ԲՈՄ­ԺԱՆ­ՄԱՆ ԿԱ­ՊԻ­ՏՈՒ­ԼՅԱՆ­ՏԻՑ «ԴԵՐ­ՎԻՇ» ՉԻ ՍՏԱՑ­ՎԻ

Հա­մա­տա­րած քննարկ­ման ա­ռար­կա է դար­ձել Նի­կո­լի և Է­ռա­տո­յի` Գյում­րի­ում ար­ված ֆո­տո­սե­սի­ան` ընդգծ­ված աղ­քատ «դո­մի­կում», փո­ղո­ցում, խա­նու­թում... Հատ­կա­պես քննար­կվեց այն պատ­կե­րը, թե ինչ­պես է կա­պի­տու­լյան­տը «պե­րաժ­կի» ու­տում, և սոց­ցան­ցե­րում նրան բնու­թագ­րող բա­ռը բոմժն է: «Էս բոմ­ժի լու­սան­կարն ար­վել էր այն օ­րը, երբ ես հայ­տա­րա­րե­ցի, որ ին­քը Գյում­րի­ում է, Յոթ­վեր­քից փա­խել է, իսկ աշ­խա­տա­կազմն էլ փոր­ձեց հեր­քել»,– գրել է ի­րա­վա­պաշտ­պան Կա­րա­պետ Պո­ղո­սյա­նը: Իսկ «Նա­զա­նի» հա­յու­հի­նե­րի ղե­կա­վար Ան­նա Հով­նե­րը կար­ծիք հայտ­նեց, որ նույ­նիսկ բոմ­ժե­րի մեջ Նի­կո­լը ա­մե­նաքր­ջոտն է...

ԻՆ­ՉԻ՞ ՀԱ­ՄԱՐ ԷՐ ԱՅՍ «ԱՂՔԱՏ–ՇՈ­ՈՒՆ»

«Մենք ոչ մի­այն զբոս­նում ենք մեր տար­բեր քա­ղաք­նե­րում, այ­լեւ կար­կան­դակ ու ե­գիպ­տա­ցո­րեն ենք վա­յե­լում, խա­նութ­նե­րից ա­ռեւ­տուր ենք ա­նում, սրճա­րան­նե­րում ենք լի­նում եւ այլն, եւ այլն: Պար­զա­պես միշտ չէ, որ դուք մեզ նկա­տում եք»,– գրել է Փա­շի­նյա­նի կո­ղա­կի­ցը՝ Ան­նա Հա­կո­բյա­նը, եւ տար­բեր ժա­մա­նակ­նե­րում եւ տար­բեր տե­ղե­րում ար­ված լու­սան­կար­ներ հրա­պա­րա­կել:

Լու­սան­կար­նե­րում Նի­կո­լի թթված ու լար­ված դեմ­քից այն­քան էլ չի զգաց­վում, որ քա­ղաք­նե­րում հան­գիստ զբոս­նում են, դրա հա­մար Է­ռա­տոն շտա­պում է կան­խել թե­րա­հա­վատ­նե­րին, թե միշտ չէ, որ ի­րենց նկա­տում են: Նրան կա­րե­լի է հաս­կա­նալ՝ պետք է ցույց տալ, որ ժո­ղո­վուրդն ըն­դու­նում է կա­պի­տու­լյանտ­նե­րի ըն­տա­նի­քը, հա­մա­ձայն է նրա «խա­ղաղ օ­րա­կար­գին»: Ժե­խը այդ­պես էլ ըն­դու­նում է, եւ նրան կա­րե­լի է հաս­կա­նալ՝ մար­դիկ ապ­րել են ու­զում, սրճա­րան­ներ այ­ցե­լել, կար­կան­դակ ու ե­գիպ­տա­ցո­րեն, ՀՀ դեռ մնա­ցած տե­սար­ժան վայ­րեր վա­յե­լել: Առանց գլուխ­նե­րը քա­ղա­քա­կա­նու­թյամբ լցնե­լու եւ հա­վա­տով, որ 2018 թվա­կա­նին բռունցք թափ տա­լով ու «Սեր­ժին մեր­ժե­լով» լու­ծել են ի­րենց խնդիր­նե­րը հա­վի­տյանս հա­վի­տե­նից:

Նի­կոլն ան­կաս­կած հաս­կա­նում է, թե ինչ է լի­նե­լու ան­ձամբ իր հետ «խա­ղաղ օ­րա­կար­գը» ստո­րագ­րե­լուց ու վա­վե­րաց­նե­լուց հե­տո: Որ չեն փրկե­լու, հա­մա­րե­լու են «от­ра­бо­тан­ный ма­те­ри­ал», ա­ռա­վե­լևս ոչ ոք, նույ­նիսկ Ադր­բե­ջա­նը, ռազ­մա­կան օ­դա­նա­վե­րով չի տա­նե­լու ՔՊ–ական վեր­նա­խա­վի մի քա­նի հար­յուր հո­գուն:

Սա­կայն Նի­կո­լի ճա­կա­տա­գի­րը չէ կա­րև­ո­րը: Փա­շի­նյա­նին ոչ թե երկ­րից, այլ մեր մի­ջից պետք է վտա­րել, ա­սում է քա­ղա­քա­կան մեկ­նա­բան Պա­վել Դալ­լա­քյա­նը: Սա­կայն ար­դյո՞ք քա­ղա­քա­ցի­նե­րի մեծ մասն ու­զում է իր մեջ սպա­նել փոք­րիկ Նի­կո­լի­կին... Իսկ մին­չև դա չլի­նի` նոր նի­կոլ­նե­րի վե­րար­տադ­րու­թյան ռիս­կեր կան:

Սա­կայն վե­րա­դառ­նանք շո­ո­ւին: Է­ռա­տոն ու­զում է հա­մո­զել, որ ան­վախ շրջում են: Մի­գու­ցե փոր­ձում են տպա­վո­րու­թյուն ստեղ­ծել, որ ա­րա­բա­կան հե­քի­աթ­նե­րի դեր­վիշ­նե­րի կեր­պա­րով «թա­գա­վո­րը» շրջում է ժո­ղովր­դի մեջ: Ի­հար­կե, Նի­կո­լի տե­րը` Էր­դո­ղա­նը, շատ է սի­րում դեր­վիշ­նե­րին, սա­կայն Նի­կո­լը դեր­վի­շի դեր չի քա­շում: Հա, հի­շենք նա­և, որ շուրջ մեկ ա­միս ա­ռաջ ֆեյ­քե­րի ՊՈ­ԱԿ–ը կես մի­լի­արդ դրա­մի գրանտ ստա­ցավ: Մի­գու­ցե ներ­կա­յա­ցում են խա­ղար­կում, ու «բոմ­ժի» կեր­պա­րը ու­շադ­րու­թյու­նը շե­ղե­լու հա­մար է: Մի­գու­ցե նա­և «բոմ­ժի» կեր­պա­րով հան­րու­թյան վիժ­վածք տարրերի զո­րա­շար­ժի է ձգտում: Իսկ ին­չի՞ց պի­տի շե­ղի:

«SMS–ԱՅԻՆ ԴԻ­ՎԱ­ՆԱ­ԳԻ­ՏՈՒ­ԹՅՈՒ­ՆԸ» ՀՂԻ Է ՆՈՐ ՍՈՒՄ­ԳԱ­ՅԻԹ­ՆԵ­ՐՈՎ

Ին­չի՞ հե­տև­անք էր Սում­գա­յի­թը` ԽՍՀՄ օ­րոք առ­կա «խա­ղա­ղու­թյան օ­րա­կար­գով»` հենց որ «կենտ­րո­նը» թու­լա­ցավ, թուր­քը ակն­թար­թո­րեն վեր­հի­շեց հայ մոր­թե­լու իր կեր­պա­րը: Հի­մա ա­ռա­վե­լևս, ոչ մի «թղթե շե­րեփ»` ան­կախ ծագ­ման երկ­րից. մեզ չի պաշտ­պա­նի: Ինչ­պես նկա­տում է Պաշտ­պա­նու­թյան նախ­կին փոխ­նա­խա­րար Ար­տակ Զա­քա­րյա­նը. «Սում­գա­յի­թի, Բաք­վի, Կի­րո­վա­բա­դի ջար­դերն Ադր­բե­ջա­նի են­թա­կա­յու­թյան տակ` ազ­գու­թյամբ հա­յե­րին տրված և ա­պա­գա­յում տրվե­լիք անվ­տան­գու­թյան և ի­րա­վունք­նե­րի «երաշ­խա­վո­րու­թյունն են»: Երբ ՀՀ վար­չա­պետ հան­դի­սա­ցող ազ­գու­րաց վա­սալն իր ա­րև­մուտ­քի տե­րե­րի հետ քննար­կում է Ադր­բե­ջա­նի կազ­մում ար­ցա­խա­հա­յե­րի «իրա­վունք­նե­րի» ու «անվտան­գու­թյան» հար­ցե­րը, ա­պա կրկին ա­ռաջ է գա­լիս մի­ակ գլխա­վոր հար­ցը. մի­թե՞ Հայ ժո­ղո­վուրդն է աշ­խար­հի այն մի­ակ ու անկրկ­նե­լի ժո­ղո­վուր­դը, որն այդ­պես էլ ո­չինչ չսո­վո­րեց իր ա­րյու­նոտ պատ­մու­թյու­նից ու չսպի­ա­ցող վեր­քե­րից:

Ար­տա­քին ու ներ­քին թուր­քե­րի (նի­կո­լիզմ) շա­րու­նակ­վող հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյու­նը բե­րե­լու է նոր պա­տե­րազմ­ներ, նոր սում­գա­յիթ­ներ, նոր կի­րո­վա­բադ­ներ ու մա­րա­ղա­ներ:

Չմո­ռա­նաք, որ «Бог не лю­бит иди­о­тов», և պետք չէ վստա­հել խա­ղա­ղու­թյու­նից խո­սող զին­ված թուր­քին, գաղտ­նի բա­նակ­ցու­թյուն­ներ վա­րող նի­կո­լին ու անվ­տան­գու­թյան ե­րաշ­խիք խոս­տա­ցող եվ­րո­պա­ցուն: Նրանք բո­լորն էլ հան­գեց­րել ու հան­գեց­նե­լո­ւ են կո­տո­րած­նե­րի ու ող­բեր­գա­կան կո­րուստ­նե­րի»:

Իսկ թե ին­չից են հի­մա փոր­ձում շե­ղել հան­րու­թյա­նը` շատ փոր­ձա­գետ­ներ տագ­նա­պում են թշնա­մու ԱԳ նա­խա­րար Բայ­րա­մո­վի հնչեց­րա­ծից. «Հա­յաս­տանն ու Ադր­բե­ջանն ան­ցել են առ­ցանց դի­վա­նա­գի­տու­թյան»: «Հա­յաս­տան» դա­շին­քին հա­րող քա­ղա­քա­գետ Ռո­բերտ Մար­գա­րյա­նը նշում է. «Եթե չգի­տեք, թե դա ինչ է նշա­նա­կում, բա­ցատ­րեմ:

Դա նշա­նա­կում է կող­մե­րի մի­ջև շփումն ու ա­ռա­ջարկ­նե­րի քննար­կումն այ­լևս ոչ թե ե­ռա­կողմ հան­դի­պու­մից հան­դի­պում կամ միջ­նոր­դի մի­ջո­ցով է, այլ վայր­կյա­նա­կան ու ան­մի­ջա­կան:

Երկ­րորդ կա­պի­տու­լյա­ցի­ա­յի զրո ժա­մը մո­տե­նում է»:

Ի դեպ, քա­ղա­քա­կան մեկ­նա­բան Աբ­րա­համ Գաս­պա­րյանն էլ հեգ­նում է. «Ար­ցա­խի հա­կա­մար­տու­թյան կար­գա­վոր­ման սկզբունք­նե­րը հա­ջորդ ան­գամ SMS հա­ղոր­դագ­րու­թյա՛մբ ճշտեք, տհաս­ներ...»:

«ՏՀԱՍ­ՆԵ­ՐԸ» ՓՈՐ­ՁՈՒՄ ԵՆ ՏՀԱ­ՍԵՑ­ՆԵԼ ԲՈ­ԼՈ­ՐԻՆ

Առ­ցանց դի­վա­նա­գի­տու­թյու­նից տագ­նա­պած է և ՀՀԿ փոխ­նա­խա­գահ Ար­մեն Ա­շո­տյա­նը. «Հայ­կա­կան տե­ղե­կատ­վա­կան դաշ­տը, տար­վե­լով հայտ­նի ըն­տա­նե­կան զույ­գի կող­մից հրա­պա­րակ­ված ցած­րա­ճա­շակ ֆո­տո­աղ­բով, ու­շադ­րու­թյուն չդարձ­րեց Ադր­բե­ջա­նի ԱԳ նա­խա­րա­րի այն հայ­տա­րա­րու­թյան վրա, որ բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թացն այս­պես կոչ­ված «խա­ղա­ղու­թյան պայ­մա­նագ­րի» շուրջ, թև­ա­կո­խում է օն­լայն դի­վա­նա­գի­տու­թյան տի­րույթ:

Հաս­կա­նանք` ինչ է սա նշա­նա­կում:

Քիչ թե շատ աշ­խա­տան­քա­յին փորձ ու­նե­ցող մար­դիկ լավ գի­տեն, որ օն­լայն ձև­ա­չա­փով փաս­տաթղ­թե­րի վրա կա­րե­լի է աշ­խա­տել մի­այն այն դեպ­քում, երբ հա­մա­ձայ­նեց­ված են այդ փաս­տաթղ­թե­րի հիմ­նա­կան սկզբունք­նե­րը, նշա­ձո­ղե­րը և նպա­տակ­նե­րը:

Հարց, ե­թե հայ–ադրբե­ջա­նա­կան բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թա­ցը թև­ա­կո­խում է օն­լայն տի­րույթ, ո՞ր սկզբունք­նե­րի շուրջ են հա­մա­ձայն­վել կող­մե­րը:

Կրկին հի­շեց­նում եմ իմ կող­մից հրա­պա­րակ­ված փաս­տաթղ­թի գո­յու­թյան մա­սին, որ­տեղ ա­մե­նա­կա­րև­որ սկզբունք­նե­րից էր Ադր­բե­ջա­նի կազմ Ար­ցա­խը մտցնե­լու հայ­կա­կան կող­մի պատ­րաս­տա­կա­մու­թյու­նը»:

Կեն­դա­նի շփում­նե­րի ժա­մա­նակ բո­լոր տե­սա­կի բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րում կան միջ­նորդ­ներ, ո­րոնց գո­յու­թյու­նը կա­րե­լի է օգ­տա­գոր­ծել ա­ռա­վել բա­րեն­պաստ բա­նակ­ցա­յին բո­վան­դա­կու­թյուն ստեղ­ծե­լու հա­մար, բայց, ինչ­պես շեշ­տում է Ա­շո­տյա­նը. «Հաս­կա­նա­լի է, որ օն­լայն նա­մա­կագ­րու­թյան ժա­մա­նակ ադր­բե­ջա­նա­կան կամ հայ­կա­կան կող­մե­րը կա­րող են CC, ան­գամ՝ BCC դնել ի­րենց մեյ­լե­րի վրա, բայց ար­դյո՞ք բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թա­ցից միջ­նորդ­նե­րի վերջ­նա­կան վե­րա­ցու­մը Հա­յաս­տա­նի թույլ դիր­քե­րի պա­րա­գա­յում էլ ա­վե­լի չի թու­լաց­նե­լու բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րի ըն­թաց­քում Հա­յաս­տա­նի հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը:

Օն­լայն ձե­ւա­չա­փով նման լրջա­գույն բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րի շուրջ շփում­նե­րը վկա­յում են նա­և այն մա­սին, թե ինչ downgrade է ե­ղել բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թա­ցը:

Չէ որ նման լրջա­գույն հար­ցով բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թա­ցը ոչ շոփ­փինգ է, ոչ սթրի­մինգ, ոչ գեմբ­լինգ, ոչ դեյ­թինգ, ոչ էլ բեն­կինք:

Սրա­նից այն կողմ կա­րե­լի է մեկ էլ SMS տար­բե­րա­կով ո­րո­շել Հա­յաս­տա­նի, Ար­ցա­խի և հայ ժո­ղովր­դի ճա­կա­տա­գի­րը»:

Նի­կո­լի հա­մար 2018–ին և դրա­նից շուտ էլ ա­մեն ինչ գեմբ­լինգ ու սթրի­մինգ էր, հի­մա` ա­ռա­վե­լևս: Եվ պա­տա­հա­կան չէ, որ հի­մա հիս­թե­րիկ քա­րոզ­չու­թյուն է ծա­վալ­վել Սերժ Սարգ­սյա­նի գրքի լույ­սըն­ծայ­ման փաս­տի առ­թիվ: Հաս­կա­նա­լի է` գիր­քը հենց բա­նակ­ցա­յին կոնկ­րետ պատ­մու­թյան, բա­նակ­ցա­յին ա­ռաջ­նագ­ծի մա­սին է: Ու նա­և բո­լո­ր բռնա­պե­տիկ­նե­րին է բնո­րոշ վա­խը գրքից:

Բայց պարզ է նա­և, որ ոչ ոք Նի­կո­լի ռեյ­տին­գին այն­քան շատ չի խփել, որ­քան նրա սի­րա­սուն տի­կին Ան­նան՝ PR կոչ­վող ե­րև­ույ­թից մղոն­նե­րով հե­ռու գտնվող. նոր ծաղ­րան­քի ա­ռար­կա է դար­ձել, մաս­նա­վո­րա­պես, Նի­կո­լի ու Ան­նա­յի՝ ձմեռ­վա ցրտին դրսում կու­կու­ռուզ «վա­յե­լե­լու» փնթի տե­սա­րա­նը, որ­տեղ Նի­կո­լը, կա­պի­շո­նը քա­շած գլխին, Ան­նա­յի հետ մի­ա­սին տե­սախ­ցի­կի առ­ջև ծա­մում է ե­գիպ­տա­ցո­րե­նի հա­տիկ­նե­րը:

Ո՞ւմ հա­մար էր Նի­կո­լը ծա­մում կու­կու­ռու­զը՝ մար­դու ա­խոր­ժակ փա­կող: Զոմ­բի­նե­րի՞, բայց որ ի՞նչ, ի­մա՞ստը, ե­թե նույ­նիսկ այ­սօր ար­դեն վեր­ջին զոմ­բին էլ գի­տի, թե որ­քան հե­ռու է իր կյան­քի ո­րա­կը «էլի­տար­նե­րի» կեն­ցա­ղից:

Սա Ա­րև­մուտք չէ, այս­տեղ դա չի ազ­դում մարդ­կանց վրա:

ՀՈՎ­ՀԱՆ­ՆԵՍ ԳԱ­ԼԱ­ՋՅԱՆ