«Ամոթ է, որ մեր զինանշանում սուրը շղթայակապ է, առյուծն` անատամ».ԿԱ­ՐԵՆ Ա­ՂԱ­ՄՅԱ­Ն

 «Իրա­վուն­քը» զրու­ցել է ՀՀ ար­վես­տի վաս­տա­կա­վոր գոր­ծիչ, 1998-2018 թթ.-ին Հա­յաս­տա­նի նկա­րիչ­նե­րի մի­ու­թյան նա­խա­գահ, նկա­րիչ, պրո­ֆե­սոր ԿԱ­ՐԵՆ Ա­ՂԱ­ՄՅԱ­ՆԻ հետ:

— Պա­րոն Ա­ղա­մյան, Դուք ՀՀ գեր­բի վե­րա­բե­րյալ ու­նեք Ձեր սե­փա­կան մո­տե­ցում­նե­րը եւ Ձեր ա­ռա­ջար­կած տար­բե­րա­կը վեր­ջերս ներ­կա­յաց­րել է­իք սոց­ցան­ցում: Կման­րա­մաս­նե՞ք:

 — Սրա­նից մոտ 12 տա­րի ա­ռաջ նկա­տե­ցի, որ մեր գեր­բում կան ինչ-որ ան­հաս­կա­նա­լի մո­տե­ցում­ներ: Հե­տո, երբ խո­րաց­ված սկսե­ցի ու­սում­նա­սի­րել` հաս­կա­ցա, որ մեր գեր­բում կան վնա­սա­բեր է­լե­մենտ­ներ, ո­րոն­ցից մի մա­սը չի­մա­նա­լու ար­դյունք էր, մյուս մասն էլ, վստահ կա­րող եմ ա­սել, որ հա­տուկ դրված նշան­ներ են: Ես մեր զի­նան­շա­նի հետ առնչ­վել եմ դե­ռեւս ստեղծ­ման օր­վա­նից` 1992 թվա­կա­նից, երբ հայ­տա­րար­վեց զի­նանշ­նի ստեղծ­ման մրցույթ, ո­րի հանձ­նա­ժո­ղո­վի մեջ ես ընդգրկ­ված է­ի: 9-ը հո­գա­նոց հանձ­նա­ժո­ղով էր, ո­րը տվեց ոչ բա­վա­րար ար­դյունք: 150 ներ­կա­յաց­ված աշ­խա­տանք­նե­րից ոչ մե­կը հա­վա­նու­թյան չար­ժա­նա­ցավ մեր կող­մից: Հայ­տա­րար­վեց երկ­րորդ մրցույթ, ո­րը տվեց նույն ար­դյուն­քը: Բայց հե­տո ընտր­վեց մի գործ, ո­րի հե­ղի­նակն էր Ռու­բեն Ղե­ւոն­դյա­նը, որն իմ կար­ծի­քով` նույն­պես լավ էր ի­րա­կա­նաց­ված: Դա մո­տա­վո­րա­պես այն է, ինչ-որ հի­մա տես­նում ենք:

— Ին­չո՞ւ եք ա­սում` մո­տա­վո­րա­պես:

— Մո­տա­վո­րա­պես եմ ա­սում, ո­րով­հե­տեւ դրա­նից հե­տո այդ զի­նան­շա­նը ներ­կա­յաց­վեց Ազ­գա­յին ժո­ղով: Քննար­կե­ցին, մեկ ու­րի­շին հանձ­նա­րա­րե­ցին զբաղ­վե­լու այդ գոր­ծով: Այդ մեկ ու­րիշն էլ ա­րեց այն, ինչ ին­քը գի­տեր: Հե­տո հայտն­վե­ցին այդ զի­նան­շա­նի այ­սօր օգ­տա­գործ­վող 5 կամ 6 տար­բե­րակ­ներ, ո­րը նոն­սենս է: Այդ­պի­սի բան աշ­խար­հում չկա: Նրանք ա­ռա­ջին հա­յաց­քից ար­տա­քուստ նման են մե­կը մյու­սին, չնա­յած` տար­բեր­վում են սիմ­վոլ­նե­րի մեկ­նա­բա­նու­թյամբ: Ես մին­չեւ հի­մա չեմ կա­րո­ղա­ցել հայտ­նա­բե­րել մեր կող­մից հա­վա­նու­թյան ար­ժա­նա­ցած Ռու­բեն Ղե­ւոն­դյա­նի աշ­խա­տան­քը: Բո­լոր իմ կող­մից նկատ­ված թե­րու­թյուն­նե­րի մա­սին բարձ­րա­ձայ­նել եւ տե­ղե­կաց­րել եմ երկ­րի այդ ժա­մա­նակ­վա բարձ­րա­գույն ա­տյան­նե­րին: Բա­ցատ­րել եմ, որ սա վնա­սա­բեր զի­նան­շան է: Օ­րի­նակ` դեռ 2500 տա­րի ա­ռաջ մեծն փի­լի­սո­փա Կոնֆու­ցի­ո­սը ա­սել է հե­տե­ւյալ խոս­քե­րը. «Աշխար­հը ղե­կա­վար­վում է ոչ թե մարդ­կան­ցով եւ օ­րենք­նե­րով, այլ` նշան­նե­րով եւ խորհր­դա­նի­շնե­րով»: Այդ խոս­քերն առ այ­սօր ակ­տո­ւալ են: Եվ սրա մեջ կա ան­բա­ցատ­րե­լի տա­րօ­րի­նակ մի ճշմար­տու­թյուն, գու­ցե­եւ` միս­տի­կա: Այդ մա­սին, ըստ ե­րե­ւույ­թին, գի­տեն մեր թշնա­մի ու­ժե­րը: Է­լի եմ պնդում`մեր զի­նան­շա­նի մեջ կան է­լե­մենտ­ներ, ո­րոնք իս­կա­պես վնա­սա­կար են:

«ԹԱՐՍ ԺԱ­ՊԱ­ՎԵՆ, ՃԱ­ՂԱՏ Ա­ՌՅՈՒԾ ԵՎ ԾԱՂ­ՐԱՆ­ՔԻ Ա­ՌԱՐ­ԿԱ­ՅԻ ՎԵ­ՐԱԾ­ՎԱԾ ԹԱ­ԳԱ­ՎՈ­ՐՈՒ­ԹՅՈՒՆ­ՆԵՐ»

— Ըստ Ձեզ՝ այն դժբախ­տու­թյուն­նե­րը, որ գա­լիս են Հա­յաս­տա­նի վրա,սկսում է ոչ ճիշտ ընտր­ված զի­նան­շա­նի՞ց:

— Չէ­ի ա­սի, որ մեր դժբախ­տու­թյուն­նե­րի հիմ­նա­կան պատ­ճա­ռը դա է, բայց զի­նան­շանն իր դե­րը խա­ղում է: Ե­թե մենք պատ­կե­րում ենք շղթա­յա­կապ սուր` ար­դեն դա վատ նշան է:Եթե դնում ենք ժա­պա­վեն, ո­րի վրա ո­չինչ չկա գրված, եւ ժա­պա­վենն էլ թարս է պատ­կեր­ված, ար­դեն վատ նշան է: Ե­թե մենք մեր թա­գա­վո­րու­թյուն­նե­րի նշան­նե­րը վե­րա­ծել ենք ծաղ­րան­քի ա­ռար­կա­յի` դա ա­մոթ է: Մեր պաշտ­պան հան­դի­սա­ցող ա­ռյու­ծը ճա­ղատ է, ա­նա­տամ, ա­կանջ­նե­րը վա­խից հետ քա­շած, լա­ցա­կու­մած բե­րա­նով: Պար­տա­դիր պետք է ժա­նիքն ու լե­զուն ե­րե­ւա` ըստ զի­նան­շա­նա­գի­տու­թյան կա­նոն­նե­րի: Մեզ մոտ լրիվ հա­կա­ռակն է: Նույնն էլ կող­քի ար­ծիվն է: Իսկ կենտ­րո­նա­կան մա­սում պատ­կեր­ված` Բագ­րա­տու­նյաց, Ար­շա­կու­նյաց, Ար­տա­շե­սյան եւ Ռու­բի­նյան թա­գա­վո­րու­թյան նշան­ներն ուղ­ղա­կի ծաղ­րան­քի են վե­րած­ված: Տիգ­րան Մե­ծի թա­գի վրա­յի եր­կու ար­ծիվ­նե­րը եւ կենտ­րո­նա­կան դրված աստ­ղի նշանն այն­քան է խե­ղա­թյուր­ված, որ ա­մոթ է ուղ­ղա­կի: Աստ­ղի փո­խա­րեն ծա­ղիկ են նկա­րում, կամ աստ­ղը փա­կում են ինչ-որ շրջա­նա­կի մեջ: Իսկ վա­հա­նի ներ­քե­ւի աջ ան­կյու­նում պատ­կեր­ված Ռու­բի­նյան­նե­րի ար­քա­յա­կան խորհր­դա­նիշ ա­ռյու­ծիդեմ­քը նմա­նեց­ված է «սմայ­լի­կի»: Մեր զի­նան­շա­նի թե­րու­թյուն­նե­րը եւ վնա­սա­բեր նշան­նե­րը բազ­մա­թիվ են: Ես բե­րե­ցի դրա­նցից ընդ­ա­մե­նը մի քա­նի օ­րի­նակ: Նո­րից եմ կրկնում` կա այ­սօր գոր­ծող 5-6 գերբ, ո­րոնք անն­կատ մտել են կյանք: Կա զի­նան­շան, որ­տեղ սու­րը շթայ­ված լի­նե­լուց բա­ցի, կտրված, ջարդ­ված է եւ դրված է վա­հա­նի վրա: Մյուս­նե­րի մեջ սրի ծայ­րը չի ե­րե­ւում, եւ այն­քան են լկտի­ա­ցել, որ պատ­կե­րում են ջար­դած սուր կամ սուր, ո­րը ծայր չու­նի: Դա ո՞վ է ա­րել, չեմ կա­րող հաս­կա­նալ: Եվ գտնում եմ, որ դրա­նով պետք է զբաղ­վեն ո­րո­շա­կի մար­մին­ներ: Նախ­կի­նում շատ եմ փոր­ձել այդ գոր­ծին ըն­թացք տալ: Հաս­նում էր վեր­ջին կե­տին, բայց հե­տո ինչ-որ բան ձա­խող­վում էր եւ չէր ա­վարտ­վում: Հու­սով եմ` մեր զի­նան­շա­նը կփոխ­վի: Հա­մե­նայնդեպս, այդ թե­մա­յով շա­րու­նա­կում եմ բարձ­րա­ձայ­նել եւ մշա­կել զի­նան­շա­նի իմ ա­ռա­ջարկ­նե­րը: Կար­ծում եմ` ար­դեն հա­սել եմ լա­վա­գույն տար­բե­րա­կին:

 — Իսկ հի­մա ար­ձա­գանք­ներ կա՞ն:

— Ա­յո, կան ար­ձա­գանք­ներ, որ դա ան­պայ­ման պետք է վե­րա­նայ­վի: Ե­րե­ւի ժա­մա­նակ է պետք:

— Եր­կար տա­րի­ներ զբա­ղեց­րել եք Նկա­րիչ­նե­րի մի­ու­թյան նա­խա­գա­հի պաշ­տո­նը: Ոչ մեկն այդ­քան եր­կար չի ղե­կա­վա­րել այն: Վեր­ջերս Նկարիչների մի­ու­թյան նա­խա­գա­հի ընտ­րու­թյուն­ներն է­ին, կրկին այդ պաշ­տո­նին վե­րա­դառ­նա­լումտադ­րու­թյուն չու­նե՞ք:

— Ան­կաս­կած` ոչ… Բա­վա­կան է, 20 տա­րի ղե­կա­վա­րել եմ... Ցան­կա­նում եմ նո­րըն­տիր նա­խա­գա­հին նո­րա­նոր հա­ջո­ղու­թյուն­ներ:

ՆՈՒ­ՆԵ ԶԱ­ՔԱ­ՐՅԱՆ

Այս թեմայով Վիրավոր իմ Հայաստան, դու դեռ ուղղելու ես քո ողնաշարը Թող մեր եռագույնը միշտ հպարտ ծածանվի ազատ և խաղաղ երկնքի տակ ՇՏԱՊ. 36-ամյա գործարարին մահացած են գտել. Հրապարակ Իրանի հետ պատերազմում ԱՄՆ-ի կորուստները հասել են «պատմականորեն աննախադեպ մակարդակի» Նախկին վարչապետի ընտանիքը սգում է