«Աշխարհը կենտրոնացած է Սիրիայի դեպքերով, արդյունքում` Շանգալի հարցը անորոշ կարգավիճակում է»

«ԱՇԽԱՐՀԸ ԿԵՆՏՐՈՆԱՑԱԾ Է ՍԻՐԻԱՅԻ ԴԵՊՔԵՐՈՎ, ԱՐԴՅՈՒՆՔՈՒՄ` ՇԱՆԳԱԼԻ ՀԱՐՑԸ ԱՆՈՐՈՇ ԿԱՐԳԱՎԻՃԱԿՈՒՄ Է»

Ստանալով նաեւ Իրանի եւ Իրաքի համաձայնությունը` ՌԴ ռազմական ուժերը վերջին օրերին կատարեցին լայնամասշտաբ գործողություններ Սիրիայում ու այսօր էլ աջակցություն են ցուցաբերում Սիրիայի նախագահ Ասադին` ԻՊ ահաբեկիչների դեմ պայքարում: Իսկ թե ինչպիսի՞ն է իրավիճակը Իրաքի հյուսիսում գտնվող եզդիաբնակ Շանգալի մարզում, որտեղ ավելի քան մեկ տարի առաջ ԻՊ բարբարոսները սկսցեցին բնաջնջել եզդիներին, կտտանքների ենթարկել կամ վաճառել, «Իրավունքը» պարզեց «Միդիա-Շանգալ եզդիների ազգային միավորում» ՀԿ նախագահի օգնական, «Եզդի ազգի ցեղասպանությունը կամ Շանգալի մղձավանջը» գրքի հեղինակ ՌՈՄԱՆ ԱՎԴՈՅԱՆԻՑ.

«Այսօր թեպետ արաբական խալիֆայության ձեւավորումից անցել են հազարավոր տարիներ, բայց եզդիները իրենց կրոնի եւ հավատքի համար դեռեւս ենթարկվում են ցեղասպանության: Բայց ցավալին այն է, որ այսօր դա տեղի է ունենում  քաղաքակրթության ամենազարգացած ժամանակաշրջանում, որտեղ միշտ բարձրաձայնվում են մարդկային իրավունքները: Իսկ եզդիների իրավունքները ո՞վ պետք է հաշվի առնի: Միայն այս եւ այն կողմից տարբեր հարթակներում այս ամենի մասին բարձրաձայնելը եւ այս դեպքերը դատապարտելը չի կարող լուրջ ինչ-որ արդյունք տալ, եթե գործողություններ չիրականացվեն: Համոզված կարելի է ասել, որ եզդի ազգի ցեղասպանությունը այսօր էլ շարունակվում է, եւ մյուս ցավոտ կողմն այն է, որ աշխարհը կենտրոնացած է Սիրիայի դեպքերով, արդյունքում Շանգալի հարցը անորոշ կարգավիճակում է»: Ըստ Ռ. Ավդոյանի` Շանգալում եզդի ազգի դեմ իրականացված ցեղասպանությունները, եթե բոլորը համեմատենք, ապա ոչ մի տարբերություն չես տեսնի, բացառությամբ ժամանակաշրջանի. «Այսինքն` Շանգալում եզդիների դեմ իրականացված ցեղասպանությունները կատարվել են նույն ձեռագրով: Եզդիները միշտ էլ հարեւան մահմեդականների կողմից` կլինի  քուրդ, արաբ, թե թուրք, համարվել են  ամենանաոխերիմ թշնամին: Չի կարելի նշել մի ժամանակահատված, որտեղ կարելի է ասել, որ եզդիները վայելել են տեղի մահմեդականների հիացմունքը կամ բարեկամությունը: Եզդիները,  համարվելով Մալակե Տաուսի ժողովուրդ` հենց այդ իրողության համար են ենթարկվել եւ դեռ կենթարկվեն ցեղասպանության մահմեդականների կողմից, քանի դեռ չեն հրաժարվում իրենց կրոնից, հավատքից եւ մնացած բարքերից: Եզդիների կրոնը չի ընդունվում արաբական աշխարհում»:

Պատմական անդրադարձ կատարելով` մեր զրուցակիցը նշեց, որ Շանգալը, Իրաքի հյուսիսում լինելով, շատ հին մի տեղանք է, որի մասին հիշատակվում է նաեւ հրեաների սուրբ գրքում` «Թավրատում». «Այն շատ անգամ է հայտնվել ուշադրության կենտրոնում, բայց, ցավոք, պատերազմական գործողությունների ժամանակ: Եթե հաշվենք Շանգալում եզդիները որքան տանջանքների եւ բռնությունների են ենթարկվել, ապա կարելի է շատ-շատ դեպքեր թվարկել: Շանգալը պատերազմական գործողությունների կենտրոնում է հայտնվել դեռ վաղ ժամանակներից: Երբ արաբական խալիֆայությունը ձեւավորվեց, դրանից ամենից շատը տուժեց հենց Շանգալը եւ նրա բնակիչները: Օսմանյանների եւ Սեֆյան Պարսկաստանի օրոք եւս Շանգալը պատերազմական գործողությունների թիրախում էր եւ նույնը կարելի է ասել Սասանյանների եւ Հռոմեական կայսրության օրոք ու հռոմեացիները միայն 172 տարի է, ինչ տիրացել են Շանգալին: Մեծ եղեռնի տարիներին եւ դրանից ավելի վաղ շատ եզդիական գերդաստաններ, որոնցից են օրինակ Խալտիները, Դնանիները, Շարկիները, օսմանյաններից մազապուրզ եղած` հաստատվում են Շանգալի լեռնային հատվածներում` հույս ունենալով ապրել հանգիստ եւ զերծ մնալ ցեղասպանություններից: Բայց Շանգալի լեռնային հատվածը միշտ էլ պատերազմների հենց ուղիղ թիրախում է եղել»: Ի գիտություն, Ռ. Ավդոյանը հավելեց, որ ժամանակին Շանգալը ստանձնել է նաեւ փոքրիկ պետության կարգավիճակ եւ հանդես է եկել որպես մի առանձին ոչ այնքան մեծ պետություն, որտեղ եզդի առաջնորդները չէին ենթարկվում եւ ոչ մեկին եւ այդ կերպ իրենց թշնամի դարձնում հարեւան մահմեդականներին:

ՀՐԱՆՏ ՍԱՐԱՖՅԱՆ