ԻՆ­ՉՈ՞Վ Է ԶԲԱՂ­ՎԱԾ ԷՐ­ԴՈ­ՂԱՆՆ ԱՅՍ ԽԱ­ՌԸ ՊԱ­ՀԻՆ

Բայց ա­մեն դեպ­քում, հաս­կա­նա­լու հա­մար, թե ի­րա­կա­նում ինչ է կա­տար­վում Լա­չի­նի մի­ջանց­քի ուղ­ղու­թյամբ, ի­հար­կե, չի կա­րե­լի աչ­քա­թող ա­նել մեկ է­ա­կան գոր­ծոն՝ Թուր­քի­ա­յին:

Այս օ­րե­րին Թուր­քի­ա­յից մեկ բա­վա­կան ու­շագ­րավ հայ­տա­րա­րու­թյուն լսվեց: Խոս­քը՝ «Ապա­գա­» կու­սակ­ցու­թյան ա­ռաջ­նորդ, նախ­կին վար­չա­պետ, նախ­կին ԱԳ նա­խա­րար, Էր­դո­ղա­նի նախ­կին թի­մա­կից Ահ­մեդ Դա­վու­թօղ­լո­ւի մա­սին է, ով հան­կարծ հայ­տա­րա­րեց, թե հի­մա ճիշտ ժա­մա­նակն է Հա­յաս­տա­նի հետ հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը կար­գա­վո­րե­լու հա­մար: «Ադրբե­ջա­նը Թուր­քի­ա­յի ա­ջակ­ցու­թյամբ կա­րո­ղա­ցավ իր հո­ղե­րի զգա­լի մա­սը հետ վերց­նի Հա­յաս­տա­նից: Հա­յաս­տա­նը քա­ղա­քա­կան եւ տնտե­սա­կան խնդիր­ներ ու­նի: Թուր­քի­ա­յի հա­մար լավ ժա­մա­նակ է՝ իր ու­զա­ծը Հա­յաս­տա­նից վերց­նե­լու հա­մար»:

Այ­սինքն, Դա­վու­թօղ­լուն Էր­դո­ղա­նին, ում հա­մա­րում է գրե­թե թշնա­մի, փոր­ձում է մի այն­պի­սի խոր­հուրդ տալ, ո­րից Թուր­քի­ա­յի նա­խա­գա­հը օգտ­վե­լու դեպ­քում կմե­ծաց­նի՞ գա­լիք գար­նա­նը վե­րընտր­վե­լու իր շան­սե­րը: Այն դեպ­քում, երբ Դա­վու­թօղ­լո­ւի ի­րա­կան տե­րե­րը՝ ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րը, ճիշտ հա­կա­ռակն են ա­նում՝ ա­մեն կերպ փոր­ձում են ձա­խո­ղել Էր­դո­ղա­նի վե­րընտր­վե­լը: Ընդ ո­րում, դրա­նով էր­դո­ղա­նա­կան թի­մի թշնա­մանքն ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րի հան­դեպ հա­սել է այն աս­տի­ճա­նին, որ նա­խօ­րե­ին թուր­քա­կան խորհր­դա­րա­նի էր­դո­ղա­նա­կան պատ­գա­մա­վոր­նե­րից մե­կը մի մեծ կռիվ սար­քեց այն բա­նի հա­մար, որ ի­րեն ան­վա­նե­ցին «Ամե­րի­կա­յի ըն­կեր»: Կարճ ա­սած, նման «խորհր­դով» Դա­վու­թօղ­լուն ցույց տվեց, որ կա՛մ ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րին էլ չի են­թարկ­վում, ին­չը քիչ հա­վա­նա­կան է, կա՛մ էլ, որ այդ աղ­վե­սը մի այլ խնդիր է լու­ծում:

Մի­եւ­նույն ժա­մա­նակ նա­եւ նկա­տենք, որ Լա­չի­նի մի­ջանց­քի այս աղ­մու­կի ֆոնին Թուր­քի­ա­յի ձայ­նը, գո­նե նախ­նա­կան փու­լում, գրե­թե լսե­լի չէր: Հետո լսվեց միայն Չավուշօղլուի կեսբերան աջակցության հայտարարությունը, եւ վերջ: Ին­չո՞ւ չի նետ­վում «փոքր եղ­բո­րը» պաշտ­պա­նե­լու, երբ նրա հասցեին ամեն կողմից մեղադրանքներ կան` բավարարվելով ներքին քննարկումներով: Չնա­յած, կոնկ­րետ դեպ­քում կտրում քայ­լով նա ռուս­նե­րի հետ է հա­կա­մար­տու­թյան նոր ա­ռիթ ստեղ­ծե­լու: Այն դեպ­քում, երբ այս պա­հին նման հա­կա­մար­տու­թյունն Էր­դո­ղա­նին հաս­տատ պետք չէ:

Այս­պես, ՌԴ փո­խարտ­գործ­նա­խա­րար Ա­լեք­սանդր Գրուշ­կոն նա­խօ­րե­ին հայ­տա­րա­րեց, որ Թուր­քի­ա­յում գա­զա­յին հա­բի գա­ղա­փա­րը կի­րա­կա­նաց­վի: Դի­վա­նա­գի­տա­կան նման զուսպ ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րի փո­խա­րեն, այս օ­րե­րին Ան­կա­րա­յից ա­վե­լի բուռն հայ­տա­րա­րու­թյու­ններ են լսվում այդ թե­մա­յով: Մաս­նա­վո­րա­պես, որ այդ ծրա­գիրն ար­դեն մտել է գործ­նա­կան փուլ, որ օ­րա­կար­գում է նա­եւ գոր­ծո­ղից բա­ցի, գա­զի նոր ու­ղի­նե­րի ձե­ւա­վոր­ման հար­ցը՝ ՌԴ-ից, նա­եւ՝ Ի­րա­նից: Ընդ ո­րում, այս հա­մա­տեքս­տում թուրք փոր­ձա­գետ­նե­րից մե­կի մոտ կար ընդ­հուպ այն մաս­նա­գի­տա­կան կար­ծի­քը, որ պետք է ան­պայ­ման օգ­տա­գոր­ծել նա­եւ Հա­յաս­տա­նի հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը: Այն է՝ ՌԴ-ից Հա­յաս­տան ե­կող գա­զա­տա­րն ու­նի ան­հա­մե­մատ ա­վե­լի մեծ թո­ղու­նա­կու­թյուն, քան Հա­յաս­տա­նի պա­հան­ջարկն է, եւ պետք է մի­այն այն ար­դի­ա­կա­նաց­նել: Նա­եւ կա­րե­լի է հա­մե­մա­տա­բար ա­րագ եւ է­ժան քա­ռա­պատ­կել Ի­րա­նից Հա­յաս­տան ե­կող հզո­րու­թյուն­նե­րը, եւ հա­վե­լյալ ողջ ծա­վալ­նե­րը կտե­ղա­փոխ­վեն Թուր­քի­ա:

Տնտե­սա­կան ա­ռու­մով գա­ղա­փա­րը նոր­մալ է: Իսկ քա­ղա­քա­կան տե­սան­կյու­նից դրա հա­մար պետք է մեկ «հա­սա­րակ» բան՝ Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սում հան­դարտ ի­րա­վի­ճակ: Բայց ա­հա այդ նույն պա­հին մի կող­մից՝ Ա­լի­ե­ւի մոտ են նկատ­վում քայ­լեր, ո­րոն­ցից ա­մե­նա­շա­տը կա­րող են օգտ­վել ա­մե­րի­կա­ցի­ներն ու ՀՀ ԱԽՔ-ի այդ­քան սի­րե­լի բրի­տա­նա­ցի­նե­րը՝ Գրի­գո­րյա­նին ըն­դու­նած MI6-ով հան­դերձ: Մյուս կող­մից էլ՝ Դա­վու­թօղ­լուն է «բզում», թե այ Էր­դո­ղան, ին­չի՞ ես սպա­սում: Ու է­լի ար­դյուն­քում կշա­հեն ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րը, ե­թե հաս­նեն թուրք-ռու­սա­կան բա­խում­նե­րի:

Իսկ ա­հա Էր­դո­ղա­նը, հա­նուն «եղբայ­րա­կան հա­վա­տար­մու­թյան», պատ­րաստ է ան­գամ Ի­րա­նի սահ­ման­նե­րին զո­րա­վար­ժանք­ներ ա­նել: Բայց կգնա՞ ա­վե­լի գործ­նա­կան քայ­լե­րի, ա­ռա­վել եւս, որ դրա հե­տե­ւանք­նե­րից մե­կը կա­րող է դառ­նալ գա­զա­յին հա­բի հե­ռան­կա­րի կո­րուս­տը, ո­րը նրան հնա­րա­վո­րու­թյուն կտա ոչ մի­այն նկա­տե­լի­ո­րեն հե­շտաց­նել իր վե­րընտ­րու­թյու­նը, այլ նա­եւ Եվ­րո­պա­յի վրա նման լուրջ տնտե­սա­քա­ղա­քա­կան լծակ ու­նե­նալ:

ՔԵ­ՐՈԲ ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆ