ԹՇՆԱ­ՄՈՒ ՀՆԱ­ԶԱՆԴ ԿԱ­ՄԱ­ԿԱ­ՏԱՐ­ՆԵ­ՐԸ

«Մեր բա­նա­կում չի ե­ղել ոչ մի դա­սա­լիք: Հայ­կա­կան բա­նա­կում, վեր­ջին տվյալ­նե­րով ե­ղել է ոչ թե 10.000, այլ 11.000 դա­սա­լիք»,– հայ­տա­րա­րում է Ա­լի­և­ը: «44–օրյա պա­տե­րազ­մի ըն­թաց­քում մենք ու­նե­ցել ենք 11.000 դա­սա­լիք»,– Հա­յաս­տա­նի և հա­յու­թյան ար­տա­քին թշնա­մու խոս­քը երկ­րոր­դում է Է­րա­տոն` կա­պի­տու­լյան­տի կին Ան­նա Հա­կո­բյա­նը: Եվ կար­ծես թե ակն­հայտ է, որ եր­կու­սի խոս­քի հե­ղի­նա­կը նույն անձն է կամ նույն թի­մը: «Պա­տե­րազ­մի ժա­մա­նակ հայ դա­սա­լիք­նե­րի մա­սին մեկ Ա­լի­եւն է խո­սել, մեկ` Հա­կո­բյան Ան­նան: Սրանք Ա­լի­ե­ւի հետ բո­լոր հար­ցե­րում են գոր­ծում սինք­րոն, հա­մա­ձայ­նեց­ված եւ ծրագ­րա­յին»,– փաս­տում է Ար­մեն Ա­շո­տյա­նը:

«11.000 ԴԱ­ՍԱ­ԼԻ­ՔԻ» ՄԱՐ­ՏԱ­ԿԱՆ ՆԱ­ՐԱ­ՏԻ­ՎԸ

Ան­նա Հա­կո­բյա­նի գար­շե­լի խոս­քը ՀՀԿ փոխ­նա­խա­գա­հը գնա­հա­տում է այս­պես. «Հայ­կա­կան բա­նա­կը վար­կա­բե­կե­լու, հայ ազ­գից «վախ­կո­տի» կերպ կեր­տե­լու, հայ ժո­ղովր­դին նսե­մաց­նե­լու, ազ­գա­յին ար­ժա­նա­պատ­վու­թյու­նը ոչն­չաց­նե­լու եւ պա­տե­րազ­մի զո­հե­րի մեղ­քը ի­րենց վրա­յից մաք­րե­լու կեղ­տոտ եւ ան­բա­րո փոր­ձեր»: «11000»–ի նա­րա­տի­վը ին­ֆո–դի­վեր­սի­ա է՝ ուղղ­ված հայ մար­տի­կի, բա­նա­կի և ժո­ղովր­դի դեմ: Սա մար­տա­կան ​​նա­րա­տիվ է, ո­րի նպա­տակն է պա­ռակ­տել հայ ժո­ղովր­դին, պա­ռակ­տում մտցնել բա­նա­կի և ժո­ղովր­դի մի­ջև, և մշակ­վել է հայտ­նի ու­ժա­յին կենտ­րո­նի կող­մից»,– փաս­տում է քա­ղա­քա­գի­տու­թյան դոկ­տոր Հրա­չյա Ար­զու­մա­նյա­նը: Անդ­րա­դառ­նա­լով 2016–ի ապ­րի­լյան պա­տե­րազ­մի ֆո­տո­արխիվ­նե­րին, ո­րոնք թեր­թում ենք 7 տա­րի անց, քա­ղա­քա­գետն ար­ձա­նագ­րում է. «Ահա նա՝ ճա­կա­տագ­րին ժպտա­ցող հայ մար­տի­կը: Եվ դուք շատ քիչ ընտ­րու­թյուն ու­նեք: Դուք կա՛մ նրա կող­քին եք և հայ­կա­կան բա­նա­կի կող­քին՝ Հա­յաս­տա­նի անվ­տան­գու­թյան մի­ակ ե­րաշ­խա­վո­րի, կա՛մ դեմ եք և առ­ճա­կատ­ման մյուս կող­մում: Դուք կա՛մ հայ ժո­ղովր­դի ու նրա բա­նա­կի մի­աս­նու­թյան կողմ­նա­կից եք, կա՛մ փոր­ձում եք պա­ռակ­տել հայ հա­սա­րա­կու­թյունն ու բա­նա­կը: Կի­սա­տոն­ներն այս դեպ­քում պետք է բա­ցառ­վեն: Գորշ գո­տին, երբ ի­մաստ­նե­րի ու նա­րա­տիվ­նե­րի պա­տե­րազ­մում անհ­նար է գիծ քա­շել բա­րու և չա­րի, ճշմար­տու­թյան և կեղ­ծի­քի մի­ջև, այս հար­ցում ա­նըն­դու­նե­լի է: Ա­վե­լի ճիշտ, նման գորշ գո­տու ստեղ­ծու­մը հայ ժո­ղովր­դի թշնա­մի­նե­րի նպա­տակ­նե­րից է և հիբ­րի­դա­յին պա­տե­րազ­մի մե­թոդ­նե­րից է»:

Անվ­տան­գու­թյան մի­ջա­վայ­րի մա­սին գի­տա­կան աշ­խա­տանք­նե­րի հե­ղի­նա­կը պարզ ա­սում է, որ բա­նա­կի վար­կա­բե­կու­մով, հայ զին­վորից վախ­կոտ դա­սա­լի­քի կեր­պար կեր­տե­լով զբաղ­վող­նե­րը, տվյալ դեպ­քում կա­պի­տու­լյանտ Նի­կո­լի կո­ղակ­ցու­հին, և ընդ­հան­րա­պես ՔՊ–ի թի­մը որ­պես այդ­պի­սին, ջրբա­ժա­նի մյուս` թշնա­մա­կան կող­մում են և սպա­սար­կում են թշնա­մու շա­հը: Ան­շուշտ, դա­սա­լիք­նե­րը 11 հա­զա­րից ա­վել են, սա­կայն դրանք ոչ թե բա­նա­կում են, այլ ա­գա­հա­բար խմբված են խուն­տա­յի լա­փա­մա­նի շուրջ:

Եվ սկան­դալ­նե­րի շար­քի ար­մատ­նե­րը նույն­պես պետք է փնտրել թշնա­մու շա­հի սպա­սարկ­ման տի­րույ­թում: Տեղ գյու­ղի մա­տույց­նե­րում ա­ռանց մեկ կրա­կո­ցի թշնա­մու բա­նա­կը ա­ռաջ է շարժ­վել, խուն­տան ա­մեն կերպ թաքց­նում է ի­րա­կան վի­ճա­կի մա­սին տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը, և «հան­կարծ» սկան­դա­լա­յին ի­րա­դար­ձու­թյուն­ներ: ՔՊ–ական ոմն ու­սա­պարկ սադ­րում է դաշ­նակ­ցա­կան պատ­գա­մա­վո­րին, և վեր­ջինս դրա աչ­քի շլդի­կու­թյունն ուղ­ղում է բռունց­քով, ՔՊ–ն էլ ա­նա­սե­լի քա­րոզ­չա­կան վայ­նա­սուն է բարձ­րաց­նում: Հե­տո տխրահռ­չակ Ա­լեն Սի­մո­նյա­նը թիկ­նա­զո­րին քսի է տա­լիս ի­րեն դա­վա­ճան ան­վա­նած քա­ղա­քա­ցու վրա, որ­պես­զի չկա­րո­ղա­նա դի­մադ­րել, և ցու­ցադ­րա­բար թքում քա­ղա­քա­ցու ե­րե­սին` դրա­նից հե­տո լպիրշ գրա­ռում­ներ տա­րա­ծե­լով: Հե­տո պո­չից ա­վե­լաց­նում է Նի­կո­լի որ­դի Ա­շո­տի­կին: Ինչ­պես նկա­տում է անվ­տան­գու­թյան փոր­ձա­գետ Կա­րեն Վրթա­նե­սյա­նը. «Ալե­նի խայ­տա­ռակ պահ­ված­քից հե­տո վռազ «հա­կա­փաս­տարկ» հնա­րե­ցին, թե բա Ա­շո­տի­կի վրա հար­ձա­կում ա ե­ղել... Ե­թե նույ­նիսկ ինչ–որ բան ե­ղել է, վստահ եմ, որ ի­րենց սադ­րածն է կամ կազ­մա­կեր­պա­ծը ու հա­տուկ են ա­րել, թե բա «մեզ էլ են նե­ղաց­նում»: Բազ­միցս ա­սել ենք ու ա­պա­ցու­ցել ենք, որ սրանք հա­նուն քա­րոզ­չու­թյան ի­րենց ե­րե­խե­քին էլ չեն խնա­յի: Երբ մար­դիկ կո­վի­դից մեռ­նում է­ին ու դժգո­հու­թյան ա­լիք էր, փոքր աղջ­կա ֆո­տո­նե­րով է­ին ցրում, 2020 թվա­կա­նի դեկ­տեմ­բե­րին Ե­ռաբ­լու­րը գրա­վե­լիս պիղծ Նի­կո­լը հե­տը Մայ­րա­մի­գին էր քարշ տվել–բե­րել, հի­մա էլ Ա­շո­տի­կը: Դե իսկ Ա­շո­տի­կը ըն­տա­նե­կան պի­առ–բիզ­նե­սի գլխա­վոր դե­րա­կա­տար­նե­րից է: «Լա­ցում էր, ա­սում էր մի նա­հան­ջեք»–ը, վստահ եմ, հի­շում եք»:

Եվ ար­դյուն­քում հան­րու­թյու­նը Սյու­նի­քում առ­կա օր­հա­սա­կան վի­ճա­կի փո­խա­րեն քննար­կում է պիղծ ՔՊ–ական­նե­րի հրահ­րած սկան­դալ­նե­րը: Իսկ Նի­կո­լը հան­գիստ հանձ­նում է այն, ին­չը պայ­մա­նա­վոր­վել է հանձ­նել Պրա­հա­յում:

ՇՏԱ­ՊՈՒՄ ԵՆ Ա­ՎԱՐ­ՏԻՆ ՀԱՍՑ­ՆԵԼ ՊԵ­ՏՈՒ­ԹՅԱՆ ԿՈՐ­ԾԱ­ՆՈՒ­ՄԸ

Ա­ռանց մի կրա­կո­ցի ռազ­մա­վա­րա­կան բար­ձունք­ներ են հանձն­վում Սյու­նի­քում, մի­ան­գա­մից` քա­ռա­կու­սի կի­լո­մետ­րե­րով, իսկ հան­րու­թյու­նը քննար­կում է ինչ–որ հի­մար ու ճղճիմ բա­ներ: Իսկ հի­շո՞ւմ եք` ինչ աղ­մուկ էր բարձ­րա­ցել 2016–ի հաղ­թա­կան պա­տե­րազ­մից հե­տո, որ ռազ­մա­վա­րա­կան նշա­նա­կու­թյուն չու­նե­ցող 400 հեկ­տար տա­րա­ծու­թյու­նը հա­րավ­ա­րև­ե­լյան սահ­մա­նագ­ծի եզ­րին մնա­ցել էր թշնա­մու վե­րահս­կո­ղու­թյան տակ: Ա­մեն ար­դու­կից հնչում էր «Հող հանձ­նո­ղին հանձ­նենք հո­ղին» կար­գա­խո­սը, դրա պատր­վա­կով ե­ղավ և ՊՊԾ գնդի տե­ռո­րիս­տա­կան գրա­վու­մը... Իսկ հի­մա ին­չո՞ւ ոչ ոք չի գո­չում` «Հող հանձ­նո­ղին հանձ­նենք հո­ղին»: Ո՞ւր ցնդեց այն հո­գե­բա­նու­թյու­նը, որ գե­րիշ­խող էր հաղ­թա­կան 2016–ին:

Հի­շո­ղու­թյան փոք­րիկ թար­մա­ցում ա­նենք: 2016–ին ան­կախ ադր­բե­ջա­նա­կան կող­մի ռազ­մա­տեխ­նի­կա­կան ա­ռա­վե­լու­թյան հան­գա­ման­քից՝ հայ­կա­կան կող­մին հա­ջող­վում է հեր­թա­կան ան­գամ ա­պա­հո­վել փայ­լուն հաղ­թա­նակ հայ ժո­ղովր­դի, հայ զին­վո­րի, հա­յոց Սփյուռ­քի և պե­տա­կան ռազ­մա­քա­ղա­քա­կան ա­պա­րա­տի մի­աս­նա­կա­նու­թյան շնոր­հիվ: Պա­տե­րազ­մը տև­եց 4 օր և պսակ­վեց հաղ­թա­նա­կով, ո­րով­հե­տև այդ ժա­մա­նակ բո­լո­րը հստակ տի­րա­պե­տում է­ին ի­րենց գոր­ծա­ռույթ­նե­րին ու պար­տա­կա­նու­թյուն­նե­րին, չկա­յին սև­եր ու սպի­տակ­ներ, չկա­յին թշնա­մու նա­րա­տիվ­նե­րը կրկնօ­րի­նա­կող, դա­սա­լիք­նե­րի փնտրտու­քով զբաղ­ված և ռազ­մա­կան գոր­ծից հե­ռու, բայց բուն­կեր խցկվող է­րա­տո­ներ, չկար 5–րդ շա­րա­սյուն… Բայց կար վճռա­կան գե­րա­գույն գլխա­վոր հրա­մա­նա­տար, ով նա­և համ­բե­րա­տար բա­նակ­ցող էր, և կար հա­մա­ժո­ղովր­դա­կան սեր բա­նա­կի նկատ­մամբ:

Իսկ ի՞նչ կա հի­մա: Ինչ­պես ար­ձա­նագ­րում է Ար­մեն Ա­շո­տյանն իր ե­թե­րում.

• Հայ ժո­ղո­վուրդն ու­նի ար­ժեք­նե­րի ճգնա­ժամ:

• Ե­թե ճգնա­ժա­մը լի­ներ քա­ղա­քա­կան, կա՛մ կհան­գու­ցա­լուծ­վեր խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րով, կա՛մ էլ ընդ­դի­մու­թյու­նը քա­ղա­քա­կան մի­ջոց­նե­րով իշ­խա­նա­փո­խու­թյուն կա­ներ:

• Ջախ­ջախ­վել են մեր ազ­գա­յին և քա­ղա­քա­կան ինք­նու­թյան հե­նա­սյու­նե­րը՝ Ար­ցա­խը, հայ­կա­կան ա­վան­դա­կան ար­ժեք­նե­րը՝ ե­կե­ղե­ցի, ըն­տա­նիք, Ցե­ղաս­պա­նու­թյան վե­րապ­րա­ծի ֆե­նո­մե­նը, զո­հե­րի հի­շա­տա­կը:

• Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գա­հը մի շատ կեղ­տոտ, բայց ճշմա­րիտ հայ­տա­րա­րու­թյուն ա­րեց, ա­սե­լով, թե ոչն­չաց­րել է հա­յե­րի գա­ղա­փա­րա­կան հիմ­քե­րը:

• Շու­շին՝ որ­պես գո­յու­թյուն, մեր քա­ղա­քա­կան ինք­նու­թյան մաս էր, այն այ­սօր մե­րը չէ:

Իսկ Սյու­նի­քում թշնա­մու վե­րահս­կո­ղու­թյան տակ հենց օ­րերս հայտն­վեց «Մայր հայ­րե­նիք» հու­շա­կո­թո­ղը, թշնա­մին «մե­ծա­հո­գա­բար» թույլ տվեց փրկել մի­այն խաչ­քա­րը: Հաղ­թա­նա­կի սիմ­վոլ­նե­րից մե­կը, ո­րի մոտ հա­յերս սի­րում է­ինք լու­սան­կար­վել: Կո­թող, ո­րը Շու­շի­ի մա­տույց­նե­րի տան­կի պես մի սիմ­վոլ էր: Հի­մա եր­կուսն էլ չկան:

Քա­ղա­քա­գետ Հրանտ Մե­լիք–Շահ­նա­զա­րյանն էլ հի­շա­տա­կում է Տա­վու­շի մար­զի Չի­նա­րի գյու­ղի մա­տույց­նե­րում գտնվող այլ կա­րև­որ խորհր­դա­նիշ` Խո­րա­նա­շատ հին վան­քը. «Իսկ ես ա­սեմ, որ Խո­րա­նա­շատն այ­սօր հայ­կա­կան տա­րած­քում է շնոր­հիվ գե­նե­րալ Գրի­գո­րի Խա­չա­տու­րո­վի: Իր շնորհքն է, որ այ­սօր կա­րո­ղա­նում ենք Խո­րա­նա­շատ գնալ, ա­ղո­թել ու ե­րա­զել վե­րա­կանգն­ման մա­սին: Գի­տե՞ք, եր­կար չեմ ու­զում գրել, թե ինչ­պես է պե­տու­թյու­նը վար­ձա­հա­տույց լի­նում ի­րեն հաղ­թա­նակ­ներ ու ձեռք­բե­րում­ներ շնոր­հած զին­վո­րին: Նույ­նիսկ չեմ ու­զում գրել, թե ինչ­պես ենք մենք վար­ձա­հա­տույց լի­նում մեր ժո­ղովր­դի պա­տի­վը բարձր պա­հող գե­նե­րա­լին: Ու­զում եմ, ուղ­ղա­կի, որ ա­մեն մեկս մեր տե­ղը նստած մի քիչ մտա­ծենք մեր ա­րած–չա­րած­նե­րի մա­սին»:

Իսկ Խո­րա­նա­շա­տը հա­յե­րիս վե­րա­դարձ­րած գե­նե­րա­լը հի­մա բան­տում է: Քան­զի ու­նենք օ­կու­պա­ցի­ոն վար­չա­կարգ: Ի դեպ, Ա­լեն Սի­մո­նյա­նի վար­քա­գիծն էլ տի­պիկ օ­կու­պան­տի վար­քա­գիծ է:

ՀՈՎ­ՀԱՆ­ՆԵՍ ԳԱ­ԼԱ­ՋՅԱՆ