Ռուսական «Գ» պլանը

Այս­պի­սով, նման է նրան (Տե´ս նաեւ https://iravunk.com/?p=263625&l=am), որ Ար­ցա­խը փոր­ձում է վեր­ջա­պես դուրս գալ նի­կո­լա­կան խա­ղե­րի դաշ­տից, եւ ե­թե ի­րոք դա տե­ղի ու­նե­նա, Նի­կո­լը, ինչ­պես եւ են­թադ­րում է­ինք, կկորց­նի Ար­ցա­խում իր լծակ­նե­րը, ո­րոնք ստա­ցել էր Ա­րա­յի­կի իշ­խա­նու­թյան գա­լով:

Գու­մա­րած, նա­խօ­րե­ին մեկ այլ ու­շագ­րավ դե­տալ եւս նկատ­վեց, ո­րը եւս գա­լիս է պարզ ակ­նար­կե­լու, որ ռու­սա­կան զո­րա­խումբն Ար­ցա­խից հե­ռաց­նե­լու ներ­կա ծրագ­րե­րի դեմ Մոսկ­վան դեռ ու­նի հա­կա­քայ­լե­րի պա­շար: Խոս­քը, մաս­նա­վո­րա­պես, Ար­ցա­խի ռու­սա­կան հա­մայն­քի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի՝ նա­խօ­րե­ին ա­րած հայ­տա­րա­րու­թյան մա­սին է, որ ի­րենք «անհնա­րին են հա­մա­րում Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի՝ Ադր­բե­ջա­նի կազ­մում լի­նե­լը»: Ըստ նրանց. «Ե՛վ Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի ժո­ղո­վուր­դը, ե՛ւ ռուս խա­ղա­ղա­պահ­նե­րը հայտն­վե­ցին ճգնա­ժա­մա­յին ի­րա­վի­ճա­կում, եւ այ­սօր մենք պետք է բա­րի­կադ­նե­րի նույն կող­մում լի­նենք»,- ա­սաց հա­մայն­քի ղե­կա­վար Ա­լեք­սանդր Բոր­դո­վը: Ու պարզ հարց է ծա­գում` կա­րո՞ղ է նման անս­պա­սե­լի հայ­տա­րա­րու­թյու­նը պա­տա­հա­կան լի­նել: Ի վեր­ջո, ե­թե ա­րա­յի­կյան թի­մը պատ­րաստ է ան­գամ ար­տա­գաղթ կազ­մա­կեր­պել, սա­կայն պաշ­տո­նա­պես Մոսկ­վա­յից օգ­նու­թյուն չխնդրել, ա­պա ա­ռանց դրա էլ ռու­սա­կան բա­նա­կը պար­տա­վոր է պաշտ­պա­նել աշ­խար­հի ցան­կա­ցած կե­տում իր հայ­րե­նա­կից­նե­րին: Այդ թվում` Ար­ցա­խում:

Չնա­յած, սա ոչ թե Նի­կո­լին (արդեն ի­մաստ չու­նի), այլ Ա­լի­ե­ւին ուղղ­ված պարզ մե­սիջ է, որ ռու­սա­կան զո­րա­խում­բը, ե­թե ոչ Ար­ցա­խի ղե­կա­վա­րու­թյան դի­մու­մով չմնա ար­ցա­խա­հայու­թյա­նը պաշտ­պա­նե­լու, ա­պա մեկ է, ար­ցա­խյան ռու­սա­կան հա­մայն­քի կոչն էլ կա­րող են բա­վա­րար հա­մա­րել: Կարճ ա­սած, որ պետք է լե­զու գտնել եւ ոչ թե շա­րու­նա­կել «քյալ­լա տա­լու» ճա­նա­պար­հը: Չնա­յած, այս թե­մա­նե­րը կքննակ­վեն նա­եւ սպաս­վող Պու­տին-Էրդո­ղան հան­դիպ­մա­նը, ինչպես երեկ քննարկեցին ՌԴ-ի եւ Թուրքիայի արտգործնախարարները:

Սրան զուգահեռ, այս օ­րե­րին հեր­թա­կան ան­գամ ակն­հայտ դար­ձավ, որ թե­եւ ԱՄՆ-ի մի փոքր նա­հան­ջին, սա­կայն Ա­րեւ­մուտ­քը շա­րու­նա­կում է ար­ցա­խյան օ­րա­կարգ սե­փա­կան տես­լա­կա­նով ա­ռաջ տա­նե­լու գա­ղա­փա­րը: Չնա­յած, մեծ հարց է, թե Մակ­րո­նի վեր­ջին գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րում խնդիրն ար­ցա­խյան ուղ­ղու­թյա՞նն է, թե՞ այլ մի­տում­ներ կան:

Մակ­րո­նի նոր նա­խա­ձեռ­նու­թյան հա­մա­տեքս­տում Փա­րի­զի քա­ղա­քա­պե­տը ե­կավ-հա­սավ Կոռ­նի­ձոր՝ 10 մե­քե­նա բե­ռով հան­դերձ: Հաս­կա­նա­լի է, նրա ա­ռաջ եւս Լա­չի­նի մի­ջանց­քը փակ մնաց, բայց դէ է­լի շնոր­հա­կալ լի­նենք, քիչ բան չէր Փա­րի­զից Լա­չին հաս­նե­լը:

Բայց ոչ մի­այն ֆրան­սի­ա­ցի­նե­րը. Եվ­րո­պա­յում այս օ­րե­րին Լա­չի­նի մի­ջանց­քի հետ կապ­ված զգա­լի աղ­մուկ կա: Բա­նը հա­սավ նրան, որ Եվ­րա­խորհր­դա­րա­նի ար­տա­քին հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րի հանձ­նա­ժո­ղո­վի անվ­տան­գու­թյան եւ պաշտ­պա­նու­թյան են­թա­հանձ­նա­ժո­ղո­վի նա­խա­գահ Նա­տա­լի Լո­ւա­զոն (չնա­յած, այս­տեղ էլ է պաշ­տո­նա­կան Փա­րի­զի ձե­ռա­գի­րը նկատ­վում) իր Թվի­թե­րի միկ­րոբ­լո­գում գրեց. «Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղում հու­մա­նի­տար ա­ղետ է: Ժա­մա­նակն է պատ­ժա­մի­ջոց­ներ կի­րա­ռել Ադր­բե­ջա­նի նկատ­մամբ»:

Բայց մեկ հե­տաքր­քիր նյո­ւանս. ե­թե Եվ­րո­պա­յում եւ, մաս­նա­վո­րա­պես՝ Ֆրան­սի­ա­յում այս­քան մտա­հոգ­ված են Ար­ցա­խով, ին­չո՞ւ այն­պի­սի գե­ղե­ցին ժես­տե­րից, ինչ­պի­սին է Փա­րի­զի տի­կին քա­ղա­քա­պե­տին Կոռ­նի­ձոր ու­ղար­կե­լը, այն կողմ չեն անց­նում: Ի վեր­ջո, հենց Ֆրան­սի­ան շատ ա­վե­լի կոնկ­րետ քայ­լի հնա­րա­վո­րու­թյուն ու­նի. պատ­րաս­տում է Լա­չի­նի մի­ջանց­քը բա­ցե­լուն միտ­ված պար­տադ­րող ուժ ու­նե­ցող բա­նա­ձեւ եւ ներ­կա­յաց­նում է ՄԱԿ-ի ԱԽ-ին: Ե­թե նույ­նիսկ այն չըն­դուն­վի, ա­պա գո­նե պարզ կդառ­նա, թե կոնկ­րետ ո՞ր երկր­ներն են դեմ դրան:

Թե­րեւս նման հար­ցադ­րում­նե­րը կան­խե­լու հա­մար է, որ քա­ղա­քա­պետ Անն Ի­դալ­գոն սկսեց խո­սել ՄԱԿ ԱԽ-ի մա­սին: Բայց այս­պես. «Դի­մում ենք Ֆրան­սի­ա­յի նա­խա­գա­հին՝ օգ­տա­գոր­ծե­լու Ֆրան­սի­ա­յի ազ­դե­ցու­թյու­նը ՄԱԿ-ի Անվ­տան­գու­թյան խորհր­դում՝ Ար­ցա­խի ժո­ղովր­դի ի­րա­վունք­նե­րը հար­գե­լու վե­րա­բե­րյալ բա­նա­ձեւ ըն­դու­նե­լու հա­մար»: Ար­ցա­խի ժո­ղովր­դի ի­րա­վունք­նե­րը լայն հաս­կա­ցու­թյուն են, դրա տակ նա­եւ ինք­նո­րոշ­ման ի­րա­վուն­քը կա, եւ այն, որ նման բա­նա­ձե­ւը, ե­թե մի­այն ներ­կա­յաց­վի, կա­րող է չըն­դուն­վել, ա­մե­նա­հա­վա­նա­կան տար­բե­րակն է: Այս պա­հին խոս­քը մի­ան­գա­մայն այլ եւ հրա­տապ քայ­լի մա­սին է՝ պետք է պար­զա­պես Ադր­բե­ջա­նին պար­տադ­րել՝ բա­ցել Լա­չի­նի մի­ջանց­քը՝ հա­մա­ձայն նո­յեմ­բե­րի 9-ի ե­ռա­կողմ պայ­մա­նագ­րի: Այդ պայ­մա­նա­գիրն ըն­դու­նել են բո­լո­րը, այդ թվում՝ ՄԱԿ-ը, եւ նման բա­նա­ձեւ ստա­նալն այս պա­հին շատ ա­վե­լի ի­րա­տե­սա­կան է:

Ու­րեմն, կգնա՞ Մակ­րոնն այդ ուղ­ղու­թյամբ. ե­թե գնա, մե­ծա­գույն ե­րախ­տա­գի­տու­թյուն նրան: Բայց հա­զիվ թե, հա­կա­ռակ դեպ­քում նշված բո­լոր ճա­ռե­րի եւ սպառ­նա­լիք­նե­րի կա­րիքն էլ չկար. պար­զա­պես պետք է բա­նա­ձեւ ներ­կա­յաց­նեն, ՄԱԿ ԱԽ-ի ար­տա­կարգ նիստ պա­հան­ջեն, եւ վերջ:

Այ­սինքն, շատ ա­վե­լի նման է, որ Մակ­րոնն ի­րա­կա­նում այլ խնդիր­ներ է փոր­ձում լու­ծել մեր հաշ­վին: Նա, ինչ­պես հայտ­նի է, կորց­րեց եւ կորց­նում է Աֆ­րի­կա­յում ա­մեն ինչ: Ե­րեկ ե­ղավ հեր­թա­կան ռազ­մա­կան հե­ղաշր­ջու­մը, այս ան­գամ Գա­բո­նից հե­ռաց­վեց ա­րեւմ­տյան՝ ֆրան­սի­ա­կան կա­տա­րա­ծու նա­խա­գա­հը: Այ­սինքն, աֆ­րի­կյան ուղ­ղու­թյամբ Մակ­րո­նը կորց­նում է ա­մեն ինչ, ո­րը ներֆ­րան­սի­ա­կան հար­թա­կում նրան դարձ­նում է պատ­մու­թյան վա­տա­գույն նա­խա­գա­հը: Ու հի­մա պետք է մտա­ծել սե­փա­կան ի­մի­ջի մա­սին, եւ նման է նրան, որ լա­վա­գույն տար­բե­րա­կը  ար­ցա­խյան ուղ­ղու­թյունն է:

Բայց է­ֆեկտ հա­զիվ թե լի­նի: Ա­մեն դեպ­քում, երբ Ա­րա­յի­կը Փա­րի­զի քա­ղա­քա­պե­տու­հու հետ հա­մա­տեղ ա­սու­լի­սի հենց հա­ջորդ օ­րը խո­սում է հրա­ժա­րա­կա­նից, հու­շում է, որ գո­նե Ար­ցա­խում ա­վե­լորդ պատ­րանք­ներ չկան, թե Մակ­րոնն ինչ-որ բան կտա:

ՔԵ­ՐՈԲ ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆ