Նիկոլը հերթական կաշան է ուզում սարքել

Նի­կո­լը՝ Նի­կոլ չէր լի­նի, ե­թե հեր­թա­կան միջ­պե­տա­կան այ­ցի ժա­մա­նակ եւս «չխայ­տա­ռա­կեր ռես­պուբ­լի­կան»: Սո­չիում ար­դեն օ­դա­նա­վից իջ­նե­լուց Նի­կոլն ա­ռա­ջին ա­նակն­կա­լը մա­տու­ցեց: Երբ կնոջ հետ է նման այ­ցե­րի գնում, լավ, է­լի կա­րե­լի է մի կերպ հաս­կա­նալ, ան­գամ երբ կի­նը «մար­զա­կան» հա­գու­կա­պով է: Բայց երբ ման­կա­հա­սակ աղջ­կա հետ է ինք­նա­թի­ռից իջ­նում… Ինչ է, ու­զում է Լու­կա­շեն­կո­յի հե՞տ ոտք մեկ­նել, ով մի ժա­մա­նակ հա­ճախ էր որ­դու հետ տար­բեր այ­ցե­րի գնում: Թե՞ տի­կին Ան­նան Բրյու­սել էր գնացել, ե­րե­խա­յին նա­յե­լու հոգ­սը հոր վրա էր մնա­ցել. ով ի­մա­նա:

Հա­ջորդ սեն­սա­ցի­ան ՌԴ վար­չա­պետ Մի­շուս­տի­նի հետ հան­դիպ­ման ժա­մա­նակ Նի­կո­լի պահ­վածքն էր: Մի­գու­ցե հան­դի­պու­մից ա­ռա՞ջ էր Նի­կո­լը հասց­րել մեկ-երկու բա­ժան «գցել», թե՝ ինչ, սա­կայն նրա մի քա­նի ար­տա­հայ­տու­թյուն­ներ զա­վեշ­տի աս­տի­ճան ող­բեր­գա­կան է­ին: «Ոչ մի­այն քննար­կե­ցինք, այ­լեւ ար­դեն խոս­տա­ցանք: Սա նշա­նա­կում է, որ դա պետք է ար­վի…»,- Լար­սի թե­մա­յի հետ կապ­ված հան­կարծ հայ­տա­րա­րեց Նի­կո­լը՝ դի­մե­լով Մի­շուս­տի­նին: Այդ­պես լավ չէ, կա­րե­լի էր նա­եւ ա­վե­լաց­նել՝ չա­նես, գլուխդ կջար­դեմ, կամ ա­վե­լի լավ էր «քֆուր դնել» ու ա­վե­լաց­նել՝ չա­րե­ցիր, «շյոտ­չիկ» կմի­աց­նեմ: Ա­մե­նա­մեծ զա­վեշտն այն էր, որ այս­քա­նից հե­տո Նի­կո­լը դի­մեց Մի­շուս­տի­նին. «Դուք ինչ-որ բան խոս­տա­նում եք, ա­պա դա կա­տար­վում է»: Բայց ե­թե կա­տար­վում է, ին­չո՞ւ է տե­սախ­ցիկ­նե­րի ա­ռաջ գրե­թե սպառ­նում՝ «Դա պետք է ար­վի»: Ու երբ այս ի­րա­վի­ճա­կում հի­շում ես Մի­շուս­տի­նի հայ­կա­կան ար­մատ­նե­րի մա­սին, ա­վե­լի կոնկ­րետ, որ այդ գե­նե­տի­կա­յով հա­սել է նման խո­շոր պե­տու­թյան ա­ռաջ­նա­յին դեմ­քե­րից մե­կի մա­կար­դա­կի, եւ փոր­ձում ես հա­մե­մա­տել Հա­յաս­տան ներ­կա­յաց­նո­ղի հետ…

ԿՈ­ՄՈՒ­ՆԻ­ԿԱ­ՑԻ­Ա­ՆԵ­ՐԸ ՄՆՈՒՄ ԵՆ Ա­ՌԱ­ՋԻՆ ՊԼԱ­ՆՈՒՄ

Չնա­յած, անց­նենք հան­դիպ­ման բուն ի­մաս­տին: Թե­եւ այ­ցի հիմ­նա­կան պաշ­տո­նա­կան նպա­տա­կը ԵՏՄ-ի վար­չա­պետ­նե­րի նիստն էր, սա­կայն բուն ի­մաս­տը, ինչ խոսք, Մի­շուս­տի­նի հետ հան­դի­պումն էր: Եվ, ինչ­պես ա­վե­լի վաղ են­թադ­րել է­ինք, այդ հան­դիպ­ման հիմ­նա­կան թե­ման կո­մու­նի­կա­ցի­ա­նե­րի խնդիրն էր: Ա­մեն դեպք­ում, Մի­շուս­տի­նի խոս­քի հիմ­նա­կան ակ­ցեն­տը հենց կո­մու­նի­կա­ցի­ա­նե­րի գե­րա­գոր­ծարկ­ման վրա էր դրված. «Հա­մա­ձայն Ռու­սաս­տա­նի, Հա­յաս­տա­նի եւ Ադր­բե­ջա­նի ա­ռաջ­նորդ­նե­րի պայ­մա­նա­վոր­վա­ծու­թյան` մենք հա­մա­կար­գա­յին աշ­խա­տանք ենք տա­նում Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սում տնտե­սա­կան եւ տրանս­պոր­տա­յին են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րի ա­պաշր­ջա­փակ­ման ուղ­ղու­թյամբ, նոր են­թա­կա­ռուց­ված­քա­յին ուղ­ղու­թյուն­նե­րի ստեղ­ծու­մը տա­րա­ծաշր­ջա­նի բո­լոր երկր­նե­րի շա­հե­րից է բխում…»:

Իսկ ա­հա Նի­կո­լի ռե­ակ­ցի­ան ո­րո­շա­կի մտքեր ա­ռա­ջաց­նում է. «Կա­րե­լի է ա­սել, որ վեր­ջին հան­դիպ­ման ժա­մա­նակ բա­վա­կա­նին շո­շա­փե­լի ա­ռա­ջըն­թաց է նկատ­վել: Ես շատ ու­րախ եմ այդ կա­պակ­ցու­թյամբ, ու­զում եմ եւս մեկ ան­գամ հայտ­նել Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թյան պատ­րաս­տա­կա­մու­թյու­նը՝ բա­ցե­լու տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին եւ տնտե­սա­կան տրանս­պոր­տա­յին հա­ղոր­դակ­ցու­թյուն­նե­րը՝ այն կող­մե­րի ինք­նիշ­խա­նու­թյան եւ ի­րա­վա­զո­րու­թյան սկզբուն­քի շրջա­նակ­նե­րում, ո­րոն­ցով անց­նում են այդ հա­ղոր­դակ­ցու­թյուն­նե­րը: Սա վե­րա­բե­րում է այն հա­ղոր­դակ­ցու­թյուն­նե­րին, ո­րոնք նշված են Ռու­սաս­տա­նի Դաշ­նու­թյան, Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գահ­նե­րի եւ Հա­յաս­տա­նի վար­չա­պե­տի ե­ռա­կողմ հայ­տա­րա­րու­թյան 9-րդ կե­տում: Եվ ես հույս ու­նեմ, որ մենք կկա­րո­ղա­նանք կոնկ­րետ լու­ծում­նե­րի գալ: Մենք մեր կոնկ­րետ ա­ռա­ջարկ­ներն ենք ա­ռաջ քա­շել, եւ ես հույս ու­նեմ, որ այդ ա­ռա­ջարկ­նե­րը կըն­դուն­վեն: Սկզբուն­քո­րեն այն­պես չէ, որ սրանք մեր ա­ռա­ջարկ­ներն են, սա փոխ­զի­ջու­մա­յին լու­ծում է, ո­րը մենք մշա­կել ենք վեր­ջին եր­կու տար­վա ըն­թաց­քում»:

Տա­րօ­րի­նակ պատ­կեր է ստաց­վում: Մի կող­մից, Պու­տին-Ալի­եւ-Փա­շի­նյան մոս­կո­վյան վեր­ջին հան­դիպ­ման ժա­մա­նակ հայ­տա­րար­վեց, որ կո­մու­նի­կա­ցի­ա­նե­րի վե­րա­գոր­ծարկ­ման հար­ցում մի­այն տեխ­նի­կա­կան խնդիր­ներ են մնա­ցել: Դրան հա­ջոր­դած փոխ­վար­չա­պետ­նե­րի աշ­խա­տան­քա­յին խմբի հան­դիպ­ման ար­դյուն­քով էլ ներ­կա­յաց­վեց, որ ե­ղած հար­ցե­րը հիմ­նա­կա­նում լուծ­ված են: Նի­կոլն ինքն է խո­սում այդ հան­դիպ­ման ար­դյուն­քում «շո­շա­փե­լի ա­ռա­ջըն­թա­ցի» մա­սին: Ու այս­քա­նից հե­տո նա ասում է, թե՝ «մենք մեր կոնկ­րետ ա­ռա­ջարկ­ներն ենք ա­ռաջ քա­շել»: Ու դա հե­րիք չէ, ան­մի­ջա­պես էլ անց­նում է «փոխ­զի­ջու­մա­յին լու­ծում» տես­լա­կա­նի՞ն: Ե­թե կա « փոխ­զի­ջու­մա­յին լու­ծում», էլ ո՞րն է «մեր կոնկ­րետ ա­ռա­ջարկ­նե­րից» խո­սե­լու ի­մաս­տը, կամ էլ ի՞նչ «կոնկ­րետ լու­ծում­նե­րի գա­լու» հույս է հայտ­նում Նի­կո­լը:

Նո­րից հեր­թա­կան կա­շա՞ն է սար­քում: Հաշ­վի առ­նե­լով դե­պի Հա­յաս­տան եվ­րո­պա­ցի­նե­րի այն հոս­քը, որն այս օ­րե­րին տես­նում ենք, ի­հար­կե, հա­վա­նա­կան է, որ Նի­կո­լը կգնա նոր կա­շա սար­քե­լու ուղ­ղու­թյամբ:

ԼՈՆ­ԴՈ­ՆՅԱՆ ՍՑԵ­ՆԱ­ՐՈՎ

Ա­ռա­վել եւս, երբ մինչ այս կո­մու­նի­կա­ցի­ա­նե­րի թե­մա­յին խառն­վեց նա­եւ ԱԽՔ Ար­մեն Գրի­գո­րյա­նը՝ պարզ ակ­նար­կե­լով, թե Հա­յաս­տա­նը հրա­ժար­վել է Ռու­սաս­տա­նի ԱԴԾ սահ­մա­նա­պահ ծա­ռա­յու­թյան կող­մից տրանս­պոր­տա­յին հա­ղոր­դակ­ցու­թյան վե­րահս­կու­մից, ո­րը սահ­ման­ված է Նի­կո­լի մատ­նան­շած 9-րդ կե­տում: Ընդ ո­րում, դրան Նի­կո­լի՝ Սո­չի այ­ցին զու­գա­հեռ անդ­րա­դար­ձավ նա­եւ ՌԴ ԱԳՆ պաշ­տո­նա­կան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Մա­րի­ա Զա­խա­րո­վան՝ հայ­տա­րա­րե­լով. «Կցան­կա­նա­յի, որ Ձեր նշած Հա­յաս­տա­նի բարձ­րաս­տի­ճան ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, կողմ­նո­րոշ­վեր՝ կա՛մ նոր­մալ երկ­խո­սու­թյուն, ո­րը ոչ մի­այն հնա­րա­վոր է, այ­լեւ պետք է լի­նի, եւ ո­րի փոր­ձը մենք ու­նենք հայ­կա­կան կող­մի հետ, կա՛մ ա­հա այս­պի­սի հայ­տա­րա­րու­թյուն­ներ: Մենք ընտ­րում ենք ա­ռա­ջի­նը»: Ընդ ո­րում, նա նա­եւ ա­վե­լաց­րեց, որ  կո­մու­նի­կա­ցի­ա­նե­րի թե­ման ա­ռար­կա­յո­րեն մշակ­վում է Հա­յաս­տա­նի, Ադր­բե­ջա­նի եւ ՌԴ փոխ­վար­չա­պետ­նե­րի կող­մից. «Ուստի ճիշտ չեմ հա­մա­րում ար­ձա­գան­քել այդ մեկ­նա­բա­նու­թյուն­նե­րին: Դա հա­մա­պա­տաս­խան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի ի­րա­վա­սու­թյունն է»: Կարճ ա­սած, թող ԱԽՔ-ը քիթն այդ­տեղ չխո­թի: Բայց երբ դրան զու­գա­հեռ Նի­կոլն էլ իր հեր­թին է նման տա­րօ­րի­նակ, ի­րար հա­կա­սող մտքեր հնչեց­նում, կա­րե­լի է մտա­ծել, որ ԱԽՔ-ը հենց այն­պես չէ, որ մտնում է այդ թե­մա­յի մեջ:

Կա նաեւ մեկ նյո­ւան­ս եւս: Այս օ­րե­րին Բրի­տա­նի­ա­յում է հա­յաս­տա­նյան հեր­թա­կան բարձ­րաս­տի­ճան պաշ­տո­նյան, այս ան­գամ՝ Ա­լեն Սի­մո­նյա­նը: Ճիշտ է, նրան ՀՀ ԱԽՔ-ի օ­րի­նա­կով MI6-ում չըն­դու­նե­ցին, բայց դե է­լի մի քա­նի հան­դի­պում­ներ ու­նե­ցավ: Ե­թե սրան ա­վե­լաց­նենք, որ բրի­տա­նա­ցի պաշ­տո­նյա­ներն էլ են սկսել հա­ճա­խա­կի գալ Հա­յաս­տան, ա­պա այն տպա­վո­րու­թյունն է, որ իս­կա­կան երկ­կողմ սեր է հայ-բրի­տա­նա­կան չի­նով­նի­կու­թյան մեջ ծա­գել:

Թե ին­չու են նի­կո­լյան չի­նով­նիկ­ներն այս­պես «կպել» Բրի­տա­նի­ա­յին, որն Ադր­բե­ջա­նի եւ Թուր­քի­ա­յի բա­ցա­հայտ ըն­կերն է, կա­րե­լի է հաս­կա­նալ: Այս­պես, Ա­լենն այս այ­ցի ժա­մա­նակ, մաս­նա­վո­րա­պես՝ ՄԹ խորհր­դա­րա­նի Հա­մայնք­նե­րի պա­լա­տի նա­խա­գահ Սըր Լինդ­սի Հոյ­լի հետ հան­դիպ­մա­նը  նման միտք նշեց, ո­րը հա­վե­լյալ ան­գամ բա­ցատ­րում է, թե ին­չու է Բրի­տա­նի­ա­յի հա­մար Հա­յաս­տա­նը դար­ձել այն­քան հե­տաքր­քիր, որ ան­գամ MI6-ի շեֆն է իր ծանր տե­ղը թո­ղած, գա­լիս-հաս­նում մեր եր­կիր: Ըստ Ա­լե­նի. «Մենք Հա­յաս­տա­նը դի­տար­կում ենք որ­պես հսկա­յա­կան չօգ­տա­գործ­ված նե­րուժ ու­նե­ցող խաչ­մե­րուկ՝ Ա­րե­ւելքն ու Ա­րեւ­մուտ­քը կա­պող եր­կիր…»:

Մի­ան­գա­մից շատ պարզ հարց է ծա­գում՝ իսկ Ա­լենն ի՞նչ նկա­տի ու­նի այդ ար­տա­հայ­տու­թյան տակ: Ե­թե խո­սում է խաչ­մե­րու­կից, ա­պա պետք է նա­եւ ընդգ­ծեր, որ մի­ա­ժա­մա­նակ Հա­յաս­տա­նը նա­եւ Հյու­սիսն ու Հա­րավն է կա­պում: Սա­կայն այդ դեպ­քում Բրի­տա­նի­ա­յում, բնա­կա­նա­բար, դա կըն­կա­լե­ին՝ որ­պես Ի­րա­նը Ռու­սաս­տա­նի կա­պող օ­ղակ: Եվ երբ Ա­լե­նը դա մի կողմ թո­ղած, խո­սում է բա­ցա­ռա­պես Ա­րե­ւելքն ու Ա­րեւ­մուտ­քը կա­պե­լու մա­սին, սա մեկ բան է նշա­նա­կում՝ օ­ղակ Ադր­բե­ջա­նի եւ Թուր­քի­ա­յի մի­ջեւ՝ «Զանգեզուրի միջանցք»: Ու հենց դա ընդգ­ծե­լը, ի­հար­կե, ըն­դա­մե­նը «լեզ­վի սայ­թա­քում» կամ նման այլ բան չէր:

Նկա­տի ու­նենք, որ Բրի­տա­նի­ան ա­մե­նե­ւին էլ նոր, կամ հետ­խորհր­դա­յին ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նում  չէ, որ փայ­փա­յում է Հա­յաս­տա­նի տա­րած­քով «Արե­ւելքն ու Ա­րեւ­մուտ­քը կա­պե­լու» ծրա­գիրը: Նման ծրագ­րեր Լոն­դոնն ու­ներ դեռ 100 տա­րի ա­ռաջ եւ դրա­նից էլ շատ ա­վե­լի վաղ: Չստաց­վեց: Իսկ ա­հա MI6-ի շե­ֆի հի­շա­տակ­ված այցն էլ ե­կավ հու­շե­լու, որ այս ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նում «Արե­ւելքն ու Ա­րեւ­մուտ­քը կա­պե­լու» ծրա­գիր Բրի­տա­նի­ան տե­ղա­փո­խել է ա­մե­նա­գործ­նա­կան հար­թու­թյուն: Իսկ ե­թե ա­վե­լի ռե­ալ նա­յենք, ա­պա այդ հետ­քե­րը կա­րե­լի է տես­նել ինչ­պես Նի­կո­լին իշ­խա­նու­թյան բե­րե­լու, այն­պես էլ 44-օրյա պա­տե­րազ­մի մի­ջո­ցով Ար­ցախն Ադր­բե­ջա­նին նվի­րե­լու գոր­ծըն­թա­ցի տակ: Ու այս ֆո­նին՝ Ա­լե­նի հայ­տա­րա­րու­թյու­նը նման­վում է նրան, որ նի­կո­լյան խուն­տան հա­վա­տար­մո­րեն հենց այդ ծրագ­րին է հե­տե­ւում:

Կա­րե­լի է մտա­ծել, որ փոր­ձում են Լոն­դո­նին հանգս­տաց­նել, թե, չմտա­ծեք, երբ ռուս­նե­րի հետ կո­մու­նի­կա­ցի­ա­նե­րի մա­սին բա­նակ­ցու­թյուն­ներ ենք վա­րում, դրա տակ ձեզ «գցե­լու» նպա­տակ չկա, ընդ­հա­կա­ռա­կը, դա կդառ­նա «Արե­ւելքն ու Ա­րեւ­մուտ­քը կա­պե­լու» ծրագ­րի եզ­րա­փա­կիչ փու­լե­րից մե­կը: Այդ դեպ­քում կա նա­եւ այն հար­ցը՝ Նի­կո­լի՞ հանձ­նա­րա­րու­թյամբ, թե՞ Ա­լենն ու ԱԽՔ Ար­մե­նը Նի­կո­լին փոր­ձում են վերջ­նա­կան փա­կու­ղի մտցնել:

ՔԵ­ՐՈԲ ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆ