ԿԱ­ՊԻ­ՏՈՒ­ԼՅԱՆՏ­ՆԵ­ՐԻ ՖՈՒՏ­ԲՈ­ԼԱ­ՅԻՆ ՉԴԻ­ՎԱ­ՆԱ­ԳԻ­ՏՈՒ­ԹՅՈՒՆ

Ձգտե­լով ար­դա­րաց­նել սե­փա­կան ան­պա­տիվ խա­ղե­րը Ան­կա­րա­յի և Բաք­վի հետ, գլխա­վոր գե­րա­գույն կա­պի­տու­լյա­նը եր­բեմն հա­մար­ձակ­վում է բար­բա­ռել Սերժ Սարգ­սյա­նի «Ֆուտ­բո­լա­յին դի­վա­նա­գի­տու­թյան» մա­սին: Սա­կայն ՀՀ եր­րորդ նա­խա­գա­հի փայ­լուն խա­ղի ու սրանց թրքա­հար­ճու­թյան մի­ջև զու­գա­հեռ­ներ անց­կաց­նե­լը նույնն է, ինչ նույ­նաց­նես «կա­նալ»-ը և «կա­նա­լի­զա­ցի­ան»: Եվ ի դեպ Հա­յաս­տան-Թուր­քի­ա ա­ռա­ջի­կա ֆուտ­բո­լա­յին խա­ղի շուրջ այն­պի­սի խայ­տա­ռակ շշուկ­ներ են պտտվում, որ հան­րու­թյու­նը սպա­սում է հեր­թա­կան նվաս­տաց­մա­նը:

ՆԻ­ԿՈ­ԼԸ` ԲԱՔ­ՎԻ «ԳՆԴԱ­ԿԻ» ԴԵ­ՐՈՒՄ

Ֆուտ­բո­լա­յին տե­սա­կե­տից կա­պի­տու­լյան­տին «ֆուտ­բոլ» ա­նող կա, սա­կայն նույ­նիսկ ոչ թե Էր­դո­ղա­նի, այլ վեր­ջի­նիս ապ­շե­րո­նյան մարզ­պետ, «կիրթ ու կա­ռու­ցո­ղա­կան» Ա­լի­և­ի կող­մից: Ադր­բե­ջա­նի ԱԳՆ-ն պար­զա­պես իր ցե­խոտ ոտ­քե­րը սրբել է Նի­կո­լի վրա: «Մենք դա­տա­պար­տում եւ մեր­ժում ենք Հա­յաս­տա­նի վար­չա­պետ Նի­կոլ Փա­շի­նյա­նի կող­մից Ադր­բե­ջա­նին ուղղ­ված բո­լո­րո­վին ան­հիմն մե­ղադ­րանք­նե­րը, ո­րը հա­մա­ռո­րեն կրկնում է մար­տի 18-ի Հա­յաս­տա­նի ԱԳՆ հայ­տա­րա­րու­թյու­նը: Հա­յաս­տա­նի ղե­կա­վա­րու­թյան ագ­րե­սիվ հռե­տո­րա­բա­նու­թյու­նը, ո­րը սպառ­նում է Ադր­բե­ջա­նի տա­րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նու­թյա­նը եւ ինք­նիշ­խա­նու­թյա­նը եւ ան­տե­սում է Հա­յաս­տա­նի ստանձ­նած մի­ջազ­գա­յին պար­տա­վո­րու­թյուն­նե­րը, վկա­յում է այն մա­սին, որ Հա­յաս­տա­նը շա­հագրգռ­ված չէ տա­րա­ծաշր­ջա­նում խա­ղա­ղու­թյամբ»,- աս­վում է Ադր­բե­ջա­նի ԱԳՆ մա­մու­լի քար­տու­ղար Այ­խան Հա­ջի­զա­դե­ի հայ­տա­րա­րու­թյան մեջ:

Նա նա­եւ հայ­տա­րա­րել է «Ադրբե­ջա­նի կող­մից իր ինք­նիշ­խան տա­րածք­նե­րի եւ պատ­մա­կան հո­ղե­րի բնա­կեց­ման դեմ Հա­յաս­տա­նի պա­հանջ­նե­րի ան­հե­թե­թու­թյու­նը, այն դեպ­քում, երբ Հա­յաս­տանն ին­քը հա­յե­րին ա­պօ­րի­նա­բար վե­րաբ­նա­կեց­րել է ադր­բե­ջա­նա­կան տա­րածք­նե­րում՝ ինչ­պես իր տա­րած­քում, այն­պես էլ 30 տար­վա ըն­թաց­քում Հա­յաս­տա­նի կող­մից օ­կու­պաց­ված քա­ղաք­նե­րում եւ գյու­ղե­րում ադր­բե­ջան­ցի­նե­րին պատ­կա­նող գույ­քի ոչն­չաց­ման հետ մեկ­տեղ»:

«Այս հայ­տա­րա­րու­թյունն ուղ­ղա­կի­ո­րեն հա­կա­սում է նա­եւ Պրա­հա­յի եւ Սո­չի­ի պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն­նե­րին, ո­րոնց Հա­յաս­տա­նը բազ­միցս հղում է ա­նում»,- ընդգ­ծել է Հա­ջի­զա­դեն:

Դե ինչ ա­սես, դա­վա­ճա­նին չեն հար­գում ան­գամ նրանք, ում օգ­տին նա դա­վա­ճա­նել է: «Նի­կոլ Փա­շի­նյանն առն­վազն քա­ղա­քա­կան ի­մաս­տով դա­վա­ճան է, իսկ ի­րա­վա­կան հիմ­քե­րը կպար­զի իշ­խա­նա­փո­խու­թյու­նից հե­տո ստեղծ­վե­լիք հե­տաքնն­չա­կան լի­ա­զոր մար­մինը: Նի­կոլ Փա­շի­նյա­նը շատ լավ գի­տի, թե ին­չու է դա­վա­ճան»,- նշում է Ար­մեն Ա­շո­տյա­նը և 7 կե­տով հիմ­նա­վո­րում դա­վա­ճա­նու­թյան ի­րո­ղու­թյու­նը: Մեջ­բե­րենք մի­այն վեր­ջին` 7-րդ կե­տը. «Այսօր ևս փոր­ձում է հայ ժո­ղովր­դին «հա­մա­կեր­պեց­նել», հաշ­տեց­նել այս պար­տու­թյան հետ և ա­սել, որ հայ ժո­ղովր­դի բնա­կան դիրքն այս բարձ­րա­վան­դա­կի վրա չո­րեք­թաթն է:

Ե­թե Նի­կոլ Փա­շի­նյանն ու­նե­նար նվա­զա­գույն քա­ղա­քա­կան խի­զա­խու­թյուն և ազն­վու­թյուն, նա նո­յեմ­բե­րի 10-ին պետք է արթ­նա­նար առն­վազն ոչ վար­չա­պե­տի պաշ­տո­նում եւ այ­լեւս եր­բեք չհա­վակ­ներ այդ պա­տաս­խա­նատ­վու­թյա­նը:

Իսկ ե­թե ու­նե­նար նվա­զա­գույն տղա­մարդ­կու­թյուն, ար­դյո՞ք նա պետք է ընդ­հան­րա­պես արթ­նա­նար…»:

Սա­կայն Նի­կոլը` ուր, տղա­մարդ­կու­թյունը` ուր: Եր­կու և ա­վե­լի տե­րե­րի ծա­ռա­յի պա­րա­գա­յում ի՞նչ տղա­մարդ­կու­թյուն: Եվ նման է, որ տե­րե­րից մե­կը` ԱՄՆ Պետ­դե­պը, նրան դի­տար­կում է ար­դեն որ­պես «рас­ход­ный ма­те­ри­ал», զի ներ­կա­յաց­րել է այն­պի­սի զե­կույց, որ չգի­տենք էլ` ար­դյո՞ք Սա­դամ Հու­սեյ­նի և Քա­դա­ֆի­ի դեպ­քում Վա­շինգ­տոնն այդ­քան շատ խայ­տա­ռակ ար­ձա­նագ­րում­ներ ա­րել է:

Ի դեպ, այն բա­նի օգ­տին, որ անգ­լո­սաք­սե­րը գե­տան­ցու­մին ու­զում են «ձի» կամ «ավա­նակ» փո­խել, վկա­յում է նա­և այն, որ այ­լևս չեն բա­վա­րար­վում Ար­սեն Խա­ռա­տյա­նի ձե­ռամբ ստեղծ­ված ֆեյս­բու­քյան գրաքն­նիչ «դու­քյա­նով», և բաց­վել է նո­րը, ար­դեն Դա­նի­ել Ի­ո­ան­նի­սյա­նի «դու­քյա­նի» և Ֆեյս­բու­քի մի­ջև կնքված պայ­մա­նագ­րով: Դան­չիկն ար­դեն ու­ղիղ «սո­րոս» է և ա­մե­րի­կյան այլ հիմ­նարկ­ներ, ու նո­րաս­տեղծ «փա­ս­տե­րի ստուգ­ման» նա­խա­ձեռ­նու­թյու­նը թե­րևս ոչ մի­այն զբաղ­վե­լու է «ռու­սա­կան քա­րոզ­չու­թյու­նը» ար­մա­տա­խիլ ա­նե­լով, այ­լև կհե­տև­ի, որ հան­կարծ Նի­կո­լի քա­րոզ­չա­մե­քե­նան հա­կա­ա­մե­րի­կյան ինչ-որ գոր­ծըն­թաց­ներ չփոր­ձի ծա­վա­լել, և սու­սու­փուս տե­ղը զի­ջի նրան, ում կա­սեն:

Ա­ՎԻ­ՆՅԱ­ՆԸ, «ԱՊՐԵ­ԼՈՒ ԵՐ­ԿԻ­ՐԸ» ԵՎ ԱՅ­ԼՔ

 Եվ ա­հա Ե­րև­ա­նի քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նը մաք­րե­ցին գոր­ծող քա­ղա­քա­պե­տից` ակն­հայ­տո­րեն ու­ժե­ղաց­նե­լով Ա­վի­նյա­նի դիր­քե­րը: Սա­կայն հետաքր­քիր խաղ է ե­րև­ում: Ե­թե Ա­վի­նյանն ինչ-որ տեղ գո­նե ՔՊ-ի թև է, ա­պա նույ­նը չի կա­րե­լի ա­սել «Ապրե­լու եր­կիր» հա­վակ­նոտ կու­սակ­ցու­թյան մա­սին, ո­րի ա­նու­նը կա­պում են Ռու­բեն Վար­դա­նյա­նի հետ:

Եվ ա­հա աս­պա­րե­զում ե­րև­աց Կենտ­րո­նի նախ­կին թա­ղա­պետ Վիկ­տոր Մնա­ցա­կա­նյա­նը, ո­րը քա­ղա­քա­պե­տա­կան հա­վակ­նու­թյուն­ներ ու­նի, ընդ ո­րում` նա չի բա­ցա­ռում սերտ հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյունն ինչ­պես «Ապրե­լու եր­կիր» կու­սակ­ցու­թյան, այն­պես էլ Հայկ Մա­րու­թյա­նի հետ: Հի­շենք` 2018-ին իշ­խա­նա­զավ­թու­մը մին­չև վերջ հասց­նե­լու հա­մար որ­պես «տա­րան» հենց Հայ­կոն էր օգ­տա­գործ­վել, և ե­թե Ե­րև­ա­նում իշ­խա­նու­թյուն վերց­նե­լը չլի­ներ, ա­պա 2018-ի ԱԺ ար­տա­հերթ ընտ­րու­թյուն­ներն էլ ի­րա­գոր­ծե­լը դժվար թե ստաց­վեր:

Իսկ «Ապրե­լու եր­կի­րը» հա­մար­վում է Ար­ցա­խի նախ­կին պետ­նա­խա­րար, մի­լի­ար­դա­տեր Ռու­բեն Վար­դա­նյա­նի նա­խա­գի­ծը: Վար­դա­նյանն Ար­ցա­խում լավ էր սկսել, սա­կայն վեր­ջում շատ տա­րօ­րի­նակ հան­գիստ հնա­զանդ­վեց կա­պի­տու­լյանտ­նե­րի գրպա­նա­յի­ն օ­պե­րա­տոր Ա­րա­յիկ Հա­րու­թյու­նյա­նի կող­մից պաշ­տո­նանկ­վե­լու, հաս­տա­կո­ղու­թյուն ի ցույց չդրեց, ան­ձամբ ներ­կա գտնվեց սե­փա­կան պաշ­տո­նան­կու­թյան ա­րա­րո­ղու­թյա­նը, ին­չը հա­րիր չէ ո­րև­է ընդ­դի­մա­դի­րի:

Իսկ հի­մա զբաղ­ված է լի­րի­կա­կան ճա­ռե­րով: Օ­րի­նակ, Նի­կո­լի կող­մից թուր­քին նվեր տրված Շու­շի­ի մա­սին նա գրեց. «Շու­շին Ար­ցա­խի ա­մե­նա­հա­րուստ ու զար­գա­ցած քա­ղաքն էր, որ­տեղ գոր­ծում է­ին դա­տա­րան­ներ, դպրոց­ներ, համ­քա­րու­թյուն­ներ, գոր­ծա­րան­ներ, և կա­ռուց­վել էր Ար­ցա­խի ա­ռա­ջին տպագ­րա­տու­նը: Շու­շի­ի պես շեն քա­ղա­քը իր նշա­նա­կու­թյամբ շատ «գրա­վիչ» էր թուր­քե­րի հա­մար: 1905 թվա­կա­նից սկսած հա­յե­րի հետ հրահր­վող պար­բե­րա­կան բա­խում­նե­րի թի­վը սկսեց ա­ճել»,- իր ֆեյս­բու­քյան է­ջում բար­բա­ռեց ԱՀ նախ­կին պետ­նա­խա­րա­րը` շա­րու­նա­կե­լով. «Շու­շի­ում 1920 թվա­կա­նի մար­տին ադր­բե­ջան­ցի­նե­րը կո­տո­րե­ցին տաս­նյակ հա­զա­րա­վոր հա­յե­րի: Քա­ղաքն ա­վեր­վեց ու թա­լան­վեց:

Հատ­կան­շա­կան է, որ երբ Շու­շի­ի ջար­դե­րից տա­սը տա­րի անց ռուս բա­նաս­տեղծ Օ­սիպ Ման­դելշ­տա­մը կնոջ հետ այ­ցե­լեց Հա­յաս­տան, ե­ղավ Ար­ցա­խում և Շու­շի­ում, քա­ղա­քը տե­սավ այն­պես, ինչ­պես կո­տո­րա­ծից հե­տո էր՝ մռայլ, ա­վեր­ված ու թա­լան­ված, իս­կա­կան մահ­վան քա­ղաք:

Նա­դեժ­դա Ման­դելշ­տամն իր հու­շե­րում նկա­րագ­րում է, թե 1920 թ. մար­տին հա­յե­րի դեմ սկսված կո­տո­րա­ծից հե­տո ին­չի է­ին վե­րա­ծել ադր­բե­ջան­ցի­նե­րը եր­բեմ­նի հա­րուստ ու բա­րե­կե­ցիկ, ծաղ­կող ու հայ­կա­կան Շու­շին: Իսկ նշա­նա­վոր բա­նաս­տեղծն այդ ճամ­փոր­դու­թյու­նից հե­տո գրեց իր ա­մե­նամ­ռայլ բա­նաս­տեղ­ծու­թյու­նը»: Եվ Ռու­բեն Վար­դա­նյա­նը, ում հայ­կա­կան սոց­ցան­ցե­րում եր­բեմն կո­չում են Ռու­բեն Զո­նե­բեն­դո­վիչ, չզլա­ցավ Ման­դելշ­տա­մի բա­նաս­տեղ­ծու­թյու­նը մեջ­բե­րել ամ­բող­ջո­վին:

Պա­րոն Վար­դա­նյան, դա լավ է, որ քա­ջա­տե­ղյակ եք Ման­դելշ­տա­մից, որ բազ­մա­կող­մա­նի զար­գա­ցած եք, սա­կայն ին­չո՞ւ Ար­ցա­խում իշ­խա­նու­թյու­նը հանձ­նե­ցիք սո­րո­սա­կան­նե­րի համ­բավ ու­նե­ցող­նե­րին: Մի­գու­ցե ճշմար­տու­թյան հա­տիկ կա՞ այն խո­սակ­ցու­թյուն­նե­րում, որ Ստե­փա­նա­կեր­տը «տրամպ­լին» էր, որ­պես­զի Վար­դա­նյա­նը հե­տո Ե­րև­ա­նում դառ­նա վար­չա­պետ: Հա, ի դեպ, Ար­ցա­խում Ա­մե­րի­ա­բան­կի մաս­նա­ճյուղ հի­մա կա՞... Եվ ի դեպ, ե­րի­տա­սար­դու­թյունն էլ բո­ղո­քում է, որ այդ բան­կի բջջա­յին հա­վել­վա­ծը շատ անհ­րա­պույր է` 21-րդ դա­րի ա­ռա­ջա­վոր մո­տե­ցում­նե­րից խո­սո­ղին դա ինչ­քա­նո՞վ է սա­զա­կան:

Ի դեպ, թուրքա­գետ Վա­րու­ժան Գե­ղա­մյանն էլ նշում է. «Եվ նո­րից ար­ձա­նագ­րենք, որ ՀՀ դե-ֆակ­տո թուր­քա­մետ­նե­րին հա­ջող­վում է շե­ղել հան­րա­յին ու­շադ­րու­թյու­նը երկ­րոր­դա­կան թե­մա­նե­րի վրա:

Այս­պես, էտ­ված ծա­ռե­րի քննարկ­ման ֆո­նին փաս­տա­ցի ան­տես­ված է մնում այն, որ Ադր­բե­ջա­նի պա­հանջ­նե­րով մեր հանձն­վե­լու նոր թուղ­թը՝ երկ­րորդ կա­պի­տու­լի­ա­ցի­ան, ստո­րագր­ման վեր­ջին փուլ է մտել, ո­րի մա­սին այ­սօր ևս մեկ ան­գամ հստակ հայ­տա­րա­րեց ՀՀ դե-ֆակ­տո վար­չա­պե­տը:

Ար­ցախն ու Հա­յաս­տա­նի տա­րածք­նե­րի նոր հանձ­նումն է մի­ակ թե­ման, որ պի­տի մեզ հե­տաքրք­րի, ո­րով­հե­տև ե­թե պե­տու­թյուն չմնա, ծա­ռե­րից զատ կտրվե­լու են նա­և հայ մարդ­կանց կյան­քե­րը...»:

Ա­յո՛, կա­րող է հաս­նել ծառ կտրե­լու փո­խա­րեն յա­թա­ղա­նով հա­յե­րի գլուխ­ներ կտրե­լուն: Այդ դեպ­քում նա­և հարց` էլ ո՞ւմ է պետք Ե­րև­ա­նի քա­ղա­քա­պե­տի ա­թո­ռի հա­մար հի­միկ­վա­նից ծա­վալ­վող ընտ­րար­շա­վը, երբ ռե­ալ վտանգ կա, որ սե­խագ­լուխ մե­կը կա­րող է այդ ա­թո­ռին բազ­մել` ե­րև­ան­ցի­նե­րի կար­ծիքն ա­մե­նև­ին չհարց­նե­լով: Եվ է­լի հեր­թա­կան ան­գամ մեր վեր­ջին հույ­սը ար­ցախ­ցի­նե­րի հաս­տա­կո­ղու­թյունն է: Ինչ­պես 1988-ին...

ՀՈՎ­ՀԱՆ­ՆԵՍ ԳԱ­ԼԱ­ՋՅԱՆ