Լոնդոնի «ականջները» նորից ցցվեցին

Այն դեպ­քում, երբ «Հյու­սիս-Հա­րավ» եւ «Արե­ւելք-Արեւ­մուտք» եր­կու սխե­մա­նե­րի մի­ջեւ ընտ­րու­թյու­նը Հա­յաս­տա­նի հա­մար ընտ­րու­թյուն է թուր­քա­կան վի­լա­յե­թի տե­սա­նե­լի հե­ռան­կա­րի եւ ռու­սա­կան աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան վե­րահս­կո­ղու­թյան մի­ջեւ (Տե´ս նաեւ https://iravunk.com/?p=258734&l=am), Ադր­բե­ջա­նի հա­մար եր­կուսն էլ կա­րող են ըն­դու­նե­լի լի­նել: Պար­զա­պես, մի դեպ­քում մի քիչ ա­վել շահ կու­նե­նա, մյու­սի դեպ­քում՝ մի քիչ պա­կաս, սա­կայն լի­նել-չլի­նե­լու տար­բե­րա­կը նրա հա­մար գրե­թե բա­ցա­կա­յում է: Ըստ այդմ, Ա­լի­ե­ւը հնա­րա­վու­թյուն ու­նի նա­եւ ներ­քին դաշ­տում այդ տար­բե­րակ­նե­րից յու­րա­քան­չյու­րը մար­սե­լի դարձ­նել՝ ի տար­բե­րու­թյուն Նի­կո­լի: Գու­մա­րած «մեծ եղ­բոր» ա­ջակ­ցու­թյու­նը, եւ ար­դյուն­քում Ա­լի­ե­ւի մա­նեւ­րա­կա­նու­թյու­նը հան­գիստ թույլ է տա­լիս աշ­խա­տել ինչ­պես ա­րեւմ­տյան, այն­պես էլ՝ ռու­սա­կան ուղ­ղու­թյամբ:

Հաս­կա­նա­լի է նա­եւ, որ Բաք­վի հա­մար շա­րու­նա­կում է նա­խընտ­րե­լի մնալ ա­րեւմ­տյան սցե­նա­րը, ո­րը թյուր­քա­կան ծրագ­րերն ա­նար­գել ա­ռաջ տա­նե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն է տա­լիս: Թուր­քի­ան եւս, ի­հար­կե, այդ ուղ­ղու­թյամբ է գոր­ծում: Եվ այն, որ օ­րերս թուրք-ազե­րի­ա­կան տան­դե­մը հայ­տա­րա­րե­ցին ընդ­հուպ՝ կով­կա­սյան հար­թա­կում մի­աս­նա­կան օ­դա­յին հսկո­ղու­թյան հա­մա­կար­գի ստեղծ­ման ծրագ­րե­րի մա­սին, հու­շում է, որ ակ­տի­վու­թյունն այս ուղ­ղու­թյամբ բա­վա­կա­նին մեծ է:

Նույն բա­նի մա­սին է ակ­նար­կում նա­եւ Բայ­րա­մո­վի վեր­ջին այ­ցը Լոն­դոն: Բրի­տա­նի­ա­յի հետ, ի­հար­կե, Ադր­բե­ջա­նը հզոր կա­պեր ու­նի: Բա­վա­կան է մի­այն նա­յել բրի­տա­նա­կան ներդ­րում­նե­րի մե­ծու­թյանն Ադր­բե­ջա­նում: Ու այս այ­ցի շրջա­նակ­նե­րում եւս Բայ­րա­մո­վի գրա­սե­նյա­կը, Բրի­տա­նի­ա­յի արտ­գործ­նա­խա­րար Ջեյմս Քլի­վեր­լի­ի հետ հան­դիպ­ման ար­դյուն­քում հայտ­նեց. «Կող­մերն ընդգ­ծել են Ադր­բե­ջա­նի եւ Մեծ Բրի­տա­նի­ա­յի մի­ջեւ բա­րե­կա­մա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը եւ քննար­կել դրանք ընդ­լայ­նե­լու հա­մա­տեղ քայ­լե­րը: Ընդգծ­վել է տա­րա­ծաշր­ջա­նում կա­յու­նու­թյան եւ խա­ղա­ղու­թյան ա­պա­հով­մանն ուղղ­ված հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան հե­տա­գա ամ­րապն­դու­մը»: Ե­թե ամ­րապն­դում են, նշա­նա­կում է, որ բրի­տա­նա-ադրբե­ջա­նա­կան  «հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյու­նը» մինչ այս էլ, բա­ցի նե­րադր­բե­ջա­նա­կան ներդ­րում­նե­րից, ուղղ­ված է ե­ղել նա­եւ տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին հար­ցե­րին: Սա եւս մեկ հաս­տա­տումն է, որ թե­եւ Լոն­դո­նը պաշ­տո­նա­պես ար­ցա­խյան թե­մա­տի­կա­յով ո­րե­ւէ պաշ­տո­նա­կան ֆունկ­ցի­ա չու­նի, սա­կայն գոր­ծել է այդ ուղ­ղու­թյամբ եւ պատ­րաստ­վում է էլ ա­վե­լի ակ­տիվ գոր­ծել՝ Ադր­բե­ջա­նի հետ հա­մա­գոր­ծակ­ցե­լու: Իսկ այն, որ Լոն­դոն մեկ­նող հա­յաս­տա­նյան տար­բեր տրա­մա­չա­փի պաշ­տո­նյա­ներն ըն­դա­մե­նը բրի­տա­նա-ադրբե­ջա­նա­կան այդ «հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան» շա­հե­րից բխող հրա­հանգ­ներն են բե­րում Հա­յաս­տան, շատ է խոս­վել, չկրկնենք:

Մի­ա­ժա­մա­նակ, Լոն­դոն այս պա­հին Բայ­րա­մո­վի այ­ցե­լե­լը պա­տա­հա­կան չէր: Այն­տեղ ըն­թա­նում էր «Ուկրա­ի­նա­յի վե­րա­կանգն­ման» թե­մա­յով հա­մա­ժո­ղով, դրա ա­ռի­թով Լոն­դո­նում է­ին նա­եւ պետ­քար­տու­ղար Բլին­քե­նը, Թուր­քի­ա­յի նո­րան­շա­նակ արտ­գործ­նա­խա­րար, մինչ այդ թուր­քա­կան հե­տա­խու­զու­թյան պետ Հա­քան Ֆի­դա­նը, եւ այլն: Եվ այն, որ Բլին­կենն ու Ֆի­դա­նը գոր­ծըն­կեր­նե­րի կար­գա­վի­ճա­կով ի­րենց ա­ռա­ջին հան­դիպ­մա­նը քննար­կել են նա­եւ Ադր­բե­ջա­նի ու Հա­յաս­տա­նի մի­ջեւ «հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի կար­գա­վոր­ման», Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սի ի­րո­ղու­թյուն­նե­րը, ու դրա­նից հե­տո հայ­տա­րար­վում է Վա­շինգ­տո­նում Բայ­րա­մով-Միր­զո­յան հան­դիպ­ման մա­սին, ի­հար­կե, Հա­յաս­տա­նի հա­մար (Նի­կո­լին նկա­տի չու­նենք) ծայ­րա­հեղ վտան­գա­վոր ազ­դակ է:

Թե­եւ մյուս կող­մից էլ, Ան­կա­րան այս օ­րե­րին նա­եւ Ռու­սաս­տան-Իրան-Թուր­քի­ա-Սի­րի­ա ձե­ւա­չա­փով է ակ­տիվ բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րի մեջ, այ­սինքն, դեռ վերջ­նա­կա­նա­պես հաս­կա­նա­լու խնդիր կա՝ ո՞ր ուղ­ղու­թյանն է Էր­դո­ղա­նը վերջ­նա­կան նա­խա­պատ­վու­թյուն տա­լու:

Այ­սինքն, բա­վա­կան է, որ Ռու­սաս­տա­նը սայ­թա­քի Ուկ­րա­ի­նա­յում, եւ հար­վա­ծը չի հա­պա­ղի:

ՔԵ­ՐՈԲ ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆ