Բրիտանիային կհաջողվի՞ ամրապնդել Նիկոլի բրյուսելասիրությունը

Հայ-ադրբե­ջա­նա­կան զար­գա­ցու­մնե­րի ներ­կա ի­րա­վի­ճա­կում (Տե´ս նաեւ https://iravunk.com/?p=256439&l=am) պա­տա­հա­կա՞ն է, որ Հա­յաս­տան այ­ցե­լեց Բրի­տա­նի­ա­յի Եվ­րո­պա­յի հար­ցե­րով նա­խա­րա­րը. հա­զիվ թե: Հաշ­վի առ­նե­լով նա­եւ, որ ար­դեն այ­ցի շե­մին բրի­տա­նա­կան դես­պա­նա­տու­նը տե­ղե­կաց­րեց, որ Լե­ո Դո­քեր­թի­նի այ­ցի հիմ­նա­կան ա­ռանց­քը լի­նե­լու է հայ-ադրբե­ջա­նա­կան ուղ­ղու­թյու­նը:

Նման է նրան, որ վճռա­կան պահ է՝ Նի­կո­լը հա­վա­տա­րի՞մ կմնա ա­րեւմ­տյան թե­ւին, թե՞ վեր­ջա­պես հաս­կա­նա­լով, թե ուր են գնում աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան զար­գա­ցում­ները, կգնա Մոսկ­վա­յի մատ­նան­շած կար­գա­վոր­ման ուղ­ղու­թյամբ: Եվ, հաս­կա­նա­լի է, որ բրի­տա­նա­կան տիկ­նի­կա­վար­ներն այս պա­հին լուրջ ա­նե­լիք ու­նեն:

Մյուս կող­մից, վե­րա­դառ­նա­լով Միր­զո­յա­նի մոս­կո­վյան այ­ցին եւ Լավ­րո­վի հետ ա­ռանձ­ին հան­դիպ­մա­նը, կա­րե­լի է ո­րոշ ու­շագ­րավ դե­տալ­ներ եւս նկա­տել: Թե ե­ռա­կողմ հան­դի­պումն (Լավ­րով-Բայ­րա­մով-Միր­զո­յան) ինչ ըն­թացք ստա­ցավ, անդ­րա­դար­ձանք: Սա­կայն այդ ըն­թաց­քի հիմ­քե­րը տե­սա­նե­լի դար­ձան ար­դեն Լավ­րովի՝ Միրզո­յա­նի հետ ա­ռան­ձին հան­դիպ­ման մեկ­նար­կին, երբ ՌԴ ԱԳ նա­խա­րա­րը բաց տեքս­տով հայ­տա­րա­րեց. «Հայ-ադրբե­ջա­նա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի կար­գա­վոր­ման հիմ­քում պետք է լի­նեն ե­ռա­կողմ պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն­նե­րը՝ կո­մու­նի­կա­ցի­ա­նե­րի ա­պաշր­ջա­փակ­ման, խա­ղա­ղու­թյան բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րի, դե­լի­մի­տա­ցի­ա­յի եւ դե­մար­կա­ցի­ա­յի վե­րա­բե­րյալ»: Իսկ ա­վե­լի հա­մո­զիչ լի­նե­լու հա­մար նա­եւ Միր­զո­յա­նին հի­շեց­րեց. «Ռու­սաս­տանն այս տա­րա­ծաշր­ջա­նում պատ­մա­կան դեր է խա­ղում եւ ու­նի ա­մե­նա­լուրջ հե­տաքրք­րու­թյուն­նե­րը: Հա­մոզ­ված եմ, որ մեր դաշ­նա­կից­նե­րը դա հաս­կա­նում են»:

Բայց ա­հա Բայ­րա­մո­վի հետ ա­ռան­ձին հան­դիպ­ման մա­սին գո­նե հրա­պա­րա­կա­յին տե­ղե­կու­թյուն­նե­րում այդ մի­ան­գա­մայն հաս­կա­նա­լի եւ լուրջ սպառ­նա­լիք հի­շեց­նող տո­նայ­նու­թյու­նը չկար: Եվ դրա ի­մաս­տը կա­րե­լի է հաս­կա­նալ: Այն, որ մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նում, սկսած 2020թ. նո­յեմ­բե­րի 9-ից, բո­լոր լու­ծում­նե­րի հիմ­քում դրված էր կո­մու­նի­կա­ցի­ա­նե­րի թե­ման, ինչ­պես քա­նիցս ներ­կա­յաց­նե­լու ա­ռիթ­ներ ու­նե­ցել ենք, հայտ­նի պատ­մու­թյուն է: Հենց նո­յեմ­բե­րի 9-ի հա­մա­ձայ­նագ­րով սահ­ման­ված՝ կո­մու­նի­կա­ցի­ա­նե­րի նկատ­մամբ վե­րահս­կո­ղու­թյան սահ­մա­նու­մով է, որ Ռու­սաս­տանն ար­գե­լա­փա­կում էր Ա­րեւ­մուտ­քի աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան մուտքն այս տա­րա­ծաշր­ջան: Հայտ­նի բան է նա­եւ, որ նման վե­րահս­կո­ղու­թյուն թույլ չտա­լու պա­հանջն է, որ Ա­րեւ­մուտքն ա­ռա­ջին հեր­թին դրել էր Հա­յաս­տա­նի ա­ռաջ: Բա­քուն, ի­հար­կե, այդ նյո­ւանս­նե­րը շատ լավ է հաս­կա­նում: Եվ այն, որ այս պա­հին ար­դեն կա պայ­մա­նա­գիր, ժա­մա­նա­կա­ցույց՝ Ռու­սաս­տա­նի ֆի­նան­սա­վոր­մամբ Ի­րան-Ադրբե­ջա­ն- Ռաշթ-Աստա­րա եր­կա­թու­ղա­յին գծի կա­ռուց­ման մա­սին, ո­րով ծրագ­րում են տա­րե­կան մին­չեւ 40-45 մի­լի­ոն տոն­նա բեռ տե­ղա­փո­խել, ա­վե­լորդ ան­գամ վկա­յում է ոչ մի­այն Բաք­վի շատ ա­վե­լի ճիշտ կողմ­նո­րոշ­ման, այլ նա­եւ մա­նեւ­րե­լու լայն հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րի մա­սին:

Բայց Լա­վրովն ի­րո՞ք վստահ է, որ իր հա­մոզ­վա­ծու­թյունը տե­ղին է, այ­սինք­ն, որ նի­կո­լյան խուն­տան ներ­կա ի­րո­ղու­թյուն­նե­րը հաս­կա­նում է: Ա­մեն դեպ­քում, գո­նե վեր­ջին 6 ա­միս­նե­րին այդ­պես չէր: Հի­շեց­նենք, որ նույն կո­մու­նի­կա­ցի­ա­նե­րի թե­մա­յով այդ ուղ­ղու­թյամբ փոխ­վար­չա­պետ­նե­րի ե­ռա­կողմ խմբի ռու­սա­կան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ, ՌԴ փոխ­վար­չա­պետ Ա­լեք­սեյ Օ­վեր­չու­կը դեռ ան­ցած հոկ­տեմ­բե­րին պարզ հու­շեց. «ՀՀ-ից է կախ­ված՝ կմտնի մի­ջազ­գա­յին տրանս­պոր­տա­յին հան­գույց­նե­րի մեջ, թե՝ ոչ»: Խոս­քը, բնա­կա­նա­բար, «Հյու­սիս-Հա­րավ» եւ «Արե­ւելք-Արեւ­մուտք» կո­մու­նի­կա­ցի­ա­նե­րի մա­սին է: Նա նա­եւ ման­րա­մաս­նեց. «Երկա­թու­ղու եւ ավ­տո­մայ­րու­ղու կա­ռու­ցու­մը Հա­յաս­տա­նի տա­րած­քով՝ Մեղ­րի­ով, ո­րի ինք­նիշ­խա­նու­թյու­նը ոչ ոք կաս­կա­ծի տակ չի դնում, կախ­ված է Հա­յաս­տա­նի դիր­քո­րո­շու­մից: Մի­ա­ժա­մա­նակ, Ի­րա­նի տա­րած­քով ար­դեն իսկ կա­ռուց­վում է Հա­յաս­տա­նը շրջան­ցող ճա­նա­պարհ, ո­րը 2024 թվա­կա­նին մոտ պատ­րաստ կլի­նի եւ հնա­րա­վո­րու­թյուն կտա մուտք գոր­ծել Ի­րա­նի, Թուր­քի­ա­յի եւ հե­տա­գա­յում Եվ­րո­պա­յի շու­կա­ներ»:

Սա լուրջ նա­խազ­գու­շա­ցում էր, թե պետք է ա­ռաջ գնալ նո­յեմ­բե­րի 9-ի պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն­նե­րով՝ կո­մու­նի­կա­ցի­ա­նե­րի գոր­ծարկ­ման սցե­նա­րով: Սա­կայն Նի­կո­լը նա­խընտ­րեց վա­զել Բրյու­սել, ո­րը, բնա­կա­նա­բար, կո­մու­նի­կա­ցի­ա­նե­րի թե­ման թո­ղեց «օդից կախ­ված» վի­ճա­կում: Եվ ե­թե հի­շենք, որ այդ ժա­մա­նակ էլ Բրի­տա­նի­ա­յից MI6-ի ղե­կա­վարն էր ե­կել Հա­յաս­տան, կա­րե­լի է կռա­հել, թե Նի­կո­լի հե­տա­գա բրյու­սե­լա­սի­րու­թյան նո­պան այդ պա­հին ին­չու ի հայտ ե­կավ:

Բայց ե­թե այն ժա­մա­նակ Նի­կո­լը հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներ էր ա­նում՝ «Գնում եմ ստո­րագ­րեմ եւ՝ վերջ» տրա­մա­բա­նու­թյան մեջ, ա­պա դրա­նից վեց ա­միս անց էլ, թե­եւ մի գլուխ հայ­տա­րա­րում են, թե ա­մեն բան հա­մա­ձայ­նեց­րել են, Ար­ցա­խը վեց ա­միս պա­հում են շրջա­փակման մեջ, բայց «ստո­րագ­րում եմ եւ՝ վեր­ջը» այդ­պես էլ չկա ու չկա: Փո­խա­րե­նը, ՌԴ-ն ոչ մի­այն ադր­բե­ջա­նա­կան եր­կա­թու­ղու կա­ռու­ցումն է ֆի­նան­սա­վո­րում, այլ մի բան էլ նույն Օ­վեր­չու­կը Միր­զո­յա­նի վեր­ջին մոս­կո­վյան այ­ցին զու­գա­հեռ հայ­տա­րա­րեց, թե. «Մենք մեծ նե­րուժ ենք տես­նում Ադր­բե­ջա­նի եւ ԵՏՄ-ի մի­ջեւ հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան զար­գաց­ման հա­մար»: Ու հաս­կա­նա­լի է, որ նման հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րը, ա­ռա­վել եւս, երբ դրանք միտ­ված են եր­կա­թու­ղու կա­ռուց­ման մի­լի­ար­դա­նոց ծրագ­րի վրա, հենց այն­պես, օ­դից չեն ընկ­նում:

Ա­ռա­վել եւս, որ բա­ցա­հայ­տո­րեն ի­րեն հա­կա­ա­մե­րի­կյան, ա­վե­լին՝ ԱՄՆ-ի կա­տա­ղի հա­կա­ռա­կոր­դի դե­րում է ներ­կա­յաց­նում Նի­կո­լի հա­մար Ա­լի­ե­ւից էլ ա­ռա­վել «կիրթ անձ­նա­վո­րու­թյուն» Էր­դո­ղա­նը: Ընդ ո­րում, ար­դեն տե­ւա­կան ժա­մա­նակ է, որ ա­մե­րի­կա­ցի­ներն Էր­դո­ղա­նին սպառ­նում է­ին, թե աշ­խա­տան­քից կա­զա­տեն: Ու այն­քան կրքոտ, որ ե­րե­ւի Նի­կոլն էլ էր հա­մոզ­վել, թե Էր­դո­ղա­նին կհա­նեն, կգա ա­մե­րի­կյան դրա­ծոն, ռուս­նե­րի հետ պա­տե­րազմ կսկսեն, ու­րեմն պետք է Ա­րեւ­մուտ­քի հետ լավ լի­նել՝ այդ կրակ­նե­րի մեջ չմնա­լու հա­մար: Ու հի­մա, մի­գու­ցե ար­դեն հաս­կա­ցե՞լ են, որ Էր­դո­ղանն ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րի «ատա­մի բա­նը» չէր:

Ա­վե­լին, ողջ Մեր­ձա­վոր Ա­րե­ւել­քում է ի­րա­վի­ճա­կը շրջվել ա­մե­րի­կա-իսրա­յել­ցի­նե­րի դեմ, եւ դրա հե­տե­ւանք­նե­րը չնկա­տե­լու հա­մար պետք է բա­ցար­ձակ կույր լի­նել:

Վեր­ջա­պես, երբ Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սում Ա­րեւ­մուտ­քի «դե­մոկ­րա­տի­ա­յի փա­րոս» Վրաս­տա­նը, չնա­յե­լով ԱՄՆ պետ­նա­խա­րա­րի բա­ցա­հայտ սպառ­նա­լի­քին, Ռու­սաս­տա­նի հետ օ­դա­յին հա­ղոր­դակ­ցու­թյուն է վե­րա­բա­ցում՝ պատ­ժա­մի­ջոց­ներ սահ­մա­նե­լու եւ պա­տե­րազմ սկսե­լու փո­խա­րեն, դա ար­դեն կա­րող է, Լավ­րո­վի ա­սած՝ «մեր դաշ­նա­կից­նե­րի» հաս­կա­նալ-չհաս­կա­նա­լու վրա ո­րո­շա­կի­ո­րեն ազ­դել:

Ա­մեն դեպ­քում, այդ հար­ցում բրի­տա­նա­ցի­նե­րը պետք է որ մտա­հոգ­վե­լու ա­ռիթ ու­նե­նան եւ փոր­ձեն ամ­րաց­նել Նի­կո­լի բրյու­սե­լա­սի­րու­թյու­նը: Ինչ­քա­նո՞վ կստաց­վի, դա ար­դեն կտես­նենք ըն­դա­մե­նը եր­կու օ­րից:

ՔԵ­ՐՈԲ ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆ