ԱՄՆ ԱՊԱԳԱ ԿՈՆԳՐԵՍԱԿԱՆ. «ԵՐԿՈՒ ԿՈՂՄԵՐԻ ՄԱՅՐԵՐԻ ՈՂԲՆ ՈՒ ՑԱՎԸ ՆՈՒՅՆԿԵՐՊ ԱՆՏԱՆԵԼԻ Է»

ԱՄՆ ԱՊԱԳԱ ԿՈՆԳՐԵՍԱԿԱՆ. «ԵՐԿՈՒ ԿՈՂՄԵՐԻ ՄԱՅՐԵՐԻ ՈՂԲՆ ՈՒ ՑԱՎԸ ՆՈՒՅՆԿԵՐՊ ԱՆՏԱՆԵԼԻ Է»

ԱՄՆ Կոնգրեսի առաջիկա ընտրություններում իր թեկնածությունն է առաջադրել նախկին Խորհրդային Միության էմիգրանտ ՅՈՒՐԻ ՍԻՐԵՑԿԻՆ, ով ընտրվելու դեպքում կդառնա առաջին ռուսախոս կոնգրեսականը ԱՄՆ-ի ողջ պատմության ընթացքում: Այս թեկնածուի առաջադրումը կարեւոր է հայերիս համար այնքանով, որ նա իր նախընտրական ծրագրի առանցքային կետերից մեկն է համարում հասնել նրան, որպեսզի ԱՄՆ-ն ճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը: Հենց այս ամենի շուրջ էլ ծավալվեց «Իրավունքի» զրույցը ամերիկյան քաղաքական գործչի հետ, ով, ի դեպ, մինչ մեր հարցերին անդրադառնալը` նախեւառաջ ներկայացրեց ստի դեդեկտորի արդյունքները, որով անցել է ու որից պարզ է դառնում, որ նա անկեղծ է իր ընտրողների հետ, ոչ մի կուսակցության անդամ չի եղել եւ որեւէ բիզնեսով չի զբաղվում: Ուշագրավ է թեստը, հատկապես նրա համար, որ մինչ այս որեւէ ԱՄՆ կոնգրեսի թեկնածու հրապարակավ չի անցել ստի դեդեկտորի թեստով:

«ՉՃԱՆԱՉԵԼՈՎ ՀԱՅԵՐԻ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ` ԱՎԵԼԱՑՆՈՒՄ ԵՆՔ ԱՆՊԱՏԺԵԼԻՈՒԹՅՈՒՆՆ ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ»

-Պարոն Սիրեցկի, որքանով տեղյակ ենք, պատրաստվում եք ընտրվելու դեպքում ԱՄՆ-ում հասնել Հայոց ցեղասպանության ճանաչմանը: Ինչպե՞ս եք պատկերացնում այն:

– Կիսով չափ հրեա եմ, ով ծնվել է Մոլդովայում, բայց համարում եմ ինձ ռուս` մշակույթով ու լեզվով: Իմ մեջ Խորհրդային Միությունից մի բան է մնացել` անկեղծորեն հավատացել եմ ժողովուրդների ընկերությանը, նույնիսկ եթե այն գոյություն չուներ: Բայց մեր ընտանիքում, մեր քաղաքում, դպրոցում ու փողոցում այն կար: Այնպիսի երեւույթներ, ինչպիսիք են Հայրենական մեծ պատերազմը, ֆաշիզմը, հայերի ցեղասպանությունը, հրեաների բնաջնջումը եւ այլն, իմ արյան մեջ է: Եվ ես չկարողացա սովորել զանազանել մեզ բոլորիս` ազգային պատկանելությամբ, նույնիսկ ԽՍՀՄ տապալումից հետո, երբ խորհրդային տարածքը վերածվեց 15 անկախ պետությունների: Ինձ համար հայ ժողովուրդը նույնն է, ինչ ուկրաինացին, ռուսը, վրացին, հույնը կամ ուրիշ այլ ժողովուրդ, որը իմ հայրենիքի մասն է եղել, նրանք իմ եղբայրներն ու հայրենակիցներն են: Ինչ վերաբերում է Հայոց ցեղասպանությանը, ԱՄՆ-ն այս կամ այն պատճառով չի ճանաչի այդ փաստը, բայց ես` նախ որպես մարդ, դրա հետ համաձայնել չեմ կարող: Տասնյակ հայ ընկերներ ունեմ եւ տեսնելով, թե նրանք ինչպես են վերաբերում այդ սարսափելի ողբերգությանը, չեմ կարող անտարբեր մնալ: Կոնգրեսի թեկնածուները միշտ խոստանում են հայ ընտրողներին, որ հանդես կգան Հայոց ցեղասպանության ճանաչման օգտին, բայց սա ընդամենը քաղաքականություն է եւ պայքար` ձայներ կորզելու համար: Հետեւաբար, չեմ կարծում, որ ինչ-որ թեկնածու, կարող է այդ հարցով զբաղվել լրջորեն: Չգիտեմ`  կկարողանա՞մ միայնակ համոզել ԱՄՆ-ի իշխանություններին ընդունել հայերի ցեղասպանությունը, բայց վստահ եմ, որ կանեմ ավելին այս ուղղությամբ, քան որեւէ այլ կոնգրեսական, որը դժվարությամբ է անգամ պատկերացնում, թե որտեղ է գտնվում Հայաստանը, եւ ինչ է նշանակում բարբարոսաբար, անասնաբար մարդկանց կոտորելը: Հայ ժողովուրդը սփռված է ողջ աշխարհով ու պահանջում է ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը, եւ մեզնից յուրաքանչյուրի պարտքն է մասնակից դառնալ այս պատմական արդարության վերականգմանը: Ըստ իս, ԱՄՆ-ն` որպես գերտերություն, պարտավոր է ճանաչել այդ փաստը: Չճանաչելով հայերի ցեղասպանությունը` ավելացնում ենք անպատժելիությունն աշխարհում, ինչի պատճառով այսօր էլ տարբեր ազգերի նկատմամբ կիրառվում են դաժան կոտորածներ: Իմ կարծիքով` սա անթույլատրելի է, եւ ես պատրաստ եմ պայքարել դրա դեմ:

– Շատերի մոտ կարող է տպավորություն ստեղծվել, որ Դուք էլ շահարկում եք Հայոց ցեղասպանության թեման` հաշվի առնելով, որ ԱՄՆ-ում շատ հայեր կան, որոնք կարող են Ձեզ ընտրաձայներ բերել...

– Հիշեցնեմ` պատասխանելով ստի դետեկտորի հարցերին` բոլորի համար պարզ դարձավ, որ չեմ ստում իմ ընտրողներին: Իսկ իմ որոշումը` հասնել հայերի ցեղասպանության ճանաչմանը, բացառապես իմ համոզմունքն է: Ի դեպ, իմ հայ ընկերներից երբեք եւ ոչ ոք, անգամ հայկական կազմակերպությունները չեն խոսել ինձ հետ այս թեմայի շուրջ: Իհարկե, հասկանում եմ ձեր հարցի ենթատեքստը, բայց ես` Յուրի Սերեցկիս, կարծում եմ, որ բարբարոսաբար մեկը մյուսի հետեւից ազգերի բնաջնջումը պետք է ճանաչվի, եւ վերականգնվի պատմական արդարությունը: Ես նախընտրական քարոզարշավով չեմ զբաղվում, տվել եմ հարյուրավոր հարցազրույցներ, բայց դուք առաջին հայկական լրատվամիջոցն եք, որը կապ հաստատեց ինձ հետ: Որեւէ հայկական կազմակերպություն չի զբաղվում իմ քարոզարշավով առ այսօր: Եթե ես պայքարեի հայերի ձայների համար, ապա ինքս կփնտրեի նրանց հետ հանդիպում: Ես բաց եմ երկխոսության համար, ավելին` պատասխանատվություն եմ կրում իմ ամեն ասած խոսքի համար:

- Ողջունելի է այս հարցում Ձեր պատրաստակամությունը, բայց Դուք լավ գիտեք, որ որեւէ ԱՄՆ նախագահ «ցեղասպանություն» տերմինը չի արտաբերել:

- Բարոյականությունն ու քաղաքականությունը հազվադեպ են հատվում միմյանց հետ: Ես գլխի եմ ընկնում, թե ինչու ԱՄՆ-ն չի ընդունում Ցեղասպանությունը` հաշվի առնելով ստրատեգիական համագործակցությունը Թուրքիայի հետ: Բայց ինձ համար այս փաստարկն ընդունելի չէ: ԱՄՆ-ն կշարունակի մերժել Ցեղասպանության ճանաչումը, իսկ մենք եւ դուք` հայ ժողովուրդը, պարտավոր ենք պահանջել պատմական արդարության վերականգնումը: Ջրի կաթիլը քար է կոտրում ու որքան ավելի շատ խոսենք այդ մասին, ավելի շատ ճնշում կգործադրենք ԱՄՆ-ի իշխանությունների վրա եւ այնքան արագ այս փաստը կճանաչվի: Իմ կողմից անելու եմ հնարավոր ամեն ինչ, անկախ ընտրությունների արդյունքներից` առաջնորդվելով բարոյականությամբ եւ արդարությամբ: Պետք է չմոռանանք, որ հայերի ցեղասպանությունը մի ժողովրդի ողբերգություն չէ, սա ամենաթողություն է համաշխարհային մասշտաբի: Եվ եթե այն չդատապարտվի, ապա մենք շատ շուտով կտեսնենք կրկնությունը նման ողբերգության:

– Իսկ տեղյա՞կ եք Արցախյան հիմնախնդրից եւ ի՞նչ մտորումներ ունեք այս հարցի շուրջ:

– Որքան հիշում եմ` առաջին անգամ լսել եմ Ղարաբաղյան հիմնախնդրի մասին այն ժամանակ, երբ դեռ 10 տարեկան էի: Այն առաջին, ամենաաղմկոտ, միջազգային կոնֆլիկտն էր նախկին Խորհրդային միությունում: Չնայած 100 տարի առաջ էլ այդ տարածաշրջանը խաղաղ չէր: Հնարավոր է` իմ պատասխանը բոլորին դուր չգա, բայց ես ասում եմ այն, ինչ մտածում եմ: Աշխարհը չարությամբ է լցված. Անգլիան, Իռլանդիան, Իսպանիան, Կատալոնիան, սրանք այն պետությունների ցուցակն է, որոնք տասնամյակներով այս կամ այն կերպ կոնֆլիկտ են ունեցել իրենց տարածքների համար: Շատ մարդիկ, որոնք մասնակցում են այդ կոնֆլիկտին, անգամ իրենք չգիտեն ու չեն հասկանում, թե ինչից սկսվեց այդ ամենը: Ընդհանրապես, աշխարհն այսօր խաղաղ չէ, եւ մենք պարտավոր ենք անել ամենը, որպեսզի խուսափենք զոհերից: Նման կոնֆլիկտները պետք է լուծեն դիվանագետներն ու արդար, հայրենասեր քաղաքական գործիչները, ոչ թե լուծվեն միմյանց սպանելով: Պետք չէ ավելացնել ատելությունը, հարեւանները պետք է ապրեն խաղաղ` հարգելով միմյանց: Յուրաքանչյուրս ինչ-որ ժամանակ վիճել ենք մեր ծնողների, ընկերների, երեխաների, հարեւանների հետ, երբեմն այդ վեճերը ծագում են մանր բաներից ու դառնում է մի ամբողջ սկանդալ, հետո մենք անգամ չենք հիշում, թե ով առաջինը սկսեց: Եվ միայն շատ ուշ ենք որոշում համերաշխության գալ ու քայլ անել այդ ուղղությամբ, բայց բառեր չենք գտնում, եւ վիրավորանքը բաժանում է մեզ: Ղարաբաղյան կոնֆլիկտը հեղված է արյունով եւ սա ամենասարսափելին է, ինչը կարող էր լինել: Հետեւաբար, այստեղ կոմպրոմիսներ փնտրելը դժվար է, բայց կենսական անհրաժեշտություն: Քաղաքական գործիչները եւ ամենակարեւորը` ժողովուրդը երկու երկրների, պետք է հասկանան, որ ամեն մի արյան կաթիլ, ամեն մի փոքրիկի արցունքի կաթիլ բաժանում է նրանց իրարից: Պետք է փնտրել ոչ թե ռազմական, այլ մտերմանալու ուղիներ` երկու կողմից միմյանց զիջելու ճանապարհով: Երկու կողմերի մայրերի ողբն ու ցավը նույնկերպ անտանելի է:

«ԻՆՁ ԶԳՈՒՄ ԵՄ, ՈՐՊԵՍ ԵՐԵԽԱ, ՈՐԻ ԾՆՈՂՆԵՐԸ` ՌՈՒՍԱՍՏԱՆՆ ՈՒ ԱՄՆ-Ն, ԲԱԺԱՆՎԵԼ ԵՆ»

- Վերադառնալով ԱՄՆ կոնգրեսի ընտրություններին` եւս մի քանի հարց. մեղմ ասած, այդքան էլ լավ հարաբերություններ չեն Ռուսաստանի եւ ԱՄՆ-ի միջեւ` լինելով ռուսախոս ամերիկյան քաղաքական գործիչ, որքանո՞վ է հավանական, որ կկարողանաք ընտրվել ԱՄՆ կոնգրեսում:

- Ես, ինչպես յուրաքանչյուր մարդ, ունեմ երազանք: Այնպես է ստացվել, որ  ծնվել եմ Խորհրդային միությունում, ապրել եմ Մոլդովայում` կրելով ռուսական մշակույթն ու ռուսերենն իմ մեջ: Ելնելով այս ամենից` երազում եմ այն մասին, որ նախկին Խորհրդային միության ազգերը ապրեն խաղաղության եւ փոխհամաձայնության մեջ, որպեսզի Իսրայելում ավարտվի անվերջանալի թվացող կոնֆլիկտը, իսկ ԱՄՆ-ն եւ Ռուսաստանը ոչ թե լինեն սառը պատերազմի մեջ` տեղեկատվական հիստերիայի եւ պրոպագանդայի, այլ համագործակցեն`  որպես իրավահասար գործընկերներ: Ինձ զգում եմ, որպես երեխա, որի ծնողները` Ռուսաստանն ու ԱՄՆ-ն, բաժանվել են: Անկախ նրանից, թե ինչի համար են նրանք այսօր «վիճվել», ուզում եմ, որ հաշտվեն: Չգիտեմ` որքանով է այն հնարավոր, բայց ես աշխատելու եմ այդ ուղղությամբ: Ինչ վերաբերում է ընտրություններին, ԱՄՆ-ն շատ մեծ պատասխանատվությամբ է մոտենում այդ հարցին, եւ հույս ունեմ, որ ԱՄՆ-ի եւ ՌԴ-ի անհամաձայնությունները չեն անդրադառնա իմ ընտրության վրա: Նախորդ ընտրություններին, օրինակ, իմ օգտին քվեարկել են միայն ամերիկացիները: Հավատացած եմ, որ առողջ դատող ընտրողը կկարողանա իր էմոցիաները կառավարել եւ կկարողանա քվեարկել իմ օգտին` շեշտը դնելով արդարության վրա, ոչ թե իմ ակցենտի եւ ծագման: Ես ընտրողներին առաջարկում եմ արդարություն, ստի դեդեկտորի արդյունքները եւ իմ կյանքը, եթե այն անհրաժեշտ լինի, իսկ իմ ընդդիմախոսներն առաջարկում են` ամերիկյան ծննդյան վկայական, բազում խոստումներ ու ստեր:

- Ինչպե՞ս եք վերաբերում ԱՄՆ-ի վարած քաղաքականությանը, հատկապես պատերազմող երկրների հարցում:

- Ռազմական գործողությունները միջազգային արենայում ավելի շատ քաղաքական գործիչների անկարողությունից է եւ իրենց նպատակին դիվանագիտական ուղիով հասնել չկարողանալուց: Բարձրագույն ղեկավարությունը

վերջին 8 տարում (նկատի ունեմ Օբամայի կառավարման տարիները) ցույց տվեցին իրենց անկարողությունը բոլոր հարցերում: Ողջ պատասխանատվությունը բոլոր սխալների համար կրում է Օբաման, Հիլարի Քլինթոնն ու նրանց շրջապատը: Նրանք առաջնորդվում են միայն իրենց հետաքրքրություններով` չնկատելով, որ աշխարհը փոխվում է եւ պետք է ադապտացվել դրան ու գործադրել այլ մեթոդներ: Ես հակառակորդն եմ բոլոր ռազմական կոնֆլիկտների, թեպետ գիտեմ, որ կան պահեր, որ դրանք անխուսափելի են: Վառ օրինակ Հիտլերն ու ֆաշիզմը, կարծում եմ` ոչ մի դիվանագիտական փորձ չէին կարող կանգնեցնել այս անհաջողակին, որքան շուտ նա ոչնչացվեր, այնքան ավելի շատ կյանքեր հնարավոր կլիներ պահպանել:

- Հետաքրքիր է` Ձեր հարաբերությունները ռուս քաղաքական գործիչների հետ:

- Կարճ կպատասխանեմ` չունեմ հարաբերություններ ռուս քաղաքական գործիչների հետ, համենայն դեպս, մինչեւ հիմա:

- Նաեւ սպորտով եք զբաղվում, կհաջողվի՞ Յուրի Սիրեցկիին հաղթող դուրս գալ այս «մենամարտից»:

- Ես պրոֆեսիոնալ մարզիկ չեմ, բայց սիրում եմ սպորտը ու հարգում եմ մարզիկներին: Հիմարություն կլիներ մտնել մրցապայքարի` առանց հաշվարկելու հաղթանակի հնարավորությունը: Բայց խնդիրն այն է, որ ես մտա այս մրցապայքարի մեջ, որը կոչվում է ընտրություններ, առանց «դոպինգ» ընդունելու: Անցնելով` ստի դեդեկտորի թեստով` ստեղծեցի նոր օրենքներ եւ այն կարող է դուր չգալ իմ ընդդիմախոսներին: Հուսով եմ, որ իմ ընտրողների ճաշակով կլինի այսպիսի գործելաոճը: Ինձ համար գլխավորը հաղթանակն է, ոչ թե մասնակցությունն, ինչպես օլիմպիադաներում է լինում, որ հանդիսատեսը տեսնի, թե առանց դոպինգի մեր մրցապայքարը որքան հետաքրքիր է:

ՀՐԱՆՏ ՍԱՐԱՖՅԱՆ