Իրանը փորձում է ուժեղացնել հայաստանյան ուղղությունը

Մի­ամ­տու­թյուն կլի­ներ ա­սել, թե Նի­կոլն ան­գամ մեծ ցան­կու­թյան դեպ­քում կա­րող է դուրս գալ այն ա­վան­տյու­րա­յից, ո­րի մեջ թա­թախ­վել է՝ ներ­քա­շե­լով ողջ եր­կի­րը (տե´ս նաեւ https://iravunk.com/?p=252381&l=am): Բայց մյուս կող­մից, ե­թե ան­գամ մետր առ մետր հո­ղեր տա, մեկ է, դա դեռ քիչ է, որ Էդ­մո­նի «բրի­տա­նա­կան ու­ղե­ղա­յին կենտ­րոն­նե­րը» կա­րո­ղա­նան խաղն ա­վար­տին հասց­նել: Հաշ­վի առ­նե­լով, որ թե­եւ Ռու­սաս­տա­նը մնում է Ուկ­րա­ի­նա­յում կաշ­կանդ­ված, սա­կայն ռուս-իրա­նա­կան ուղ­ղու­թյու­նը զար­գա­նում է, ու Ի­րանն է, որ այս պա­հին լրջո­րեն կենտ­րո­նա­ցած է Ա­լի­ե­ւի գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի վրա:

Եվ ոչ մի­այն Ա­լի­ե­ւի, տպա­վո­րու­թյունն այն է, որ նա­եւ Նի­կո­լից ե­կող «սյուրպ­րիզ­նե­րը» չե­զո­քաց­նե­լու վրա են սկսել կենտ­րո­նա­նալ: Ա­մեն դեպ­քում, հե­տե­ւյալ դե­տալն ակ­նար­կում է այդ մա­սին: Այս­պես, այս օ­րե­րին ադր­բե­ջա­նա­կան լրատ­վա­մի­ջոց­ները հիս­տե­րիկ վի­ճա­կի են հա­սել Հա­յաս­տա­նում Ի­րա­նի նոր դես­պա­նի նշա­նա­կու­մից: Նրանց պնդմամբ, Ի­րա­նը «հեր­թա­կան սադ­րիչ» քայլն է կա­տա­րել` Ե­րե­ւա­նում նշա­նա­կե­լով Սի­րի­ա­յում Ի­րա­նի դես­պան Մեհ­դի Սոբ­հա­նի­ին: «Սոբ­հա­նի­ի նշա­նա­կու­մը Ե­րե­ւա­նում դես­պա­նի պաշ­տո­նում ցույց է տա­լիս, որ Ի­րա­նը ցան­կա­նում է Հա­յաս­տա­նում ստեղ­ծել Հեզ­բոլ­լա­հի նման կա­ռույց­ներ»,- կար­ծում են ադր­բե­ջա­նա­կան աղ­բյուր­նե­րը: Նա­եւ ա­վե­լաց­նում են, թե. «Սոբ­հա­նին ցան­կա­նում է Հա­յաս­տա­նը վե­րա­ծել Հո­սեյ­նու­նի (Ադրբե­ջա­նի իս­լա­մա­կան դի­մադ­րու­թյան թեւ) ա­պա­հով վայ­րի»:

Այդ­պես է, թե՝ ոչ, ժա­մա­նա­կը ցույց կտա: Սա­կայն փաստն այն է, որ Սի­րի­ա­յում Ի­րա­նի ար­դեն նախ­կին դես­պա­նը Ի­րա­նի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թյան ա­մե­նա­լուրջ ֆի­գուր­նե­րից է, եւ նման մաս­նա­գե­տին Հա­յաս­տա­ն բե­րելն առն­վազն հեր­թա­կան ան­գամ ցույց է տա­լիս, որ Ի­րա­նը հա­յաս­տա­նյան ուղ­ղու­թյու­նը հա­մա­րում է ա­մե­նա­ա­ռանց­քա­յին­նե­րից մե­կը եւ փոր­ձում է այս­տեղ իր դիր­քե­րին նոր ո­րակ­ներ տալ: Ու դա իր տրա­մա­բա­նու­թյունն ու­նի, հաշ­վի առ­նե­լով այն ծայ­րա­հեղ սուր վի­ճա­կը, որն այս պա­հին հաս­տատ­վել է Ի­րա­նի եւ Ադր­բե­ջա­նի մեջ:

Մյուս կող­մից, Ա­լի­ե­ւի հա­մար այլ ծանր մե­սիջ­ներ եւս ի հայտ են գա­լիս: Այն բա­նից հե­տո, երբ ԱՄՆ-ն սկսեց խո­սել Ի­րա­նի սահ­ման­նե­րին ՆԱ­ՏՕ-ական բա­զա­ներ հիմ­նե­լու ծրագ­րե­րի մա­սին, մի շարք լուրջ փոր­ձա­գետ­ներ ի­րենց հեր­թին ա­ռաջ քա­շե­ցին այն պնդու­մը, որ դրան ի պա­տաս­խան, օ­րա­կարգ է գա­լիս Ի­րա­նի՝ ՀԱՊԿ-ին ան­դա­մակ­ցու­թյան թե­ման: Բա­ցատ­րու­թյու­նը հե­տե­ւյալն է: Այս­պես, օ­րերս Պու­տի­նը ներ­կա­յաց­րեց Ռու­սաս­տա­նի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թյան նոր հա­յե­ցա­կար­գը, որ­տեղ նման ա­ռանց­քա­յին դրույթ կա. «Ռու­սաս­տա­նի Դաշ­նու­թյունն ի­րա­վունք ու­նի օգ­տա­գոր­ծել իր զին­ված ու­ժե­րը՝ հետ մղե­լու եւ կան­խե­լու հար­ձա­կում­ներն իր կամ իր դաշ­նա­կից­նե­րի վրա»: Ընդ ո­րում, ինչ­պես ցույց տվեց Բե­լա­ռու­սի օ­րի­նա­կը, իր դաշ­նա­կից­նե­րի վրա հար­ձա­կու­մը կան­խե­լու հա­մար Ռու­սաս­տանն ու­նի նա­եւ սե­փա­կան մի­ջու­կա­յին զենքն այդ դաշ­նա­կից­նե­րի տա­րած­քում տե­ղա­կա­յե­լու քա­ղա­քա­կան կուրս: Այս պա­րա­գա­յում, թե ինչ­քա­նով կբարձ­րա­նար Հա­յաս­տա­նի անվ­տան­գու­թյան մա­կար­դա­կը, ե­թե նի­կո­լյան խուն­տան այս վի­ճա­կի չհասց­ներ ՌԴ-ի հետ դաշ­նակ­ցա­յին հա­րա­բե­րու­թյու­ննե­րը, դեռ հար­ցի մի կողմն է: Բայց ա­մե­նագլ­խա­վո­րը. ե­թե Ի­րա­նը պաշ­տո­նա­պես վե­րած­վի ՌԴ դաշ­նակ­ցի, այդ թվում՝ ՀԱՊԿ-ի մի­ջո­ցով, ա­պա, ըստ հի­շա­տակ­ված փոր­ձա­գի­տա­կան աղ­բյուր­նե­րի գնա­հատ­ման, Մոսկ­վան բո­լոր ի­րա­վունք­ներն ի­րեն վե­­րա­պա­հել է, որ «օգտա­գոր­ծի իր զին­ված ու­ժե­րը՝ հետ մղե­լու եւ կան­խե­լու հար­ձա­կում­ներն» իր այդ դաշ­նակ­ցի հա­մար եւս: Ընդգ­ծենք, իր զին­ված ու­ժե­րի բո­լոր հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը, ո­րը են­թադ­րում է, Բե­լա­ռու­սի օ­րի­նա­կով նա­եւ մի­ջու­կա­յին, ե­թե դրա կա­րի­քը, ի­հար­կե, լի­նի:

Սա, մի­գու­ցե, ոչ թե նույ­նիսկ փոր­ձա­գի­տա­կան գնա­հա­տա­կան է, այլ հստակ մե­սիջ՝ ուղղ­ված ԱՄՆ-ին, թե կա այս տար­բե­րա­կը, եւ մի ստի­պեք, որ կյան­քի կոչ­վի:

Ա­վե­լաց­նենք, որ ըստ ի­րա­նա­կան աղ­բյուր­նե­րի, ար­դեն ա­ռա­ջի­կա շա­բաթ­նե­րին Ի­րա­նը կզին­վի աշ­խար­հում լա­վա­գույն­նե­րից մե­կը հա­նդի­սա­ցող Սու-35-երով: Մի­ա­ժա­մա­նակ, ե­րեկ Մոսկ­վա­յում Ռու­սաս­տա­նի, Թուր­քի­ա­յի, Սի­րի­ա­յի եւ Ի­րա­նի փո­խարտ­գործ­նա­խա­րար­նե­րի մա­կար­դա­կով սկս­վեց թուրք-սի­րի­ա­կան հա­րա­բե­րու­թյու­ննե­րի կար­գա­վոր­ման գոր­ծըն­թա­ցը, ո­րը եւս Ա­լի­ե­ւի համար հստակ մե­սիջ է:

Այ­սպի­սով, թե­եւ «բրի­տա­նա­կան ու­ղե­ղա­յին կենտ­րոն­նե­րը» ակ­տի­վո­րեն գոր­ծում են, այդ թվում՝ Նի­կո­լի է­մի­սար Էդ­մո­նին լսե­լով, սա­կայն մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նում այն վի­ճակն է, երբ հիմ­նա­կան «հարց լու­ծո­ղը» ու­ժա­յին գոր­ծոնն է: Ընդ ո­րում, Ա­լի­ե­ւը գործ ու­նի ոչ թե Նի­կո­լի ոչն­չաց­րած հա­յաս­տա­նյան ու­ժա­յին գոր­ծո­նի, այլ՝ ռուս-իրա­նա­կա­նի հետ:

ՔԵ­ՐՈԲ ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆ