Արցախի շուրջ հնարավոր են դարձել նոր շրջադարձերը

Ա­լի­ե­ւի ջրա­ղա­ցին ջուր լցնող քայ­լե­րը, ո­րոնք ա­նում են հա­յաս­տա­նյան եւ ար­ցա­խյան հու­դա­նե­րը, ի՞նչ ռե­ալ է­ֆեկտ կու­նե­նա, դժվար է ա­սել (https://iravunk.com/?p=261686&l=am):

Ա­լի­եւն այս պա­հին ակն­հայ­տո­րեն վա բանկ է գնում: Ընդ ո­րում, ոչ մի­այն խա­ղա­ղա­պահ ա­ռա­քե­լու­թյուն ի­րա­կա­նաց­նող ՌԴ-ի, այլ նա­եւ ԱՄՆ-ի նկատ­մամբ: Բանն այն է, որ Ա­լի­ե­ւը նա­եւ Վա­շինգ­տո­նից դժգո­հե­լու ա­ռիթ ու­նի: Ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րը, թե­եւ ա­մեն կերպ փոր­ձում են ա­ռաջ տա­նել Ար­ցախն ադր­բե­ջա­նա­կանաց­նե­լու սցե­նա­րը, բայց ե­րե­ւի Վա­շինգ­տո­նում էլ այս հար­ցում ո­րոշ մտա­հո­գու­թյուն­ներ կան: Խո­շոր հաշ­վով, Ար­ցախն Ա­լի­ե­ւին հանձ­նե­լու հար­ցում ԱՄՆ-ի հիմ­նա­կան հե­տաքրք­րու­թյու­նը Ի­րա­նին եւ ՌԴ-ին հար­վա­ծելն է: Բայց ներ­կա ի­րա­վի­ճա­կում, երբ Ի­րա­նի մոտ լուրջ վե­րելք է նկատ­վում, այդ թվում` Մեր­ձա­վոր Ա­րե­ւել­քի քա­ղա­քա­կան դաշ­տում, Վա­շինգ­տո­նի հա­մար Ի­րա­նի ուղ­ղու­թյամբ ռազ­մա­կան պլան­նե­րը որ­քա­նո՞վ են ռե­ալ: Ա­ռա­վել եւս, երբ բարդ ի­րա­վի­ճա­կում է նա­եւ Իս­րա­յե­լը, ու կա այն տպա­վո­րու­թյու­նը, թե հրե­ա­կան գլո­բալ «փո­ղի պար­կե­րը» դեռ լի­ո­վին չեն կողմ­նո­րոշ­վում` պե՞տք է Իս­րա­յել պե­տու­թյու­նը պա­հել, թե` ոչ: Ար­դյուն­քում, նկա­տե­լի է, որ Վա­շինգ­տո­նի հա­մար սկսել է աս­տի­ճա­նա­բար ա­վե­լի նա­խընտ­րե­լի դառ­նալ Ի­րա­նի խնդի­րը զուտ քա­ղա­քա­կան դաշ­տում թող­նե­լու տես­լա­կա­նը:

Ինչ վե­րա­բե­րում է ՌԴ-ին, ա­պա ռուս-ամե­րի­կյան հա­կա­մար­տու­թյան հիմ­նա­կան թա­տե­րա­բե­մը մնաց Ուկ­րա­ի­նան, Արեւ­մուտ­քին չհա­ջող­վեց լու­ծել երկ­րորդ ճա­կա­տի խնդի­րը: Այ­սինքն, հան­գու­ցա­լու­ծում­ներն էլ, ո­րոնք կար­ծես թե շատ մոտ են, պետք է սպա­սել հենց ուկ­րա­ի­նա­կան ի­րո­ղու­թյու­ննե­րից ել­նե­լով: Ար­դյուն­քում, մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նում ա­մե­րի­կյան հե­տաքրք­րու­թյու­նը, որն այդ­քան սուր էր դրված մեկ տա­րի ա­ռաջ, եւ Վա­շինգ­տո­նը պա­հան­ջում էր օր ա­ռաջ «խա­ղա­ղու­թյան պայ­մա­նա­գիր» կնքել, ներ­կա­յումս կար­ծես թե ո­րո­շա­կի թու­լա­ցում ու­նի: Ու մի­ա­ժա­մա­նակ, ե­թե հա­ջող­վի ա­վար­տին հասց­նել նախ­նա­կան ծրա­գի­րը, այն է` Ար­ցախն ամ­բող­ջա­կան եւ Հա­յաս­տա­նը` մաս­նա­կի­ո­րեն թուր­քա­կան վե­րահս­կո­ղու­թյան հանձ­նու­մը, ա­պա դրա հիմ­նա­կան օգտ­վո­ղը դառ­նում է Թուր­քի­ան: Ընդ ո­րում, դա է­ա­պես կմե­ծաց­նի Ան­կա­րա­յի կշի­ռը, եւ ե­թե այս վի­ճա­կում Վա­շինգ­տո­նը Էր­դո­ղա­նի հետ խնդիր­ներ ու­նի, ա­պա ու­ժա­յին նոր դիր­քեր տե­ղա­փոխ­վե­լով, Ան­կա­րան կդառ­նա լի­ո­վին ան­կա­ռա­վա­րե­լի:

Ու հենց այն պա­հին, երբ, ըստ նախ­նա­կան տե­ղե­կու­թյուն­նե­րի, Թուր­քի­ան ԲՐԻԿՍ-ին ան­դա­մակ­ցու­թյան բա­նա­վոր հայտ է ներ­կա­յաց­րել, այ­սինքն, ցան­կա­ցած պա­հի կա­րող է լքել ա­մե­րի­կյան բե­ւե­ռը: Մի­ա­ժա­մա­նակ, ինչ­քան էլ որ Էր­դո­ղանն ընտ­րու­թյուն­նե­րից հե­տո ստեղ­ծեց հա­մե­մա­տա­բար ա­վե­լի ա­րեւմ­տա­մետ հա­յացք­նե­րով կա­ռա­վա­րու­թյու­ն, հա­կա­ռու­սա­կան մի շարք կոշտ քայ­լե­րի գնաց, բայց նա­եւ փաստն այն է, որ Մոսկ­վա­յի հետ հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րից Էր­դո­ղանն այդ­պես էլ չի հրա­ժար­վում: Վկա­յու­թյուն­նե­րից մեկն էլ այն է, որ ար­դեն տե­ւա­կան ժա­մա­նակ Էր­դո­ղա­նը փոր­ձում է Պու­տի­նի հետ կա­պի դուրս գալ, եւ ե­թե մինչ այդ ՌԴ նա­խա­գա­հը «ժա­մա­նակ չէր գտնում», ա­պա հի­մա սպաս­վում է, որ այ­սօր նման հե­ռա­խո­սա­յին խո­սակ­ցու­թյուն կլի­նի: Ա­վե­լին, նա­եւ ակ­տի­վա­ցել են Պու­տին-Էրդո­ղա­ն հնա­րա­վոր հան­դիպ­ման մա­սին լու­րե­րը, բայց ոչ թե Թուր­քի­ա­յում, ին­չի հույսն Էր­դո­ղանն ու­ներ, այլ շատ հնա­րա­վոր է, որ նա ստիպ­ված լի­նի Մոսկ­վա մեկ­նել: Այ­սինքն, ա­վե­լի շատ խնդրո­ղի դե­րում: Ու դրա տրա­մա­բա­նու­թյու­նը կա. ե­թե Էր­դո­ղանն ի­րոք մտա­ծում է ԲՐԻԿՍ-ում «ռե­զեր­վա­յին օ­դա­նա­վա­կա­յան» ու­նե­նալ, ա­պա դրան կա­րող է հաս­նել մի­այն Պու­տի­նի «դաբ­րո­յով»: Ընդ ո­րում, ԲՐԻԿՍ-ի հեր­թա­կան նիս­տը օ­գոս­տո­սի 22-24-ին է, որ­տեղ ներ­կա են լի­նե­լու Թուր­քի­ա­յի տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին մրցա­կից­նե­րը` Ի­րա­նը եւ Սա­ու­դյան Ա­րա­բի­ան: Այ­սինքն, Էր­դո­ղա­նը շտա­պե­լու ա­ռիթ ու­նի:

Ար­դյուն­քում, ե­թե Վա­շինգ­տո­նը նույն տեմ­պե­րով շա­րու­նա­կի ա­ռաջ տա­նել Ար­ցա­խի եւ Հա­յաս­տա­նի հետ կապ­ված էր­դո­ղա­նա-ալի­ե­ւյան ե­րա­զանք­նե­րը, ա­պա կա­րող է խաղն այն­պես պտտվել, որ ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րը պար­զա­պես վե­րած­վեն ար­ցա­խյան խա­ղա­տախ­տա­կին Էր­դո­ղա­նի հա­մար կրա­կից շա­գա­նակ հա­նո­ղի: Ա­մեն դեպ­քում, կար­ծես թե սկսել է Վա­շինգ­տո­նում նման մտա­հո­գու­թյուն­ներ եւս նկատ­վել, եւ դա Ա­լի­ե­ւի հա­մար ազ­դակ է, որ պետք է ԱՄՆ-ի ուղ­ղու­թյամբ եւս գնալ կտրուկ քայ­լե­րի:

Ա­մեն դեպ­քում, Վա­գիֆ Խա­չատ­րյա­նի կա­լա­նա­վո­րու­մը հենց նման կտրուկ քայ­լի տպա­վո­րու­թյուն թո­ղեց, հաշ­վի առ­նե­լով, որ դա լուրջ հար­ված էր ԱՄՆ-ի «խա­ղա­ղու­թյան պայ­մա­նագ­րի» ծրագ­րին: Եվ պա­տա­հա­կան չէր, որ ան­մի­ջա­պես պետ­քար­տու­ղար Բլին­քե­նը կապ­վեց Ա­լի­ե­ւի հետ: Եվ ե­րե­ւի ընդ­հա­նուր լեզ­վի չե­կան, որ պետ­քար­տու­ղա­րու­թյու­նը շա­րու­նա­կում է հրա­պա­րա­կա­յին ճնշում­նե­րը: Օ­րի­նակ, ե­ղավ հայ­տա­րա­րու­թյուն, թե տե­ղյակ են. «Լա­չի­նի մի­ջանց­քի ան­ցա­կե­տում Վա­գիֆ Խա­չատ­րյա­նի կա­լա­նա­վոր­ման մա­սին, ում մար­դա­սի­րա­կան մի­ջազ­գա­յին կազ­մա­կեր­պու­թյան ու­ղեկ­ցու­թյամբ տե­ղա­փո­խում է­ին Հա­յաս­տան բուժ­ման», եւ դա նման է ակ­նար­կի, որ Բա­քուն խախ­տել է Կար­միր խա­չի մա­սին նոր­մե­րը: Նա­եւ, ըստ պետ­քար­տու­ղա­րու­թյան, Լա­չի­նի մի­ջանց­քի ի­րա­վի­ճա­կը. «Խա­փա­նում խա­ղաղ գոր­ծըն­թա­ցի նկատ­մամբ վստա­հու­թյուն ձեւ­ա­վո­րե­լու ջան­քե­րը»: Նա­եւ, որ. «Մենք հե­տեւ­ո­ղա­կա­նո­րեն պնդում ենք, որ տա­րա­ծաշր­ջա­նում խա­ղա­ղու­թյու­նը պետք է նե­րա­ռի Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի բնակ­չու­թյան ի­րա­վունք­նե­րի եւ անվ­տան­գու­թյան պաշտ­պա­նու­թյու­նը…»:

Ի­հար­կե, սրանք կա­րող են հեր­թա­կան «հեր­թա­պահ» հայ­տա­րա­րու­թյուն­նե­րը լի­նել: Բայց ռե­ալ է նա­եւ, որ սկսում է ինչ-որ ի­րա­վի­ճա­կա­յին փո­փո­խու­թյան փուլ: Մի խոս­քով, գլուխ հա­նե­լու խնդիր կա: Եվ Ալիեւն էլ, թերեւս, իրոք կարող է գնալ միայն ռուսներին եւ ամերիկացիներին միաժամանակ «գցելու» տարբերակով, ինչը, իհարկե, Էրդողանը կողջունի: Միայն թե, դա շատ վտանգավոր ուղի է:

ՔԵ­ՐՈԲ ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆ