ԽՈՒՆ­ՏԱ­ՅԻ «ԲԵՐ­ԴԻ ՈՒ­ՂԵ­ԳԻ­ՐԸ»

Չէ՛, նկա­րում պատ­կեր­վա­ծը ֆո­տո­շոփ չէ, Տա­վու­շի ՔՊ-ակա­նի ի­րա­կան նա­խընտ­րա­կան պաս­տառ է: Մենք ա­վե­լաց­րել ենք մի­այն Նի­կո­լի դի­մա­կը, և ու­րիշ ո­չինչ: Ի դեպ, հա­րև­ան Շի­րա­կի մար­զում մեր հու­մո­րա­սեր քա­ղա­քա­ցի­ներն այդ պաս­տառ­ներն ար­դեն կնքել են «բեր­դի պու­տյով­կա»: Հի­մա մենք չգի­տենք` այդ ՏԻՄ թեկ­նա­ծուն ով է, բայց են­թա­գի­տակ­ցա­բար շատ ճիշտ պաս­տառ է սար­քել: Այդ ամ­բողջ կա­պի­տու­լան­տա­կան կոդ­լի հա­մար ի­րոք «բեր­դո՛ւմ» և մի­մի­այն «բեր­դո՛ւմ» ա­պա­գա կա, այ­լա­պես զայ­րույ­թից պայ­թող քա­ղա­քա­ցի­նե­րի ձեռ­քից չեն պրծնի: Թե­և «բեր­դում» ցմահ նստե­լու են, բայց գո­նե գե­րեզ­ման ու­նե­նալն է ե­րաշ­խա­վոր­ված` այդ­պի­սին է քրե­ա­կա­տա­րո­ղա­կան հիմ­նարկ­նե­րի կար­գը:

ԱՆ­ԿՅՈՒՆ ՔՇՎԱԾ ՀԱՐ­ՃԵ­ՐԸ

Կա­պի­տու­լյան­տի բրյու­սե­լյան կադ­րե­րը ա­ռա­վել քան զզվե­լի են: Այս­պես կոչ­ված «մարմ­նի լե­զուն» ա­մեն ինչ ա­սում է, ա­սում է, որ դար­ձել է լրիվ կուռ­կու­ռի ձագ: Կա­տա­րյալ չմո: ՀՀ ո­րև­է ղե­կա­վար եր­բև­է այդ­պի­սի տեսք չի ու­նե­ցել, գո­նե կեց­ված­քից ՀՀ բո­լոր երեք նա­խա­գահ­նե­րի պա­րա­գա­յում դժգո­հե­լու բան հաս­տատ չկա: Ինչ վե­րա­բե­րում է բուն բո­վան­դա­կու­թյա­նը, Ար­մեն Ա­շո­տյա­նի բնո­րոշ­մամբ, կա­պի­տու­լյան­տի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը «Վե­րած­վել է աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան հեշ­տո­ցի»: Իսկ ընդ­հա­նուր առ­մամբ. «Բրյու­սե­լյան հան­դի­պու­մը, ինչ­պես եւ կան­խա­տե­սում է­ի, Նի­կո­լի հա­մար դառ­նում է Ար­ցա­խից վերջ­նա­կա­նա­պես հրա­ժար­վե­լու հիմ­քը»: Ամ­փոփ կե­տե­րով դա ու­նի հե­տև­յալ տես­քը, և ի­րոք «սա պե­տա­կան դա­վա­ճա­նու­թյան հեր­թա­կան ա­րարն է».

1. Փաս­տո­րեն, Ադր­բե­ջա­նի պա­հան­ջը կա­տար­վում է. կող­մե­րը սկսում են «խա­ղա­ղու­թյան հա­մա­ձայ­նագ­րի» նա­խա­պատ­րաս­տու­մը, իսկ ԱԳ նա­խա­րար­նե­րը մեկ ամս­վա ըն­թաց­քում պի­տի հան­դի­պեն, որ աշ­խա­տեն տեքս­տի նա­խագ­ծե­րի վրա:

2. Նշված պար­բե­րու­թյան մեջ ակն­հայտ է, որ այդ հա­մա­ձայ­նա­գի­րը չի վե­րա­բե­րե­լու Ար­ցա­խի հիմ­նախնդ­րին, այ­սինքն` պաշ­տո­նա­կան Ե­րե­ւա­նը բրա­խում է Ար­ցա­խը, այն թող­նե­լով Ռու­սաս­տա­նի կամ բախ­տի հույ­սին կամ Ադր­բե­ջա­նին՝ հո­շո­տե­լու: :

3. Ի դեպ, ե­թե նա­խորդ հան­դիպ­ման հայ­տա­րա­րու­թյան մեջ «Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղը» դար­ձել էր «Ղա­րա­բաղ», ա­պա հի­մա ընդ­հան­րա­պես ո­րե­ւէ հի­շա­տա­կում չկա, ինչն ամ­բող­ջու­թյամբ կրկին ար­տա­հայ­տում է Բաք­վի տե­սա­կե­տը:

Եվ ի­հար­կե, պա­տա­հա­կան չէ, որ Ա­լեն Սի­մո­նյա­նը մին­չև սեպ­տեմ­բե­րի 5-ը մեկ­նեց ար­ձա­կուրդ` շտապ ար­ձա­կուր­դից կան­չե­լով Ռու­բեն Ռու­բի­նյա­նին: Չէ՞ որ պատր­վակ է պետք` ԼՂՀ ան­կա­ղու­թյան հռչակ­ման օ­րը` սեպ­տեմ­բե­րի 2-ին, Ստե­փա­նա­կերտ չգնա­լու հա­մար: Այ­լա­պես, ժո­ղովր­դա­կան խոս­քով ա­սած, Ա­լի­և­ը իր հար­ճի` Նի­կո­լի «ականջ­նե­րը կկտրի, կսար­քի չո­բա­նի շուն»:

Քա­ղա­քա­գետ Հրանտ Մե­լիք-Շահ­նա­զա­րյա­նի բնո­րոշ­մամբ. «ՀՀ Կա­ռա­վա­րու­թյու­նը զա­նա­զա­նում է հայ-ադրբե­ջա­նա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի կար­գա­վոր­ման խնդի­րը Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի հիմ­նախնդ­րից: Հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներն այն­պես են ձև­ա­կերպ­ված կար­ծես խոս­քը եր­կու տար­բեր՝ մի­մյանց հետ կապ չու­նե­ցող գոր­ծըն­թաց­նե­րի մա­սին է: Տե­սեք նա­խօ­րե­ին Բրյու­սե­լում կա­յա­ցած Մի­շել-Փա­շի­նյան-Ալի­և հան­դիպ­ման մա­սին պաշ­տո­նա­կան հա­ղոր­դագ­րու­թյու­նը և կհա­մոզ­վեք դրա­նում:

Կար­ծում եմ՝ ա­վե­լորդ է հի­շեց­նել, որ այս մո­տե­ցու­մը Բաք­վում է ձև­ա­վոր­վել: Դա Ադր­բե­ջա­նի պաշ­տո­նա­կան դիր­քո­րո­շումն է, որն ար­դեն ըն­դուն­վել է պաշ­տո­նա­կան Ե­րև­ա­նի կող­մից: Եվ դա ոչ այլ ինչ է, քան Ար­ցա­խի ու հայ ժո­ղովր­դի շա­հի ստո­րա­դա­սում թշնա­մու երկ­րի մշա­կած օ­րա­կար­գին:

Հայ­կա­կան պե­տու­թյու­նը եր­բեք այս­քան հա­կա­հայ­կա­կան չի ե­ղել, որ­քան այ­սօր: Եվ այդ պե­տու­թյու­նը խա­ղա­ղու­թյան պայ­մա­նագ­րի ա­ռար­կա­յա­կան բա­նակ­ցու­թյուն­ներ է սկսում Ադր­բե­ջա­նի հետ (Բաք­վի հա­ջորդ պա­հան­ջը): Թե ինչ է ստաց­վե­լու դրա վերջ­նար­դյուն­քում, վստահ եմ, նույն­պես պարզ է՝ խա­ղա­ղու­թյան փո­խա­րեն մեր ժո­ղո­վուր­դը ստա­նա­լու է նոր հար­ված­ներ և նոր կո­րուստ­ներ: Ա­հա թե որ­տեղ է գնում այս գնաց­քը…»:

Այդ «գնաց­քի» հեր­թա­կան «վա­գո­նը» տե­սանք Վե­դի­ում: Հա­յաս­տա­նի ոս­տի­կա­նու­թյան պե­տի տե­ղա­կալ Ա­րա Ֆի­դա­նյա­նը, մեկ­նա­բա­նե­լով մա­մու­լում և սոց­ցան­ցե­րում տա­րած­ված լու­րերն ու թուր­քե­րի մաս­նակ­ցու­թյամբ տե­սա­նյու­թը (ինչ-որ թուր­քեր փոր­ձել են քեֆ ա­նել Վե­դի­ում, հայ­հո­յել են հա­յե­րին, ին­չից հե­տո ան­կոչ հյու­րե­րի ու տե­ղա­ցի­նե­րի մի­ջև բա­խում է ե­ղել), ա­սել է, որ Ոս­տի­կա­նու­թյու­նը տե­ղե­կաց­վել է, որ տե­ղի է ու­նե­նում մի­ջա­դեպ՝ քաշք­շուկ կամ վի­ճա­բա­նու­թյուն մի խումբ ան­ձանց մի­ջև, ո­րին ար­ձա­գան­քել է: Որ մի օր այս օ­րը գա­լու էր, պարզ էր ճիշտ այն օր­վա­նից, երբ Նի­կո­լը կարգ­վեց վար­չա­պետ: Հի­մա հար­ցը հե­տև­յալն է՝ որ­քա­նո՞վ կա­րե­լի է վստահ լի­նել, որ Ոս­տի­կա­նու­թյու­նը, որ Նի­կո­լի գրպա­նում է ամ­բող­ջու­թյամբ, իս­կա­պես մին­չև վերջ հե­տա­մուտ կլի­նի մի­ջա­դե­պի բա­ցա­հայտ­մա­նը, կամ ե­ղե­լու­թյան մա­սին ճշմար­տու­թյու­նը կա­սեն հան­րու­թյա­նը: Օ­րի­նա­չափ է, որ մի օր սրա շա­րու­նա­կու­թյու­նը կլի­նի Ե­րև­ա­նում: Ա­պա­գան ե­կել է` պատ­վա­զուրկ ժե­խի ընտ­րած ա­պա­գան:

ԲԱ­ՆԱ­ԿԻՆ «ԴԱ­ՎԱ­ՃԱՆ» ԿԱՐ­ԳԵ­ԼԸ ՇԱ­ՐՈՒ­ՆԱԿ­ՎՈՒՄ Է

Ար­դեն ա­ռիթ ու­նե­ցել է­ինք նշե­լու, որ զու­գա­հեռ­վել էր Ար­ցա­խի ՊԲ նախ­կին հրա­մա­նա­տա­րի ձեր­բա­կա­լու­թյու­նը և Բեր­ձո­րի և Ա­ղավ­նո­յի տնե­րը վա­ռե­լու քրե­ա­կան վա­րույ­թը: Ի­րենց տնե­րը վա­ռող­նե­րի դեմ քրգործ հա­րու­ցե­լը Ար­ցա­խի ոս­տի­կա­նու­թյու­նը մեր­ժեց ար­դա­րաց­ման հիմ­քով` հան­ցա­կազ­մի բա­ցա­կա­յու­թյամբ, հի­շա­տա­կե­լով հան­րա­յին մեծ ու­շադ­րու­թյու­նը: Չէ, չկար­ծեք, որ ոս­տի­կա­նու­թյու­նը հայ­րե­նա­սեր է, գա­ղու­թա­րա­րին ծա­ռա­յող նույն աղբն են: Պար­զա­պես Ար­ցա­խում հի­շում են 1960-ական­նե­րի դեպ­քը` որ ա­զե­րի «ման­կա­վար­ժը» տան­ջա­մահ էր ա­րել հայ ե­րե­խա­յին, սո­վե­տա­կան КГБ-ի խիտ շար­քե­րով շրջա­պատ­ված` մեղմ դա­տե­ցին, սա­կայն ար­ցախ­ցի­նե­րը, ծե­ծե­լով պա­հա­կախմ­բին, թուրք վիժ­ված­քին սե­փա­կան ձեռ­քե­րով մա­հա­պատ­ժի են­թար­կե­ցին...

Իսկ գե­նե­րալ Մի­քա­յել Ար­զու­մա­նյա­նին կա­լա­նա­վո­րի­ցին ու նշա­նա­կե­ցին Շու­շին հանձ­նե­լու մե­ղա­վոր: Ադր­բե­ջա­նա­գետ Ան­ժե­լա Է­լիբռ­գո­վան ի­րա­վա­ցի­ո­րեն հար­ցեր է հնչեց­նում.

1. Ո՞վ է հան­ցա­վոր ան­գոր­ծու­թյուն դրսև­ո­րել պա­տե­րազ­մի նա­խա­պատ­րաստ­ման փու­լում,

2. Ո՞վ է սխալ կադ­րա­յին քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն վա­րել բա­նա­կում ա­ռանց­քա­յին պա­տաս­խա­նա­տու պաշ­տոն­նե­րի նշա­նա­կում­նե­րի հար­ցում նա­խա­պա­տե­րազ­մա­կան փու­լում,

3. Ո՞վ է զեն­քի գնման պլա­նը տա­պա­լել,

4. Ո՞վ է զոր­քի բա­ցա­զատ­ման հրա­ման տվո­ղը,

5. Ո՞վ է Ջրա­կա­նի ուղ­ղու­թյան ճեղք­ման պա­տաս­խա­նա­տուն,

6. Ո՞վ է Հադ­րու­թի, Կով­սա­կա­նի, Սա­նա­սա­րի, Վա­րան­դա­յի պաշտ­պա­նու­թյան կազ­մա­կերպ­ման պա­տաս­խա­նա­տուն:

«Հեր­թով, կար­գով էս հար­ցե­րի պա­տաս­խան­նե­րը սկզբից տվեք, ոնց, երբ ու ին­չի ադր­բե­ջա­նա­կան զոր­քը հա­սավ Շու­շի: Օ­դից չեն ի­ջել քա­ղաք, որ ձեր ա­րև­ին շուստ­րի­ու­թյուն եք ա­նում, վեր­ջից սկսում»,- նշում է նա:

Ի դեպ, փոր­ձել են ան­գամ ստել, թե Ար­զու­մա­նյա­նին լե­գեն­դար Քյո­խի ցուց­մուն­քի հի­ման վրա են բռնել: Ար­ցա­խի հե­րոս այն գե­նե­րալ­ներն էլ, ում ոչ ոք չի կա­րող դնել կաս­կա­ծի տակ` Լև­ոն Մնա­ցա­կա­նյա­նը, Օ­գա­նովս­կին, Քյո­խը, շատ բարձր են գնա­հա­տել գե­նե­րալ Ար­զու­մա­նյա­նին: Եվ ակն­հայ­տից էլ ակն­հայտ է, որ խուն­տան Նի­կո­լի դա­վա­ճա­նու­թյու­նը փոր­ձում է գցել գե­նե­րալ­նե­րի գրպա­նը: Ար­թուր Վա­նե­ցյա­նից ու Սեյ­րան Օ­հա­նյա­նից ան­ցան Մի­քա­յել Ար­զու­մա­նյա­նին, «ֆեյ­քե­րի ֆաբ­րի­կա­յի» տխրահռ­չակ պա­րագ­լուխ Տա­րոն Չա­խո­յանն էլ հրա­պա­րա­կավ փոր­ձեց շան­տա­ժի են­թար­կել ընդ­դի­մու­թյա­նը, թե` ձեր գրպան­նե­րում էլ բան կգտնենք:

Այդ կեղ­տոտ խա­ղը քաջ հայտ­նի է որ­պես տե­ղե­կատ­վա­կան-հո­գե­բա­նա­կան պա­տե­րազ­մի հնարք` «դա­վա­ճա­նու­թյուն» բա­ռի կող­քին այն­քան հի­շա­տա­կել բա­նա­կի, գե­նե­րալ­նե­րի, Ար­ցախ ա­զա­տագ­րած հե­րոս­նե­րի ա­նուն­նե­րը, որ ար­դեն պատ­մու­թյու­նում ի­րա­կան դա­վա­ճան Նի­կո­լի ա­նու­նը մո­ռաց­վի, սա­կայն որ­պես «դա­վա­ճան» հիշ­վի մեր բա­նա­կը ու մեր հե­րոս­նե­րը:

Այն բա­նակ­ը, ո­րը գե­րա­գույն գլխա­վոր հրա­մա­նա­տար Սերժ Սարգ­սյա­նի օ­րոք բո­լո­րիս ա­պա­հո­վու­թյան ան­սա­սան ե­րաշ­խա­վորն էր, և ո­րը գա­ղու­թա­րար­նե­րի գոր­ծա­կալ­նե­րի այս բո­լու­կը քան­դեց...

Ի դեպ, քա­ղա­քա­գետ Անդ­րա­նիկ Թև­ա­նյանն էլ մատ­նան­շում է Շու­շի­ի հանձ­նե­լու ստույգ ամ­սա­թի­վը` այն օ­րը, երբ «Սեր­ժին մեր­ժող» խա­ժա­մու­ժի կուռք Նի­կո­լը հրա­ժար­վեց Սերժ Սարգ­սյա­նի բա­նակ­ցա­յին ժա­ռան­գու­թյու­նից և մեր երկ­րին դա­տա­պար­տեց պար­տու­թյան. «Շու­շին (և ոչ մի­այն Շու­շին) հանձն­վել է Շու­շի­ի ա­զա­տագր­ման օ­րը՝ 2018 թվա­կա­նի մա­յի­սի 9-ին, ժա­մը 17:00-ից 18:00-ը ըն­կած հատ­վա­ծում:

Օրն ու ժա­մը հայտ­նի են, քան­զի այդ օ­րը և այդ ժա­մին Նի­կոլ Փա­շի­նյա­նը Ստե­փա­նա­կեր­տում ա­սու­լիս հրա­վի­րեց: Նա Ղա­րա­բա­ղյան հա­կա­մար­տու­թյան թե­մա­յով ա­րեց մի շարք վտան­գա­վոր, անգ­րա­գետ, պո­պու­լիս­տա­կան և «հե­ղա­փո­խա­կան» հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներ, ո­րոն­ցով դրեց բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րի տա­պալ­ման հիմ­քե­րը՝ 2020-ին հնա­րա­վո­րու­թյուն տա­լով թուրք-ադրբե­ջա­նա­կան զույ­գին պա­տե­րազմ սկսել:

...Դրա­նից հե­տո հայտն­վեց Ջոն Բոլ­թո­նը և դի­վա­նա­գի­տա­կան տգի­տու­թյու­նը հա­մադր­վեց այլ գոր­ծըն­թաց­նե­րի հետ:

Այն­պես որ, Ար­ցա­խի պե­տա­կա­նու­թյան կորս­տի և մաս­նա­վո­րա­պես Շու­շի­ի հանձն­ման օրն ու ժա­մը հայտ­նի են: Ինչ­պես նա­և հայտ­նի է թիվ մեկ մե­ղա­վո­րի ու պա­տաս­խա­նա­տո­ւի ա­նուն, ազ­գա­նու­նը: Մնա­ցածն ար­դեն մանր ժու­լի­կու­թյուն­ներ են, բամ­բա­սանք­ներ, լկտի ստեր, հան­ցա­գոր­ծու­թյուն­ներ և մեծ սրի­կա­յու­թյուն»:

Փաս­տո­րեն հաղ­թա­նակ և հա­ջո­ղու­թյուն ա­պա­հո­վող բա­նակ­ցա­յին ժա­ռան­գու­թյու­նից հրա­ժար­վե­լը հա­մըն­կավ մեր Ե­ռա­տո­նը պղծե­լու օր­վա հետ: Եվ սրանք դեռ հա­մար­ձակ­վում են սե­փա­կան ճի­վա­ղա­յին ո­ճի­րը վե­րագ­րել «նախ­կին­նե­րին»: Եվ ծրագ­րել են Հա­յաս­տա­նը թուր­քին վերջ­նա­կան նվեր տա­լը և վերջ­նա­կան կա­պի­տու­լյա­ցի­ան ա­նել նո­յեմ­բե­րին... Քիչ ժա­մա­նակ ու­նենք խուն­տա­յին վերջ տա­լու, և ի դեպ այդ հար­ցում ոչ մի գեր­տե­րու­թյուն մեզ չի օ­ժան­դա­կի: Զի չեն կա­րո­ղա­նա­լու գտնել Նի­կո­լին հա­վա­սար տա­կան­քի, որ Նի­կո­լին փո­խա­րի­նեն: Հարկ է բո­լո­րին փաս­տի ա­ռաջ դնել, և դա կախ­ված է բո­լո­րիցս:

Սեպ­տեմ­բե­րի 2-ին ես գնա­լու եմ Ֆրան­սի­ա­յի հրա­պա­րակ: Իսկ դո՞ւ:

 ՀՈՎ­ՀԱՆ­ՆԵՍ ԳԱ­ԼԱ­ՋՅԱՆ

ՆԱԽ­ԿԻՆ­ՆԵ­ՐԸ ԹԱ­ԼԱ­ՆԵԼ ԵՆ ԲԱ­ՆԱ­ԿԸ

Բեր­ված քա­րե հու­շար­ձա­նը տրա­մադր­վում է Նի­կո­լին՝ որ­պես հու­մա­նի­տար օգ­նու­թյուն:

Այն ի­րա­կա­նում զե­կույց է, որն Ար­գիշ­տի ար­քա­յին է հղել նրա գլխա­վոր ռազ­մա­կան տե­սու­չը: Տե­սու­չը բո­ղո­քում է, որ բա­նա­կի գան­ձա­պե­տը գո­ղա­ցել է զին­վոր­նե­րին որ­պես աշ­խա­տա­վարձ հատ­կաց­վող գու­մա­րից 280 սիկղ ար­ծաթ, մի հա­զա­րա­պետ յու­րաց­րել է նե­տե­րի 48 եր­կա­թե ծայ­րա­պա­նակ՝ հա­վա­նա­բար սեւ շու­կա­յում ի­րաց­նե­լու նպա­տա­կով, իսկ մի գնդի պա­հես­տից չպարզ­ված հան­գա­մանք­նե­րում պա­կա­սել է 532 չափ ցո­րեն:

Այս փաս­տաթուղ­թը Նի­կո­լը կա­րող է պա­հան­ջել բրի­տա­նա­կան թան­գա­րա­նից եւ դրա հի­ման վրա ա­պա­ցու­ցել, որ նախ­կին­ներն են թա­լա­նել բա­նա­կը, իսկ Շու­շին վա­ղուց հանձն­ված էր թշնա­մուն:

Ա­ՂԱ­ՍԻ Ե­ՆՈ­ՔՅԱՆ