5 ՏԱ­ՐԻ ԹՈՒՐ­ՔԱ­ԿԱՆ Օ­ԿՈՒ­ՊԱ­ՑԻ­Ա­ՅԻ ԴԺՈԽՔՈՒՄ

Ար­դեն հինգ տա­րի ա­կանջ­նե­րումս են էյ­ֆո­րին ամ­բո­խի «դը՛մփ-դը՛մփ-հո՛ւ» նախ­նա­դա­րյան ճի­չե­րը, և քթիցս դուրս չի գա­լիս աս­ֆալ­տից ել­նող փո­շու ու շամ­պայ­նի խառ­նուր­դի գար­շա­հո­տը: «Քայլ ա­րա՛, մեր­ժի՛ր Սեր­ժին»,- վան­կար­կում էր ժե­խը, սա­կայն ո­մանք գի­տե­ին, ո­մանք էլ չէ­ին պատ­կե­րաց­նում, որ ի­րա­կա­նում մեր­ժում են ոչ թե ՀՀ եր­րորդ նա­խա­գա­հին, այլ` Ար­ցա­խը, հա­յի տե­սա­կը` որ­պես այդ­պի­սին, Հա­յոց պե­տա­կա­նու­թյու­նը... Ցան­կու­թյուն կար րո­պե ա­ռաջ արթ­նա­նալ այդ մղձա­վան­ջա­յին ե­րա­զից, բայց ա­վա՜ղ, դա դժո­խա­յին ի­րա­կա­նու­թյուն էր:

ԹՐՔԱՀ­ՊԱ­ՏԱԿ ԻՇ­ԽԱ­ՆԱ­ԶԱՎ­ԹՈՒ­ՄԸ` «ԻՐԱ­ՎՈՒՆՔ» ԹԵՐ­ԹԻ ՀԱ­ՅԵ­ԼԻ­ՈՒՄ

2018-ի դեռ մա­յիս և հու­նիս ա­միս­նե­րին ար­դեն ուր­վագծ­վում էր, որ «Նոր Հա­յաս­տան»=Էրմե­նիս­տան, որ դա թշնա­մու նա­խա­գիծն է: Սկսած «վոժ­դի» հա­կա­հի­գի­ե­նիկ կեր­պա­րով, վեր­ջաց­րած ան­սա­սան բա­նե­րի կոր­ծա­նու­մով: Մեր հին է­ջե­րը թեր­թե­լով` տես­նում ենք, որ դեռ մա­յի­սի ա­ռա­ջին օ­րե­րին Ար­մեն Ա­շո­տյա­նը Նի­կո­լին նկա­րագ­րել էր որ­պես Գան­դի­ի, Ռո­բես­պի­ե­րի և Կաշ­պի­րովս­կու խառ­նուրդ: Այ­սինքն` ան­մար­սե­լի, ամ­բող­ջա­կա­նու­թյու­նից զուրկ հիբ­րիդ, պե­տու­թյան կոր­ծան­ման ի­դե­ա­լա­կան մե­քե­նա:

«Իրա­վուն­քի» աչ­քից 5 տա­րի ա­ռաջ չվրի­պեց իշ­խա­նա­զավթ­ման նոր տեխ­նո­լո­գի­ա­կան հնար­քը, ո­րը հո­գե­հա­րա­զատ կլի­ներ թուր­քին, բայց ոչ հա­յին` քա­ղա­քա­կան ման­կապղ­ծու­թյու­նը տո­տա­լի­տար ա­ղանդ­նե­րի օգ­նու­թյամբ. «Այսպի­սով, ի՞նչ է ստաց­վում: Ստաց­վում է, որ երբ պայ­քար է գնում իշ­խա­նու­թյան հա­մար, հաղ­թա­նա­կի ա­վե­լի մեծ շան­սեր ու­նի նա, ով ա­ռա­վել ցի­նիզ­մով եւ դյու­րու­թյամբ ի վի­ճա­կի է ոտ­նա­հա­րել բա­րո­յա­կա­նու­թյան նոր­մե­րը: Մա­նուկ­նե­րից կեն­դա­նի վա­հան սար­քո­ղը կան­խավ գի­տի, որ ու­ժա­յին կա­ռույց­նե­րի ծա­ռա­յող­նե­րը ի­րե­նից հա­րյու­րա­պա­տիկ բա­րո­յա­կան են, եւ ե­թե ին­քը մա­նուկ­նե­րին վտան­գի է են­թար­կում, ա­պա ի­րենք, մա­նուկ­նե­րին տես­նե­լով, կաշ­կանդ­վում են: Ե­թե երկ­րի ղե­կա­վար Սերժ Սարգ­սյա­նը ա­րյու­նա­հե­ղու­թյան ռիս­կե­րից խու­սա­փե­լու հա­մար նա­խընտ­րեց հրա­ժա­րա­կա­նը, ա­պա հա­կա­ռակ թի­մը ակն­հայ­տո­րեն չէր վա­խե­նում ա­րյու­նից: Ե­թե ՀՀԿ խմբակ­ցու­թյու­նը գե­րա­դա­սեց կորց­նել իշ­խող խմբակ­ցու­թյան կար­գա­վի­ճա­կը, մի­այն թե այ­լեւս մեկ օր ան­գամ չշա­րու­նակ­վի երկ­րի բո­լոր են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րի կաթ­վա­ծա­հար վի­ճա­կը, որն ար­դեն սպառ­նա­լիք էր դար­ձել ազ­գա­յին անվ­տան­գու­թյա­նը, ա­պա Նի­կոլ Փա­շի­նյա­նի եւ իր թի­մի հա­մար դա խնդիր չէր, պատ­րաստ է­ին շա­րու­նա­կել այդ վի­ճա­կը, թե­կուզ մեկ շա­բաթ կամ ա­վել: Ար­դյուն­քում ու­նենք թավ­շյա հե­ղա­փո­խու­թյան հաղ­թա­նակ` թավ­շյա տե­ռո­րի օգ­նու­թյամբ»:

Ա­հա բա­րո­յա­կան այ­րե­րի և քա­ղա­քա­կան պոռ­նիկ­նե­րի վար­քի տար­բե­րու­թյու­նը: Այ­սօր էլ ան­պատ­կե­րաց­նե­լի է, որ ներ­կա­յիս ընդ­դի­մու­թյու­նը մա­նուկ­նե­րից կեն­դա­նի վա­հան ստեղ­ծի: Իսկ Նի­կո­լն ի­րեն դրսև­ո­րեց որ­պես ե­րե­խա սպա­նող, 2018-ի էյ­ֆո­րիկ ամ­բո­խի զա­վակ­նե­րից, կրտսեր եղ­բայր­նե­րից շա­տե­րը հի­մա հո­ղի տակ են: Նա­և այն բա­նի շնոր­հիվ, որ ներ­կա­յիս ԱԽՔ Ար­մեն Գրի­գո­րյա­նը դար­ձել էր ազգ-բա­նակ գա­ղա­փա­րի գե­րեզ­մա­նա­փոր: Մեր թեր­թի էջե­րում ար­ձա­նագր­վել էր, որ Ա­ռա­ջին հե­տա­խու­զա­դի­վեր­սի­ոն խմբի հիմ­նա­դիր-հրա­մա­նա­տար ՎՈ­ՎԱ ՎԱՐ­ԴԱ­ՆՈ­ՎԻ խոս­քով` ազգ-բա­նակ կոն­ցեպ­ցի­ան հռչա­կել է պաշտ­պա­նու­թյան նախ­կին նա­խա­րար Վի­գեն Սարգ­սյա­նը. «Իսկ Ա­ԱԽ քար­տու­ղար Ար­մեն Գրի­գո­րյա­նը ա­սում է, թե սա սխալ գա­ղա­փար է: Կար­ծում եմ, ե­թե մենք կող­քից չհու­շենք բա­վա­կա­նին ե­րի­տա­սարդ այս ղե­կա­վար­նե­րին, որ չշեղ­վեն ու չսխալ­վեն եւ ա­սել, որ միշտ չէ, որ ի­րենց պատ­կե­րա­ցում­նե­րը հա­մա­պա­տաս­խա­նում են ի­րա­կա­նու­թյա­նը, ա­պա շատ կտու­ժենք: Ճիշտ է, հայ ազ­գը շատ հին, սա­կայն մի­եւ­նույն ժա­մա­նակ ե­րի­տա­սարդ ազգ է, վե­րածն­վել է Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թյու­նից հե­տո եւ հա­ճախ ե­րե­խա­յի նման չա­րաճ­ճի ձե­ւով է ի­րեն պա­հում, դրա հա­մար մեկ-մեկ սթա­փեց­նել է պետք: Այ­սօր ինչ-որ պո­պու­լիս­տա­կան գա­ղա­փար­նե­րից դրդված ցան­կա­նում են ա­մեն ինչ վե­րաց­նել: Սթա­փեց­նել է պետք եւ ա­սել, որ տղա ջան, ձեռքդ կրա­կի մեջ մի մտցրու, ո­րով­հե­տեւ կա­րող է այն այր­վել: Մի՛ ա­րեք նման բան, ազգ-բա­նակ կոն­ցեպ­ցի­ան այն անհ­րա­ժեշտն էր, ո­րը մեզ պետք է, եւ բո­լո­րո­վին էլ կապ չու­նի, որ այն ա­ռաջ է քաշ­վել ՀՀԿ իշ­խա­նու­թյան ժա­մա­նակ: Այն պատ­կե­րա­ցում­նե­րը, ո­րոնք Ա. Գրի­գո­րյա­նը մի­լի­տա­րի­զա­ցի­ա էր ան­վա­նում, չի հա­մա­պա­տաս­խա­նում ի­րա­կա­նու­թյա­նը, ո­րով­հե­տեւ ազգ-բա­նա­կը այն է, ո­րը թույլ կտա, որ մեր ազ­գը բա­նա­կի նման պատ­րաստ­ված ու պաշտ­պան­ված լի­նի: Կարճ ա­սած` մեկ-երկու ան­գամ այդ թե­մա­նե­րով թող ա­վե­լի բա­ներ կար­դան, պետք չէ, որ ակ­ցի­ա­ներ ա­նենք, ձու նե­տեք եւ բղա­վենք «հե­ռա­ցեք», ուշ­քի ե­կեք պա­րոն Ար­մեն Գրի­գո­րյան: Մի­այն ազգ-բա­նա­կը զար­գաց­նե­լով` հնա­րա­վոր է ա­նա­ռիկ լի­նել»,- ընդգ­ծեց Վ. Վար­դա­նո­վը:

Հիշեց­նենք, դա 2018-ի հու­նի­սին էր... «Իրա­վուն­քը» նա­և տվյալ­ներ էր հրա­պա­րա­կել Նա­խի­ջև­ա­նի կող­մից կա­րև­որ դիր­քեր կորց­նե­լու մա­սին, վկա­յա­կո­չե­լով «Ոսկա­նա­պա­տի» սյու­նա­կա­գիր Պան­դուխտ Սյու­նի­ին, որ մա­յի­սի 20-ից սկսած տե­ղա­շար­ժե­րի վե­րա­բե­րյալ, ի­րար հետ հա­մադ­րե­լով, «Ռազ­մին­ֆո­յի» եւ ար­բա­նյա­կա­յին քար­տեզ­նե­րը` ին­քը կա­րող է պնդել, «որ ա­մե­նա­լա­վա­տե­սա­կան հաշ­վարկ­նե­րով մենք կորց­րինք շուրջ 1200 հա»:

«ԽՈ­ՍԱՑ­ՎԱԾ» ՊԱ­ՏԵ­ՐԱԶՄ ԾՆՆԴԱ­ԲԵ­ՐՈՂ­ՆԵ­ՐԸ

Իսկ Ար­ցա­խում «թավ­շիստ­նե­րը» 2018-ին հե­ռաց­նում է­ին մար­տա­կան գե­նե­րալ­նե­րին` սկսե­լով Ար­շա­վիր Ղա­րա­մյա­նից, ին­չի վե­րա­բե­րյալ հնա­գույն ՀՀԿ-ական­նե­րից, օ­րերս մա­հա­ցած եր­ջան­կա­հի­շա­տակ Վազ­գեն Կա­րա­խա­նյանն «Իրա­վուն­քին» ա­սել էր. «Այն, ինչ տե­ղի ու­նե­ցավ Ար­ցա­խում, մեր պատ­մու­թյան ա­մե­նա­ա­մո­թա­լի է­ջե­րից մեկն է: Այ­սօր մար­դիկ չեն գի­տակ­ցում, որ Ար­ցա­խը կանգ­նած է պա­տե­րազ­մա­կան գծի վրա, եւ այն­տեղ չի կա­րե­լի այդ կար­գի մի­տին­գա­յին, ցույ­ցա­յին, ստի­պո­ղա­կան ե­րե­ւույթ­նե­րով, բռնի ու­ժի հե­տե­ւան­քով ինչ-որ հե­ղաշր­ջում ա­նել»: «Իրա­վուն­քը» գրեց. «Կա­րե­լի՞ է ար­դյոք պա­տա­հա­կա­նու­թյուն հա­մա­րել, որ պա­ցի­ֆիս­տա­կան կա­ռույ­ցի ա­մե­նա­գոր­ծուն մաս­նակ­ցու­թյամբ հրահր­ված բո­ղո­քի ակ­ցի­ա­նե­րը պա­հան­ջում են այդ­պի­սի կա­րե­ւո­րա­գույն գոր­ծա­ռույթ ի­րա­կա­նաց­նող գե­նե­րա­լի հրա­ժա­րա­կա­նը: Ու ինչ­պե՞ս դա չկա­պակ­ցես եւ նույն շղթա­յի օ­ղակ­ներ չհա­մա­րես այն­պի­սի ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րի հետ, ինչ­պի­սիք են նոր ԿԳ նա­խա­րար Ա­րա­յիկ Հա­րու­թյու­նյա­նի կող­մից դպրոց­նե­րից ռազ­մա­հայ­րե­նա­սի­րա­կան դաս­տի­ա­րա­կու­թյան ծրա­գի­րը հետ կան­չե­լը, իսկ նոր ԱԽՔ Ար­մեն Գրի­գո­րյա­նի կող­մից «Ազգ-բա­նակ» հա­յե­ցա­կար­գի կա­տա­ղի ժխտու­մը»:

«Նոր Հա­յաս­տա­նի» ար­շա­լույ­սին «Իրա­վուն­քի» մեկ­նա­բան Քե­րոբ Սարգ­սյանն էլ ար­ձա­նագ­րել էր Ադր­բե­ջա­նի պա­տե­րազ­մա­կան ա­խոր­ժա­կի գրգռու­մը. «Իսկ ա­հա Ադր­բե­ջա­նի ԱԳ նա­խա­րար Մա­մե­դյա­րովն այս հին տե­սա­կե­տին է. «Մեր հիմ­նա­կան խնդի­րը ադր­բե­ջա­նա­կան հո­ղե­րի՝ Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի եւ յոթ շրջան­նե­րի օ­կու­պա­ցի­ան է»: Այ­սինքն, ե­թե Թրամփն ակն­կա­լում է «առա­ջի­կա ա­միս­նե­րին կար­գա­վոր­ման հաս­նել» եւ դրա ար­դյուն­քում՝ «Նա­հանգ­նե­րի եւ Ադր­բե­ջա­նի մի­ջեւ հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյու­նը խո­րաց­նել», ա­պա թող հաս­նի նրան, որ Հա­յաս­տա­նը ա­մեն ինչ տա Ադր­բե­ջա­նին: Ի­հար­կե, Բաք­վում գի­տակ­ցում են, որ ան­գամ մե­ծա­գույն ցան­կու­թյան դեպ­քում Թրամ­փը դրան չի կա­րող հաս­նել: Ուս­տի­եւ՝ նա­եւ ի­րենց լուծ­ման տար­բե­րա­կի մա­սին են ակ­նար­կում: Այս­պես, ըստ Մա­մե­դյա­րո­վի. «Եթե Հա­յաս­տա­նի ղե­կա­վա­րու­թյունն ա­ռա­ջար­կում է բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թա­ցին Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի մաս­նակ­ցու­թյու­նը, նշա­նա­կում է ցան­կա­նում են վերջ դնել խա­ղաղ գոր­ծըն­թա­ցին»: Ակ­նար­կը հաս­կա­նա­լի է՝ ե­թե չկա բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թաց, ու­րեմն կլի­նի պա­տե­րազմ: Ընդ ո­րում, Մա­մե­դյա­րո­վի խոս­քի տո­ղա­տա­կե­րից նկա­տե­լի է, որ պետք ե­ղավ, այլ պատր­վակ էլ կգտնեն»:

Այ­սօր նի­կո­լա­թուր­քա­կան խուն­տան Ադր­բե­ջա­նին տվել է ա­վե­լին, քան նա­խա­տես­ված է 2020-ի նո­յեմ­բե­րի 9-ի «ղա­զագ­րով»: Ա­վե­լին, կա­պի­տու­լյանտն ար­դեն քա­նիցս հրա­պա­րա­կավ Ար­ցախն ան­վա­նեց Ադր­բե­ջա­նի տա­րածք, իսկ ար­ցախ­ցի­նե­րին` Ադր­բե­ջա­նի ազ­գա­յին փոք­րա­մաս­նու­թյուն: Ու բե­մադր­վեց զզվե­լի հրա­պա­րա­կա­յին շո­ու, թե ինչ­պես է ՀՀ քա­ղա­քա­ցին անց­նում ադր­բե­ջա­նա­կան ա­պօ­րի­նի ան­ցա­կե­տով:  Քա­ղա­քա­գետ Հրանտ Մե­լիք-Շահ­նա­զա­րյա­նի հա­մոզ­մամբ. «Անցա­կե­տի հետ կապ­ված այդ շո­ուն ադր­բե­ջա­նա­կան քա­րոզ­չա­մե­քե­նան ոչ մի կերպ չէր կա­րող ինք­նու­րույն կազ­մա­կեր­պել: Այդ շո­ո­ւի հա­մար նա­և հայ քա­ղա­քա­ցի­ներ է­ին պետք: Իսկ հայ քա­ղա­քա­ցի­նե­րին այն­տեղ գնա­լու հրա­հանգ մի­այն Հա­յաս­տա­նի կա­ռա­վա­րու­թյու­նը կա­րող էր տալ: Նշա­նա­կում է՝ շո­ուն ադր­բե­ջա­նա-հայ­կա­կան է»: Պատ­գա­մա­վոր Տիգ­րան Աբ­րա­հա­մյանն էլ այդ գար­շան­քի վե­րա­բե­րյալ պար­զա­բա­նում է ակն­կա­լում նա­և Ար­ցա­խի նա­խա­գահ Ա­րա­յիկ Հա­րու­թյու­նյա­նից, որն ի դեպ իր շրջա­պա­տը քայլ առ քայլ սո­րո­սա­բու­ծա­րա­նի է վե­րա­ծում:

Ներ­կա­յիս վի­ճակն այլ կերպ, քան ամ­բող­ջա­կան Հա­յաս­տա­նի փաս­տա­ցի կա­ռա­վա­րում ադր­բե­ջա­նա­թուր­քա­կան դրա­ծո­նե­րի կող­մից, դժվար է ան­վա­նել: Եվ հար­ցե­րի հարցն է` մեր հան­րու­թյունն իր մեջ ուժ կգտնի՞ թո­թա­փել ՔՊ կոչ­վող մու­տան­տա­կան չա­րի­քը: Ար­մեն Ա­շո­տյա­նը վեր­լու­ծել և ամ­փո­փել է ա­մե­րի­կյան Մի­ջազ­գա­յին Հան­րա­պե­տա­կան ինս­տի­տու­տի (ՄՀԻ/IRI) կող­մից ի­րա­կա­նաց­ված սո­ցի­ո­լո­գի­ա­կան հե­տա­զո­տու­թյան տվյալ­նե­րը, ո­րոնք վե­րա­բե­րում են այս տար­վա մար­տին. «Աղե­տա­լի է Նի­կոլ Փա­շի­նյա­նի անձ­նա­կան վար­կա­նի­շը. այն ըն­դա­մե­նը 14% է: Այլ հարց է, որ ընդ­դի­մու­թյան հայտ­նի դեմ­քե­րից ոչ-ոք ա­վե­լի բարձր ցու­ցա­նիշ չու­նի, սա­կայն Նի­կո­լի նման սոս­կա­լի վար­կա­նի­շը վկա­յու­թյունն է այն բա­նի, որ ու­ժեղ հան­րա­յին քա­ղա­քա­կան հայտ տվող ու­ժի պա­րա­գա­յում կա հան­րու­թյան կող­մից նման ա­ռաջ­նոր­դու­թյան (անձնա­կան կամ թի­մա­յին) պա­հան­ջարկ: Ե­թե ընտ­րու­թյուն­նե­րը կա­յա­նա­յին այս կի­րա­կի, ՔՊ-ին ձայն կտար ըն­դա­մե­նը 21%-ը, Ե­րև­ա­նում այդ ցու­ցա­նիշն էլ ա­վե­լի ցածր է՝ 17%»: Իսկ ամ­փո­փու­մը կե­տե­րով այս­պի­սին է.

1. Հայ ժո­ղո­վուր­դը Նի­կո­լին չի վստա­հում:

2. Հայ ժո­ղո­վուր­դը կա­րիք ու­նի նոր քա­ղա­քա­կան ա­ռաջ­նոր­դու­թյան:

3. Նի­կո­լի կող­մից վար­վող ո­լոր­տա­յին քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն­նե­րը, ան­կախ պաշ­տո­նա­կան զնգու­լա­կա­վոր PR-ից, տա­պալ­ված են:

4. Հայ ժո­ղովր­դի հա­մար կա­րև­որ են մնում ազ­գա­յին հարց­երն ու ինս­տի­տի­ուտ­նե­րը: Մաս­նա­վո­րա­պես՝ Ար­ցախն ու ե­կե­ղե­ցին:

Հայ ժո­ղո­վուրդն այ­լեւ չի ու­զում Նի­կոլ Փա­շի­նյա­նին, բայց դե­ռևս չգի­տի, թե ում է ու­զում: Լավ, ո՞նց հա­մո­զենք ժո­ղովր­դին, որ ա­վե­լի ա­րագ կողմ­նո­րոշ­վի: Քա­նի դեռ թուր­քի յա­թա­ղա­նը Ե­րև­ան չի հա­սել...

ՀՈՎ­ՀԱՆ­ՆԵՍ ԳԱ­ԼԱ­ՋՅԱՆ