ԶԱՐՄԱՆՔ

­Ծա­նո­թա­ցե՛ք, սա այն նի­կոլն է, ո­րի գրած Հա­յոց պատ­մութ­յան դա­սագր­քի (7–րդ դա­սա­րա­նի հա­մար) քար­տե­զում հան­ված է Ար­ցա­խը: Եվ ոչ միայն Է­դո­ւարդ Շար­մա­զա­նովն ա­հա­զան­գում է, որ. «Գոր­ծը հա­սել է նրան, որ Ան­կախ Հա­յաս­տա­նում հայտն­վում է ոմն հայ «պատ­մա­բան» ՍՄԲԱՏ ՀՈՎ­ՀԱՆ­ՆԻ­Ս­ՅԱՆ, ով Հա­յոց պատ­մութ­յան դպրո­ցա­կան դա­սագր­քում սևով սպի­տա­կին գրում է, թե ադր­բե­ջան­ցի­նե­րը հնա­գույն ժա­մա­նակ­նե­րից ապ­րում են մեր հար­ևա­նութ­յամբ: Ադր­բե­ջան պե­տութ­յու­նը ա­ռա­ջա­ցել է միայն 1918–ի մա­յի­սին, իսկ կով­կաս­յան թուր­քե­րը կամ թա­թար­նե­րը ադր­բե­ջան­ցի սկսել են կոչ­վել ա­վե­լի ուշ՝ միայն 1936 թ.»: Շար­մա­զա­նո­վը զար­ման­քով և զայ­րույ­թով նկա­տում է. «Ե­թե Նի­կո­լը մնաց, ե­րե­ւի Ե­րե­ւա­նի հիմ­նա­դիրն էլ Ար­գիշ­տիի փո­խա­րեն սրանք կա­րող են հռչա­կել Սու­լեյ­ման Քա­նու­նիին։ Ա­մոթ է ու զզվե­լի…»: Եվ կհռչա­կեն` ինչ­պես դառ­նութ­յամբ ար­ձա­նագ­րում է բա­նաս­տեղծ Ա­րա Ար­տա­զը. «Քա­նի դեռ այս­պի­սի պատ­մա­կան թիւ­րի­մա­ցու­թիւն­ներ կան, թուր­քը կա­րող է մա­տը մա­տին չտալ։ Պատ­մու­թեան քա­նի՞ ու­սու­ցիչ վա­ռեց այդ հա­կա­հայ­կա­կան ու թուր­քա­մէտ գիր­քը եւ հրա­ժա­րո­ւեց դա­սա­ւան­դել այդ գրքով. ո՛չ մի։ 7–րդ դա­սա­րա­նի ա­շա­կերտ ու­նե­ցող քա­նի՞ ծնող վա­ռեց սոյն գիրքն եւ հրա­ժա­րո­ւեց իր ե­րե­խա­յին թոյլ տալ սո­վո­րել այդ գրքով. ո՛չ մի»։

Աչք­ներդ լույս, եր­ևան­ցի­ներ, և Աստ­ված օրհ­նի Ա­մե­րի­կան: Ձեր քվե­նե­րի 9 տո­կո­սով ընտր­ված ՏԻԳ­ՐԱ­ՆԻԿ ԱՎԻՆ­ՅԱ­ՆԸ հա­մայն­քի ա­նու­նից ա­սում է. «Որ­պես պա­րե­կա­յին ոս­տի­կա­նութ­յան բա­րե­փոխ­ման շա­րու­նա­կութ­յուն՝ Եր­ևա­նում քա­ղա­քա­յին իշ­խա­նութ­յու­նը դի­տար­կում է ստեղ­ծել հա­մայն­քա­յին ոս­տի­կա­նութ­յուն: Այս մա­սին նշվել է այ­սօր՝ հոկ­տեմ­բե­րի 16–ին, Ե­րե­ւա­նի քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նում հեր­թա­կան գոր­ծա­կար­գա­վա­րա­կան խորհր­դակ­ցութ­յան ժա­մա­նակ: Հանձ­նա­րար­վել է սկսել գոր­ծըն­թա­ցը: Հա­յե­ցա­կար­գը մշա­կե­լու հա­մար հա­մայն­քը խնդի­րը քննար­կում է նաև Հա­յաս­տա­նում ԱՄՆ դես­պա­նա­տան հետ»: Դե ինչ, «թավշ­յա մու­սըռ­նե­րի» բա­զում տա­րա­տե­սակ­նե­րին` պա­րեկ­նե­րին, տար­բեր գույ­նի բե­րետ­նե­րով «յաշ­մա­նե­րին» կա­վե­լա­նա ևս մե­կը` հա­մայն­քա­յի­նը: Որ­պես­զի ձեզ ա­վե­լի լավ ծե­ծեն, եր­ևան­ցի­նե՛ր, հենց որ մտքնե­րովդ անց­նի այս հա­յա­խոս թուր­քե­րի դեմ ընդվ­զե­լը, ցույց–­մույց ա­նե­լը, փո­ղոց փա­կե­լը... Ու­րա­խա­ցե՛ք  և հ­պար­տա­ցե՛ք, ձեզ ծե­ծե­լու են ոչ թե հե­տամ­նաց եվ­րա­սիա­կան, այլ ա­ռա­ջա­դեմ ա­մե­րիկ­յան մե­թոդ­նե­րով, բարձր տեխ­նո­լո­գիա­նե­րի հի­ման վրա:

Ադր­բե­ջա­նը ճա­նա­չում է Ս­յու­նի­քը ՀՀ ինք­նիշ­խան տա­րածք` այդ­պի­սի հայ­տա­րա­րութ­յամբ մեզ զար­մաց­րեց ին­ցես­տա­սեր­նե­րի պե­տութ­յան պաշ­տո­նա­կան ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը: Ադր­բե­ջա­նը պատ­րաստ է կա­ռու­ցել «Զան­գե­զու­րի մի­ջանցքն» Ի­րա­նի տա­րած­քով, ե­թե Հա­յաս­տա­նը ձգձգի գոր­ծըն­թա­ցը։ Այս մա­սին հայ­տա­րա­րել է Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գա­հի հա­տուկ հանձ­նա­րա­րութ­յուն­ների ներ­կա­յա­ցու­ցիչ ԷԼ­ՉԻՆ ԱՄԻՐ­ԲԵ­ԿՈ­ՎԸ՝ անդ­րա­դառ­նա­լով հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րին, որ եր­կի­րը հա­վակ­նում է զավ­թել Հա­յաս­տա­նի Ս­յու­նի­քի մար­զը, ո­րով նա­խա­տես­վում է կա­ռու­ցել այ­պես կոչ­ված «Զան­գե­զու­րի մի­ջանց­քը»։ «Մենք ըն­դու­նում ենք, որ դա Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տութ­յան ինք­նիշ­խան տա­րածքն է, բայց մեզ հա­մար կար­ևոր է ի­մա­նալ, թե մյուս կողմն ինչ­պես է ա­պա­հո­վե­լու մի­ջանց­քով տե­ղա­շար­ժի անվ­տան­գութ­յու­նը»,– ն­շել է նա։ Ի­յա՜, ի­րո՞ք... Մի հատ էլ երդ­վիր... Չ­նա­յած` երդ­վի–­չերդ­վի, թուր­քին հա­վա­տա­լու հա­մար հարկ է լի­նել ան­հույս խե­լա­պա­կա­ս, ո­րին չի օգ­նի ան­գամ Ռո­բերտ Քո­չար­յա­նի ա­սած «ու­րիշ մաս­նա­գե­տը»: Չէ՞ որ չկա թուր­քին ճա­նա­չած գեթ մեկ ազգ, ո­րը թուր­քին հա­վա­տա­լու ան­թույ­լատ­րե­լիութ­յան մա­սին ա­սաց­վածք չու­նե­նա: Այն­պես որ, ե­թե թուրքն ա­սում է, որ ըն­դու­նում է ՀՀ ինք­նիշ­խա­նութ­յու­նը Ս­յու­նի­քի հան­դեպ, ստույգ ի­մա­ցեք, որ հար­ձակ­վե­լու է:

Զարմացած է ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԳԱԼԱՋՅԱՆԸ