Վերընտրվելով` Էրդողանը կփոխի՞ ներկա կուրսը

Ի­հար­կե, այն ի­րո­ղու­թյուն­նե­րը, ո­րոնք այ­սօր զար­գա­նում են հայ-ադրբե­ջա­նա­կան հա­րա­բե­րու­թյու­ննե­րի շուրջ (տե´ս նաեւ https://iravunk.com/?p=252923&l=am), մե­ծա­պես կախ­ված են Ան­կա­րա­յի դիր­քո­րո­շու­մից: Սա­կայն հենց «Անկա­րա­յի դիր­քո­րո­շում» աս­վածն է, որ ներ­կա­յումս խիստ ա­նո­րոշ է: Նկա­տի ու­նենք, որ ընտ­րու­թյուն­ներ են, այս պա­հին Էր­դո­ղա­նի հետ ինչ-որ բան պայ­մա­նա­վոր­վես, վա­ղը կա­րող է չե­ղարկ­վել, ե­թե նա պարտ­վի:

Բայց կպարտ­վի՞ Էր­դո­ղա­նը:

Թե­եւ մի շարք աղ­բյուր­ներ կան­խավ խո­սում են Էր­դո­ղա­նի ցածր վար­կա­նի­շի եւ ընդ­դի­մու­թյան գրե­թե մի­ան­շա­նակ հաղ­թա­կան շան­սե­րի մա­սին, սա­կայն, ինչ­պես քա­նիցս են­թադ­րել ենք, ա­մեն բան այդ­քան մի­ան­շա­նակ չէ: Այ­սինքն, ինչ­քան էլ, որ Էր­դո­ղա­նը վար­կա­նի­շի հետ կապ­ված խո­ցե­լի տե­ղեր ու­նի (տնտե­սու­թյուն, փո­խար­ժեք եւ այլն), բայց նա­եւ կան ի­րա­վի­ճա­կը փո­խե­լու ու­նակ գոր­ծոն­ներ (երկրա­շար­ժի ար­հես­տա­կա­նու­թյան վար­կա­ծը, Թուր­քի­ա­յում ա­ճող հա­կա­ա­մե­րի­կա­նիզմն ու հա­կա­իս­րա­յե­լիզ­մը, Ի­րա­նի` շի­ա մահ­մե­դա­կա­նու­թյան լի­դե­րի եւ ՌԴ-ի ա­ջակ­ցու­թյու­նը` Թուր­քի­ա­յում ԱՄՆ ազ­դե­ցու­թյան կտրուկ ա­ճը կան­խե­լու հա­մար եւ այլն):

Եվ ա­հա, ներ­կա­յիս բո­լոր հար­ցում­նե­րը հու­շում են, որ ե­թե ժա­մա­նա­կին ընդ­դի­մու­թյան վար­կա­նիշն է­ա­կա­նո­րեն ա­ռաջ էր ան­ցել, ա­պա վեր­ջին ժա­մա­նակ­ներս նման պատ­կեր է:

Optimar-ի հար­ցում­նե­րում Էր­դո­ղա­նը ստա­ցել է ձայ­նե­րի 45,9%-ը, իսկ ընդ­դի­մու­թյան թեկ­նա­ծուն՝ Քը­լըչ­դա­րօղ­լուն՝ 43,9%-ը:

Metropole-ի հարց­ման ար­դյուն­քում Էր­դո­ղա­նը ստա­ցել է 41,1 տո­կոս, իսկ Քը­լըչ­դա­րօղ­լուն՝ 42,6 տո­կոս:

Asal-ի հար­ցում­նե­րում Էր­դո­ղա­նը ստա­ցել է 46,8 տո­կոս, իսկ Քը­լըչ­դա­րօղ­լուն՝ 42,2 տո­կոս:

Areda հար­ցու­մով՝ Էր­դո­ղա­նը հա­վա­քում է 50,1%, Քը­լըչ­դա­րօղ­լուն՝ 43,4% (երկրորդ փու­լում):

Ի­հար­կե, հար­ցում­նե­րը կա­րող են մի փորքր «դզված-փչված» լի­նել: Սա­կայն ընդ­հա­նուր ֆոնն այն է, որ Էր­դո­ղանն ու­նի ընդ­դի­մու­թյան հետ հա­մե­մա­տա­բար հա­վա­սար, ո­րոշ դեպ­քե­րում մի փոքր գե­րա­զան­ցող վար­կա­նիշ: Ընդ ո­րում, Էր­դո­ղա­նը ո­րո­շա­կի­ո­րեն դիր­քա­յին բա­րե­լա­վում ու­նի, իսկ ընդ­դի­մու­թյու­նը կորց­նում է դիր­քե­րը: Իսկ դա  հենց այն նա­խընտ­րա­կան ի­րա­վի­ճակն է, երբ Էր­դո­ղա­նի կար­գի ծեր աղ­վես­ն ի­րեն զգում է ինչ­պես ձու­կը ջրում:

Գու­մա­րենք սրան նա­եւ վար­չա­կան ռե­սուր­սը, ո­րը Թուր­քի­ա­յում Հա­յաս­տա­նից էլ լավ է կի­րառ­վում: Գու­մա­րենք կրո­նա­կան գոր­ծո­նը, որն աշ­խա­տում է Էր­դո­ղա­նի օգ­տին: Գու­մա­րենք այն, որ քրդա­մետ կու­սակ­ցու­թյուն­նե­րը մի­ա­վոր­ված ընդ­դի­մու­թյան մեջ չեն, այ­սինքն՝ Էր­դո­ղա­նին դեմ քրդա­կան ձայ­նե­րը չեն հաս­նե­լու Քը­լըչ­դա­րօղ­լո­ւին, եւ այս­պես շա­րու­նակ:

Այս­պի­սով, ու­նի՞ Էր­դո­ղա­նը հաղ­թե­լու շան­սեր: Ե­թե նախ­կի­նում հիմ­նա­կա­նում այս հար­ցադ­րումն է­ին ա­ռաջ քա­շում թուր­քա­կան վեր­լու­ծա­բան­նե­րը, ա­պա հի­մա այդ հար­ցու­մը մի փոքր այլ տեսք է ստա­ցել՝ ու­նի՞ Էր­դո­ղա­նը պարտ­վե­լու տար­բե­րակ­ներ:

Ի­հար­կե, ե­թե Էր­դո­ղա­նին, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, հա­ջող­վի հաղ­թել, ա­պա այդ դեպ­քում կա նա­եւ այն հար­ցը, թե կպահ­պա­նի՞ ՌԴ-ի եւ Ի­րա­նի հետ հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի ներ­կա­յիս մո­դե­լը, թե՞ նրանց կա­րիքն այ­լեւս չու­նե­նա­լով, կա­րող է գնալ կտրուկ շրջա­դար­ձե­րի: Սա­կայն այս­տեղ էլ ո­րո­շա­կի են­թադ­րու­թյուն­նե­րի հնա­րա­վո­րու­թյուն կա:

Նախ, Էր­դո­ղա­նին պե՞տք է դե­պի ԱՄՆ կտրուկ շրջա­դարձ: Թուր­քա­կան ընտ­րու­թյու­նեն­րից հե­տո ար­դեն ԱՄՆ-ն է մտնե­լու նա­խընտ­րա­կան ե­ռու­զե­ռի մեջ, ընդ ո­րում, դա կըն­թա­նա ծայ­րա­հեղ սուր: Փաստն այն է, որ հատ­կա­պես քրե­ա­կան գոր­ծի աղմ­կոտ պատ­մու­թյու­նից հե­տո Թրամփն ու­նի վար­կա­նի­շի կտրուկ թռիչք, Բայ­դե­նը՝ կտրուկ ան­կում, ու այդ ֆո­նը փո­խե­լու տար­բե­րակ­ներ պար­զա­պես տե­սա­նե­լի չեն:

Կա նա­եւ դե­պի Եվ­րո­պա շրջա­դար­ձի տար­բե­րա­կը: Բայց ա­հա օ­րերս Չի­նաս­տա­նում մեկ շատ հե­տաքր­քիր դե­տալ ար­ձա­նագր­վեց:   Եվ­րա­հանձ­նա­ժո­ղո­վի նա­խա­գահ կամ ոչ պաշ­տո­նա­կան լեզ­վով՝ ԵՄ նա­խա­գահ Ուր­սու­լա ֆոն դեր Լե­յե­նը, ով Մակ­րո­նի հետ մի­ա­սին Չի­նաս­տա­նում էր, Եվ­րո­պա է վե­րա­դար­ձել օ­դա­նա­վա­կա­յա­նի սո­վո­րա­կան տեր­մի­նա­լի մի­ջո­ցով՝ ու­ղե­բե­ռի զննու­մով եւ անձ­նագ­րի ստուգ­մամբ (լու­սան­կա­րում): Նա­եւ ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նում ժես­տե­րի մո­լի սի­րա­հար չի­նա­ցի­նե­րը, հաս­կա­նա­լի է, որ ա­մե­նե­ւին էլ պա­տա­հա­կա­նո­րեն չէ, որ Եվ­րա­մի­ու­թյան ղե­կա­վա­րին այս­պես են տուն ճա­նա­պար­հել: Որ­պես շար­քա­յին քա­ղա­քա­ցու` ԵՄ ղե­կա­վա­րին օ­դա­նավ թող­նե­լը պարզ ակ­նարկ է, որ Պե­կի­նը «թքած ու­նի» ԵՄ-ի հե­ղի­նա­կու­թյան վրա եւ ա­վե­լի նա­խընտ­րում է գործ ու­նե­նալ ա­ռան­ձին եվ­րո­պա­կան երկր­նե­րի հետ: Նա­եւ, որ ըն­դա­մե­նը շար­քա­յին քա­ղա­քա­ցի ըն­կալ­վող տի­կին Ուր­սու­լա­յի այ­ցը ո­րե­ւէ է­ֆեկտ չի կա­րող ու­նե­նալ Պե­կի­նի քա­ղա­քա­կա­նու­թյան վրա: Ու այս ի­րա­վի­ճա­կում մի­աս­նա­կան Եվ­րո­պան կա­րո՞ղ է ար­դի աշ­խար­հում հա­վակ­նել ինք­նու­րույն բե­ւե­ռի ֆունկ­ցի­ա­յի:

Ա­րեւ­մուտ­քի` նման խո­րը ան­որոշ հե­ռան­կար­նե­րի ֆո­նին Էր­դո­ղա­նը կշտա­պի՞ այդ ուղ­ղու­թյամբ թռիչ­քի. մի տե­սակ ան­հա­վա­նա­կան է: Իսկ այդ դեպ­քում պետք է Մոսկ­վա-Պե­կին-Թեհ­րան ուղ­ղու­թյան հետ չթշնա­մա­նալ:

ՔԵ­ՐՈԲ ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆ