«Չպիտի լինեի Կոբզոն, այլ` Կոբզոնյան»

Հայ կոմպոզիտորների հատընտիր ստեղծագործություններով օրերս Արամ Խաչատրյան համերգասրահում հայ հանդիսատեսին ներկայացավ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ ԻՈՍԻՖ ԿՈԲԶՈՆԸ` ՌԴ ժողովրդական արտիստ, դաշնակահար Ալեսքեյ Եվսյուկովի նվագակցությամբ: Նա երգեր նվիրեց ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանին, առաջին տիկին Ռիտա Սարգսյանին, ում բարձր հովանու ներքո էլ իրականություն դարձավ համերգը, ինչպես նաեւ բժշիկներին ու նույնիսկ լրագրողներիս: Ուղիղ չորս ժամ տեւած համերգով 79-ամյա լեգենդար արտիստին ինչպես միշտ հաջողվեց պահել դահլիճը` անգամ առանց հատուկ տեխնիկական հնարքներ ու ավելորդ ջանքեր գործադրելու: Իրեն բնորոշ բեմական անսահման հմայքով, գեղեցիկ վոկալով ու ընդմիջվող հետաքրքիր պատմություններով Կոբզոնը եւս մեկ անգամ գերեց հայ հանդիսատեսի սիրտը: Բացի այդ, «Իրավունքին» նաեւ հաջողվեց անձամբ զրուցել Խորհրդային Միության եւ ՌԴ բարիտոնի հետ:

«ԷԽ, ԴՈՒՔ ՀԱՅԵ՜Ր»

Ի. Կոբզոնը պատմեց. «Մի առիթով հավաքված էինք փոքրիկ սրահում, տիկին Ռիտա Սարգսյանին հարցրի` ի՞նչ երգեմ Ձեզ համար, ասաց` Բաբաջանյան... Հիշեցի բոլոր հայ կոմպոզիտորներին, որոնց հետ ինձ կապել է բազմամյա բախտը: Եվ այսպես առաջացավ այս համերգի գաղափարը: Վստահ եմ, որ այն երգերը, որոնք կկատարեմ, մեծ մասը դուք գիտեք»: Սակայն պարզվեց, որ ոչ բոլոր երգերը գիտեր հայ հանդիսատեսը, ինչից ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստը մի փոքր նեղսրտեց. «Էխ, դուք հայե՜ր»:

«ՀԱՅ ՀԵՂԻՆԱԿՆԵՐԻՆ ԱՆՁԱՄԲ ԷԻ ՃԱՆԱՉՈՒՄ»

Իսկ համերգից հետո հայ հեղինակների մասին Ի. Կոբզոնն ընդգծեց. «Տաղանդավոր մարդկանց շատ եմ սիրում: Գիտեի Արամ Խաչատուրյանին եւ ոչ միայն: Հայ հեղինակներին անձամբ էի ճանաչում: Եվ այսօր էլ համերգի ընթացքում ներկայացրի նրանց գործերը: Ցավոք սրտի, Հայաստանում սկսել են մոռանալ նրանց: Հենց դրա համար էլ հիշեցնում էի, որ հաճախ լսեն այդ երգերն ու երաժշտությունը. այդպես նրանք միշտ կենդանի կմնան»:

«ԵՐՋԱՆԻԿ ԵՄ, ՈՐ ԱՌՆՈ ԲԱԲԱՋԱՆՅԱՆԻ ՀԵՏ ԸՆԿԵՐՈՒԹՅՈՒՆ ԵՄ ԱՐԵԼ»

«Առնո Բաբաջանյանը մեծ կոմպոզիտոր էր, ում բոլորս լավ ենք ճանաչում: Երջանիկ եմ, որ նրա հետ ընկերություն եմ արել` ոչ միայն որպես երգերի հեղինակ. մենք ընտանիքներով էինք ընկերություն անում: Շատ անգամ ենք հանդիպել: Նրա 60-ամյակին ներկա եմ եղել... Զարմանահրաշ մարդ էր, բազմակողմանի զարգացած: Նրա հետ հետաքրքիր էր զրուցել, ինչպես ասում են` կյանք կար նրա մեջ, եւ դա ոգեշնչում էր: Երբ լսեցի նրա գրած «Նոկտյուրնը», համոզում էի, որ երգ դառնա, բայց նա դեմ էր: Երբ հեռացավ մեզնից, ի տխրություն ինձ, խնդրեցի Ռոբերտ Ռոժդեստվենսկուն բառեր գրել «Նոկտյուրնի» համար, եւ այն դարձավ շատ հանրահայտ երգ: Բաբաջանյանին շատ էին սիրում հենց իրենք` կոմպոզիտորները: Միշտ հիանում էին նրա ստեղծագործություններով: Այդ կոմպոզիտորներն անշուշտ շատ տարբեր էին` Միքայել Թարիվերդիեւ, Ալեքսանդր Դոլուխանյան եւ այլք. նրանք տարբեր մարդիկ էին, բայց բոլորն էլ տաղանդաշատ»,- վերհիշեց Ի. Կոբզոնը:

ԿՈԲԶՈՆԸ ԱԼԵՔՍԱՆԴՐ ԴՈԼՈՒԽԱՆՅԱՆԻ ՄԱՍԻՆ

«ԽՍՀՄ արվեստի վաստակավոր գործիչ Ալեքսանդր Դոլուխանյանը հրաշալի դաշնակահար էր եւ կոմպոզիտոր: Նա ամուսնացավ հայտնի երգչուհի Զառա Մարգարյանի հետ: Ինձ բախտ վիճակվեց ոչ միայն Մոսկվայում, այլ նաեւ այլ քաղաքներում երեկոներ անցկացնել Դոլուխանյանի հետ: Նա շատ վաղ եւ ողբերգական հեռացավ չարաբաստիկ ավտովթարի պատճառով, բայց թողեց հրաշալի ժառանգություն»,- վաղեմի ընկերոջ մասին նշեց Ի. Կոբզոնը եւ կատարեց Ա. Դոլուխանյանի հատընտիր ստեղծագործություններից:

«ԻՆՉՈ՞Ւ ԵՆ ԲԺԻՇԿՆԵՐԻՆ ՆՎԻՐՎԱԾ ԵՐԳԵՐՆ ԱՅԴՔԱՆ ՔԻՉ»

ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստն անկեղծացավ. «Երբ առաջին տիկին Ռիտա Սարգսյանի հետ այցելեցի հիվանդանոց, որտեղ բժիշկներն ամեն ինչ անում են, որպեսզի երեխաներն ու մեծերն ապաքինվեն, մտածեցի` ինչո՞ւ են բժիշկներին նվիրված երգերն այդքան քիչ: 56 տարի լինելով էստրադայում` գիտեմ ընդամենը երկու երգ, որոնք նվիրված են բժիշկներին: Երբ հիվանդանոց ենք ընկնում, ասում ենք` միայն թե բժիշկն ինձ շուտ բուժի, բանաստեղծություններ կնվիրեմ, երգ կգրեմ նրա մասին ու կերգեմ: Բայց այնպես են բուժում, որ միանգամից մոռանում ենք այդ ամենը»: Ի դեպ, խորհրդային եւ ռուսական բարիտոնը կատարեց բժիշկներին նվիրված բացառիկ երգերից մեկը, որը գրել է Ալ. Դոլուխանյանն ու նվիրել այն կլինիկայի բժիշկներին, որտեղ բուժվել է իր որդին:

«ՔՉԵՐԸ ԳԻՏԵՆ, ՈՐ ՎԱՆՈ ԻԼՅԻՉԸ ՀԱՅ Է» 

Ի. Կոբզոնը հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործությունների շարքում կատարեց նաեւ հայտնի կոմպոզիտոր Վանո Մուրադելիի երգերից: Ապա մանրամասնեց. «Քչերը գիտեն, որ Վանո Իլյիչը հայ է...»: Մինչ վաստակաշատ երգիչը կպատմեր Վանո Մուրադելիի մասին, դահլիճից բացականչեցին. «Դուք էլ եք հայ»: Ի պատասխան` Ի. Կոբզոնը կատակեց. «Այդ դեպքում չպիտի լինեի Կոբզոն, այլ` Կոբզոնյան»: Եվ ծափերի ներքո հայ հանդիսատեսը ծնունդով Ուկրաինայից ռուս երգչին «կնքեց» նոր ազգանունով:

«Ի՞ՆՉ ԱԴՐԲԵՋԱՆՑԻ, ԲԱԲԱԵՎԸ ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻՑ Է»

Անդրադառնալով կոմպոզիտոր, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Անդրեյ Բաբաեւի ստեղծագործություններին` Ի. Կոբզոնն ասաց. «Երբ կազմում էի այս համերգի ծրագիրը եւ ընտրում բոլոր հայ կոմպոզիտորներին, որոնց հետ ընկերություն եմ արել եւ որոնց ստեղծագործությունները կատարել եմ, այդ թվում` նշեցի Անդրեյ Բաբաեւի անունը: Ինձ ասացին` չէ-չէ, մի՛ գրի նրա անունը ծրագրում, ադրբեջանցի է: Զարմացա, սկսեցի թերթել նրա կենսագրությունը եւ պարզեցի, որ` ի՞նչ ադրբեջանցի, Բաբաեւը Լեռնային Ղարաբաղից է` հայկական ընտանիքից: Ափսոս, շատ վաղ հեռացավ կյանքից...»:

«ԵԹԵ ԻՄԱՆԱՅԻ, ՈՐ ԹՈՒԽՄԱՆՈՎՆ ԱՅՍՊԻՍԻ ԵՐԳԵՐ ԿԳՐԻ, ՆՐԱ ՓՈԽԱՐԵՆ ԿԱՐՏՈՖԻԼ ԿՀԱՎԱՔԵԻ»

Լեգենդար երգիչը հիշեց նաեւ ուսանողական տարիները. «Մի համակուրսեցի ունեի, որի հետ երբ ընդունվեցինք համալսարան, մեզ միանգամից ուղարկեցին բերքահավաքի` պիտի կարտոֆիլ հավաքեինք: Այդ կուրսընկերս Դավիթ Թուխմանովն էր, ում հայրը հայ է եղել: Ի դեպ, որպես կարտոֆիլ հավաքող` նա բանի պետք չէր, բայց նորմալ է` հաշվի առնելով, որ ակնոցով կոմպոզիտոր էր: Բայց այն ժամանակ բարկանում էի` որպես «կոլխոզի ղեկավար»: Ախր, եթե իմանայի, որ նա այսպիսի երգեր կգրի, հատկապես «Դեն պոբեդին», նրա փոխարեն կարտոֆիլ կհավաքեի»:

«ԻՄ ԱՌԱՋԻՆ ՀԱՆԴԻՊՈՒՄԸ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՀՈՂԻ ՀԵՏ... 88-Ի ԵՐԿՐԱՇԱՐԺԻ ԺԱՄԱՆԱԿ ԷՐ»

Բացի հայ կոմպոզիտորների մասին հուշերից, Ի. Կոբզոնը հիշեց Հայաստանի հետ տասնամյակներ շարունակ ունեցած բարեկամության մասին, այդ թվում, որ Սպիտակի պատվավոր քաղաքացի է եւ «Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշանակիր. «Երբ գալիս եմ Հայաստան, ամեն անգամ հիշում եմ իմ առաջին հանդիպումը հայկական հողի հետ... 88-ի Սպիտակի երկրաշարժի ժամանակ էր: Ես առաջիններից էի, որ եկա այնտեղ... Մեզ թույլ չէին տալիս մուտք գործել` ասելով, որ նոր է տեղի ունեցել երկրաշարժը, սարսափելի վիճակ է, եւ կա նաեւ վտանգ, որ կկրկնվի: Բայց պնդեցինք, որ պիտի այնտեղ լինենք»:
Հարցին` արյդո՞ք դեկտեմբերի 7-ին Սպիտակ կայցելի, Ի. Կոբզոնը հետեւյալն ասաց. «Պարտադիր չէ, որ այդ ողբերգական օրվա տարելիցի մասնակիցը լինել: Սպիտակ քաղաքի նախկին քաղաքապետ պարոն Մուրադյանի հետ պայքարում ենք, որ մատուռ կառուցվի: Պետք է գործեր անել, այլ ոչ թե ներկա ստանալ. եկավ, տեսավ, հաղթեց... Եթե այս անգամ չստացվի Սպիտակ գնալ` միեւնույնն է, գնալու եմ: Գնալու եմ` որպես Սպիտակ քաղաքի պատվավոր քաղաքացի»:

ԾԱՂԻԿՆԵՐԸ ԽՈՍՏԱՑԱՎ ԽՈՆԱՐՀՆԵԼ ԲԱԲԱՋԱՆՅԱՆԻ ԱՐՁԱՆԻ ԱՌԱՋ

Համերգից հետո 79-ամյա արտիստն ընդգծեց. «Սա համերգ չէր, ուղղակի, եկել էի շփվելու հայերի եւ այն երգերի հետ, որոնք ինձ նվիրել են հայ կոմպոզիտորները: Համերգի ընթացքում ինձ մոտ միտք ծագեց, որը ցանկանում եմ իրականացնել, քանի դեռ ողջ եմ: Հիմա խոսում եմ Տոլստոյի պես, որն իր բոլոր նամակներում ստորագրում էր` ԵՈԼ` եթե ողջ լինեմ: Ուրեմն` եթե ես ԵՈԼ, ուզում եմ այսպիսի մի համերգ անել նվագախմբով եւ այն իրականացնել Մոսկվայում ու այստեղ` Երեւանում: Այնպես որ, մյուս անգամ կլինեն ավելի շատ երգեր եւ կսպասեմ ձեզնից խորհուրդներ, թե ում ստեղծագործությունները կցանկանաք կատարեմ: Ցավոք, չհասցրի կատարել իմ սիրելի կոմպոզիտորներից Ռոբերտ Ամիրխանյանի գործերը: Ոչինչ, դա էլ մյուս անգամ: Շնորհակալություն, Հայաստան»,- եզրափակելով խոսքը` խոնարհվեց հոտնկայս ծափահարող հայ հանդիսատեսի առաջ եւ հավելեց, որ համերգի ընթացքում ստացած բոլոր ծաղիկները խոնարհելու է Առնո Բաբաջանյանի արձանի առաջ:

ՀՐԱՆՏ ՍԱՐԱՖՅԱՆ

ՎԼԱԴ ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ

Այս թեմայով Սերժ Սարգսյանը շեշտել է արժեքների վրա խարսխված քաղաքականություն իրականացնելու կարևորությունը Պաշտպանը միջնորդեց վերացնել Սերժ Սարգսյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍՅԱՆԻՆ ՆՈՐ ՄԵՂԱԴՐԱՆՔ ԵՆ ԱՌԱՋԱԴՐԵԼ, ԱՌԱՋԻՆ ԴԱՏԱԿԱՆ ՆԻՍՏՆ Է Ալենին բռնենք՝ Հայկի հետ թեմա կունենանք, վսյոտակի նրա մեջքը վերեւներիցա ամուր․ՔՊ ակտիվը խճճվել է Թույլ չտա՛նք, որ զանազան մանիպուլյացիաներով արժեզրկեն մեր անցյալի հաղթանակները․ Սերժ Սարգսյան