Անկու­մը կտես­նենք, բայց սա, բնավ, չի կա­րե­լի ասել, թե պայ­քա­րի մա­րում է. Արթուր Ղազարյան

Նի­կոլ Փա­շի­նյա­նի հրա­ժա­րա­կա­նի պա­հան­ջով փո­ղո­ցում իրա­կա­նաց­վող ընդ­դի­մու­թյան պայ­քա­րի ներ­կա փու­լի, հե­տա­գա ըն­թաց­քի ու հնա­րա­վոր ել­քե­րի մա­սին «Իրա­վուն­քը» զրու­ցեց քա­ղա­քա­գետ ԱՐ­ԹՈՒՐ ՂԱ­ԶԱ­ՐՅԱ­ՆԻ հետ:

– Մի կող­մից կա տե­սա­կետ, որ ընդ­դի­մու­թյան «Դի­մադ­րու­թյուն» շար­ժու­մը փո­ղո­ցում մար­ման է գնում, մյուս կող­մից հույ­սեր կան, որ նոր գոր­ծի­քա­կազ­մի կի­րառ­մամբ հնա­րա­վոր է թափ հա­ղոր­դել պայ­քա­րին հի­մա: Ի՞նչ կա­սեք այս մա­սին:

– Հակ­ված չեմ այն մտքին, թե այս շար­ժու­մը գնում է մար­ման կամ մար­վե­լու է: Բայց նա­եւ մեկ կա­րե­ւոր օբյեկ­տիվ պատ­ճառ կա, որ քա­ղա­քա­կան տրա­մադ­րու­թյուն­ներն ամա­ռա­յին այս շրջա­նում մա­րում են, ընդ որում` ոչ մի­այն Հա­յաս­տա­նում, այ­լեւ հա­մաշ­խար­հա­յին քա­ղա­քա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րում, որով­հե­տեւ այն ասո­ցաց­վում է ամա­ռա­յին ար­ձա­կուրդ­նե­րի հետ: Ամ­ռա­նը կյան­քի եռուն շրջա­նը կտրվում է, եւ այս օբյեկ­տիվ պատ­ճա­ռը կա­րող է իր ազ­դե­ցու­թյու­նը թող­նել, որ­պես­զի այն իրա­վի­ճա­կը, որը կար սրա­նից առաջ, ան­կում ապ­րի: Ամ­ռան այս տապ օրե­րին իրա­պես ար­ձա­կուր­դա­յին տրա­մադ­րու­թյուն­ներն են գե­րակշ­ռում, հա­սա­րա­կու­թյան մի մա­սը մեկ­նում է հանգս­տի եւ այլն, ու սրանք օբյեկ­տիվ պատ­կերն է, որ ան­կում է լի­նե­լու: Կար­ծում եմ` այդ ան­կու­մը մենք կտես­նենք: Բայց սա, բնավ, չի կա­րե­լի ասել, թե պայ­քա­րի մա­րում է:

– Այ­սինքն` էլի ասել, թե թեժ աշուն է լի­նե­լու եւ հե­տա­գա գոր­ծըն­թաց­նե­րը պլա­նա­վո­րել սեպ­տեմ­բե­րից սկսա՞ծ:

– Եկեք մի քիչ պայ­մա­նա­կան ասենք` այս փո­ղո­ցա­յին պայ­քա­րը, որ շա­րու­նակ­վե­լու է հու­լիս-օգոս­տո­սին չի լի­նի այն­պի­սին, ինչ­պի­սին ապ­րի­լի վեր­ջին մա­յի­սի սկզբին էր: Հա­մե­նայն­դեպս, ես այդ տե­սա­կե­տին եմ, որով­հե­տեւ հատ­կա­պես հու­նի­սի վերջ, հու­լիս-օգոս­տոս ամիս­նե­րին կյան­քը մա­րում է ամեն ոլոր­տում, մա­նա­վանդ` քա­ղա­քա­կան: Եվ սա փո­ղո­ցա­յին պայ­քա­րում իր ազ­դե­ցու­թյու­նը կթող­նի: Սա­կայն այն, որ ԱԺ փոխ­նա­խա­գահ, ՀՅԴ Հա­յաս­տա­նի ԳՄ ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Իշ­խան Սա­ղա­թե­լյա­նը ներ­կա­յաց­րեց, որ շար­ժու­մը չի մա­րե­լու, այ­լեւ մար­տա­վա­րու­թյունն է փո­խե­լու, սա նշա­նա­կում է, որ «Դի­մադ­րու­թյունն» իր առա­քե­լու­թյու­նը դեռ կի­րա­կա­նաց­նի:

«ԼԻ­ՆԵՆՔ ՊՐԱԳ­ՄԱ­ՏԻԿ` ՀԱ­ՅԱՍ­ՏԱՆՆ ԱՅՍ ՃԳՆԱ­ԺԱ­ՄԻՑ ՀԱ­ՆԵԼՆ ՕՐԵ­ՐԻ ՀԱՐՑ ՉԻ ԼԻ­ՆԵ­ԼՈՒ»

– Կա նա­եւ կար­ծիք, որ շարժ­մա­նը կա­րող է նոր թափ հա­ղոր­դել այն, որ հստակ ներ­կա­յաց­վի, թե ով է լի­նե­լու «Դի­մադ­րու­թյան» վար­չա­պե­տի թեկ­նա­ծուն: Ըստ Ձեզ, ար­դեն ժա­մա­նա­կը չէ՞ անուն­ներ հնչեց­նե­լու:

– Ան­կեղծ ասած, շարժ­ման մեկ­նար­կից, հա­վա­նա­բար, մոտ մեկ եր­կու շա­բաթ անց, ար­դեն այդ հար­ցին անդ­րա­դար­ձել եմ եւ ասել, որ` այո՛, պետք է լի­դեր, պետք է ստվե­րա­յին կա­ռա­վա­րու­թյուն, ոչ թե վե­րա­ցա­կան ասել, թե հա­րյու­րյակ­նե­րով մար­դիկ կան եւ այլն, որոնք պրո­ֆե­սի­ո­նալ տեխ­նոկ­րատ­ներ են: Հստակ պետք է հա­սա­րա­կու­թյա­նը ներ­կա­յաց­վի ստվե­րա­յին կա­ռա­վա­րու­թյու­նը` վար­չա­պե­տի դեմ­քով: Կար­ծում եմ` սա մար­տա­վա­րա­կան քայ­լե­րից մե­կը պետք է լի­նի: Ին­չու ոչ, հա­սա­րա­կու­թյան մի հատ­վա­ծը, որը տա­նից չի իջ­նում փո­ղոց, նա­եւ սպա­սում է այդ ան­հա­տին կամ այդ ան­հա­տի գլխա­վո­րած կա­ռա­վա­րու­թյան կազ­մին:

– Այն, որ մին­չեւ այժմ անուն­ներ չեն հնչեց­նում, բա­ցատ­րում են նրա­նով, որ չկա մե­կը, որը բո­լո­րի կող­մից ըն­դու­նե­լի կլի­նի: Հե­տե­ւա­պես, ում անունն էլ հնչեց­նեն, կգտնվեն ան­գամ հրա­պա­րա­կում կանգ­նած մար­դիկ, ով­քեր կա­սեն, թե իր հա­մար մենք չէ­ինք պայ­քա­րում ու, մի­եւ­նույնն է, կպա­ռակտ­վեն:

– Սա նշա­նա­կում է, որ ով­քեր հա­վաք­վել էին հրա­պա­րա­կում եւ ամեն օր այն­տեղ քայ­լեր­թե­րին էին մաս­նակ­ցում, հան­րա­հա­վաք­նե­րին, այդ հատ­վա­ծի հա­մար կոնկ­րետ այս պա­հին առաջ­նա­հեր­թու­թյուն չէ, թե հա­ջորդ վար­չա­պետն ով է լի­նե­լու, այլ առաջ­նա­հեր­թու­թյուն է ազատ­վել գոր­ծող իշ­խա­նու­թյու­նից: Սա ար­դեն կա­րող ենք ֆիք­սել, բայց հա­ջորդ քայ­լը պետք է լի­նի, եւ այս­տեղ հարց է առա­ջա­նում, թե ին­չո՞ւ քայ­լեր­թե­րի ու հան­րա­հա­վաք­նե­րի մաս­նա­կից­նե­րի թի­վը չի ավե­լա­նում կամ ին­չո՞ւ ինչ-որ առու­մով չե­զո­քու­թյուն կամ ան­տար­բե­րու­թյուն կա, չէ՞ որ իրա­կա­նում դժգոհ հատ­վա­ծը շատ ավե­լի մեծ է, քան փո­ղոց են իջ­նում: Ընդ որում` սա աք­սի­ոմ է, ին­չը գի­տի թե՛ ընդ­դի­մու­թյու­նը, թե՛ իշ­խա­նու­թյու­նը, որ դժգո­հու­թյու­նը գոր­ծող իշ­խա­նու­թյու­նից մեծ է, բայց ոչ բո­լորն են իջ­նում փո­ղոց: Այս առու­մով տակ­տի­կա­կան քայ­լե­րից մե­կը նա­եւ այդ փոր­ձը պետք է լի­նի, որ ներ­կա­յաց­վի ստվե­րա­յին կա­ռա­վա­րու­թյու­նը, թե ով­քեր պետք է լի­նեն եւ ում գլխա­վո­րու­թյամբ կամ ում վար­չա­պե­տու­թյամբ: Այս դեպ­քում իրա­վի­ճա­կը կփոխ­վի: Իհար­կե, բնա­կա­նա­բար, սա կա­րող է եւ քննա­դա­տու­թյուն­նե­րի տե­ղիք տալ, էլի որոշ հատ­ված­նե­րի մոտ ըն­կա­լե­լի չլի­նել, բայց, գի­տեք, Հա­յոց պատ­մու­թյան մեջ շատ մե­ծեր են եղել, ու եթե այդ մե­ծե­րից որե­ւէ մե­կին այ­սօր վե­րա­կեն­դա­նաց­նե­ինք եւ բե­րենք հրա­պա­րակ, ասե­ինք, թե նա է լի­դե­րը, մի­եւ­նույնն է, քննա­դա­տող­ներ լի­նե­լու էին:

– Կամ էլ առն­վազն կա­սե­ին, թե նախ­կին է...

– Այ­սինքն` իդե­ա­լա­կան կեր­պար չպետք է փնտրենք կամ էլ մտա­ծենք, թե կգա մեկն իր կա­խար­դա­կան փայ­տի­կով եւ մեկ-երկու օրում բո­լոր խնդիր­նե­րը կլու­ծի: Լի­նենք պրագ­մա­տիկ` Հա­յաս­տանն այս ճգնա­ժա­մից հա­նելն օրե­րի հարց չի լի­նե­լու: Պետք չէ դե­մա­գո­գիկ հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներ անել կամ հե­քի­աթ­ներ պատ­մել հա­սա­րա­կու­թյա­նը:

«ԲՆԱՎ ԴՐԱ ԱՆՀ­ՐԱ­ԺԵՇ­ՏՈՒ­ԹՅՈՒ­ՆԸ ՉԿԱ, ԱՎԵ­ԼԻՆ` ՍԽԱԼ ԿԼԻ­ՆԻ ՎՐԱՆ­ՆԵ­ՐԸ ՀԱ­ՎԱ­ՔԵ­ԼԸ»

– Ձեր գնա­հատ­մամբ` ի՞նչը խան­գա­րեց, որ Լա­ոն արթ­նա­ցավ, բայց հա­սա­րա­կու­թյան լայն զանգ­ված­նե­րի մոտ այդ­պես էլ այն գի­տակ­ցու­մը դեռ չկա, որ պահն իրոք օր­հա­սա­կան է:

– Մի շարք պատ­ճառ­ներ կան: Հա­սա­րա­կու­թյան այս ան­տար­բե­րու­թյունն իր պատ­ճառ­ներն ու­նի, ին­չը լուրջ վեր­լու­ծու­թյան կա­րիք ու­նի: Մի մաս­նի­կը կազ­մում է երի­տա­սար­դու­թյու­նը, որի ակ­տի­վու­թյու­նը նկա­տում ենք, բայց հենց երի­տա­սարդ­նե­րի մի հատ­ված էլ ան­տար­բեր է: Սա  հո­գե­բա­նա­կան, կեն­ցա­ղա­յին, կրթա­կան, բազ­մա­թիվ այլ ոլորտ­նե­րի հետ է կապ­ված: Եթե դի­տար­կենք օբյեկ­տիվ իրա­կա­նու­թյու­նը, ապա պատ­ճառ­նե­րը շատ տար­բեր են` սկսած աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան գոր­ծոն­նե­րից, երկ­րորդ ան­գամ պա­տե­րազ­մի վա­խից, որ հան­կարծ նո­րից պա­տե­րազմ չլի­նի եւ այլն: Որոշ ժա­մա­նակ անց այս առու­մով կա­րող ենք օբյեկ­տիվ եզ­րա­հանգ­ման գալ: Այն­պես որ, ժա­մա­նակ է պետք, որ­պես­զի հաս­կա­նանք, թե ին­չու, ի վեր­ջո, հա­սա­րա­կու­թյան մի ստվար զանգ­ված փո­ղոց դուրս չե­կավ: Իսկ հի­մա ինչ գնա­հա­տա­կան էլ տանք, սու­բյեկ­տիվ կլի­նի: Դրա հա­մար պետք է օբյեկ­տիվ վեր­լու­ծու­թյան են­թար­կել սո­ցի­ա­լա­կան տար­բեր շեր­տեր` երի­տա­սար­դու­թյա­նը, մի­ջին տա­րի­քին ու թո­շա­կա­ռու­նե­րին:

– Բայց ժա­մա­նա­կը, կար­ծես, ի վնաս է աշ­խա­տում: Հու­լիս-օգոս­տո­սին նա­խա­տես­ված է Փա­շի­նյան-Ալի­եւ հեր­թա­կան հան­դի­պու­մը: Այս իրա­վի­ճա­կում` «Դի­մադ­րու­թյուն» շար­ժու­մը վրան­նե՞րը պետք է հա­վա­քի, թե՞ նոր գոր­ծե­լա­ոճ որ­դեգ­րի:

– Վրան­նե­րը հա­վա­քել, կար­ծում եմ` պետք չէ: Բնավ դրա անհ­րա­ժեշ­տու­թյու­նը չկա, ավե­լին` սխալ կլի­նի վրան­նե­րը հա­վա­քե­լը: Կար­ծում եմ` եթե մար­տա­վա­րա­կան քայ­լերն այն­պի­սիք եղան, որ մի փոքր իրենց դրա­կան ազ­դե­ցու­թյունն ու­նե­ցան շարժ­ման հե­տա­գա անե­լիք­նե­րի վրա, ապա այն նվա­զա­գույ­նը կլի­նի, ին­չը հնա­րա­վոր է ապա­հո­վել, եւ այդ նվա­զա­գույ­նին գո­նե հաս­նել: Մի­ան­շա­նակ, ժա­մա­նա­կը մեր հայ­րե­նի­քի օգ­տին չի աշ­խա­տում, սա պետք է փաս­տենք եւ, բնա­կան է չպետք է այս վի­ճա­կի հետ հաշտ­վենք ու հա­սա­րա­կու­թյու­նը դի­տոր­դի կար­գա­վի­ճա­կում հայտն­վի այն դեպ­քում, երբ Հա­յաս­տա­նը կա­մո­վի կամ ան­կախ իրե­նից ինչ-ինչ գոր­ծըն­թաց­նե­րի մեջ է ներ­քաշ­վում, որոնք կա­րող են, իրոք, շատ բա­ցա­սա­կան հե­տե­ւանք­ներ ու­նե­նալ: Դրա հա­մար զգո­նու­թյուն պետք է ապա­հո­վել, պետք է լի­նի մի փոքր մո­բիլ խումբ, որն ամեն վայր­կյան, ամեն րո­պե, ամեն պա­հի կա­րո­ղա­նա ար­ձա­գան­քել, մո­բի­լի­զաց­վել եւ ինչ-որ բո­ղո­քի գոր­ծո­ղու­թյուն իրա­կա­նաց­նել:

ՀՐԱՆՏ ՍԱ­ՐԱ­ՖՅԱՆ

Այս թեմայով Ընտրապայքարի են դուրս եկել ներկա եւ նախկին համայնքապետերը ՇՏԱՊ․ Արմավիր ՔԿՀ-ի բանտախցում կտրուկ վատացել է Արթուր Վարդանյանի առողջական վիճակը կտրուկ վատացել է Կարևոր չի՝ Փաշինյանն ու մյուսները ինչ տեսքտով են երդվելու, մեկ ա՝ երդմնազանց են լինելու. Էդգար Ղազարյան «Չե՞ք ուզում հրաժարական տալ, որ արժանի ԱԺ նախագահ ընտրենք», «Տափակ հումոր էր, չեմ պատրաստվում» Վիզ դրեք անցնեմ՝ դիլխոր չեմ թողնի. Խաղադրույքների սիրահար նախկին քաղաքապետն էլ է պայքարի մեջ մտնում