ԹՐՔԱ­ՀԱՐՃ ՈՃ­ՐԱ­ԽՈՒՄ­ԲԸ ՀՐԴԵ­ՀՈՒՄ Է ՊԵ­ՏԱ­ԿԱ­ՆՈՒ­ԹՅՈՒ­ՆԸ

Կա­պի­տու­լյան­տը կա­ռա­վա­րու­թյան նիս­տին հայ­տա­րա­րեց. «Բաք­վի պլանն է Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղում տնտե­սա­կան, հո­գե­բա­նա­կան ճնշու­մը հասց­նել մի կուլ­մի­նա­ցի­ոն կե­տի, դրա­նից հե­տո մի քա­նի օ­րով բա­ցել մի­ջանց­քը՝ ակն­կա­լի­քով, որ Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի հա­յե­րը զանգ­վա­ծա­բար կլքեն ի­րենց տնե­րը»: Դե, ա­նու­նը դրել է «Բաք­վի պլան», բայց պար­զից էլ պարզ է, որ դա նա­և իր պլանն է:

ՑԵ­ՂԱՍ­ՊԱ­ՆԱՆ­ՊԱՍՏ ՈՒ­ՂԵ­ԳԻԾ

Թուրք օ­կու­պանտ­նե­րի մե­նե­ջեր­Նի­կո­լը, կրկին իր ո­ճին հա­վա­տա­րիմ, կա­ռա­վա­րու­թյան նիս­տին ա­սել է, որ ո­չինչ ի­րենց չի շե­ղե­լու խա­ղա­ղու­թյան օ­րա­կար­գից. «Հաս­կա­նա­լի է, որ ստեղծ­ված ի­րա­վի­ճա­կը բո­լորս շատ է­մո­ցի­ո­նալ ենք տա­նում, սա­կայն պետք է ընդգ­ծեմ այս ի­րա­վի­ճա­կի շուրջ զսպվա­ծու­թյան անհ­րա­ժեշ­տու­թյունն ու խա­ղա­ղու­թյան օ­րա­կար­գին հա­կա­սող բա­ռա­պա­շա­րի և գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի բա­ցա­ռու­մը, ա­ռա­վել ևս՝ պե­տա­կան իշ­խա­նու­թյան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի կող­մից: Մենք շա­րու­նա­կում ենք հե­տև­ո­ղա­կան լի­նել խա­ղա­ղու­թյան օ­րա­կար­գի ա­ռաջմղ­ման մեր ջան­քե­րում, և ո­րև­է սադ­րան­քով մեզ հնա­րա­վոր չպի­տի լի­նի շե­ղել այս օ­րա­կար­գից»:

Շատ հե­տև­ո­ղա­կան են... Գործ­նա­կա­նում և՛ մի շարք ռազ­մա­կան փոր­ձա­գետ­ներ, և՛ քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ­նե­րի մի մա­սը, և՛ վեր­լու­ծա­կան միտք ու­նե­ցող քա­ղա­քա­ցի­նե­րից շա­տե­րը վստահ են` Գե­ղար­քու­նի­քի զո­րա­մա­սում ե­ղել է ոչ թե դժբախտ պա­տա­հար, այլ կան­խամ­տած­ված ոճ­րա­գոր­ծու­թյուն, որն առն­վազն միտ­ված է հրամ­կազ­մը գլխա­տե­լուն: Կադ­րա­յին քա­ո­սի մա­սին պատ­գա­մա­վոր, ռազ­մա­կան փոր­ձա­գետ Տիգ­րան Աբ­րա­հա­մյա­նը մատ­նան­շում է. «Զին­ված ու­ժե­րում նման հա­ճա­խա­կա­նու­թյամբ փո­փո­խու­թյուն­նե­րը սպառ­նա­լիք են Հա­յաս­տա­նի ազ­գա­յին անվ­տան­գու­թյան հա­մար: Էլ չեմ խո­սում այն մա­սին, որ իշ­խա­նու­թյու­նը կար­ծես նպա­տա­կա­ուղղ­ված կեր­պով ա­նընդ­հատ կադ­րա­յին փո­խա­տե­ղում­ներն ի­րա­կա­նաց­նում է հա­մա­կար­գը թու­լաց­նե­լու և Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թյան պաշտ­պա­նա­կան հա­մա­կար­գի կեն­սու­նա­կու­թյու­նը թու­լաց­նե­լու հա­մար»:

Հրա­պա­րա­կա­յին հար­թա­կում նա­և վար­կած է շրջա­նառ­վում, որ Նի­կո­լը Սու­րեն Պա­պի­կյա­նին հա­մա­րում է սպառ­նա­լիք իր ա­թո­ռի հա­մար և ա­մեն կերպ ու ցան­կա­ցած գնով ջա­նում է նրա ձեռ­քից խլել բա­նա­կը: Մի հե­տաքր­քիր դրվագ` ի­րեն ուղղ­ված հար­ցին՝ ընդ­դի­մա­դիր պատ­գա­մա­վոր լի­նե­լու պա­րա­գա­յում կպա­հան­ջե՞ր, ար­դյոք, նա­խա­րա­րի հրա­ժա­րա­կա­նը և ԳՇ պե­տի հրա­ժա­րա­կա­նը, ու­ղե­ղը թա­փած Վի­լեն Գաբ­րի­ե­լյա­նը` «Նա­վակ Ճո­ճո­ղը» դրա­կան պա­տաս­խան է տվել ու ա­սել, որ ե­թե ընդ­դի­մա­դիր լի­ներ, ա­յո՛, կպա­հան­ջեր հրա­ժա­կան, բայց քա­նի որ Պա­պի­կյան Սու­րի­կի քա­ղա­քա­կան թի­մից է, հե­տև­ա­բար՝ տրա­մա­բա­նա­կան չի լի­նի, ե­թե ին­քը հրա­ժա­րա­կա­նի պա­հան­ջով հան­դես գա: Բայց փաս­տո­րեն «Նա­վակ Ճո­ճո­ղը» հենց հրա­ժա­րա­կա­նի պա­հանջ հնչեց­րեց, հրա­ժա­րա­կա­նի պա­հան­ջը հո պո­զով-պո­չով չի լի­նում:

Ի դեպ, մի սա­տա­նա­յա­կան պա­տա­հա­կան զու­գա­դի­պու­թյուն` 15 զին­վո­րի ող­ջա­կիզ­վե­լու հա­ջորդ օ­րը ՊՆ-ն գնեց 15 նոր ծա­ռա­յո­ղա­կան մե­քե­նա: Պարզ է, որ թվե­րը ի­րար մի­տում­նա­վոր հար­մա­րաց­նե­լու դեպք չէ դա, սա­կայն «նա­խախ­նա­մու­թյու­նը» կար­ծես շեշ­տում է 15 թի­վը` թե­րևս ակ­նար­կե­լով 1915 թվա­կա­նի հետ զու­գա­հեռ­նե­րը...

Սա­կայն վե­րա­դառ­նանք Նի­կո­լի հնչեց­րած` Ար­ցա­խի հա­յա­թափ­ման ծրագ­րին: Կա է­ա­կան խո­չըն­դոտ` ար­ցախ­ցի­նե­րի «հաս­տա­կո­ղու­թյու­նը» և հայ­րե­նի հո­ղում ապ­րե­լու վճռա­կա­նու­թյու­նը: Ի­րենց պետ­նա­խա­րար Ռու­բեն Վար­դա­նյանն էլ դար­ձել է Իլ­հա­մի ու Նի­կո­լի աչ­քի գրող, քան­զի որ­պես տեխ­նոկ­րատ ար­դյու­նա­վե­տո­րեն կազ­մա­կեր­պում է հայ­րե­նի հո­ղին կառ­չե­լու գոր­ծըն­թա­ցը: ՌԴ Պետդու­մա­յի պատ­գա­մա­վոր Վի­տա­լի Մի­լո­նո­վը ի­րա­վա­ցի­ո­րեն նկա­տել է. «Որպես մշա­կու­թա­յին, պատ­մա­կան և հայ­կա­կան ծա­գում ու­նե­ցող մարդ՝ կա­սեմ՝ չեն գնա ղա­րա­բաղ­ցի­նե­րը ոչ մի տեղ չեն գնա. այս ամ­բողջ օ­պե­րա­ցի­ան ղե­կա­վա­րում է Լոն­դո­նը, ո­րը կա­րիք ու­նի պրոկ­սի պա­տե­րազ­մի և հնա­րա­վո­րինս շատ մարդ­կանց կո­տո­րա­ծի, ի­հար­կե ոչ ի­րենց մարդ­կանց: Հենց Լոն­դոնն է կա­ռա­վա­րում այս եր­կու երկր­նե­րը՝ ա­վե­լի շատ Ադր­բե­ջա­նը, մի փոքր քիչ Հա­յաս­տա­նը: Ե­թե ​​հնա­րա­վո­րու­թյուն ու­նե­նա­յի, հի­մա կլի­նե­ի Ար­ցա­խում՝ ար­ցախ­ցի­նե­րի կող­քին»:

ԼՐԱՏ­ՎԱ­ՀՈՍ­ՔԸ ՖԻԼՏ­ՐԵ­ԼՈՒ ՀՐԱ­ՄԱ­ՅԱ­ԿԱ­ՆԸ

Աշ­խար­հով մեկ Ար­ցա­խի շրջա­փակ­մանն ու­շադ­րու­թյուն հրա­վի­րե­լու ակ­ցի­ա­ներ են, տար­բեր երկր­նե­րի մտա­վո­րա­կան­նե­րը նա­և լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րով են ակ­տի­վո­րեն հան­դես գա­լիս: Բայց ցա­վոք, Հա­յաս­տա­նում չկա ո­րև­է պե­տա­կան օ­ղակ, ո­րը հա­մա­կար­գեր այդ ջան­քե­րը, զի ՔՊ-ական ոճ­րա­խում­բը «հրդե­հում» է այն ա­մե­նը, ինչ խորհր­դան­շում է պե­տա­կա­նու­թյու­նը կամ պե­տա­կան գոր­ծա­ռույթ է ի­րա­գոր­ծում:

ԵԽԽՎ լի­ա­գու­մար նիս­տում, հի­շա­տա­կե­լով հան­դերձ հա­յե­րի երկ­րորդ ցե­ղաս­պա­նու­թյան ռե­ալ վտան­գը, «Պա­տիվ ու­նեմ» խմբակ­ցու­թյան ղե­կա­վար Հայկ Մա­մի­ջա­յա­նը պատ­գա­մա­վոր­նե­րին շատ մատ­չե­լի օ­րի­նակ­ներ ներ­կա­յաց­րեց. «Օրի­նակ՝ մե­զա­նից ո­մանք այս նիս­տից հե­տո կայ­ցե­լեն Ստրաս­բուր­գի ռես­տո­րան­նե­րից մե­կը: Ես խնդրում եմ ձեզ ընթ­րի­քի ընտ­րու­թյան ժա­մա­նակ նկա­տի ու­նե­նալ, որ Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղում 120.000 մարդ կա­րող է իր ընտ­րու­թյունն ա­նել մի­այն սո­վո­րա­կան մա­կա­րո­նե­ղե­նի կամ հնդկա­ձա­վա­րի մի­ջև՝ ո՛չ բան­ջա­րե­ղեն, ո՛չ միրգ, ոչ ու­րիշ այլ բան: Եվ երբ դուք, հար­գե­լի՛ գոր­ծըն­կեր­ներ, կհաս­նեք ձեր հար­մա­րա­վետ ու տաք հյու­րա­նո­ցա­յին հա­մար­նե­րը՝ սա­ռը քա­մուց թաքն­վե­լու և նո­րու­թյուն­ներ դի­տե­լու հա­մար, խնդրում եմ հի­շել, որ 120.000 հայ օ­րա­կան 6-8 ժամ չու­նի գազ և է­լեկտ­րա­կա­նու­թյուն: Ձե­զա­նից նրանց, ով­քեր ե­րե­խա­ներ ու­նեն, խնդրում եմ պատ­կե­րաց­նել, թե ինչ կա­նե­իք, ե­թե աշ­խար­հում ինչ-որ մե­կը խո­չըն­դո­տեր ձեր ե­րե­խա­յին կրթու­թյուն ստա­նալ: Ե­թե դա­սա­սե­նյակ­նե­րում այն­քան ցուրտ լի­ներ, որ դպրոց­նե­րը ստիպ­ված գրե­թե մեկ ամ­սով փակ­վե­ին: Եվ ե­թե ձե­զա­նից ո­րև­է մե­կը օր­վա ա­վար­տին գլխա­ցավ ու­նե­նա, խնդրում եմ ցա­վազր­կող դե­ղա­հա­բը կուլ տա­լիս հի­շել, որ Ար­ցա­խում 120.000 հայ դե­ղա­մի­ջոց­նե­րը գրե­թե չու­նի»:

Սա­կայն մինչ ար­տերկ­րում Հա­յաս­տա­նի ընդ­դի­մու­թյու­նը ջա­նում է ա­ջակ­ցու­թյան զո­րա­շարժ գե­նե­րաց­նել, Հա­յաս­տա­նում ՔՊ-ական ոճ­րա­խում­բը փոր­ձում է քա­ղա­քա­ցի­նե­րին կե­րակ­րել տե­ղե­կատ­վա­կան աղ­բով «թա­լան­չի նախ­կին­նե­րի» մա­սին: Ընդ­դի­մա­դիր­նե­րին մե՛կ վկա են կար­գում, մե՛կ մե­ղադ­րյալ, խա­ղեր են տա­լիս «ապօ­րի­նի ձեռք բեր­ված գույ­քը բռնա­գան­ձե­լու» դաշ­տում, պատ­գա­մա­վո­րին ան­ձեռնմ­խե­լի­ու­թյու­նից զրկե­լու գաղտ­նի միջ­նոր­դու­թյուն ներ­կա­յաց­նում ԱԺ, ո­րին ին­քը պատ­գա­մա­վո­րը չի կա­րո­ղա­նում ծա­նո­թա­նալ... Այդ ա­մե­նը հարկ է ըն­կա­լել որ­պես տե­ղե­կատ­վա­կան աղբ, «իրա­վա­պահ­նե­րի» ստեղ­ծած թղթերն էլ` որ­պես մա­կու­լա­տու­րա, այդ ա­մե­նի ու­սում­նա­սի­րու­թյու­նը թողնե­լով փաս­տա­բան­նե­րին և ի­րա­վա­պաշտ­պան­նե­րին: Ե­թե քա­ղա­քա­ցին մտնի այդ դաշ­տը, դրա­նով նա ա­կա­մա կու­տի այս թրքահ­պա­տակ խուն­տա­յի խայ­ծը, հե­տև­ա­բար պետք է կի­րա­ռի հե­տև­յալ ֆիլտ­րը` այս կամ այն «իրա­վա­կան», «քննչա­կան», «դա­տա­կան» և այլ գոր­ծո­ղու­թյու­նը Նի­կո­լի կա­պի­տու­լյան­տա­կան խուն­տա­յի, նրա ներ­քին թայ­ֆա­նե­րի և նրան կից թրքա­սեր օ­լի­գարխ­նե­րի ո՞ր քա­ղա­քա­կան, խմբա­կա­յին կամ բիզ­նես շահն է սպա­սար­կում: Մնա­ցյալ ա­մեն ին­չը կա­րև­որ չէ...

Եվ թող քա­ղա­քա­ցին չհրա­պուր­վի «թա­լան» բա­ռով` ե­թե «նախ­կին­նե­րի» մի մասը թա­լա­նով են հարս­տա­ցել, ա­պա այս խուն­տա­յի կար­կա­ռուն կամ ոչ այն­քան կար­կա­ռուն դեմ­քե­րը հարս­տա­նում են հա­յի հո­ղը, հա­յի ա­րյու­նը և հա­յի պա­տի­վը վա­ճառ­քի հա­նե­լով, հա­յի պե­տա­կա­նու­թյու­նը քան­դե­լով և մեր եր­կիր օ­տա­րի ա­նարգ լու­ծը բե­րե­լով: Սրանց քվա­զի­ի­րա­վա­կան «փաս­տարկ­նե­րի» և «ապա­ցույց­նե­րի» ի­րա­կան գի­նը վառ կեր­պով ե­րև­ում է թե­կուզ Սերժ Սարգ­սյա­նի փաս­տա­բան Ամ­րամ Մա­կի­նյա­նի ա­րած բա­ցա­հայ­տում­նե­րից: Պե­տու­թյու­նը մա­րել է ՀՀ եր­րորդ նա­խա­գահ Սերժ Սարգ­սյա­նի դեմ ցուց­մունք տված վկա­յի 500.000 ԱՄՆ դո­լա­րի պարտ­քերն ու վար­կե­րը, հուն­վա­րի 26-ին հայտ­նել է նրա պաշտ­պան Ամ­րամ Մա­կի­նյա­նը: «Ակնհայտ է՝ ինչ է տե­ղի ու­նե­ցել. դա­տա­խա­զը մտա­վա­խու­թյուն ու­նի՝ ճշմար­տու­թյու­նը կբա­ցա­հայտ­վի: Գոր­ծով ա­ռա­ջին վկա­յի հար­ցաքն­նու­թյու­նից սկսած պարզ էր, թե ինչ է կա­տար­վել ի­րա­կա­նում»,- նշեց Մա­կի­նյա­նը: Նրա խոս­քով՝ գոր­ծով վկա­նե­րից Սե­ւան Քո­չա­րյա­նը ամ­բաս­տա­նյալ­նե­րից մե­կի ա­նուն-ազգա­նունն ընդ­հան­րա­պես չգի­տեր, սա­կայն նա­խաքն­նու­թյան ըն­թաց­քում ա­նուն-ազգա­նու­նը հստակ գրել էր. «Դա հու­շում է, որ վկան ե­ղել է են­թադ­րա­բար ուղ­ղորդ­ված: Դա­տա­խա­զի վրդով­մուն­քը, տե­ղից վեր կե­նա­լը, մեր հար­ցե­րը տա­լուն խո­չըն­դո­տե­լը հե­տապն­դում էր մի նպա­տակ, որ ճշմար­տու­թյու­նը չբա­ցա­հայտ­վի»:

Դե, իսկ ՍԴ դա­տա­վոր Սե­դա Սա­ֆա­րյա­նի «լև­ի» փաս­տա­բա­նա­կան գոր­ծու­նե­ու­թյան վե­րա­բե­րյալ էլ ի­րա­վա­պաշտ­պան Ար­սեն Բա­բա­յա­նը հան­ցա­գոր­ծու­թյան մա­սին հա­ղոր­դում է տվել:

Այն­պես որ ող­ջա­խոհ քա­ղա­քա­ցին ո­րև­է տե­ղե­կատ­վու­թյան մեջ խո­րա­նա­լիս ինքն ի­րեն պետք է հարց տա` դա նպաս­տո՞ւմ է այս թրքա­հար­ճե­րի ոճ­րախմ­բի հե­ռաց­մա­նը, թե՞ խո­չըն­դո­տում:

ՀՈՎ­ՀԱՆ­ՆԵՍ ԳԱ­ԼԱ­ՋՅԱՆ