«ՄԻՆ­ՉԵՎ 7-ՐԴ ԴԱ­ՍԱ­ՐԱՆ` ՄԻՆՉ ՍԻ­ՐԱ­ՀԱՐ­ՎԵ­ԼԸ, ՇԱՏ ԼԱՎ ԵՄ ՍՈ­ՎՈ­ՐԵԼ». ՀԱՍ­ՄԻԿ ԿԱ­ՐԱ­ՊԵ­ՏՅԱ­Ն

Շու­տով սեպ­տեմ­բե­րի 1-ն է, եւ դպրոց­նե­րում ու բու­հե­րում կսկսվի նոր ու­սում­նա­կան տա­րին: Այս ա­ռի­թով իր հի­շո­ղու­թյուն­նե­րով  «Իրա­վուն­քի» հետ կիս­վել է երգ­չու­հի ՀԱՍ­ՄԻԿ ԿԱ­ՐԱ­ՊԵ­ՏՅԱ­ՆԸ:

— Հի­շո՞ւմ եք Ձեր ա­ռա­ջին սեպ­տեմ­բե­րի 1-ը:

— Լավ չեմ հի­շում, ո­րով­հե­տեւ ար­դեն շատ ժա­մա­նակ է ան­ցել: Մի­այն հի­շում եմ` շատ ո­գե­ւոր­ված է­ի, որ պետք է ար­դեն դպրոց գնամ: Այդ տա­րի­նե­րից պահ­պան­վել են նկար­ներ` ես դպրո­ցի բա­կում կանգ­նած, ծաղ­կե­փուն­ջը ձեռ­քիս, սպա­սում է­ի իմ ու­սուց­չու­հուն, որ­պես­զի նվի­րեմ: Ար­դեն գի­տե­ի, թե ով պետք է լի­նի իմ ու­սուց­չու­հին:

— Հե­տա­գա­յում սի­րո՞վ է­իք հա­ճա­խում դպրոց:

— Ա­յո, մեծ սի­րով է­ի հա­ճա­խում: Մին­չեւ 7-րդ դա­սա­րան` մինչ սի­րա­հար­վե­լը, շատ լավ եմ սո­վո­րել:

— Ա­ռա­ջին ան­գամ դպրո­ցա­կան տա­րի­քո՞ւմ եք սի­րա­հար­վել:

— Ա­ռա­ջին սերս դեռ ման­կա­պար­տե­զա­յին տա­րի­քում է ե­ղել: Երկ­րորդ սերս իմ դա­սըն­կերն էր: Շատ ռո­ման­տիկ ու բուռն էր ինձ մոտ այդ ա­մենն ըն­թա­նում: Ման­կուց ար­դեն ակն­հայտ էր, որ սի­րա­ռատ, սի­րով լի եմ: Եվ երբ այ­սօր եր­գում եմ «Իմ ա­նունն է սեր» եր­գը, ո­րի խոս­քե­րի հե­ղի­նա­կը Ա­վետ Բար­սե­ղյանն է, ա­մե­նե­ւին էլ պա­տա­հա­կան չէ:

— Դա­սե­րից փա­խե՞լ եք:

— Ա­յո, լի­նե­լով դա­սա­րա­նի ա­վագ, կազ­մա­կեր­պում է­ի դա­սե­րից փա­խուստ­ներ, որ գնա­յինք Ծի­ծեռ­նա­կա­բեր­դի այ­գում խա­ղեր խա­ղա­յինք: Նույ­նիսկ դպրո­ցի ա­ռա­ջին հար­կից թռել եմ՝ փախ­չե­լու հա­մար:

— Դպրո­ցում ո՞ր ա­ռար­կա­ներն է­իք սի­րում եւ լավ սո­վո­րում:

— Հու­մա­նի­տար ա­ռար­կա­ներն է­ին ինձ հա­մար հո­գե­հա­րա­զատ, մաս­նա­վո­րա­պես` լե­զու­նե­րը: Անգ­լե­րեն լեզ­վի շատ ճիշտ հիմ­քը եւ իմ սե­րը դե­պի այդ լե­զուն դրվել է դպրո­ցում:

— Տար­բեր­վո՞ւմ է­իք դպրո­ցում մյուս­նե­րից:

— Ա­վե­լի հա­մար­ձակ է­ի՝ լավ ա­ռու­մով, քան իմ շատ եւ շատ դա­սըն­կե­րու­հի­նե­րը, ու ու­նե­ի իմ սե­փա­կան կար­ծի­քը: Իմ դա­սըն­կեր տղա­ներն ինձ շատ է­ին սի­րում: Ի­րենց յու­րա­հա­տուկ ըն­կե­րու­հին է­ի:  Եվ երբ 9-րդ դա­սա­րա­նում ա­ռա­ջին քայ­լերն ա­րե­ցի եր­գար­վես­տում, նրանք շատ վրդով­վել է­ին, դեմ է­ին, որ­ եր­գեմ: Ինձ ա­սում է­ին` եր­գար­վես­տի ճա­նա­պար­հը քո­նը չէ: Դժվար է լի­նե­լու աղ­ջիկ­նե­րի հա­մար: Բայց, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, Վեր­ջին զան­գի ամ­բողջ ե­րաժշ­տա­կան մտահ­ղա­ցում­ը, ձե­ւա­վո­րումն իմ դաս­ղեկն ինձ էր վստա­հել: Նույ­նիսկ եր­գեր կա­յին, որ ես է­ի նվա­գում, եւ դա­սըն­կե­րու­հի­ներս եր­գում է­ին: Երբ եր­գար­վես­տում ա­ռա­ջին քայ­լերս է­ի ա­նում, հե­ղի­նա­կա­յին եր­գի փա­ռա­տո­նին իմ դա­սա­րա­նի ե­րե­խա­նե­րը եւ ու­սուց­չու­հի­ներս ե­կել է­ին: Նրանք շատ ու­րախ է­ին ինձ հա­մար, որ եր­գում եմ: Եվ հենց այդ նույն դա­սըն­կեր­ներս, ո­րոնք դեմ է­ին, որ ես եր­գեմ, իմ ա­ռա­ջին քայ­լե­րից հե­տո ի­րենց կար­ծի­քը փո­խե­ցին եւ հաս­կա­ցան, որ բեմն իմն է, եւ ես պետք է եր­գեմ, ստեղ­ծա­գոր­ծեմ: Նրանք կա­րո­ղա­ցան գնա­հա­տել այն շնոր­հը, որ տվել է ինձ Աստ­ված:

— Այն ժա­մա­նակ, երբ դուք դպրո­ցա­կան է­իք, մութ ու ցուրտ տա­րի­ներն է­ին: Մո­մի լույ­սի տակ է­իք կար­դում, սո­վո­րում: Ե­թե այ­սօր­վա հետ հա­մե­մա­տենք, ի՞նչ կար այն ժա­մա­նակ, ո­րը չկա հի­մա:

— Ե­թե դուք հարց­նեք` ո՞ր տա­րի­ներն է­ին ա­վե­լի հե­տաքր­քիր ինձ հա­մար: Ես կա­սե­ի` հենց այդ մութ ու ցուրտ տա­րի­նե­րը: Հի­մա կեն­ցա­ղա­յին ա­ռու­մով, կար­ծես թե, ա­մեն ինչ կա` հար­մա­րա­վե­տու­թյուն, հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ, սա­կայն չկա մի շատ կա­րե­ւոր բան, ո­րը, ցա­վոք, տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում վե­րա­նում է: Շատ քիչ ծնող­ներ են կա­րո­ղա­նում վե­րահս­կել դա, ո­րով­հե­տեւ դա­րի շուն­չը փոխ­վել է: Եվ ես կար­ծում եմ, որ իմ ժա­մա­նակ ե­րե­խա­նե­րը նույ­նիսկ մութ ու ցուրտ պայ­ման­նե­րին շատ ա­վե­լի մարդ­կա­յին է­ին եւ շատ ա­վե­լի օգ­նե­լու պատ­րաստ: Այ­սինքն` այդ մարդ­կա­յին ար­ժե­հա­մա­կարգն էր լրիվ ու­րիշ: Շատ ա­վե­լի ստեղ­ծա­գործ է­ին, ար­վես­տի շնչով է­ին, պատ­րաստ է­ին ան­կախ ա­մեն ին­չից ու­րախ լի­նե­լու: Նույ­նիսկ այդ պայ­ման­նե­րում մենք հո­գե­պես ա­վե­լի ու­րախ է­ինք եւ պայ­ծառ, քան հի­մա: Այ­սօր­վա ե­րե­խա­նե­րը մի տե­սակ ինք­նամ­փոփ են, ի­րենք ի­րենց աշ­խարհ­ներն ու­նեն: Հե­տո այս պլան­շե­տա­յին, ին­տեր­նե­տա­յին մշա­կույ­թը, ո­րը հա­սա­րա­կու­թյան մեջ ներ­մուծ­վեց ամ­բողջ աշ­խար­հում, դրա­կան կող­մե­րի հետ մեկ­տեղ՝ նա­եւ իր շատ բա­ցա­սա­կան կող­մերն ու­նի, ո­րոնք ան­դառ­նա­լի փո­խում են ե­րե­խա­նե­րի մտա­ծե­լա­կեր­պը, նիս­տու­կա­ցը կյան­քի եւ աշ­խար­հի նկատ­մամբ: Մաս­նա­վո­րա­պես՝ սա նկա­տում եմ մարդ­կա­յին հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի մեջ: Մենք շատ է­ինք սի­րում դրսում լի­նել, խա­ղալ: Բա­կա­յին շատ հե­տաքր­քիր խա­ղեր կա­յին: Շատ հե­տաքր­քիր էր մեր բա­կա­յին հա­վա­քույթ­նե­րը, երբ կազ­մա­կեր­պում է­ինք ճամ­բար­ներ, դիս­կո­տեկ­ներ: Ես ինքս ե­ղել եմ այն բա­լիկ­նե­րից, որ մտահ­ղա­ցում եմ ու­նե­ցել ար­վես­տի խմբակ բա­ցե­լու: Իմ սերն­դա­կից­նե­րը շատ ա­վե­լի հե­տաքր­քիր է­ին թե՛ որ­պես ե­րե­խա­ներ, թե՛ որ­պես ե­րի­տա­սարդ­ներ, քան այն, ինչ ես հի­մա տես­նում եմ իմ շուր­ջը: Հի­մա կա կոմ­ֆորտ, բայց չկա այն ու­րա­խու­թյու­նը, որ կար իմ ման­կու­թյան տա­րի­նե­րին:

— Ի՞նչ պատ­մու­թյուն կմտա­բե­րեք՝ այդ տա­րի­նե­րի հետ կապ­ված:

— Շատ հե­տաքր­քիր պատ­մու­թյուն­ներ են ե­ղել: Օ­րի­նակ՝ 5-րդ դա­սա­րա­նում է­ի, եւ իմ դա­սըն­կեր­նե­րից մե­կը, որն իմ կող­քին էր նստում, մի ան­գամ ոտքս շո­յել էր՝ ան­կախ ի­րե­նից, ա­ռանց հաս­կա­նա­լու: Ինձ, ե­րե­ւի թե, հա­մակ­րում էր (հի­մա եմ հաս­կա­նում): Բայց ես շատ վրդով­վել է­ի, ո­րով­հե­տեւ դրա­նից աղջ­կա­կան ինք­նա­սի­րու­թյունս վի­րա­վոր­վել էր: Այդ տա­րի­քում ինձ հա­մար դա սխալ քայլ էր, եւ ոչ մի տղա ի­րա­վունք չու­ներ ինձ դիպ­չե­լու՝ նույ­նիսկ պա­տա­հա­կան: Եվ ես դա­սե­րից հե­տո՝ իմ եր­կու ըն­կե­րու­հի­նե­րի հետ սուտ պատր­վա­կով ի­րեն ա­սա­ցինք` դու մնա դա­սա­րա­նում: Մենք այդ օ­րը ո­րո­շել է­ինք նրան ծե­ծել: Եվ ես ծե­ծե­ցի այդ տղա­յին: Ծե­ծե­ցի ինչ ա­ռու­մով` եր­կու ըն­կե­րու­հի­ներս նրա ձեռ­քե­րից բռնել է­ին, ես ոտ­քով հար­վա­ծել է­ի նրա ծնկին: Այդ­պես ինքս ինձ պաշտ­պա­նել է­ի: Եղ­բայր չու­նե­ի, իսկ հայ­րի­կիս չէ­ի ու­զում այդ ա­մե­նի մեջ ներգ­րա­վել: Ին­քը գնա­ցել էր եւ տա­նը պատ­մել: Հա­ջորդ օրն իր մայ­րի­կը ե­կավ ինձ հետ կռվե­լու: Ե­կավ եւ ու­սուց­չու­հուս ա­սաց` «Ձեր Հաս­մի­կը իմ տղա­յին ա­նար­դար ձե­ւով ծե­ծել է»: Ու­սուց­չու­հիս ա­սաց` «Լավ է ա­րել Հաս­մի­կը»: Եվ պատ­մեց, թե ին­չի հա­մար եմ ծե­ծել նրա որ­դուն: Այդ­տեղ ար­դեն մայ­րը նե­րո­ղու­թյուն խնդրեց եւ ա­սաց` «Հաս­միկ ջան, լավ ես ա­րել: Մի հատ էլ ես տա­նը ի­րեն դաս կտամ»:

— Ե­կեք հար­ցազ­րույցն ա­վար­տենք սեպ­տեմ­բե­րի 1-ի կա­պակ­ցու­թյամբ Ձեր սրտի խոս­քով:

— Ա­մեն ե­րե­խա մի ան­հա­տա­կա­նու­թյուն է: Եվ շատ տար­բեր է ըն­կա­լում թե՛ իր աշ­խար­հը, թե՛ իր ա­պա­գա սպաս­վող ճա­նա­պար­հը: Մի­այն կու­զեմ, որ բո­լոր բա­լիկ­ներն ա­ռողջ լի­նեն: Դպրո­ցը շատ բան կա­րող է տալ եւ շատ ա­ռու­մով կա­րող է վնա­սել: Ցան­կա­նում եմ, որ նրանք ու­նե­նան լավ ու­սու­ցիչ­ներ, շրջա­պատ­ված լի­նեն այն ու­սուց­չա­կան կազ­մով, ո­րը ի­րենց իս­կա­պես կկրթի եւ կդաս­տի­ա­րա­կի՝ լի­նել ա­ռա­ջին հեր­թին լավ մարդ: Եվ մեր բա­լիկ­նե­րը, ո­րոնք կյան­քում նոր փուլ են մտնում, թող փոր­ձեն լավ սո­վո­րել, որ­պես­զի հե­տա­գա­յում ու­նե­նան ի­րենց տե­ղը կյան­քում:

ՆՈՒ­ՆԵ ԶԱ­ՔԱ­ՐՅԱՆ