ԺԵԽԱՏԵՍԻԼ 2018-2022. ՇԱՐՈՒՆԱԿԵԼԻ

Վեր­նա­գի­րը վերց­ված է փաս­տա­բան Տիգ­րան Ա­թա­նե­սյա­նի գրա­ռու­մից: Թե­և կո­պիտ է, բայց սեղմ բա­նա­ձև­ում է այն ա­մենը, ինչ կա­տար­վում է վեր­ջին չոր­սու­կես տա­րի­նե­րին: Եվ, ի դեպ, Ա­թա­նե­սյա­նը շատ լավ է ճա­նա­չում Նի­կո­լի տե­սա­կը, զի ժա­մա­նա­կին նրա դա­տա­պաշտ­պանն է ե­ղել: Իսկ «Ման­կա­կան եվ­րա­տե­սի­լը» ա­ռիթ դար­ձավ ան­պա­տե­հո­րեն շքեղ և մի­ա­ժա­մա­նակ ժե­խա­ճա­շակ խրախ­ճան­քի: Հաց և տե­սա­րան­ներ... Ե­թե հա­ցը պա­կա­սում է` է՛լ ա­վե­լի շատ տե­սա­րան­ներ:

ԽՐԱԽ­ՃԱՆՔ ՈՂ­ԲԵՐ­ԳՈՒ­ԹՅՈՒ­ՆԻՑ Ա­ՌԱ՞Ջ...

Ինչ­պի­սին են 688 հա­զար ընտ­րող­նե­րը, այդ­պի­սին է և դրանց ընտ­րած «իշխա­նու­թյու­նը»` աչ­քա­ծակ և ցու­ցա­մոլ: Սրանց ի­րոք ճոխ տո­նա­ծառն ա­վե­լի է հե­տաքրք­րում, քան մար­տա­կան դիր­քե­րի ծակ վրան­նե­րը, սպա­ռա­զի­նու­թյան և հան­դեր­ձան­քի ան­բա­վա­րա­րու­թյու­նը, զին­ծա­ռա­յող­նե­րի մա­հե­րը, թշնա­մու ներ­կա­յու­թյու­նը մեր տա­րած­քում... Սա այն տե­սակն է, որ ա­պա­կու փող չու­նե­նա­լով, լու­սա­մուտ­նե­րին պո­լի­է­թի­լեն է քա­շել, բայց վար­կով թանկ մե­քե­նա է գնել, կամ լա­վա­գույն դեպ­քում` ա­մե­նա­թանկ Այ­ֆո­նը... Այդ տե­սա­կի ընտ­րա­ծը, ա­ռա­վե­լևս` չնա­յած կա­պի­տու­լյա­ցի­ա­յին ընտ­րա­ծը, պե­տու­թյունն ան­խու­սա­փե­լի­ո­րեն տա­նում է կոր­ծան­ման և բա­ցում նոր ցե­ղաս­պա­նու­թյան դու­ռը: Կա­սեք` ինչ­պե՞ս ե­ղավ 1915-ի ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նը` ճիշտ այն­պես, ինչ­պես հի­մա է կա­տար­վում կոր­ծա­նու­մը:

Այն բա­նից հե­տո, որ մեկ տաս­նյա­կից մի քիչ ա­վե­լի ա­զե­րի «բնա­պահ­պան­ներ» հա­ջո­ղու­թյամբ ի­րա­գոր­ծե­ցին Բեր­ձո­րի մի­ջանց­քը մի քա­նի ժա­մով փա­կե­լու փոր­ձը, ցե­ղաս­պա­նու­թյուն­նե­րի կան­խար­գել­մամբ զբաղ­վող Լեմ­կի­նի ինս­տի­տուտն ա­հա­զան­գեց, որ Ադր­բե­ջա­նը նա­խա­պատ­րաս­տում է ցե­ղաս­պա­նու­թյուն: Այն, ինչ գի­տեն օ­տա­րազ­գի փոր­ձա­գետ­նե­րը, սա­կայն ան­հա­սու է հրա­պա­րա­կում լույ­սե­րով հի­ա­ցող և տո­նա­ծա­ռի շուրջ տռճիկ տվող բազ­մու­թյա­նը: Նույ­նիսկ ինք­նա­պահ­պան­ման բնազդն է բթա­ցել:

Բո­լորս տագ­նա­պե­ցինք, երբ խա­ղա­ղա­պահ­նե­րի հրա­մա­նա­տար գե­նե­րալ Վոլ­կո­վի շուր­թե­րից լսե­ցինք «ми­ни та­мож­ня» դարձ­ված­քը: Հե­տո Ար­ցա­խի Ա­ԱԾ-ն հեր­քում հրա­պա­րա­կեց, մաս­նա­վո­րա­պես պնդե­լով. «Այսօր զանգ­վա­ծա­յին լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րով ու սո­ցի­ա­լա­կան ցան­ցե­րով տա­րած­վել է Ար­ցա­խում ռու­սա­կան խա­ղա­ղա­պահ զո­րա­կազ­մի ղե­կա­վար Անդ­րեյ Վոլ­կո­վի հար­ցազ­րույ­ցը, ո­րի հի­ման վրա հե­տև­ու­թյուն է ար­վել, որ Ար­ցա­խը Հա­յաս­տա­նի հետ կա­պող մի­ջանց­քում տե­ղադր­վե­լու է ադր­բե­ջա­նա­կան հե­տա­կետ: ԱՀ ազ­գա­յին անվ­տան­գու­թյան ծա­ռա­յու­թյան կող­մից հար­ցի շուրջ քննար­կում է կազ­մա­կերպ­վել Ա.Վոլ­կո­վի հետ, ո­րի ըն­թաց­քում վեր­ջինս հայ­տա­րա­րել է, որ մի­ջանց­քում հե­նա­կետ չի լի­նե­լու, այն ադր­բե­ջան­ցի­նե­րի կող­մից չի վե­րահսկ­վե­լու և մի­ջանց­քում՝ խա­ղա­ղա­պահ­նե­րի տե­ղա­կայ­ման վայ­րե­րում ադր­բե­ջան­ցի­ներ չեն լի­նե­լու: Ա.Վոլ­կո­վի պնդմամբ ըն­դա­մե­նը նա­խա­տես­վում է տե­ղադ­րել տեխ­նի­կա­կան վե­րահսկ­ման սար­քեր՝ խա­ղա­ղա­պահ­նե­րի աշ­խա­տան­քը հեշ­տաց­նե­լու հա­մար»: Ո­րոշ չա­փով թեթև­ա­ցած շունչ քա­շե­ցինք, բայց տագ­նա­պը մնաց` չէ՞ որ Բաք­վի և Ան­կա­րա­յի ա­րյուն­ռուշտ ծրագ­րե­րը չեն փոխ­վել, իսկ կա­պի­տու­լյանտ­նե­րի խուն­տան գրե­թե ոչն­չաց­րել է պաշտ­պա­նու­թյան հա­մա­կար­գը:

ՔՊ-ի քա­րոզ­չա­մե­քե­նան խո­սում է անվ­տան­գու­թյու­նից, բայց մի­այն խո­սում է: ՀՀԿ ԳՄ ան­դամ Ար­տակ Զա­քա­րյանը, անդ­րա­դառ­նա­լով ՔՊ-ական Վի­լեն Գաբ­րի­ե­լյա­նի ե­րես­պաշտ հոդ­վա­ծին, ի­րա­վա­ցի­ո­րեն նշում է. «Չի՛ կա­րե­լի շեն­քը պայ­թեց­նե­լուց հե­տո այն վե­րա­կանգ­նել` ա­ռանց պայ­թյու­նի պատ­ճառ հան­դի­սա­ցող ա­կան­ներն ու պայ­թու­ցիկ­նե­րը վնա­սա­զեր­ծե­լու: ՔՊ-ական այդ պատ­գա­մա­վո­րին պետք է նա­և ա­սել, որ թե­ման շատ կա­րև­որ է, բայց ՔՊ քա­ղա­քա­կան բան­դա­յի հետ քննարկ­ման են­թա­կա անվ­տան­գա­յին մի­ակ թե­ման` ի­րենց շե­ֆե­րի քա­ղա­քա­կան և ի­րա­վա­կան պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան հար­ցերն են: Փո­խա­րե­նը, լավ կա­նեք, որ­պես իշ­խա­նու­թյուն չտա­ռա­պեք ստո­րա­քարշ վախ­կո­տու­թյամբ, օ­պե­րա­տիվ ար­ձա­գան­քեք ու լու­ծում­ներ փնտրեք ադր­բե­ջա­նա­կան ա­մե­նօ­րյա ա­հագ­նա­ցող սպառ­նա­լիք­նե­րի դեմ...»: Իսկ ստո­րա­քարշ վախ­կո­տու­թյու­նը ճշգրիտ բնու­թա­գիր է, մաս­նա­վո­րա­պես, Բեր­ձո­րի մի­ջանցքն ըն­դա­մե­նը մի քա­նի թափթ­փուկ­նե­րով փա­կե­լու փաս­տի առ­թիվ վար­չախմ­բի լրիվ կրա­վո­րա­կան պահ­ված­քի առն­չու­թյամբ:

ԻՆՉ­ՊԵՍ ՍԱ­ՏԱ­ՆԱՆ ԽՈՒՆ­ԿԻՑ

Ան­շուշտ, խայ­տա­ռակ նա­խա­դեպ էր Հուն­գա­րի­ա­յի հետ դի­վա­նա­գի­տա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի վե­րա­կանգ­նու­մը: «Այն Հուն­գա­րի­ա­յի, որը, ան­տե­սե­լով ի­րա­վուն­քը, Հա­յաս­տա­նի մեջ­քի հե­տև­ում, ա­նար­գե­լով հայ ժո­ղովր­դի ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը` 2012թ.-ին Բաք­վին է ար­տա­հանձ­նել մար­դաս­պան Ռա­միլ Սա­ֆա­րո­վին: Այն Սա­ֆա­րո­վին, ո­րը Բու­դա­պեշ­տի ՆԱ­ՏՕ-ական դպրո­ցում կաց­նա­հա­րել է քնած վի­ճա­կում գտնվող սպա Գուր­գեն Մար­գա­րյա­նին: Այն Սա­ֆա­րո­վին, ո­րը Բաք­վին վե­րա­դարձ­վե­լուց ան­մի­ջա­պես հե­տո, պաշ­տո­նա­պես հե­րո­սաց­վել է: Երբ Սերժ Սարգ­սյա­նը 2012թ. ո­րո­շում կա­յաց­րեց Հուն­գա­րի­ա­յի հետ դի­վա­նա­գի­տա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը կա­սեց­նե­լու մա­սին (այդ մա­սին տե­ղյակ պա­հե­լով ՀՀ-ում հա­վա­տար­մագր­ված բո­լոր դես­պան­նե­րին), հիմ­քում ա­ռա­ջին հեր­թին պե­տու­թյան հե­ղի­նա­կու­թյան, ազ­գա­յին ար­ժա­նա­պատ­վու­թյան, բա­նա­կի ու սպա­յի պատ­վի հար­ցերն է­ին: Դրա հա­մար էլ Հա­յաս­տա­նին ու հայ ժո­ղովր­դին աշ­խար­հում հար­գում է­ին: Շատ երկր­ներ ու մի­ջազ­գա­յին կա­ռույց­ներ քննա­դա­տե­ցին Հուն­գա­րի­ա­յի կա­ռա­վա­րու­թյան ու Ադր­բե­ջա­նի այդ հա­մա­տեղ «գոր­ծար­քը»: Նի­կո­լի հա­մար ազգ, բա­նակ, ար­ժա­նա­պատ­վու­թյուն, թա­սիբ գո­յու­թյուն չու­նի: Նա հա­յե­րին վե­րա­բե­րվում է մի­այն որ­պես կե­րակր­ման, հի­մա­րաց­ման ու զի­զի-բի­զի բա­նե­րով խա­բե­լու են­թա­կա զանգ­վա­ծի»,– նշեց Ար­տակ Զա­քար­յանը:

Ին­չի պա­կաս չկա` «զի­զի-պի­զի­ի», հա­նուն ո­րի Թա­մա­նյա­նի կա­ռու­ցած շեն­քե­րի վրա հա­զա­րա­վոր նոր անց­քեր բա­ցե­ցին, սա­կայն ան­ձամբ տխրահռ­չակ Տիգ­րան Ա­վի­նյա­նը և ՔՊ-ական ողջ քա­րոզ­չա­մե­քե­նան, լծե­լով նա­և պետ­րոս­ղա­զա­րյան­նե­րին (կնե­րեք հայ­հո­յան­քի հա­մար), դրա մե­ղա­վո­րը կրկին փոր­ձում են ներ­կա­յաց­նել «նախ­կին­նե­րին»: Դե սրանք ի վի­ճա­կի չեն հաս­կա­նալ նույ­նիսկ, թե ինչ վատ բան են ա­նում` հի­շենք սրանց կուռ­քի հին բնա­կա­րա­նի պա­տե­րը, որ կա­տա­րյալ խո­զա­նոց է­ին: Դե ե­թե Նի­կո­լը իր տան պա­տե­րին էր այդ­պես վե­րա­բեր­վում, ա­պա Հրա­պա­րա­կի շեն­քե­րի պա­տե­րը հաս­տատ հա­մա­րում է «դուշ­մա­նի մալ»` ա­սած սրանց մայ­րե­նի լեզ­վով:

Նույն «Հա­յաս­տան» դա­շին­քի նա­խա­ձեռ­նած ԱԺ նիս­տը, ո­րին փոր­ձում է­ին «կա­ռու­ցո­ղա­կա­նու­թյուն» խա­ղալ, վե­րած­վեց կա­տա­րյալ խայ­տա­ռա­կու­թյան: Նրանք վա­խե­նում է­ին «Արցա­խի Հան­րա­պե­տու­թյուն» և «ինքնո­րո­շում» եզ­րույթ­նե­րից, ինչ­պես սա­տա­նան խուն­կից` ե­րև­ի խու­սա­փում է­ին Բաք­վում և Ան­կա­րա­յում նստած ի­րենց «աստված­նե­րի» զայ­րույ­թից: Ե­րև­ի թե, սրանց իշ­խա­նա­վար­ման մի­ակ ի­րա­կան ե­րաշ­խի­քը մնա­ցել է թուր­քը` ինչ­քան էլ ձև տան, որ ընդ­դի­մու­թյան այժ­մյան տե­ղատ­վու­թյունն ու­ժե­ղաց­րել է ՔՊ-ին:

Ի դեպ, Ար­մեն Ա­շո­տյանը, ում մեկ­նու­մը երկ­րից քննիչ­ներն ար­գե­լել է­ին, Վի­ե­ննա­յից փաս­տեց, որ «Նի­կո­լի իշ­խա­նու­թյունն այն­քան ու­ժեղ չէ, որ­քան կա­րող է թվալ, այն ճա­քեր է տա­լիս» և «Իմ բա­ցա­կա­յու­թյան այս թույլտ­վու­թյու­նը կրկին ա­պա­ցու­ցում է, որ ես ան­մեղ եմ, որ գոր­ծը շին­ծու է և սար­քած, որ Հա­յաս­տա­նում բա­րո­յա­կա­նու­թյու­նը չի մե­ռել, որ «գյուղ կանգ­նի, գե­րան կկոտ­րի» ա­սաց­ված­քի մեջ կա «աղ, բյու­րեղ»:

Սա­կայն փոքր-ինչ ան­հաս­կա­նա­լի կեց­վածք են դրսև­ո­րում «Հա­յաս­տան» դա­շին­քի ա­ջա­կից­նե­րը: Հենց որ պաշ­տո­նա­թող դես­պան Մի­քա­յել Մի­նա­սյա­նը Ինս­թագ­րա­մում հրա­պա­րա­կեց ձմե­ռա­յին լու­սան­կար և գրա­ռում, ո­րով հրա­ժեշտ է տա­լիս ռու­սա­կան ձմռա­նը, նրանք այդ գրառ­ման մեջ հա­զա­րա­վոր դա­վա­դիր աս­տառ­ներ ե­րև­ա­կա­յե­ցին և ան­ցան ագ­րե­սիվ վա­տա­բան­մա­նը` հաս­տա­տե­լով, որ զոմ­բին մնում է զոմ­բի, ան­գամ ե­թե հի­մա Նի­կո­լի հետ կապ չու­նի:

Մեկ էլ տիտ­ղո­սա­յին ընդ­դի­մու­թյան հան­րա­հա­վաք­նե­րի բա­ցա­կա­յու­թյու­նը ցու­ցա­նեց, որ «սուրբ տե­ղը դա­տարկ չի մնում», այն տվյալ դեպ­քում լցվեց ԱԺԲ-ական­նե­րով: Վեր­ջին­ներս հասց­րել են ծեծկռտ­վել ոս­տի­կան­նե­րի հետ, իսկ այ­սօր պատ­րաստ­վում են փո­ղոց­ներ փա­կել` այս եվ­րա­տե­սի­լյան շո­ու­նե­րին զու­գա­հեռ... Տես­նենք` դրա վե՞րջն ինչ է:

ՀՈՎ­ՀԱՆ­ՆԵՍ ԳԱ­ԼԱ­ՋՅԱՆ