ՀԱՅԱԽՈՍ ՉՀԱՅԵՐԻ ԵՎ ԹՈՒՐՔԵՐԻ ԽՐԱԽՃԱՆՔԸ

Խօսքս ա­նոնց է, ո­րոնց մէջ կը տես­նեմ ան­ծա­նօթ Մով­սէ­սը հայ տա­ռա­պան­քին եւ հայ Իս­րա­յէ­լը, որ գի­տէ ա­նա­պատ­նե­րեն անց­նիլ ու ծո­վե­րը ճեղ­քել դէ­պի Ա­ւե­տեաց եր­կիր եր­թա­լու ուխ­տով:

­Մէկ է վրէ­ժը եւ Հայն ա­նոր ա­ռա­քեալն է:

Վ­րէ­ժէն զատ աս­տո­ւած չպաշ­տես:

ՇԱՀԱՆ ՆԱԹԱԼԻ

2018–ԻՑ ՆԵՏԱԾ «ՌՈՒՄԲԸ»

Թշ­նա­մու պա­րագ­լուխ Ա­լի­ևի պիղծ ֆո­տո­սե­սիան և տե­սան­յու­թերն օ­կու­պաց­ված Ար­ցա­խից, նրա լպիրշ և ցի­նիկ հո­խոր­տանք­նե­րը վրե­ժի ծա­րա­վով են լցրել հա­յե­րի սրտե­րը: Հա­յե­րի, բայց ոչ սոսկ հա­յա­խոս­նե­րի և/­կամ «յան» ազ­գա­նու­նով ու­նե­ցող­նե­րի: 

Օ­րի­նակ` ՔՊ կոչ­վող հա­կա­հայ կա­ռույ­ցը ճոխ նշել է Եր­ևա­նում տա­րած պյու­ռոս­յան հաղ­թա­նա­կը, ո­րին հետ­ևում է փոխ­քա­ղա­քա­պե­տե­րի, թա­ղա­պե­տե­րի, վար­չութ­յան պե­տե­րի և­ այլ պե­տե­րի ու պե­տիկ­նե­րի պաշ­տոն­նե­րը կի­սե­լը: Դե, ա­վա­գա­նու այլ խմբակ­ցութ­յուն­նե­րին էլ սրբե­րի կեր­պար չվե­րագ­րենք... Իսկ գլխա­վոր գե­րա­գույն կա­պի­տուլ­յան­տի գլխա­վո­րած պատ­վի­րա­կութ­յու­նը ժա­մա­նեց Ստ­րաս­բուրգ։ Նա­խա­տես­ված են հան­դի­պում­ներ ԵՄ խորհր­դա­րա­նի նա­խա­գահ Ռո­բեր­տա Մե­ցո­լա­յի, ԵԽ գլխա­վոր քար­տու­ղար Մա­րիա Պեյ­չի­նո­վիչ Բու­րի­չի, ԵԺԿ խմբակ­ցութ­յան ղե­կա­վար Մանֆ­րեդ Վե­բե­րի հետ։ Նաև գլխա­վոր գե­րա­գույն հո­ղա­տուն ե­լույ­թով հան­դես կգա Եվ­րա­խորհր­դա­րա­նում:

Եր­ևի նո­րից հե­քիաթ­ներ կհնչեց­նի «ժո­ղովր­դա­վա­րութ­յան բաս­տիո­նի» մա­սին, մի­գու­ցե, կեղծ հա­կադ­րութ­յուն ներ­կա­յաց­նի «դե­մոկ­րատ» «խա­ղա­ղա­սեր» Եր­ևա­նի ու «բռնա­պետ» Բաք­վի միջև: Ի դեպ, տե­ղե­կատ­վա­կան դաշ­տում զանգ­վա­ծա­բար ընկ­նում ենք ծու­ղա­կը: Մեր մե­դիա­խո­սույ­թում տա­րած­ված է Ա­լի­ևի մա­սին խո­սել «Բաք­վի բռնա­պետ» է­պի­տե­տով: Հո­գե­բա­նութ­յան տե­սանկ­յու­նից փորձ է ար­վում չե­ղած հա­կադ­րութ­յուն սահ­մա­նել լա­վի ու վա­տի, չա­րի ու բա­րու միջև: Կար­ծես թե, Եր­ևա­նում բռնպետ չկա, Եր­ևա­նում վար­չա­պե­տի ա­թո­ռին թա­ռա­ծը դե­մոկ­րատ է, ուս­տի բա­րի է, իսկ ա­հա Բաք­վում բռնա­պետ կա, ուս­տի նա չար է: Կար­ծես Հա­յաս­տա­նը դե­մոկ­րա­տա­կան է, ուս­տի լավն է, իսկ Ադր­բե­ջա­նը՝ բռնա­տի­րա­կան է, ուս­տի վատն է: Պ­րի­մի­տի­վա­գույն այս նա­րա­տի­վը մտած­ված ու գոր­ծարկ­ված է արևմտ­յան, նույն ին­քը՝ սո­րո­սա­կան օ­ֆիս­նե­րում, որ­պես­զի ծնկած հա­յե­րը ոչ թե ռևան­շի մա­սին մտա­ծեն, այլ հո­գե­բա­նո­րեն բա­վա­րար­վեն ի տար­բե­րութ­յուն «քըխ բռնա­պե­տութ­յան»՝ «պու­պուշ դե­մոկ­րա­տիա» լի­նե­լու դա­տարկ ու ո­չինչ չտվող պատ­րանք­նե­րով: Ա­լի­ևը բռնա­պետ է, թե` ոչ, դա թող ո­րո­շի նրա ցե­ղա­խում­բը: Հա­յերն ու­նեն այլ խնդիր՝ ար­ժա­նա­պատ­վութ­յան վե­րա­կանգ­նում, ե­թե կու­զեք՝ ռևանշ (այն բա­ռը, ո­րից չար­չի­նե­րը տակն են կեղ­տո­տում): Դ­րան հաս­նե­լու հա­մար անհ­րա­ժեշտ է հա­մա­կարգ: Իսկ թե այդ հա­մա­կարգն ինչ տեսք կու­նե­նա՝ դե­մոկ­րա­տա­կան, թե մաոիս­տա­կան բռնա­պե­տա­կան, սո­ցիա­լիս­տա­կան, թե լի­բե­րալ–­կա­պի­տա­լիս­տա­կան, աշ­խար­հիկ, թե կրո­նա­կան, որ­ևէ տար­բե­րութ­յուն չկա: Թող լի­նի ռեպ­տի­լիոդ­նե­րի կամ սա­տա­նե­քի տես­քով, միայն թե լի­նի արդ­յու­նա­վետ ու կրկին արդ­յու­նա­վետ: Հա­մա­կար­գը նպա­տա­կին հաս­նե­լու գոր­ծիք է, ու­րիշ ո­չինչ, բայց դա չեն ըն­կա­լում ՀՀ քա­ղա­քա­ցի­նե­րը: Սա­կայն շատ լավ ըն­կա­լում է թշնա­մին:

Իսկ Ս­տե­փա­նա­կեր­տում Ա­լի­ևի ցու­ցադ­րած գար­շան­քը հա­րու­ցեց ոչ միայն ցավ և վ­րե­ժի ծա­րավ, այլև` դե­ժավ­յո­ւի զգա­ցում... Ախր, այդ ա­մե­նը տե­սել եմ 2018–ին, և­ ինչ­քա՜ն նման են ա­ռա­ջին ան­գամ Բաղ­րամ­յան 26 մտած Նի­կո­լը և­ ա­ռա­ջին ան­գամ Ար­ցա­խի նա­խա­գա­հի նստա­վայր մտած Իլ­հա­մը: Եր­կուսն էլ` հա­վա­սա­րա­պես պիղծ և ցած­րա­խավ, եր­կուսն էլ` հա­վա­սա­րա­պես «ա­բիժ­նիկ» ու թե­րուս: Ու կապ չու­նի, որ մե­կը չի ա­վար­տել հա­մալ­սա­րա­նը, իսկ մյու­սը МГИМО շրջա­նա­վարտ է, եր­կու­սի բա­ռա­պա­շարն էլ` պրի­մի­տիվ հո­խոր­տան­քով և­ ա­տե­լութ­յամբ լե­ցուն, ցու­ցա­մոլ և պար­ծեն­կոտ, սրտխառ­նոց ա­ռա­ջաց­նող: Ու եր­կուսն էլ` թերևս նույն տե­րե­րի ծա­ռա:

­Պար­զա­պես մե­կը հա­յա­խոս հա­կա­հայ է, մյու­սը` թրքա­խոս: Եվ ա­ռա­ջի­նին պետք է հա­մա­րենք ա­վե­լի վտան­գա­վոր թշնա­մի: Թշ­նա­մի, ո­րը 2018–ին ա­կա­նի պես դրվեց մեր պե­տութ­յան գլխին: Բազ­մա­կի պայ­թող ա­կան:

ԻՍԿ Ի՞ՆՉ Է ԿԱՏԱՐՎՈՒՄ ԸՆԴԴԻՄԱԴԻՐ ԴԱՇՏՈՒՄ

Գ­րե­թե բո­լորդ մո­ռա­ցել եք Ազ­գա­յին կո­մի­տեի մա­սին, չէ՞: Իսկ կո­մի­տեն հոկ­տեմ­բե­րի 16–ին հա­ղոր­դագ­րութ­յուն տա­րա­ծեց. «Ս.թ. հոկ­տեմ­բե­րի 12–ին Ազ­գա­յին կո­մի­տեի նա­խա­ձեռ­նութ­յամբ կազ­մա­կերպ­վել էր «Հա­յաս­տա­նի անվ­տան­գութ­յան սպառ­նա­լիք­նե­րը, դրանց չե­զո­քաց­ման ու­ղի­նե­րը, ընդ­դի­մա­դիր շարժ­ման հե­տա­գա կազ­մա­կեր­պումն ու գոր­ծու­նեութ­յու­նը» թե­մա­յով քննար­կում, ո­րին մաս­նակ­ցել են Հա­յաս­տա­նում գոր­ծող ընդ­դի­մա­դիր քա­ղա­քա­կան–­հա­սա­րա­կա­կան ու­ժե­րի մի քա­նի տասն­յակ ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներ, ան­հատ հան­րա­յին գոր­ծիչ­ներ։

Քն­նարկ­մա­նը Ազ­գա­յին կո­մի­տեի հա­մա­կար­գող Վազ­գեն Մա­նուկ­յա­նը հան­դես է ե­կել նե­րա­ծա­կան ե­լույ­թով:

Քն­նար­կումն ըն­թա­ցել է հետև­յալ հար­ցե­րի շրջա­նա­կում.

 1. Ար­տա­քին և ներ­քին մի­ջա­վայ­րից բխող անվ­տան­գութ­յան սպառ­նա­լիք­ներ 

2. ՀՀ ա­պա­գա իշ­խա­նութ­յուն­նե­րի հրա­տապ ա­ռաջ­նա­հեր­թութ­յուն­ներն ազ­գա­յին խնդիր­նե­րի լուծ­ման և­ անվ­տան­գութ­յան սպառ­նա­լիք­նե­րի դի­մա­կայ­ման գոր­ծում

3. Ընդ­դի­մա­դիր շար­ժում­նե­րի գնա­հա­տա­կա­նը և հան­րա­յին պա­հանջ­ներն ընդ­դի­մութ­յու­նից

4. Ընդ­դի­մա­դիր նոր շարժ­ման գա­ղա­փա­րա­կան հա­յե­ցա­կե­տեր և գոր­ծառ­նա­կան ա­ռա­ջար­կութ­յուն­ներ

5. Ընդ­դի­մա­դիր նոր շարժ­ման կող­մից հան­րա­յին հա­ղոր­դակ­ցութ­յան թե­զեր, սկզբունք­ներ և­ ե­ղա­նակ­ներ

6. Ազ­գա­յին կո­մի­տեի վե­րա­կազ­մա­կեր­պում ու ընդ­դի­մա­դիր շարժ­ման նոր ձևա­չա­փի սահ­մա­նում»։

­Բայց ախր մինչև դուք քննար­կում եք, եր­կիրն է պրծնում... Ի դեպ, հան­րա­հա­վաք­նե­րի ժա­մա­նակ էլ մի­տին­գա­վոր­նե­րը Վազ­գեն Մա­նուկ­յա­նին կնքել էին «Նար­կոզ» մա­կա­նու­նով: Բայց թերևս պար­զու­նակ կլի­նի այդ մարդ­կանց Նի­կո­լի իշ­խա­նութ­յու­նը մի­տում­նա­վոր եր­կա­րաձ­գող­նե­րի դեր վե­րագ­րե­լը: @­Կանչ Տե­լեգ­րամ ա­լի­քի դի­տարկ­մամբ. «Քա­նի դեռ չեն ա­վարտ­վել տեկ­տո­նա­կան շար­ժում­նե­րը, հա­վա­տա­ցեք՝ որ­ևէ մե­կը չի ստանձ­նե­լու իշ­խա­նութ­յու­նը: Միա­միտ չլի­նեք, ազ­գա­դա­վի ու հայ ժո­ղովր­դի ստո­րա­գույն խա­վի հա­մա­տեղ ե­փած խո­զա­լա­փը որ­ևէ մե­կը չի ու­տե­լու: Ու­զենք, չու­զենք՝ սա է ի­րա­վի­ճի­կը»: Սա­կայն ա­վար­տին սպա­սելն էլ կա­տա­սը­րո­ֆիկ է: Քաղ­բան­տարկ­յալ, ՀՀԿ փոխ­նա­խա­գահ Ար­մեն Ա­շոտ­յա­նի դի­տարկ­մամբ. «Իշ­խող վար­չա­խումբն ան­գամ դրսից ե­կող մար­տահ­րա­վեր­նե­րի ֆո­նին ուժգ­նաց­նում է տո­տալ ռեպ­րե­սիվ ա­պա­րա­տը երկ­րի ներ­սում, իսկ ազ­գա­յին շա­հե­րը դարձ­րել է գեո­պո­լի­տիկ կա­զի­նո­յի մաշ­ված պլաստ­մաս­սե ժե­տոն: Ա­վե­լին, Փա­շին­յա­նի հար­ցազ­րույ­ցում առ­կա էր ևս մեկ շատ վտան­գա­վոր թեզ. Ադր­բե­ջանն իբր հիմ­նա­վո­րում է իր ագ­րե­սիվ նկրտում­նե­րը հայ­կա­կան ընդ­դի­մութ­յան քննա­դա­տութ­յան պատ­ճա­ռով: Ա­ռանց այդ էլ պարզ էր, որ երկ­րի ներ­սում մո­լեգ­նող տե­ռո­րը պայ­մա­նա­վոր­ված է նաև թուրք­–ադր­բե­ջա­նա­կան շա­հե­րը Հա­յաս­տա­նում պաշտ­պա­նե­լու փա­շին­յա­նա­կան հանձ­նա­ռութ­յամբ, ուս­տի չզար­մա­նաք, որ «Ար­ցա­խը տանք՝ հան­գիստ ապ­րենք», «Անկ­լավ­նե­րը տանք՝ հան­գիստ ապ­րենք», «Ս­յու­նի­քը տանք՝ հան­գիստ ապ­րենք»–նե­րի կող­քին իշ­խա­նա­կան քա­րոզ­չա­կան մե­քե­նան սկսի բա­ցա­հայտ քա­րո­զել «Խան­գա­րող­նե­րին տանք՝ հան­գիստ ապ­րենք» նույն­քան ան­բա­րո թե­զը»:

Իսկ այդ ան­բա­րո թեզն ար­դեն խա­ղարկ­վում է, մաս­նա­վո­րա­պես` Ար­ցա­խի կորս­տի մեղ­քը Ար­ցա­խի նա­խա­գահ­նե­րի վրա բար­դե­լու տես­քով: Սամ­վել Բա­բա­յա­նի` Հ1–ով հե­ռար­ձակ­ված մատ­նա­գիր–­հար­ցազ­րու­յցի հետ­քե­րով ԱԱԾ–ն ար­դեն քրեա­կան գործ է հա­րու­ցել` դա­վա­ճա­նութ­յանն առնչ­վող հոդ­ված­նե­րով, Նի­կո­լի քա­րոզ­չա­մե­քե­նան էլ շատ ին­տեն­սիվ աշ­խա­տում է Ար­ցա­խի նա­խա­գահ­նե­րին ցե­խո­տե­լու ուղ­ղութ­յամբ:

­Միա­ժա­մա­նակ էլ կտրուկ ին­տեն­սի­վա­ցել են զրպարտ­չա­կան հար­ձա­կում­ներն ընդ­դեմ Սերժ Սարգս­յա­նի և ՀՀԿ­–ի` գե­բելս­յան բո­լոր հնարք­նե­րի կի­րառ­մամբ: Բա­նը հա­սել է նույ­նիսկ այն­պի­սի թե­զին, ինչ­պի­սին է` «ա­վե­լի լավ է թուր­քա­կան կամ պարս­կա­կան լծի տակ ապ­րել, քան Սեր­ժի Հա­յաս­տա­նում»: Ինչ­–որ մե­կին ա­հու­դող է պատ­ճա­ռում 2018–ին ոչն­չաց­ված «Սեր­ժի Հա­յաս­տա­նը», և քա­ղա­քա­կան մեկ­նա­բան Ար­մեն Հո­վա­սափ­յա­նը հի­շեց­նում է. «2018–ին փո­ղո­ցում հրճվող­նե­րին ու­զում եմ հի­շեց­նել, որ մինչև նի­կո­լը, մենք էինք նկար­վում Ս­տե­փա­նա­կեր­տի Վե­րածնն­դի հրա­պա­րա­կում, Սերժ Սարգս­յանն ու Բա­կո Սա­հա­կայնն էին ըն­դու­նում հաղ­թա­նա­կի շքերթ­նե­րը, հայ­կա­կան բա­նա­կի շար­քերն ու զրա­հա­տեխ­նի­կա­յի շա­րաս­յունն էր դղրդաց­նում Ար­ցա­խի փո­ղոց­նե­րը, ոչ թե ա­լիև­յան ցի­նիկ ժպի­տը բո­լո­րիս գլխի­կոր դարձ­նում։ Բա­ցա­ռա­պես թուր­քա­կան շա­հե­րի սպաս­յակ նի­կո­լը այ­սօր թերևս ինք­նա­բավ է, հո­գին` փա­ռա­վոր­ված, նա այլևս չի ա­սում «Ար­ցա­խը Հա­յաս­տան է», ա­վե­լին, նա ան­գամ «Ար­ցախ» չի ա­սում, քա­նի որ շատ հան­գիստ ու ա­ռանց խղճի խայ­թի ա­զատ­վեց իր ման­կա­կան ե­րա­զանք հա­մա­րող «ար­ցախ­յան բե­ռից»։ Վեր­ջում մի դրվա­գի մա­սին ևս․­ ա­լիևն իր նա­խօ­րեի նկար­նե­րից մե­կում ձեռ­քին նուռ էր պա­հում՝ ար­ցախ­յան քաղցր ու մեղ­րա­ծոր նուռ․ չեմ կաս­կա­ծում` դուք էլ ինձ նման միան­գա­մից հի­շե­ցիք ե­րեք տա­րի ա­ռաջ նի­կո­լիստ­նե­րի ֆո­տո­շար­քը Ակ­նա­յից, որ­տեղ ոգ­ևոր­ված պա­թոս­վում էին՝ հպար­տա­նա­լով «ի­րենց հայ­րե­նի­քով»։

Ա­յո՛, նի­կո­լիստ­նե­րի «հայ­րե­նի­քը» նույ­նա­նում է Իլ­խա­մի «հայ­րե­նի­քին», թեև քոչ­վո­րին ի՞նչ «հայ­րե­նիք»: Բայց հե­տաքր­քիր է` այդ ի՞նչ գի­տեն հա­յա­խոս և թր­քա­խոս ո­սոխ­նե­րը, ին­չը չգի­տենք մենք, որ մինչև հի­մա վա­խե­նում են «Հար­սա­նիք լեռ­նե­րում» օ­պե­րա­ցիան ստո­րագ­րած ՀՀ եր­րորդ նա­խա­գա­հից...

ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԳԱԼԱՋՅԱՆ