Ալիեւն ու Նիկոլը դեռ փորձում են «ժամանակի վրա» խաղալ

Չնա­յած մյուս կող­մից, չմո­ռա­նանք նա­եւ, որ տա­րա­ծաշր­ջա­նում հար­ցեր լու­ծե­լու լծակ­ներ ու­նեն նա­եւ ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րը: Եվ այն, որ հու­նի­սի 1-ին, այ­սինքն՝ փոխ­վար­չա­պետ­նե­րի խմբի հան­դիպ­ման օ­րը (տե´ս նաեւ https://iravunk.com/?p=257091&l=am) Մոլ­դո­վա­յում ծրագր­ված Ա­լի­ե­ւի եւ Նի­կո­լի հեր­թա­կան հան­դի­պու­մը, այն էլ՝ Ֆրան­սի­ա­յի եւ Գեր­մա­նի­ա­յի ղե­կա­վար­նե­րի մաս­նակ­ցու­թյամբ, այդ մա­սին է վկա­յում: Բայց նա­եւ չմո­ռա­նանք, որ «Բրյու­սե­լի ձե­ւա­չա­փը», ինչ­պես քա­նիցս նշել ենք, իր հիմ­քում ու­նի մեկ մեծ խնդիր, ո­րն ի­րա­կան լու­ծում­նե­րի հաս­նել թույլ չի տա­լիս: Մաս­նա­վո­րա­պես այդ պատ­ճա­ռով է, որ ան­գամ «խա­ղա­ղու­թյան պայ­մա­նա­գիր» ստո­րագ­րե­լով, մոս­կո­վյան ձե­ւա­չա­փից Ա­լի­եւն ու Նի­կո­լը հրա­ժար­վել չեն կա­րող: Խոս­քը, ի­հար­կե, Ար­ցա­խում ռու­սա­կան խա­ղա­ղա­պահ­նե­րի առ­կա­յու­թյան մա­սին է: Եվ նկա­տենք, որ ե­թե մոս­կո­վյան վեր­ջին հան­դի­պու­մից ա­ռաջ տված ա­սու­լի­սում Նի­կո­լը հա­վա­նա­կան էր հա­մա­րում, որ Մոլ­դո­վա­յում կա­րող է պայ­մա­նա­գիր ստո­րագր­վել, ա­պա հի­մա դա բա­ցա­ռում է:

Սա­կայն այս դեպ­քում այլ հարց կա. ե­թե Նի­կոլն ան­գամ Ար­ցախն է Ադր­բե­ջա­նի մաս ճա­նա­չել, սկզբուն­քա­յին պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյուն­ներ ու­նի սահ­մա­նա­զատ­ման հետ կապ­ված, ո՞րն է այս դեպ­քում Մոլ­դո­վա­յի հան­դիպ­ման ի­մաս­տը, ի՞նչ են քննար­կե­լու, որ դեռ չեն քննար­կել: Կար­ծես թե նո­րից գա­լիս-հաս­նում ենք վեր­ջին չլուծ­ված հար­ցին՝ կո­մու­նի­կա­ցի­ա­նե­րի խնդրին: Այն, որ ա­րեւմ­տյան ձե­ւա­չա­փը նա­խա­տե­սում է կո­մու­նի­կա­ցի­ա­նե­րի հար­ցի լու­ծու­մը, այն է՝ սահ­մա­նա­յին մաք­սա­յին վե­րահս­կո­ղու­թյու­նը կա­պել հայ-ադրբե­ջա­նա­կան սահ­ման­նե­րին ինչ-որ ար­տա­քին մաս­նա­վոր կա­ռույց տե­ղա­կա­յե­լու հետ, հայտ­նի պատ­մու­թյուն է: Ու են­թադ­րե­լի է, որ Մոլ­դո­վա­յում հենց դա կփոր­ձեն պար­տադ­րել Նի­կո­լին: Բայց այն ի­րա­վի­ճա­կում, երբ ՌԴ ԱԳՆ-ն խո­սում է գործ­նա­կա­նում պատ­րաս­տի կո­մու­նի­կա­ցի­ոն պայ­մա­նագ­րի մա­սին,Պու­տի­նը այն կա­պում է ինչ-որ ոչ է­ա­կան տեխ­նի­կա­կան հար­ցե­րի հետ, այս ա­մե­նը թող­նե­լը եւ մի­ան­գա­մայն այլ ձե­ւա­չա­փի անց­նե­լը Նի­կո­լի հա­մար կնշա­նա­կեր Մոսկ­վա­յին ներ­կա­յաց­ված ու­ղիղ տեքս­տով մար­տահ­րա­վեր: Պատ­րա՞ստ է դրան գնալ, հա­զիվ թե: Եվ ե­րե­ւի պա­տա­հա­կան չէր, որ նույն Մհեր Գրի­գո­րյա­նը էս գլխից բա­ցա­ռեց, որ. «Նման քննար­կում այս պա­հին չկա, օ­րա­կար­գում նման հարց չենք մշա­կել: Նման  գա­ղա­փար­ներ շրջա­նառ­վել են, բայց այդ հար­ցի հետ կապ­ված մշակ­ված ձեւ­ա­չափ չկա»:

Բայց դա չի նշա­նա­կում, կրկնենք, որ ա­րեւմ­տյան ազ­դե­ցու­թյան լծակ­նե­րը չկան: Ընդ ո­րում, թե­եւ թուր­քա­կան ընտ­րու­թյուն­նե­րում ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րը պարտ­վե­ցին, կան նա­եւ խո­սակ­ցու­թյուն­ներ, որ Էր­դո­ղա­նը պատ­րաստ­վում է ա­ռա­ջին այ­ցը կա­տա­րել Մոսկ­վա, սա­կայն ան­գամ դա չի նշա­նա­կում, որ Թուր­քի­ան դա­դա­րել է ՆԱ­ՏՕ-ի ան­դամ լի­նել, եւ Էր­դո­ղա­նը վա­ղը գլխա­պա­տառ փո­խե­լու է իր աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան կուր­սը: Էր­դո­ղա­նը, ի­հար­կե, սպա­սում է ներ­կա աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան մեծ պայ­քա­րի հե­տա­գա ըն­թաց­քին, երբ հաղ­թո­ղը շատ ա­վե­լի պարզ կուր­վագծ­վի, եւ կար­ծես թե Ա­լի­ե­ւը եւս, ի­հար­կե, շա­րու­նա­կե­լով Նի­կո­լից հնա­րա­վո­րի­նը ստա­նա­լու կուր­սը, իր հեր­թին է սպա­սո­ղա­կան վի­ճա­կում:

Ա­մեն դեպ­քում, Հեյ­դա­րո­վիչն օ­րերս բա­վա­կան ար­հես­տա­կան տես­քով կրկին սրեց Ար­ցա­խի շուրջ մթնո­լոր­տը, Նի­կո­լը հան­կարծ «հաս­կա­ցավ», որ «չի հաս­կա­նում Ա­լի­ե­ւին»: Նման է նրան, որ հող է պատ­րաստ­վում մի ինչ-որ ժա­մա­նակ եւս կոնկ­րետ փաս­տաթղ­թեր ստո­րագ­րե­լուց խու­սա­փե­լու հա­մար: Իսկ ա­հա ՀՀ ԱԳՆ-ն բա­վա­կա­նին տա­րօ­րի­նակ ար­ձա­գանք հնչեց­րեց, թե. «Ուշագ­րավ է, որ Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գա­հը ոչ մի­այն ցե­ղաս­պան սպառ­նա­լիք­ներ է հնչեց­նում ԼՂ բնակ­չու­թյան նկատ­մամբ, այլ նա­եւ կաս­կա­ծի տակ է դնում ՀՀ ան­կա­խու­թյու­նը եւ տա­րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նու­թյու­նը… Ցա­վոք սրտի, ինչ­պես ե­րե­ւում է Ադր­բե­ջա­նի ղե­կա­վա­րու­թյան ագ­րե­սիվ հռե­տո­րա­բա­նու­թյու­նից եւ գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րից, այդ պե­տու­թյու­նը խնդիր­նե­րի լու­ծու­մը տես­նում է ոչ թե Ալ­մա-Աթա­յի հռչա­կագ­րով նա­խանշ­ված սահ­ման­նե­րով Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թյան տա­րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նու­թյան ճա­նաչ­ման եւ Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի բնակ­չու­թյան ի­րա­վունք­նե­րի եւ անվ­տան­գու­թյան հաս­ցե­ագր­ման, այլ սպառ­նա­լի­քի եւ ռազ­մա­կան ու­ժի գոր­ծադր­ման ճա­նա­պար­հով»:

Բայց ե­թե Հա­յաս­տա­նի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կան գե­րա­տես­չու­թյունն այն կար­ծիքն է, թե Ա­լի­ե­ւը թքած ու­նի ան­գամ Ալ­մա-Աթա­յի հռչա­կագրի եւ իր բո­լոր խոս­տում­նե­րի վրա, ա­պա պարզ հարց կա՝ իսկ Նի­կոլն ին­չո՞ւ է ա­մե­նուր Ար­ցախն Ադր­բե­ջա­նին թող­նե­լու եր­դում­ներ հնչեց­նում: Այ­սինքն, Նի­կո­լը, օ­րի­նակ, Մոսկ­վա­յում նա­խօ­րե­ին, երբ Ա­լի­ե­ւի հետ ինչ-որ «անհաս­կա­նա­լի» լեզ­վակռ­վի մեջ էր մտել, բայց նա­եւ Ադր­բե­ջա­նի «տա­րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նու­թյուն» ճա­նա­չե­լով, չէ՞ր գի­տակ­ցում, թե ի­րա­կա­նում ում հետ գործ ու­նի: Թե այդ պա­հին եր­կու­սին էլ՝ Ա­լի­ե­ւին ու Նի­կո­լին պետք էր խա­ղա­ղա­սի­րա­կան դի­մա­կը հագ­նել, սա­կայն երբ բա­նը հաս­նում է կոնկ­րետ ստո­րագ­րու­թյու­ննե­րի, ա­պա Ա­լի­ե­ւը սկսում է կրա­կել, ՀՀ ԱԳՆ-ն էլ՝ խո­սել «ցե­ղաս­պան սպառ­նա­լիք­նե­րից»: Բայց դա նման չէ՞ այն սո­վո­րա­կան տրյուկ­նե­րին, երբ եր­կու­սով սինխ­րոն գոր­ծե­լով, փոր­ձում են «ժա­մա­նա­կի վրա» խա­ղալ:

Ու ե­թե օ­րա­կար­գում այս պա­հին դեռ չկա «խա­ղա­ղու­թյան պայ­մա­նա­գի­րը», քննարկ­վում է մի­այն ար­դեն պատ­րաստ կո­մու­նի­կա­ցի­ոն հա­մա­ձայ­նա­գի­րը, կա­րե­լի է մտա­ծել, որ հենց այս հար­ցում էլ պետք է այդ պա­ու­զան՝ Մոսկ­վա­յում տված խոս­տում­նե­րը «ջրե­լու» հա­մար:

Չնա­յած, սպա­սենք հինգ­շաբ­թի օր­վան, շատ հար­ցե­րի պա­տաս­խան­նե­րը դեռ կա­րող են լի­նել:

ՔԵ­ՐՈԲ  ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆ