Ալիեւի «հնարավորությունների պատուհանը» առաջիկա երկուշաբթի կարող է փակվել

Թե ին­չու է Ա­լի­ե­ւը փոր­ձում Նի­կո­լից ստա­նալ ա­ռա­վե­լա­գույ­նը, դժվար չէ հաս­կա­նալ (Տե´ս նաեւ https://iravunk.com/?p=255446&l=am): Այս պա­հին նա նման շանս ու­նի, ո­րը կա­րող է ա­ռա­ջի­կա հա­րյու­րա­մյա­կում այ­լեւս չլի­նել: Մեկ-երկու ա­միս ա­ռաջ քա­նիցս նշե­լու ա­ռիթ ու­նե­ցել ենք, որ Ա­լի­ե­ւի հա­մար հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րի պա­տու­հա­նը սկսել է փակ­վել, եւ ա­հա, բա­ռա­ցի­ո­րեն ա­ռա­ջի­կա եր­կու­շաբ­թի օ­րը կա­րող է պարզ­վել, որ այն ար­դեն վերջ­նա­կա­նա­պես է փակ: Նկա­տի ու­նենք նախ՝ Թուր­քի­ա­յի ընտ­րու­թյուն­նե­րը, ո­րոնք ա­ռա­ջի­կա եր­կու­շաբ­թի օ­րը կա­րող են այն­պի­սի նոր ի­րա­վի­ճակ ֆիք­սել, որն Ա­լի­ե­ւի հա­մար հենց այդ «պա­տու­հա­նի փա­կու­մը» կազ­դա­րա­րի: Եվ այն, որ մա­յի­սի 14-ի կի­րա­կի օ­րով Նի­կո­լին տա­նում են Բրյու­սել՝ ինչ-որ բան ստո­րագ­րել տա­լու հույ­սով, ի­հար­կե, պա­տա­հա­կան չէ:

Այն, որ ընտ­րու­թյուն­նե­րից հե­տո, ան­կախ ար­դյունք­նե­րից, Թուր­քի­ա­յում բուռն զար­գա­ցում­ներ են լի­նե­լու, դա հաս­տատ է: Ա­մե­նա­հա­վա­նա­կան տար­բե­րակն է, որ Էր­դո­ղա­նը կհռչակ­վի հաղ­թող: Ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րին կհա­ջող­վի՞ դա հասց­նել քա­ղա­քա­ցի­ա­կան պա­տե­րազ­մի եւ հե­ղաշրջ­ման, այս պա­հին շատ վեր­լու­ծա­բան­ներ են դրա օգ­տին խո­սում:

Բայց ա­հա նման են­թադ­րու­թյան հա­մար ո­րոշ դե­տալ­ներ պետք է հաշ­վի առ­նել: Նախ հի­շեց­նենք, որ Մեր­ձա­վոր Ա­րե­ւել­քում այս պա­հին ստեղծ­վել է ընդ­հա­նուր խա­ղա­ղու­թյան մթնո­լորտ, ո­րը մա­հա­ցու վտան­գա­վոր է ԱՄՆ-ի եւ Իս­րա­յե­լի հա­մար, ո­րոնք, ի դեպ, դա չեն էլ թաքց­նում: Վեր­ջին հար­վա­ծը Սի­րի­ա­յին Ա­րա­բա­կան պե­տու­թյուն­նե­րի դա­շինք վե­րա­դարձ­նելն էր, ո­րը կա­րե­լի է նա­եւ հա­մա­րել 10 տա­րի ա­ռաջ այդ եր­կի­րը հե­ղաշր­ջե­լու ա­մե­րի­կյան քա­ղա­քա­կա­նու­թյան պար­տու­թյու­նը:

Եվ ա­հա այս ի­րո­ղու­թյու­ննե­րին զու­գա­հեռ, նա­խօ­րե­ին Մոսկ­վա­յում կա­յա­ցավ մեկ գոր­ծըն­թաց, ո­րը կա­րող է դառ­նալ Մեր­ձա­վոր Ա­րե­ւել­քում ԱՄՆ-ի պար­տու­թյան «պե­չա­տը»: Խոս­քը՝ ՌԴ-ի, Ի­րա­նի, Թուր­քի­ա­յի եւ Սի­րի­ա­յի արտ­գործ­նա­խա­րար­նե­րի հան­դիպ­ման մա­սին է, ո­րը հաս­տա­տեց թուրք-սի­րի­ա­կան հաշ­տեց­ման ճա­նա­պար­հա­յին քար­տե­զը, ին­չը մինչ այդ հաս­տա­տել է­ին այդ երկր­նե­րի պաշտ­պա­նու­թյան նա­խա­րար­նե­րը: Դե­տա­լա­յին ա­ռու­մով սա ինչ է նշա­նա­կում, թող­նենք մի կողմ: Ընդ­հան­րա­կան ա­ռու­մով ի­մաս­տը սա է. սրա­նով Թուր­քի­ան մտնում է մի գոր­ծըն­թա­ցի մեջ, ո­րը հա­մա­հունչ է Մեր­ձա­վոր Ա­րե­ւել­քում ըն­թա­ցող ներ­կա զար­գա­ցում­նե­րին: Այ­սինքն, դրա­նով նա­եւ խոս­տա­նում է դա­դա­րեց­նել իր ագ­րե­սիվ ծա­վա­լա­պաշ­տա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը, ո­րը, ի դեպ, պետք է որ վե­րա­բեր­վի նա­եւ հա­յաս­տա­նյան ուղ­ղու­թյա­նը, հաշ­վի առ­նե­լով նա­եւ, որ Լավ­րովն ու Չա­վու­շօղ­լուն հենց այդ թե­մա­յով ա­ռան­ձին քննար­կում ու­նե­ցան: Իսկ այս ա­մե­նի դի­մաց, են­թադր­վում է, որ Ի­րանն ու Ռու­սաս­տանն ա­մեն բան կա­նեն, որ թույլ չտան Թուր­քի­ա­յում ներ­քին ի­րա­վի­ճա­կը վե­րած­վի քա­ղա­քա­ցի­ա­կան պա­տե­րազ­մի: Սպաս­վում է, որ նման ա­ջակ­ցու­թյուն Թուր­քի­ան կստա­նա նա­եւ Սա­ու­դյան Ա­րա­բի­ա­յից, այ­սինքն՝ թի­կուն­քին կու­նե­նա ողջ իս­լա­մա­կան աշ­խար­հի օգ­նու­թյու­նը:

Էր­դո­ղա­նի հիմ­նա­կան մրցա­կից Քե­մալ Քը­լըչ­դա­րօղ­լուն փոր­ձեց նման հե­ռան­կա­րը կան­խել՝ հրա­ժար­վե­լով ՌԴ-ի հան­դեպ նախ­նա­կան ծայ­րա­հեղ կոշտ մո­տե­ցում­նե­րից եւ Ի­րա­նին խոս­տա­նա­լով ներգ­րավ­վել ա­րե­ւելք-արեւ­մուտք ծրագ­րե­րում, ընդ ո­րում՝ նա­եւ շրջան­ցե­լով Ադր­բե­ջա­նին: Սա­կայն Մոսկ­վա­յի հի­շա­տակ­ված հան­դի­պու­մը ե­կավ ցույց տա­լու, որ ՌԴ-ն եւ Ի­րա­նը Քը­լըչ­դա­րօղ­լո­ւին հա­մա­րել եւ հա­մա­րում են ա­րեւմ­տյան դրա­ծո՝ գե­րա­դա­սե­լով Էր­դո­ղա­նի հետ գոր­ծակ­ցել, ինչ­քան էլ որ նա ան­հար­մար գոր­ծըն­կեր է:

ԱՄՆ-ին մնում է գնալ հե­ղաշրջ­ման ուղ­ղու­թյամբ, ո­րի մա­սին, ի դեպ, բա­ցահայտ խո­սում են ինչ­պես թուր­քա­կան իշ­խա­նա­կան աղ­բյուր­նե­րը, այն­պես էլ՝ ա­րեւմ­տյան քա­րոզ­չա­մե­քե­նան: Բայց ե­թե Էր­դո­ղա­նին հա­ջող­վել է ա­պա­հո­վել ողջ իս­լա­մա­կան աշ­խար­հի ա­ջակ­ցու­թյու­նը, այդ հե­ղաշր­ջու­մը կլի­նի՞ հա­ջող­ված. քիչ հա­վա­նա­կան է:

Մեկ այլ դե­տալ: Պու­տի­նը, ինչ­պես հայտ­նի է, չե­ղար­կեց վրա­ցի­նե­րի ՌԴ մուտ­քի վի­զա­յին եւ ա­վի­ա­փո­խադ­րում­նե­րի ար­գել­քը: Վրաս­տա­նի ա­րեւմ­տա­մոլ նա­խա­գա­հը դրա­նից հիս­տե­րի­ա սար­քեց, Պետ­դե­պար­տա­մենտն էլ ինչ-որ ան­հաս­կա­նա­լի հիմ­քով պատ­ժա­մի­ջոց­ներ խոս­տա­ցավ: Սա­կայն այն հան­դարտ քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նը, որն ուկ­րա­ի­նա­կան պա­տե­րազ­մի մեկ­նար­կից ի վեր ի ցույց են դնում վրա­ցա­կան իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը, եւ ո­րը հասց­րեց ռուս­նե­րի հետ հա­րա­բե­րու­թյու­ննե­րի ներ­կա վի­ճա­կին, ինչ խոսք, հեր­թա­կան ան­գամ ե­կան ա­պա­ցու­ցե­լու, որ Վրաս­տանն  ի­րոք ե­ղել եւ մնում է մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նում լա­վա­գույն աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան բա­րո­մե­տրը՝ ճիշտ պա­հին կան­խա­տե­սե­լով, թե ծան­րու­թյան կենտ­րո­նը ուր է թեք­վում:

Վեր­ջա­պես, շա­րու­նա­կում է սրվել Իս­րա­յե­լի շուրջ մթնո­լոր­տը, խառը վիճակ է մյուս դաշնակցի` Պակիստանի մոտ: Այս ամենը նշանակում է մեկ բան` «հնա­րա­վո­րու­թյան պա­տու­հա­նը» կփակ­վի:

ՔԵ­ՐՈԲ ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆ