«ԱԴՐԲԵՋԱՆԻ ՇԱՀԵՐԻՑ Է ԲԽՈՒՄ, ՈՐ ՉԱՆԴԱՄԱԿՑԻ ԵՏՄ-ԻՆ»

«ԱԴՐԲԵՋԱՆԻ ՇԱՀԵՐԻՑ Է ԲԽՈՒՄ, ՈՐ ՉԱՆԴԱՄԱԿՑԻ ԵՏՄ-ԻՆ»

Օրերս Ադրբեջանի էկոնոմիկայի եւ արդյունաբերության փոխնախարարը հայտարարեց, թե չի բացառվում, որ Ադրբեջանը Եվրասիական միությանն անդամակցելու ցանկություն հայտնի: Նման հայտարարություններ, հասկանալի է, առավել եւս Ադրբեջանում առանց վերին հանձնարականների` էկոնոմիկայի փոխնախարարի բանը չէ, եւ դժվար չէր կռահել, որ դա պաշտոնական Բաքվի մեսիջն է: Եվ սա այն դեպքում, երբ նախկինում ադրբեջանական իշխանությոնները բացառում էին, որ իրենց երկիրը կարող է որեւէ պարագայում դառնալ ԵՏՄ անդամ: Ուրեմն՝ ինչո՞վ բացատրել, որ Ադրբեջանը կտրուկ փոխում է իր դիրքորոշումը նման բառացիորեն ճակատագրական հարցի հետ կապված: Եվ երկրորդը՝ եթե տվյալ երկիրը պաշտոնապես ԵՏՄ անդամ դառնալու հայտ ներկայացնի, այդ դեպքում հայ-ադրբեջանական հարաբերություններում ի՞նչ նոր իրավիճակ կստեղծվի՝ հաշվի առնելով, որ առանց ԵՏՄ անդամ Հայաստանի համաձայնության՝ նոր անդամներ ներգրավել այդ կառույցի կազմում անհնար է: Այս հարցերի շուրջ «Իրավունքը» զրուցեց հայաստանյան վերլուծաբանների հետ:

Քաղաքագետ ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԱԼԽԱՍՅԱՆԻ խոսքով` նման ցանկությունը լավ հաշվարկված է ադրբեջանցիների կողմից եւ չի բացառվում, որ այդ ամենը որոշակի ձեւով համաձայնեցրել են ռուսների հետ. «Սեպտեմբերին Մամեդյարովը Մոսկվայում իր հարցազրույցներից մեկում էլի էր ակնարկել, որ չի բացառում Ադրբեջանի անդամակցությունը ԵՏՄ-ին: Եթե Ադրբեջանի այս ցանկությունը կատարվի, ապա այն կարվի ռուսների կողմից որոշ զիջումների հաշվին: Այսինքն` ադրբեջանցիները մտածում են, որ ռուսների օգնությամբ  կարող են  ղարաբաղյան հակամարտության հարցում որոշակի հաջողությունների հասնել, եւ պատահական չէ, որ շրջանառվում են 1-3 շրջան հանձնելու մասին խոսակցություններ կամ, ինչպես նրանք են ասում՝ պետք է վերադարձնել այդ տարածքները, որպես վստահության հիմք: Այսինքն՝ Ադրբեջանի հիմնական խնդիրը ԼՂՀ հարցում առաջընթաց արձանագրելն է` ի շահ իրենց երկրի: Չնայած կասկածում եմ, որ այս գործարքը կայանա: Չեմ կարծում, որ ԵՏՄ-ին Ադրբեջանի անդամակցությունը բխում է նրա ստրատեգիական շահերից, քանի որ Ադրբեջանն իրեն ավելի հարմարավետ է զգում երկու աշխարհագրական ուժային կենտրոնների` Արեւմուտքի եւ Ռուսաստանի միջեւ խաղալուց: Ամեն դեպքում՝ Ադրբեջանը չի ցանկանա միակողմանի խաղ խաղալ եւ մտնել ԵՏՄ, որը նրա համար հեռանկարային չէ»:

Ադրբեջանագետ ԳՐԻԳՈՐԻ ԱՅՎԱԶՅԱՆԸ նշեց, որ  ԵՏՄ-ին Ադրբեջանի անդամակցության լուրերը ադրբեջանական հերթական սադրանքն է ու պարզապես ցակությունը. «Թուրքիայի հետ հարաբերություններն Ադրբեջանին երբեք թույլ չեն տա մտնել որեւէ դաշինքի մեջ, որտեղ գերակշռող դերը վերապահված է Ռուսաստանին: Այս լուրերով ադրբեջանական քարոզչամեքենան ցանկանում է ստուգել իր հասարակության եւ Հայաստանի վերաբերմունքը: Իսկ եթե Ադրբեջանը իրոք ցանկանա այդ կերպ սիրաշահել Ռուսաստանին եւ ձգտի նրա բարեհաճ վերաբերմունքին ԼՂՀ հարցում, ապա այդ դեպքում գնդակը կգտնվի հայկական կիսադաշտում, քանի որ Հայաստանը ԵՏՄ-ում վետոյի իրավունք ունի: Կարծում եմ, Ադրբեջանի սեփական շահերից է բխում, որ չանդամակցի ԵՏՄ-ին, եւ սա էլ գիտակցելով` նա չի իրականացնի իր ցանկությունը»:

Միջազգային եւ քաղաքական փորձագետ ՌՈՒԲԵՆ ՄԵՀՐԱԲՅԱՆԸ փաստեց, որ ԵՏՄ-ին Ադրբեջանի անդամակցության մասին խոսակցություններն սկսվել են դեռեւս ԵՏՄ ստեղծման օրվանից, բայց այդ կառուցի վերաբերյալ թե՛ ադրբեջանցիների, թե՛ պաշտոնական Բաքվի վերաբերմունքը եղել է զգուշավոր ու  բացասական. «Ադրբեջանը զգուշավոր է, քանի որ կա մեկ պարզ պատճառ` չկա մոտիվացիա: ԵՏՄ անդամակցության հարցում Ադրբեջանը միշտ փորձել է առեւտրի մեջ մտնել Ռուսաստանի հետ, իսկ առեւտրի գլխավոր առարկան Արցախն է եւ այդ հարցում Ռուսաստանից ադրբեջանանպաստ դիրքորոշում կորզելն է: Նման փորձերը չեն դադարել եւ չեն էլ դադարելու, քանի դեռ ԼՂՀ հարցը չի լուծվել: Սա, իհարկե, կլինի ամենավտանգավոր զարգացումը Հայաստանի համար, ինչը մեր երկիրը չպետք է թույլ տա: Իսկ Ադրբեջանը նավթային իր ռեսուրսները կարող է զրոյացնել, եթե մտնի ԵՏՄ, եւ կարծում եմ` այդ մեկ ստորագրությամբ կկորցնի իր անկախությունը: Այս ամենը Բաքվում շատ լավ են հասկանում, նույնը հասկանում են նաեւ Մոսկվայում: Տվյալ պարագայում չեմ կարծում, որ այս խոսակցութունները բացի PR-ից , այլ դրսեւորում կունենան»:

ԶՎԱՐԹ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ