ՀԱ­ՅԱՍ­ՏԱ­ՆԻ ՄԻ­ԱԿ ԱՂ­ԲԸ ԹՐՔԱՀ­ՊԱ­ՏԱԿ­ՆԵ­ՐԻ ԽՈՒՆ­ՏԱՆ Է

Մա­րա­լի­կի և Սի­սի­ա­նի խայ­տա­ռակ չընտ­րու­թյուն­նե­րին զու­գըն­թաց կա­պի­տու­լյանտն ու Է­րա­տոն ո­րո­շել է­ին ցու­ցադ­րա­բա­ր գնալ Դի­լի­ջան և մաս­նակ­ցել ռե­լո­կանտ­նե­րի կող­մից աղբ հա­վա­քե­լու մի­ջո­ցառ­մա­նը: Ար­դեն հաշ­վար­կող­ներ ե­ղել են, որ սույն պո­պու­լիս­տա­կան շո­ո­ւի վրա հար­կա­տո­ւի գրպա­նից ծախս­վել է մեկ մի­լի­ոն դրա­մից ոչ պա­կաս` ավ­տո­շա­րա­սյան վա­ռե­լի­քի ծախ­սը, թիկ­նա­զո­րի և սպա­սար­կող անձ­նա­կազ­մի` հանգս­տյան օ­րով աշ­խա­տե­լու լրավ­ճա­րը և այլն: Ու այդ ա­մե­նը` մի է­ժա­նա­գին շո­ո­ւի հա­մար, ո­րը կա­րող է հրա­պու­րել մի­այն ու­ղե­ղը թա­փած զանգ­վա­ծին, բայց ոչ եր­բեք` բա­նա­կան մար­դուն:

«ПОРУБИЛИ НА ГРОБЫ ВСЕ ДУБЫ»

Վլա­դի­միր Վի­սոց­կու եր­գի այս խոս­քե­րը հի­շե­ցինք, քան­զի կա­պի­տու­լյան­տի «հա­վա­քա­րա­րա­կան ա­ռա­քե­լու­թյա­նը» նա­խոր­դել էր տխրահռ­չակ Տիգ­րան Ա­վի­նյա­նի կող­մից Ե­րև­ա­նում ի­րա­կա­նաց­ված ծա­ռաս­պան­դը: Ա­ռողջ ծա­ռը հենց այն­պես, մտա­ցա­ծին պատ­ճա­ռա­բա­նու­թյամբ հա­տե­լը շատ վատ նա­խան­շան է, և հակ­ված ենք կար­ծե­լու, որ դա ար­վել է ե­րև­ան­ցի­նե­րին հո­գե­բա­նո­րեն կոտ­րե­լու նկա­տա­ռու­մով: Իսկ թանկ գնով սա­կու­րա­նե­րի գնման վրա բյու­ջե ու­տե­լը, օ­տա­րա­մոլ ցու­ցադ­րու­թյու­նը և այլն` սոսկ լրա­ցու­ցիչ նպա­տակ­ներ են: Հիմ­նա­կանն ա­վե­րումն է: Ա­մեն նի­կո­լա­կան պետք է ծառ կտրի, տուն քան­դի և զա­վակ գե­րեզ­մա­նի` դա­գաղ­նե­րով իշ­խա­նու­թյան ե­կած­նե­րը ու­րիշ նպա­տա­կադ­րու­թյուն ու­նե­նալ չեն կա­րող:

Եվ ինչ­պես ողջ մարդ­կանց դա­գաղ­ներ պտտեց­նե­լը, հե­տո ողջ մարդ­կանց ա­նուն­նե­րը Ցե­ղաս­պա­նու­թյան զո­հե­րի հու­շա­քա­րե­րին լու­սագ­րե­րով գրե­լը մահ­վան ծե­սեր է­ին, այն­պես էլ մահ­վան ծե­սի շատ է նման­վում այդ ծա­ռաս­պան­դը:

Ընդ­հան­րա­պես սա­կու­րա ծա­ղի­կը ճա­պո­նա­ցի­նե­րի հա­մար կա­րև­որ խոր­հուրդ ու­նի: Սա­կու­րա նշա­նա­կում է «նոր կյան­քի սկիզբ», «վե­րած­նունդ» և ճա­պո­նա­ցի­նե­րի հա­մար կա­ռու­ցո­ղա­կան նշա­նա­կու­թյուն ու­նի թե՛ սա­կու­րա բա­ռը, և թե՛ ծա­ղի­կի խոր­հուր­դը: Ինչ­պես նկա­տում է ՀՀԿ ԵԿ ղե­կա­վա­րը. «Հի­մա ա­րի ու հա­զա­րա­մյակ­նե­րի մշա­կույթ ու­նե­ցող ճա­պո­նա­ցի­նե­րին բա­ցատ­րիր, որ Հա­յաս­տա­նը, ո­րը ևս ու­նի հա­զա­րա­մյակ­նե­րի մշա­կույթ, ու­զուր­պաց­ված է մի ոհ­մա­կի կող­մից, ո­րը ոչն­չաց­նում է և՛ հայ­կա­կան մշա­կույ­թը, և՛ ա­վան­դույթ­նե­րը, և՛, փաս­տո­րեն ա­ղա­վա­ղում է ճա­պո­նա­կա­նը»: Ճա­պոն­ցի­նե­րին և առ­հա­սա­րակ ո­րև­է մե­կին դա բա­ցատ­րել հնա­րա­վոր չէ, զի ոչ ոք չի կա­րող ըն­կա­լել մի ամ­բողջ հա­սա­րա­կու­թյան ինք­նաս­պան վար­քա­գի­ծը: Ախր ազ­գո­վի «խա­րա­կի­րի» չի լի­նում, սա­կայն ՔՊ-ական բո­լու­կը ջա­նում է ա­պա­ցու­ցել հա­կա­ռա­կը:

Ի դեպ, տա­րօ­րի­նակ է նա­և, որ ծա­ռաս­պան­դը ցու­ցադ­րա­բար ի­րա­կա­նաց­վում է այն պաշ­տո­նյա­յի կող­մից, որ հա­վակ­նում է Ե­րև­ա­նի քա­ղա­քա­պետ ընտր­վել: Ախր ինչ­պե՞ս ե­րև­ան­ցի­ներն ընտ­րեն քա­ղաքն այ­լան­դա­կո­ղին: Եվ ե­թե Նի­կո­լի ի­րա­վա­նա­խորդ Լև­ոն Ա­կո­պի­չի օ­րոք գե­ղե­ցիկ շեն­քե­րի ան­կյու­նա­քա­րե­րը ջար­դե­լը թա­քուն էր ար­վում, ա­պա ծա­ռաս­պանդն ար­վում է ցու­ցադ­րա­բար... Իսկ մի­գու­ցե Ա­վի­նյա­նը գի­տի, ինչ հան­րու­թյո՞ւնը չգի­տի` որ մինչ ա­շուն Ե­րև­ա­նը թուր­քի բա­ժի՞ն է դառ­նա­լու: Չէ՞ որ ինչ­պես դառ­նո­րեն հեգ­նեց բազ­մա­փորձ Ա­րա Սա­հա­կյա­նը. «Լույս է տե­սել «Ալի­և­ի ցան­կու­թյուն­նե­րը» ժո­ղո­վա­ծո­ւի հեր­թա­կան հա­տո­րը, ո­րը կա­րե­լի է ձեռք բե­րել ՀՀ կա­ռա­վա­րու­թյու­նում»: Իսկ մի­գու­ցե խուն­տա­յի քա­ղա­քա­պե­տա­ցուն Ա­վի­նյա­նը չէ՞` 44-օրյա պա­տե­րազ­մի փոր­ձից գի­տենք, որ ադր­բե­ջա­նա­կան մա­մու­լը նի­կո­լեն­ցից ճշմար­տա­խոս է, իսկ ադր­բե­ջա­նա­կան մա­մու­լը գրում է, որ Ե­րև­ա­նի քա­ղա­քա­պե­տի թեկ­նա­ծուն Ան­նա Հա­կո­բյանն է, քան­զի Նի­կոլն իր շրջա­պա­տում վստա­հե­լի մե­կին չի տես­նում:

Ին­չև­է, Մա­րա­լի­կի և Սի­սի­ա­նի ան­նա­խա­դեպ զոռ­բա չընտ­րու­թյուն­նե­րը նա­և կա­րե­լի դի­տար­կել «գլխա­վոր փոր­ձար­կում» Ե­րև­ա­նի ընտ­րու­թյուն­նե­րից ա­ռաջ: Իսկ ընտ­րող­նե­րի նկատ­մամբ ա­պօ­րի­նի ճնշում­նե­րը հա­սել է­ին կա­տա­րե­լու­թյան: Հանձ­նա­ժո­ղով­նե­րի ան­դամ­նե­րը ու­նե­ին հստակ հրա­ման, ընտ­րող­նե­րի ցու­ցակ­նե­րը ստու­գե­լու և նրանց ուղ­ղոր­դե­լու հա­մար: Այս ե­ղա­նա­կով ստու­գում էին, թե ով է ե­կել ընտ­րա­տե­ղա­մաս, և ով` չէ: Այս պատ­կե­րը բո­լոր ընտ­րա­տե­ղա­մա­սե­րում էր` ստո­րագ­րած ցու­ցակ­նե­րը հե­ռա­խո­սով նկա­րե­լու և ինչ-որ ոճ­րախմ­բե­րի փո­խան­ցե­լու:

Ինչ­պես ամ­փոփ ներ­կա­յաց­րեց Ար­մեն Ա­շո­տյա­նը. «Սի­սի­ա­նի ընտ­րու­թյուն­ներն անց­նում են խայ­տա­ռակ խախ­տում­նե­րով, բայց ին­չի՞ վրա եք զար­մա­նում:

Սրանք ան­թա­քույց՝

— հե­ղա­փո­խու­թյուն են կեղ­ծել

— պա­տե­րազմ են կեղ­ծել

— հա­մա­պե­տա­կան ընտ­րու­թյուն­ներ են կեղ­ծել

— սե­փա­կան կու­սակ­ցու­թյան ընտ­րու­թյուն­ներն են կեղ­ծել

— բա­նակ­ցու­թյուն­ներ են կեղ­ծել

— մեր պատ­մու­թյունն են կեղ­ծում

— մեր ար­ժեք­ներն են կեղ­ծում

Սի­սի­ա­նի ընտ­րու­թյուն­ներն ի՞նչ են, որ չկեղ­ծեն»:

ԱՆ­ԿՅՈՒՆ ՔՇՎԱԾ ԽՈՒՆ­ՏԱՆ ՈՉՆ­ՉԱՑ­ՆՈՒՄ Է ԵՐ­ԿԻ­ՐԸ

Այն, որ սրանք դա­վա­ճան են` դրա մա­սին հա­տոր­ներ կա­րե­լի է գրել: Նա­խօ­րե­ին հըն­թացս կազմ­ված դա­վա­ճա­նու­թյան 7 կե­տա­նոց ցու­ցա­կին բծախն­դիր Ա­շո­տյա­նը հա­վե­լեց ևս 22 կետ: Վստա­հա­բար` 200 կետ էլ հնա­րա­վոր է հա­վե­լել, սա­կայն դա թող­նենք ա­պա­գա դա­տա­վա­րու­թյա­նը: Սա­կայն նման է, որ սրանք ո­րո­շել են լիկվիդաց­նել պե­տու­թյու­նը, որ­պես­զի պե­տա­կան դա­վա­ճա­նու­թյան հա­մար դա­տող­ներ չլի­նեն:

Ի դեպ, Հա­յաս­տան-Թուր­քի­ա ֆուտ­բո­լա­յին խա­ղից ա­ռաջ և ըն­թաց­քում ֆուտ­բո­լա­սեր­նե­րի քա­ղա­քա­կան ակ­ցի­ա­նե­րը թե­րևս շատ լավն է­ին, բայց ու­շագ­րավ դե­տալ կար: Մար­զա­դաշ­տում Ար­ցա­խի բա­զում դրոշ­նե­րի հետ մեկ­տեղ կար նա­և «Նե­մե­սիս» հսկա­յա­կան պաս­տա­ռը: Իսկ «նե­մե­սի­սը», ինչ­պես հայտ­նի է, մեր ազ­գի` լի­ար­ժեք պե­տա­կա­նու­թյուն չու­նե­նա­լու շրջա­նի գոր­ծիք էր, ո­րը դար­ձել էր ոչ ակ­տո­ւալ 1991-ին: Եվ այդ կա­րգա­խո­սի վե­րա­դար­ձը հու­շում է ոչ այն­քան լա­վա­տե­սա­կան բա­ներ:

Ի դեպ, նույն ֆուտ­բո­լա­յին դի­վա­նա­գի­տու­թյան վե­րա­բե­րյալ Սերժ Սարգ­սյանն իր վեր­ջին ճե­պազ­րույ­ցում նկա­տեց. «Մեր ժա­մա­նակ ֆուտ­բո­լա­յին դի­վա­նա­գի­տու­թյան ըն­թաց­քում գնդա­կը մնաց Թուր­քի­ա­յի դաշ­տում, սրանց դեպ­քում, ցա­վոք, թուր­քա­կան բայ­րաք­թար­նե­րը հայտն­վե­ցին մեր երկ­րում»: Եր­րորդ նա­խա­գա­հը նա­և ոչ մի­այն ար­ձա­նագ­րեց, որ կա­պի­տու­լյանտ­նե­րի հիմ­նա­կան ու­ժեղ կողմն ա­մո­թի իսպառ բա­ցա­կա­յու­թյունն է, և Նի­կո­լի ա­սած­նե­րը լկտի սուտ են, այ­լև հա­մա­ռո­տա­կի բա­զում փաս­տեր ներ­կա­յաց­րեց: Մաս­նա­վո­րա­պես` մենք մար­տա­կան պատ­րաս­տու­թյան վրա ա­վե­լի շատ զի­նամ­թերք ենք օգ­տա­գոր­ծել, քան այս իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը ձեռք են բե­րել եր­կու տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում: Ի՞նչ է­ին հայ­տա­րա­րում այս իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը. նրանք ա­սում է­ին, որ ի­րենք այս եր­կու տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում ձեռք են բե­րել այն­քան զին­տեխ­նի­կա, որ­քան նա­խորդ տա­սը տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում ձեռք չի բեր­վել: Փաս­տը մնում է փաստ, որ այս իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի կող­մից ձեռք բեր­ված ահ­ռե­լի քա­նա­կու­թյամբ զին­տեխ­նի­կա­յի մա­սին կա մի­այն խո­սակ­ցու­թյուն, իսկ խո­սակ­ցու­թյու­նը ի­րենց սի­րած հռե­տո­րա­բա­նու­թյամբ է, այն է՝ ըստ օ­դում կախ­ված լու­րե­րի:

Դե, իսկ եր­րորդ նա­խա­գա­հի ար­ձա­նագ­րու­մը, որ «հին­գե­րորդ շա­րա­սյու­նե­րի» մա­սին այդ­քան դա­տար­կա­խո­սող Նի­կո­լը ինքն է գլխա­վո­րում այդ «հին­գե­րորդ շա­րա­սյու­նը»` չոր փաստ է: Օ­րի­նակ, մինչ սրանք ընտ­րող­նե­րի ա­զատ կամ­քի վրա է­ին բռնա­նում, ա­զե­րի­նե­րը կտրե­ցին նա­և այն գրուն­տա­յին ճա­նա­պար­հը, ո­րով գո­նե փոքր քա­նա­կով ինչ-որ բան էր հասց­վում Ար­ցախ: Ինչ­պես ար­ձա­նագ­րում է պատ­գա­մա­վոր Տիգ­րան Աբ­րա­հա­մյա­նը. «Ադրբե­ջան­ցի­ներն ա­ռաջ են ե­կել այն­քան, որ­քան նրանց անհ­րա­ժեշտ է ե­ղել և այդ ուղ­ղու­թյամբ լրա­ցու­ցիչ շարժ­վե­լու խնդիր ա­ռանձ­նա­պես չու­նեն:

Ա­ռաջ են ե­կել, դիր­քա­վոր­վել են, ամ­րա­շի­նա­կան աշ­խա­տանք են տա­րել ու վե­րահս­կում են կա­րև­որ ճա­նա­պար­հը, իսկ մնա­ցածն ար­դեն երկ­րոր­դա­կան է:

Ինչ պետք է ար­վեր, դա պետք է լի­ներ մին­չև այս ա­ռա­վոտ, բայց դա տե­ղի չի ու­նե­ցել, իսկ նա­խա­դե­պա­յին տե­սան­կյու­նից, որ­տեղ դրանք վեր­ջին 2.5 տա­րում մտել են` դուրս չեն ե­կել, բազ­մա­թիվ օ­րի­նակ­ներ կան:

Այս­պի­սի ծանր ի­րադ­րու­թյուն­նե­րը հա­ջոր­դե­լու են մե­կը մյու­սին, քա­նի Ադր­բե­ջա­նին դի­մա­կա­յե­լու լուրջ եր­կա­րա­ժամ­կետ ռազ­մա­վա­րու­թյուն չկա»:

Ռազ­մա­վա­րու­թյուն չի լի­նի, քա­նի դեռ սրանք կան: Եվ ընդ­հա­կա­ռա­կը` սրանք Հա­յաս­տա­նը խա­ղա­լիք են դարձ­նում: Օ­րի­նակ, Հա­ա­գա­յի դա­տա­րա­նի կող­մից Պու­տի­նին կա­լա­նա­վո­րե­լու օր­դեր տա­լուց ան­մի­ջա­պես հե­տո Հռո­մի կա­նո­նա­գի­րը ՍԴ-ով սահ­մա­նադ­րա­կան ճա­նա­չե­լը հենց դա է: Սա­կայն կար­ծում ենք, որ սրանք նա­և հե­ռա­հար նպա­տակ ու­նեն` Ար­ցախ ա­զա­տագ­րած բո­լոր ա­կա­նա­վոր գոր­ծիչ­նե­րին հանձ­նել Հա­ա­գա­յի դա­տա­րան` որ­պես «պա­տե­րազ­մի հան­ցա­գործ», ու դրա­նով գլխա­տել ցան­կա­ցած ներ­քին դի­մադ­րու­թյուն: Սրան­ցից սպա­սե­լի է:

ՀՈՎ­ՀԱՆ­ՆԵՍ ԳԱ­ԼԱ­ՋՅԱՆ