ԻՆ­ՉԻՆ ԴԻՊ­ՉՈՒՄ Է ՀՈ­ՂԱ­ՏՈ­ՒԻ ՁԵՌ­ՔԸ` ԹՐ(Ի)ՔԱ­ՆՈՒՄ Է

Ա­ռաս­պե­լա­կան ար­քան` Մի­դա­սը, ին­չին դիպ­չում էր, ոս­կի էր դառ­նում: Իսկ կա­պի­տու­լյանտ Նի­կո­լի ձեռ­քը ին­չին դիպ­չում է, դառ­նում է փթիր: Կամ թուր­քա­նում է: Այդ պատ­ճա­ռով ի­րա­տես գոր­ծիչ­նե­րը կամ պար­զա­պես սթափ դա­տող քա­ղա­քա­ցի­նե­րը մի­ան­գա­մից ան­հանգս­տա­ցան, հենց որ գլխա­վոր գե­րա­գույն դա­վա­ճա­նը սա­ղա­վար­տը գլխին հայտն­վեց ա­տո­մա­կա­յա­նում, հիմ­նա­վոր կեր­պով կաս­կա­ծե­լով` ա­տո­մա­կա­յա­նը կփակ­վի: Ի կա­տա­րումն Ան­կա­րա­յի և Բաք­վի պա­հանջ­նե­րի:

ՀԱ­ՅԻ ԿԱՄ­ՔԸ ՈՉՆ­ՉԱՑ­ՆԵ­ԼՈՒ ՏԵԽ­ՆՈ­ԼՈ­ԳԻ­Ա

Ըստ Գե­լա­փի` ՀՀ քա­ղա­քա­ցի­նե­րի 90 տո­կո­սը դեմ է, որ Ար­ցա­խը լի­նի Ադր­բե­ջա­նի կազ­մում: Ա­ռա­վե­լևս դեմ են, որ Հա­յաս­տա­նը լի­նի Էր­մե­նիս­տա­նի վի­լա­յեթ: Եվ որ­պես­զի դի­մադ­րե­լու կամ­քը ոչն­չաց­վի, թուր­քի կա­մա­կա­տար խուն­տան դի­մում է տա­րա­տե­սակ տեխ­նո­լո­գի­ա­կան հնարք­նե­րի: Դրան­ցից մե­կը հենց ա­տո­մա­կա­յա­նը փա­կե­լու մտադ­րու­թյունն է, ին­չը կզրո­յաց­նի ՀՀ է­ներ­գե­տիկ ան­կա­խու­թյու­նը, ստի­պե­լով է­լեկտ­րա­է­ներ­գի­ա մու­րալ նույն թուր­քից: Դե, քա­ղա­քա­ցի­նե­րին խա­վա­րի մատ­նե­լու փոր­ձա­ռու­թյուն ու­նի Նի­կո­լի հո­գև­որ-քա­ղա­քա­կան հայ­րի­կը` Տեր-Պետ­րո­սյան Լև­ո­նը:

Մյուս գոր­ծի­քը Ար­ցա­խի վերջ­նա­կան հանձ­նումն է և «Զան­գե­զու­րի մի­ջանց­քը», որ­պես­զի Հա­յաս­տա­նը հայտն­վի թուր­քա­կան պար­կի մեջ: Ի դեպ, Վրաս­տա­նում հրահր­ված նոր «մայ­դա­նի» կա­րև­որ նպա­տակ­նե­րից մե­կը Հյու­սիս-Հա­րավ կո­մու­նի­կա­ցի­ոն նա­խագ­ծի տա­պա­լումն է: Եվ Ար­ցա­խում հի­մա ծայ­րա­հեղ բա­ցա­սա­կան դեր է խա­ղում Սամ­վել Բա­բա­յա­նը, ով ուղ­ղա­կի­ո­րեն ըն­դու­նե­լի է հռչա­կել այս­պես կոչ­ված «ինտեգ­րա­ցի­ոն» գոր­ծըն­թա­ցը, պնդե­լով, որ դեմ չէ Կա­շե­նի հան­քե­րի շա­հա­գործ­մա­նը ա­զե­րի­նե­րի կող­մից: Տա­լիս է մեծ-մեծ սո­ցի­ալ-տնտե­սա­կան խոս­տում­ներ, ո­րի տո­ղա­տա­կը դա ադր­բե­ջա­նա­կան փո­ղով ի­րա­կա­նաց­նելն է: Ա­սում են, թե քա­րոզ­չա­կան ցանց է ստեղ­ծում Ար­ցա­խով մեկ` գո­վեր­գե­լու «ինտեգ­րա­ցի­ոն» «բա­րիք­նե­րը»: Եվ օ­կու­պա­ցի­ա բա­ռը «ինտեգ­րա­ցի­ա» բա­ռով փո­խա­րի­նե­լը, որ հնչել է նա­և Ա­րա­յիկ Հա­րու­թյու­նյա­նի շուր­թե­րով, հայտ­նի հնարք է` մարդ­կանց կա­մաց-կա­մաց ըն­տե­լաց­նե­լու բա­ցար­ձակ մեր­ժե­լի գա­ղա­փա­րին: Քա­ղա­քա­գետ Էդ­գար Էլ­բա­կյա­նի հա­մոզ­մամբ. «Սամ­վել Բա­բա­յա­նը Հա­յաս­տա­նի դե ֆակ­տո իշ­խա­նու­թյան հա­վել­վածն է ներ­կա­յաց­նում Ար­ցա­խում: Սամ­վել Բա­բա­յանն այն­քան չա­րա­ցած է նախ­կին իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի, մաս­նա­վո­րա­պես՝ ՀՀ 3-րդ նա­խա­գա­հի վրա, որ նրա ի­նա­դու պատ­րաստ է Ար­ցա­խը հանձ­նել: Վի­ճակն այս­պի­սինն է, ինչ­պես ա­սում են՝ միշտ մի Հու­դա կգտնվի»: Էլ­բա­կյա­նը հի­շեց­րեց. «Եկեք հի­շենք, որ երբ ՀՀ ա­ռա­ջին նա­խա­գա­հը 90-ական­նե­րին տա­նում էր ակ­տիվ հա­կա­ռու­սա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն, այն ժա­մա­նակ մենք կորց­րինք Շա­հու­մյանն ու Մար­տա­կեր­տը, հենց այդ ժա­մա­նակ ՀՀ 3-րդ նա­խա­գահ Սերժ Սարգ­սյանն ու սպա­րա­պետ Վազ­գեն Սարգ­սյա­նը մտան Լև­ոն-Տեր Պետ­րո­սյա­նի մոտ և ա­սա­ցին՝ էս ի՞նչ ես ա­նում, տա­րի­ներ անց բարձ­րա­ցավ նա­և Ա­ռա­ջին նա­խա­գա­հի հրա­ժա­րա­կա­նի հար­ցը»:

ՀՀԿ ԳՄ ան­դամ Ար­տակ Զա­քա­րյա­նի հա­մոզ­մամբ` ե­թե մին­չև ա­շուն հայ ժո­ղո­վուր­դը չկա­րո­ղա­նա (կամ չցան­կա­նա) իշ­խա­նու­թյու­նից հե­ռաց­նել Նի­կո­լին, ա­պա 2024թ. ստիպ­ված է լի­նե­լու է ըն­դու­նել նոր լայ­նա­ծա­վալ, պա­տե­րազ­մի մար­տահ­րա­վե­րը: Պաշտ­պա­նու­թյան նախ­կին փոխ­նա­խա­րա­րի հա­մոզ­մամբ` վեր­ջին պա­հին փո­խե­լով բա­նակ­ցո­ղին, գո­նե հնա­րա­վոր կլի­նի խու­սա­փել նոր պա­տե­րազ­մից ու ցե­ղաս­պա­նա­կան ռիս­կե­րից: Բա­ցի այդ, կան ի­րա­վի­ճա­կից դուրս գա­լու տար­բե­րակ­ներ, բա­նակ­ցա­յին ռե­ալ օ­րա­կար­գեր, վե­րա­փոխ­վող մի­ջազ­գա­յին հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րում ի հայտ ե­կող նոր շա­հեր ու հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ, ո­րոն­ցից Հա­յաս­տա­նը կա­րող է օգտ­վել. «Դրան հաս­նե­լու հա­մար պետք է փոխ­վի գլխա­վոր բա­նակ­ցողն ու բա­նակ­ցա­յին թի­մը, ով­քեր կաշ­կանդ­ված չեն լի­նի պար­տու­թյան ու­ղիղ պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան ու Նի­կո­լի վա­րած ակն­հայտ սխալ քա­ղա­քա­կա­նու­թյան ըն­թաց­քով»:

ՏԵ­ՂԵ­ԿԱՏ­ՎԱ­ԿԱՆ ՔԱ­ՂԱ­ՔԱ­ՑԻ­Ա­ԿԱՆ ՊԱ­ՏԵ­ՐԱԶՄ

Մա­մու­լում հայտն­վեց լուր, որ Նի­կո­լի «ֆեյ­քա­բու­ծա­րա­նը» շտապ մի քա­նի տաս­նյակ նոր ֆեյ­քեր է ստեղ­ծել, ո­րոնք հա­կա­նի­կո­լա­կան են ձև­ա­նում: Դրանք սոց­ցան­ցա­յին խմբե­րում են «տե­ղա­վոր­վում», ընդ­դի­մա­դիր «ընկեր­ներ», հա­մա­կիր­ներ են հա­վա­քում, իշ­խա­նու­թյուն­նե­րին «կոշտ» քննա­դա­տու­թյան են են­թար­կում, քննա­դա­տա­կան տար­բեր նյու­թե­րով կիս­վում, ո­րոշ­ներն էլ ակ­տիվ մեկ­նա­բա­նու­թյուն­ներ են ա­նում կայ­քե­րի նյու­թե­րի ու «լայ­վե­րի» տակ: Ա­ռա­ջին հա­յաց­քից թվում է, թե քննա­դա­տում են Նի­կոլ Փա­շի­նյա­նին ու նրա խուն­տա­յին, սա­կայն նրանց բուն ա­ռա­քե­լու­թյու­նը իբր ընդ­դի­մա­դիր հա­յացք ու­նե­ցող­նե­րի ա­նու­նից ընդ­դի­մու­թյան հաս­ցե­ին քննա­դա­տու­թյան ա­լիք բարձ­րաց­նելն է, իսկ ա­վե­լի կոնկ­րետ՝ ընդ­դի­մու­թյան մեջ երկ­պա­ռա­կու­թյուն սեր­մա­նե­լը, կամ, ինչ­պես ա­սում են ՔՊ-ի կու­լիս­նե­րում, ընդ­դի­մա­դիր­նե­րի «տու­նը կռիվ գցե­լը»:

Թվում է, թե ընդ­դի­մա­դիր ակ­տի­վու­թյուն գրե­թե չկա, և չկա նա­և սպառ­նա­լիք Նի­կո­լին: Սա­կայն Նի­կո­լը «ողնա­շա­րով» է զգում պո­տեն­ցի­ալ վտան­գը: Ու հատ­կա­պես կա­տա­ղի ձև­ով ար­շավ են սկսել Սերժ Սարգ­սյա­նի դեմ, նրա գրքի շնոր­հան­դե­սին և ճե­պազ­րույ­ցին ի պա­տաս­խան ին­տեն­սի­վաց­նե­լով այն թե­զը, իբր նա է Նի­կո­լին բե­րել իշ­խա­նու­թյան: Ագ­րե­սիվ Տե­լեգ­րամ ա­լիք­նե­րից մեկն ան­գամ նրան ո­րա­կել է Նի­կո­լին հա­վա­սար թշնա­մի, և մեկ­շա­բա­թյա ա­մե­նօ­րյա զրպար­տիչ ար­շա­վի հա­մար վճա­րել մեծ գին` կորց­նե­լով իր պատ­կա­ռե­լի լսա­րա­նի կե­սը:

Պե­տա­կա­նու­թյան հա­կա­ռա­կորդ­նե­րին կա­տա­ղու­թյան նո­պա­յի է հասց­րել ՀՀ եր­րորդ նա­խա­գա­հի տրա­մա­բան­ված դիր­քո­րո­շու­մը «Ռու­սաս­տա՞ն, թե՞ Ա­րև­մուտք» հար­ցում. «Լավ, ռու­սա­կան խա­ղա­ղա­պահ­նե­րին քննա­դա­տում ենք, ա­սում ենք՝ գնա­ցեք, կա՞ մի եր­կիր, որ պատ­րաստ է խա­ղա­ղա­պահ­ներ բե­րել, կա՞ այդ­պի­սի մի եր­կիր: Ե­թե չկա, ին­չո՞ւ են ա­վել-պա­կաս խո­սում»: Նա նկա­տեց. «Ես եր­բեք ռու­սա­մոլ չեմ ե­ղել, եր­բե՛ք, չեմ էլ լի­նե­լու, ես հա­մա­րել և հա­մա­րում եմ, որ ՌԴ-ն մեր լա­վա­գույն դաշ­նա­կիցն է, ո­րով­հե­տև այ­լընտ­րանք չկա: Նրանք, ով­քեր ու­զում են գալ մեր տա­րա­ծաշր­ջան, ի՞նչ են մեզ ա­ռա­ջար­կում: Իսկ ով­քեր այդ գա­ղա­փա­րը ա­ռաջ են տա­նում, ար­դյո՞ք պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն ու­նեն, ՆԱ­ՏՕ-ն գա­լու է այս­տեղ՝ ռազ­մա­բա­զա դնի՞, եվ­րո­պա­կան ո­րև­է եր­կիր Ղա­րա­բա­ղում կոն­տին­գենտ է ու­նե­նա­լո՞ւ:

Դուք շատ լավ գի­տեք, որ ես եր­բեք հա­կա­եվ­րո­պա էլ չեմ ե­ղել, բա­ցար­ձա­կա­պես: Ա­սածս, իմ կշտամ­բանքն այս պա­հին վե­րա­բե­րում է ոչ թե ՆԱ­ՏՕ-ին կամ ԵՄ-ին, այլ այն ա­վան­տյու­րիստ­նե­րին, ով­քեր ինչ-ինչ հան­գա­մանք­նե­րից ել­նե­լով՝ փոր­ձում են այս­տեղ ա­մեն ին­չը պղտո­րել: Իսկ պղտո­րե­լը լավ բա­նի չի կա­րող բե­րել»:

Պղտո­րող­նե­րին, Հա­յաս­տա­նը ար­տա­քին ու­ժե­րի ման­րադ­րամ սար­քող­նե­րին, բնա­կա­նա­բար, այդ­պի­սի դիր­քա­վո­րու­մը հու­նից հա­նում է: Դրա հա­մար են փոր­ձում հրահ­րել տե­ղե­կատ­վա­կան քա­ղա­քա­ցի­ա­կան պա­տե­րազմ, նա­և նրա հա­մար, որ դրսի տե­րե­րին պետք է Նի­կո­լին պահ­պա­նել որ­պես բա­նակ­ցող, իսկ ըստ Սերժ Սարգ­սյա­նի. «Մենք ադր­բե­ջան­ցի­նե­րի հետ չենք բա­նակ­ցել, մենք բա­նակ­ցել ենք միջ­նորդ­նե­րի հետ, ո­րով­հե­տև ադր­բե­ջան­ցի­նե­րի հետ բա­նակ­ցե­լու բան չու­նենք, ի­րենք ու­զում են, որ ամ­բող­ջը ի­րեն­ցը լի­նի, դեռ մի բան էլ ա­վել: Իսկ միջ­նորդ­ներն ինչ­պե՞ս պետք է վե­րա­բեր­վեն մի մար­դու, որ մեկ այս­տեղ է թռչում, մեկ այն­տեղ է թռչում, մեկ՝ աջ, մեկ՝ ձախ, մեկ՝ Պրա­հա, մեկ՝ Մոսկ­վա: Դա փոխլ­րաց­ման քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն չէ, դա և՛-և՛-ի քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն չէ, դա ճնշման տակ՝ կախ­ված ճնշման ազ­դե­ցու­թյու­նից, կար­ծի­քի փո­փո­խու­թյուն է: Այն­պես որ, ես մնում եմ իմ կար­ծի­քին՝ բա­նակ­ցո­ղը պետք է փոխ­վի»: Հար­ցին՝ բա­նակ­ցո­ղը որ փոխ­վի՝ ի­րա­վի­ճակ կշտկվի՞, նա պա­տաս­խա­նեց. «Այո, շատ դժվար կլի­նի, ով նրան փո­խա­րի­նի, ա­նա­սե­լի դժվար կլի­նի, բայց ես կար­ծում եմ՝ դա հնա­րա­վոր է»:

Իսկ դա­վա­դիր խաղ խա­ղա­ցող­նե­րի հա­մար միշտ ա­մե­նավ­տան­գա­վո­րը փոր­ձա­ռու գոր­ծիչ­ներն են, ով­քեր հնա­րա­վո­րու­թյուն են տես­նում: Եվ «նախ­կին­նե­րի թա­լա­նի» թե­ման էլ ար­դեն չի աշ­խա­տում, քան­զի ՔՊ-ի թի­մում լավ տե­ղա­վոր­վել են բո­լոր հին թա­լան­չի­նե­րը, ո­րոնց հա­վել­վել են նո­րե­րը` սո­ված «գյոռ­մա­միշ­նե­րը», մեծ ու փոքր նի­կո­լիկ­նե­րը:

ՀՈՎ­ՀԱՆ­ՆԵՍ ԳԱ­ԼԱ­ՋՅԱՆ