ՈՒՄ ՀԱ­ՄԱՐ Է ԼԱ­ՑՈՒՄ ՀԱ­Ա­ԳԱ­ՅԻ ԴԱ­ՏԱ­ՐԱ­ՆԻ ԴԱՀ­ԼԻ­ՃԸ

Լրատ­վա­դաշ­տի և սոց­ցան­ցե­րի քննարկ­ման, նա­և «բոց­վե­լու», սո­վե­տա­կան հայտ­նի ֆիլ­մի դրվագ­նե­րը հի­շե­լու ա­ռիթ է դար­ձել այն, որ Ա­լեն Սի­մո­նյա­նը կոտ­րել է իր վե­րին վեր­ջույ­թը: Իսկ մինչ այդ պա­տա­հա­րը, Ա­լե­նը դա­տողու­թյուն­ներ էր ա­նում, թե ով կա­րող է կամ չի կա­րող իր տա­րած­քում ի կա­տար ա­ծել Հա­ա­գա­յի դա­տա­րա­նի` Վլա­դի­միր Պու­տի­նին կա­լա­նա­վո­րե­լու ո­րո­շու­մը: Իր ա­րև­ին սրամ­տում էր կամ ի ցույց դնում իր «խո­րի­մաստ» գի­տե­լիք­նե­րը: Մինչ­դեռ Հա­ա­գա­յի իս­կա­կան «ապրան­քը», ով չի կա­տա­րել Հա­ա­գա­յի վճի­ռը` Բեր­ձո­րի մի­ջանց­քը ա­պաշր­ջա­փա­կե­լու, ապ­րում է Ե­րև­ա­նից` շուրջ 700, իսկ Ստե­փա­նա­կեր­տից շուրջ 400 կի­լո­մետր հե­ռա­վո­րու­թյան վրա:

Ա­ՄԵՆ ԻՆ­ՉՈՒՄ ՄԵ­ՂԱ­ՎՈՐ ԵՆ «ՆԱԽ­ԿԻՆ­ՆԵ­ՐԸ», ՌՈՒՍ­ՆԵ­ՐԸ, ՄԵԿ ԷԼ` Ա­ՄԵ­ՐԻ­ԿԱ­ՑԻ­ՆԵ­ՐԸ

Դե ի­հար­կե, Նի­կոլն ու ՔՊ-ն ոչ մի բա­նում մե­ղա­վոր չեն: Մե­ղա­վոր չեն նա­և ի­րենց տե­րե­րը` ա­նա­տո­լի­ա­կան և մերձ­կաս­պյան թուր­քե­րը: Ա­ռաջ ա­մեն ին­չի մե­ղա­վո­րը «թա­լան­չի նախ­կին­ներն» է­ին, դրան հե­տո ա­վե­լա­ցան «անվտան­գու­թյան սպառ­նա­լիք» ռուս­նե­րը, գե­րա­գույն գլխա­վոր ստա­խո­սի ա­սու­լի­սի ժա­մա­նակ էլ ծլե­ցին բա­նա­կում վխտա­ցող «հին­գե­րորդ շա­րա­սյան» ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը: Դե, իսկ ի­րենք «ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան բաս­տի­ոն» են, ո­րը նա­և հա­ջո­ղու­թյամբ պայ­քա­րում է կո­ռուպ­ցի­ա­յի դեմ: Եվ ի­հար­կե վա­յե­լում է «ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան միջ­նա­բերդ» ԱՄՆ-ի դրվա­տանքն ու քա­ջա­լե­րան­քը:

Սա­կայն 2022թ. Հա­յաս­տա­նում ի­րա­վի­ճա­կի վե­րա­բե­րյալ ԱՄՆ Պետ­դե­պի հրա­պա­րա­կած մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի մա­սին զե­կույցն ար­ձա­նագ­րում է մաս­նա­վո­րա­պես հե­տև­յալ խնդիր­նե­րը.

• ի­րա­վա­պահ հա­մա­կար­գի կող­մից խոշ­տան­գում­ներ,

• կա­մա­յա­կան ձեր­բա­կա­լու­թյուն­ներ կամ կա­լա­նա­վո­րում­ներ,

• դա­տա­կան ան­կա­խու­թյան հետ կապ­ված լուրջ խնդիր­ներ,

• մարդ­կանց անձ­նա­կան կյան­քին կա­մա­յա­կան կամ ա­պօ­րի­նի մի­ջամ­տու­թյուն­ներ,

• խոս­քի ա­զա­տու­թյան սահ­մա­նա­փա­կում­ներ, ինչ­պես նա­և հան­ցա­գոր­ծու­թյուն­ներ, ո­րոնք նե­րա­ռում են բռնու­թյուն կամ սպառ­նա­լիք,

• բա­նա­կում ոչ մար­տա­կան պայ­ման­նե­րում զո­հե­րի և ի­րա­վա­պահ­նե­րի կող­մից այդ դեպ­քե­րի հետ կապ­ված ոչ պատ­շաճ հե­տաքն­նու­թյուն,

• բա­նա­կում զո­հե­րի դեպ­քե­րի շուրջ կա­ռա­վա­րու­թյան թա­փան­ցի­կու­թյան բա­ցա­կա­յու­թյուն և հան­րա­յին անվս­տա­հու­թյուն,

• հա­մա­կար­գա­յին կո­ռուպ­ցի­ա­յի առ­կա­յու­թյուն տար­բեր ո­լորտ­նե­րում (շի­նա­րա­րու­թյուն, հան­քար­դյու­նա­բե­րու­թյուն, պետ­կա­ռա­վա­րում, խորհր­դա­րան, դա­տա­կան հա­մա­կարգ, գնում­ներ և այլն),

• պե­տա­կան պաշ­տո­նյա­նե­րի ներգ­րավ­մամբ պե­տա­կան մի­ջոց­նե­րի յու­րաց­ման և կաս­կա­ծե­լի բիզ­նես գոր­ծու­նե­ու­թյուն:

Ինչ­պես նկա­տում է ՀՀԿ ԳՄ ան­դամ Ար­տակ Զա­քա­րյա­նը. «ԱՄՆ Պետ­դե­պի հրա­պա­րա­կած զե­կույ­ցում Հա­յաս­տա­նում վեր­հան­ված պրոբ­լեմ­ներն այս­քա­նով չեն սահ­մա­նա­փակ­վում: Սա­կայն կար­ծում եմ` սա էլ բա­վա­րար է, որ եր­կի­րը թշնա­մուն հանձ­նած Նի­կոլն ու իր շա­րա­սյու­նը ծպտուն չհա­նեն դե­մոկ­րա­տի­ա­յից, պե­տա­կան կա­ռա­վա­րու­մից ու կո­ռուպ­ցի­ա­յից»: Զե­կույ­ցի անգ­լե­րեն տար­բե­րակն այն­քան ծա­վա­լուն է, որ դրա սոսկ թեր­թե­լուց է մարդ հոգ­նում: Եվ զե­կույ­ցը տպա­վո­րու­թյուն է թող­նում, որ Նի­կո­լին և նրա թի­մա­կից­նե­րին կա­րե­լի է ձեռ­նաշղ­թա­նե­րով տա­նել ու­ղիղ Հա­ա­գա­յի դա­տա­րան:

Այդ ի՞նչ պա­տա­հեց, որ Ա­մե­րի­կան սրանց այ­լևս չի հա­մա­րում «ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան բաս­տի­ոն», այլ ընդ­հա­կա­ռա­կը` մե­ղադ­րում է ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան ի­րա­վունք­նե­րի և ա­զա­տու­թյուն­նե­րի հա­մա­տա­րած խախտ­ման հա­մար և ո­րա­կում է այն­պի­սի «քյառ­թու» կո­ռուպ­ցի­ո­ներ­ներ, որ «նախ­կին­նե­րի» ա­մե­նա­օ­դի­ոզ դեմ­քե­րը դրա հա­մե­մա­տու­թյամբ ան­մեղ մա­նուկ­ներ են: Չլի­նի՞ Սերժ Սարգ­սյանն ու Ռո­բերտ Քո­չա­րյա­նը Պետ­դե­պի վրա «Իսկան­դեր» են պա­հել ու ստի­պել են այդ­պի­սի զե­կույց հրա­պա­րա­կել:

Մինչ­դեռ դա օ­րի­նա­չափ է բո­լոր նրանց հա­մար, ով­քեր մի­ա­ժա­մա­նակ եր­կու և ա­վե­լի տե­րե­րի ծա­ռա են: Սա­կայն սրանք դեռ տաք են ու դեռ նույ­նիսկ հա­լա­ծանք են հա­րու­ցում ընդ­դեմ այն դա­տա­վո­րի, ով հա­մա­ր­ձակ­վել էր մեր­ժել գե­նե­րալ Գրի­գո­րի Խա­չա­տու­րո­վի կա­լա­նա­վո­րու­մը: Իսկ երբ մի քիչ սա­ռեն, ա­վան­դա­կան «մե­ղա­վոր­նե­րի» ցու­ցա­կին կա­վե­լաց­նեն նա­և ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րին: Չէ՞ որ ժե­խը կու­տի այն ա­մե­նը, ինչ սրանք փսխում են:

ԱՐ­ՑԱ­ԽԱ­ՏՅԱՑ ՆԵՐ­ՔԻՆ ԹՈՒՐ­ՔԵ­ՐԸ

100-օ­րյա բլո­կա­դան, Ար­ցա­խի կյան­քի ճա­նա­պար­հը թշնա­մու կող­մից փակ պա­հելն էլ մա­զա­չափ չի սա­սա­նել սրանց ազ­գա­դավ կեց­ված­քը: Օ­րի­նակ` ՔՊ խմբակ­ցու­թյան ղե­կա­վար հա­կա­հի­գի­ե­նիկ Հայկ Կոն­ջո­րյանն ընդ­դի­մու­թյա­նը մե­ղադ­րեց. «Մանտ­րա­յի պես կրկնում եք Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի ինք­նո­րոշ­ման ի­րա­վուն­քի վե­րա­բե­րյալ ձեր թե­զե­րը»: Մինչ­դեռ Սերժ Սարգ­սյա­նը շատ ճիշտ էր նկա­տել, որ սրանք ինք­նո­րո­շու­մից խու­սա­փում, փախ­չում են «ինչպես սա­տա­նան խուն­կից»:

Ե՛վ Ստե­փա­նա­կեր­տում, և՛ աշ­խար­հի տար­բեր ծայ­րե­րում բլո­կա­դա­յի 100-րդ օ­րը ե­ղան բո­ղո­քի ակ­ցի­ա­ներ, Ե­րև­ա­նում էլ խորհր­դա­րա­նա­կան ընդ­դի­մու­թյունն ա­ռա­ջար­կել է ԱԺ հայ­տա­րա­րու­թյուն ըն­դու­նել: ՔՊ-ն հեր­թա­կան թրքու­թյունն է ա­րել. Ադր­բե­ջա­նի կող­մից Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի Հան­րա­պե­տու­թյան դեմ ի­րա­կա­նաց­վող ռազ­մա­քա­ղա­քա­կան ագ­րե­սի­ա­յի, ա­հա­բեկ­չա­կան ու սադ­րիչ քայ­լե­րի, Բեր­ձո­րի մի­ջանց­քի փակ­ման կա­պակ­ցու­թյամբ ԱԺ հայ­տա­րա­րու­թյան ըն­դու­նու­մը տա­պա­լել է: Պա­տե­րազ­մա­կան հան­ցա­գործ­ներ Էր­դո­ղանն ու Ա­լի­և­ը ան­շուշտ ար­ժա­նի են Հա­ա­գա­յի դա­տա­րա­նում դատ­վե­լու, բայց ար­դյո՞ք այս թրքա­հար­ճերն ա­վե­լի մե­ղա­վոր չեն, քան թուր­քը: Սրանք աշ­խար­հին ի ցույց են դնում այն­պի­սի ստո­րա­քար­շու­թյուն, որ ո՛չ ռուս­նե­րին, ո՛չ եվ­րո­պա­ցի­նե­րին և ո՛չ էլ ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րին ինչ-որ բա­նում մե­ղադ­րե­լու ի­րա­վունք չու­նենք: Լավ­րովն ա­սում է. «Բո­լո­րին հայտ­նի է, որ 2020-ին հնա­րա­վո­րու­թյուն կար՝ ա­վե­լի շուտ հաս­նել կրա­կի դա­դա­րեց­մա­նը, բայց ես դա թող­նում եմ պատ­մա­բան­նե­րին»: ՔՊ և Նի­կոլ ու­նե­ցո­ղի պատ­ճա­ռով է, որ մեզ ո­տի վրա սար­քում են «պատ­մա­բան­նե­րի բա­ժին»: Այս գե­նապղծ­ված­նե­րի պատ­ճա­ռով է, որ ա­մե­րի­կա­ցիք, պա­հա­ջե­լով բա­ցել Բեր­ձո­րի մի­ջանց­քը, մի­ա­ժա­մա­նակ շեշ­տում են, որ պատ­ժա­մի­ջոց­նե­րի հարց չի էլ քննարկ­վում: Սրանց պատ­ճա­ռով է, որ ՀՀԿ-ի վիթ­խա­րի լոբ­բիս­տա­կան ար­դյուն­քում Ար­ցա­խի ինք­նո­րոշ­ման ի­րա­վուն­քը Եվ­րա­խորհր­դա­րա­նով ճա­նա­չած ԵՄ-ն գե­րա­դա­սում է ան­տե­սել Բաք­վի ոճ­րա­գոր­ծու­թյուն­նե­րը և այդ մա­կա­բույծ գո­յակ­ցու­թյան հետ «էներ­գե­տիկ հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյուն» ծա­վա­լել:

«Ոսկա­նա­պատ» վեր­լու­ծա­կան կենտ­րո­նի հիմ­նա­դիր Հրանտ Մե­լիք-Շահ­նա­զա­րյա­նը ա­հա­զան­գում է. «Տե­ղե­կատ­վա­կան տար­բեր ռե­սուրս­ներ Ադր­բե­ջա­նի հետ մո­տա­լուտ պա­տե­րազ­մի մա­սին են գրում: Աղ­բյուր­ներ կան, որ պնդում են, թե Հա­յաս­տա­նի և Ադր­բե­ջա­նի մի­ջև նոր պա­տե­րազմը հենց այս գի­շեր է սկսվե­լու: Ադր­բե­ջա­նա­կան աղ­բյուր­ներն էլ 44-օրյա պա­տե­րազ­մից են կադ­րեր հրա­պա­րա­կում՝ փոր­ձե­լով «թար­մաց­նել» մեր հի­շո­ղու­թյու­նը և կան­խել «Հա­յաս­տա­նի նոր ագ­րե­սի­ան»: Կնե­րեք այս բա­ռիս հա­մար, բայց իս­կա­կան տե­ղե­կատ­վա­կան/քա­րոզ­չա­կան վակ­խա­նա­լի­ա է, ո­րը հետզ­հե­տե խու­ճա­պա­յին տրա­մադ­րու­թյուն­ներ է ա­ռա­ջաց­նում մեր հան­րու­թյան մեջ»: Քա­ղա­քա­գե­տը նա­և նշում է. «Կաս­կա­ծում եմ, որ դա­վա­ճան­նե­րի այս իշ­խա­նու­թյան մա­տը խառն է մեր ժո­ղովր­դին ա­հա­բե­կե­լու գոր­ծում: Ի վեր­ջո, մար­դիկ պատ­րաստ­վում են «խա­ղա­ղու­թյան պայ­մա­նա­գիր» ստո­րագ­րել Ա­լի­և­ի հետ: Բա չպի­տի՞ այն­պես ա­նեն, որ հե­տո ոչ ոք չմե­ղադ­րի ի­րենց դա­վա­ճա­նու­թյան մեջ»:

Կաս­կած­նե­րը տե­ղին են: Սրան­ցից սպա­սե­լի է` օգ­նեն Ադր­բե­ջա­նին ի­րաց­նել ա­ռա­վե­լա­գույ­նը ստա­նա­լու վեր­ջին շան­սը: Հա­յու­թյան հան­դեպ էլ ա­նեն վեր­ջին տա­կան­քու­թյու­նը: Զի գի­տեն ի­րենց վեր­ջը, գի­տեն, որ ե­րա­նի են տա­լու ցան­կա­ցած դա­տա­րա­նի դահ­լի­ճում` լի­նի Հա­ա­գա­յի, լի­նի Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թյան, մե­ղադ­րյա­լի ա­թո­ռին նստե­լու: Զի թե­և հան­րու­թյան մեծ մա­սի հու­սա­հա­տու­թյունն ան­սահ­ման է, է՛լ ա­վե­լի ան­սահ­ման է հան­րու­թյան ա­մե­նա­ակ­տիվ մա­սի ցա­սումն ու ա­տե­լու­թյու­նը:

ՀՈՎ­ՀԱՆ­ՆԵՍ ԳԱ­ԼԱ­ՋՅԱՆ