ՆՇՄԱՐՎՈՒՄ ԵՆ ՀԱՅ-ԻՐԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԳՈՐԾԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՆՈՐ ՈԼՈՐՏՆԵՐ

ՆՇՄԱՐՎՈՒՄ ԵՆ ՀԱՅ-ԻՐԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԳՈՐԾԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՆՈՐ ՈԼՈՐՏՆԵՐ

Մինչ էներգետիկայում նախատեսված հայ-իրանական ծրագրերը աստիճանաբար թափ են հավաքում, նշմարվում են նաեւ երկու երկրների միջեւ համագործակցության նոր ոլորտները: Սպասվում է, որ այդ առումով առավել առարկայական պայմանավորվածություններ կլինեն վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանի հրավերով մոտ ժամանակներս մի քանի տասնյակ գործարարների ուղեկցությամբ Իրանի առաջին փոխնախագահի` Հայաստան կատարելիք այցի ընթացքում:

Իրանի նկատմամբ պատժամիջոցների վերացումից կարճ ժամանակ անց արդեն մեկնարկել է Իրան-Հայաստան երրորդ բարձրավոլտ գծի կառուցման գործընթացը: Սկսվել է Իրանից սարքավորումների մատակարարումը: Այս գծի կառուցումը, որը  նախատեսվում է ավարտել առաջիկա երեք տարվա ընթացքում, էական նշանակություն կունենա հայ-իրանական էներգետիկ համակարգի փոխհոսքերի ծավալների ավելացման գործում:
Խոսքը գազ-էլեկտրաէներգիայի փոխանակումների մասին է, որի վերաբերյալ քննարկումները օրերս շարունակվեցին Հայաստանի էներգետիկայի եւ բնական պաշարների նախարարի` Իրան կատարած այցի շրջանակներում: Դրանք մեկ անգամ եւս ցույց տվեցին, որ գազ-էլեկտրաէներգիայի փոխանակումների ընդլայնմանը խանգարում են բացառապես տեխնիկական խնդիրներ: Գործող գծի թողունակությունը հնարավորություն չի տալիս ամբողջ ծավալով իրականացնել ներմուծվող գազի դիմաց էլեկտրաէներգիայի մատակարարումներն Իրան:
Գծի առկայության պայմաններում Իրանը պատրաստ է մեծացնել Հայաստան գազի մատակարարումը: Չնայած այս տարի նկատվում է իրանական գազի քանակի որոշակի աճ, այնուհանդերձ դա չափազանց հեռու է  սպասարկելու այն ամբողջ ծավալը, որը նախատեսված է այս ծրագրով:
Այսօր Իրանից Հայաստանը ստանում է օրական շուրջ 1 մլն խմ գազ: Այնինչ, էներգահոսքերի թողունակության ապահովման պայմաններում այն կարող է հասնել ընդհուպ մինչեւ 6 մլն խմ-ի: Այդպիսի հնարավորություն տալիս է այսօր գործող Իրան-Հայաստան գազատարը:
Սպասվում է, որ երրորդ էլեկտրագծից հետո շուտով կմեկնարկի նաեւ Մեղրի հէկ-ի շինարարությունը:
Արդեն լուծվել են Իրանի սահմանակից Մեղրի եւ Ագարակ համայնքների գազաֆիկացման ծրագրի հետ կապված հարցը: Ինչպես հայտնի է, այն իրականացվելու է իրանական դրամաշնորհային միջոցներով եւ կառավարության համաֆինանսավորմամբ, որը լինելու է հարկային արտոնությունների տրամադրման տեսքով:
Հայ-իրանական տնտեսական կապերի ընդլայնման հեռանկարներ են նշմարվում նաեւ այլ ուղղություններով: Ինչպես եւ սպասվում էր, իրանական ընկերությունները Հայաստանը դիտարկում են որպես հարթակ` ԵԱՏՄ շուկաներ մտնելու համար:
Մասնավորապես օրերս նման մտադրությունների մասին հայտարարեց ծովամթերք արտահանողների միության նախագահը: Ակնկալվում է` իրանական ծովամթերքը Հայաստանում վերամշակել եւ արտահանել նոր տնտեսական տարածքի անդամ այլ երկրներ:
Համագործակցության լավ հեռանկարներ կան գյուղմթերքների արտադրության, վերամշակման եւ այլ ոլորտներում: Սպասվում է, որ այդ հնարավորություններն առաջիկայում ոչ միայն կբացահայտվեն, այլեւ գործնական հիմքերի վրա կդրվեն երկու երկրների գործարարների ակտիվ շփումների ընթացքում: Դրանք արդեն մեկնարկել են:
Ակնհայտ է, որ իրանական միջուկային թնջուկի հետ կապված խնդիրների հաղթահարումից հետո, հայ-իրանական տնտեսական հարաբերությունները նոր փուլ են մտնում: Չնայած դրանից շատ ժամանակ չի անցել, այնուհանդերձ առաջընթացը նկատելի է:

Վ. ՔՈՉԱՐՅԱՆ