֆոնի վրա «Ոչ»-ի քարոզչության արդյունավետությունը մոտեցավ զրոյին եւ միայն «Ոչ»-ի կողմնակիցները թույլ մեղադրանք են հնչեցնում, թե տեսեք սահմանում կրակում են, իսկ սրիկա հանրապետականներն իրենց գրասենյակում սահմանադրության վրա են աշխատում:
Ինչեւէ, առկա վարչակարգը ամերիկահպատակ վարիչներով փոխելու ծրագիրը «քեռի Սեմի» մոտ չի ստացվում: Ներքին ռեսուրսներ չկան, իսկ ադրբեջանական սադրանքները ապակայունացում առաջացնելու փոխարեն, ընդհակառակը` հանրային համախմբմանն են հանգեցնում:

ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԳԱԼԱՋՅԱՆ
Հ.Գ. - Նյութի պատրաստման պահին ՄԱԿ Գլխավոր ասամբլեայի ամբիոնից ելույթով հանդես եկավ ՀՀ նախագահը: Հարկ է նշել, որ նա անդրադարձավ ոչ միայն մեր խնդիրներին, այլեւ իր վերլուծությունում անդրադարձ կատարեց ամբողջ Մերձավոր Արեւելքի տարածաշրջանի հակամարտություններին: