Էրդողանը շարունակում է «Թյուրքական միջանցք» պահանջել

­Թե ին­չու է Ա­լիեւն այս փու­լում փոր­ձում Մոսկ­վա­յի հետ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րում ոչ միայն չգնալ թշնա­ման­քի ճա­նա­պար­հով, այլ ցույց տալ միան­գա­մայն բա­րիդ­րա­ցիա­կան, ա­վե­լին՝ դաշ­նակ­ցա­յին վի­ճակ, կա­րե­լի է հաս­կա­նալ: ԱՄՆ-ն, ուկ­րաի­նա­կա­նից զատ (Տե´ս նաեւ https://iravunk.com/?p=269023&l=am), խրվել է նաեւ Մեր­ձա­վոր Ա­րե­ւել­քի «ճա­հի­ճը», կա նաեւ Չի­նաս­տա­նի գոր­ծո­նը, նե­րա­մե­րիկ­յան գնա­լով վատ­թա­րա­ցող մթնո­լոր­տը: Իսկ այդ ի­րա­վի­ճա­կում, հաս­կա­նա­լի է, հա­րավ­կով­կաս­յան տա­րա­ծաշր­ջա­նում ռու­սա­կան գոր­ծո­նը դառ­նում է ա­վե­լի ա­ռաջ­նա­յին: Ա­ռա­վել եւս, երբ ուկ­րաի­նա­կան պա­տեր­ազ­մը կա­րող է անս­պա­սե­լիո­րեն ա­մեն պահ ա­վարտ­վել, ո­րից ռու­սա­կան բա­նակն ու ռազ­մա­կան տնտե­սութ­յու­նը, մեծ հա­վա­նա­կա­նութ­յամբ, դուրս կգան շատ ա­վե­լի մեծ պո­տենց­իա­լով, քան մինչ այդ ու­նեին: Եվ այն, որ Նի­կոլն այս ի­րա­վի­ճա­կում մտա­ծե­լու շատ բան ու­նի, դա եւս կա­րե­լի է հաս­կա­նալ:

Ա­մեն դեպ­քում, այս պա­հին նի­կոլ­յան թի­մը մի կող­մից փոր­ձում է Հ­ռո­մի ստա­տու­տի հետ կապ­ված` ինչ-որ ար­դա­րա­ցում­ներ գտնել, թե՝ ռուս­նե­րի հետ քննար­կում են այն շրջան­ցե­լու թե­ման։ Իսկ երբ Հա­կոբ Ար­շակ­յա­նի հայտ­նի հայ­տա­րա­րութ­յան հետ կապ­ված ՌԴ ԱԳՆ-ից ե­կավ ար­ձա­գանք, թե՝ «Դա չի հա­մա­պա­տաս­խա­նում ի­րա­կա­նութ­յա­նը», եւ որ՝ «Փոխ­զի­ջու­մա­յին լու­ծում­ներն ան­տես­վել են», ա­պա Ար­շակ­յա­նի հայ­տա­րա­րութ­յու­նը սկսեց նման­վել մե­սի­ջի, թե ինչ կլի­նի, ե­կեք լու­ծում­ներ գտնենք խնդիրը հար­թե­լու հա­մար: Ու ան­մի­ջա­պես էլ Միր­զո­յան Ա­րոն սկսեց խե­սել, թե Ռու­սաս­տա­նի հետ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րում. «Մենք ո­րե­ւէ այլ դիր­քո­րո­շում չու­նենք, քան  կա­ռու­ցո­ղա­կան կեր­պով խնդիր­նե­րը քննար­կել, հաս­կա­նալ, հար­թել եւ բա­րե­կա­մա­բար ա­ռաջ շարժ­վել այդ ուղ­ղութ­յամբ: Սա է մեր դիր­քո­րո­շու­մը»:

­Բայց սրա հետ մեկ­տեղ, նույն Ա­րոն միա­ժա­մա­նակ Գեր­մա­նիա­յի արտ­գործ­նա­խա­րար Բեր­բո­քի հետ ա­սու­լի­սում այս միտքն էր ա­ռաջ տա­նում. «Անվ­տան­գութ­յան մե­խա­նիզմ­նե­րը, ո­րոնց վրա հեն­վել է Հա­յաս­տա­նը, արդ­յու­նա­վետ չեն աշ­խա­տել ե՛ւ տն­տե­սա­կան ա­ռու­մով, նե­րառ­յալ է­ներ­գե­տիկ փոխ­կա­պակց­վա­ծութ­յու­նը, ե՛ւ­ ընդ­հան­րա­պես՝ ար­ժեք­նե­րի ա­ռու­մով, Հա­յաս­տանն իս­կա­պես շա­հագրգռ­ված է ԵՄ-ի, ան­դամ երկր­նե­րի, Գեր­մա­նիա­յի հետ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի խո­րաց­մամբ»: Մինչ­դեռ Բեր­բոքն այս­պի­սի մտքեր է ա­ռաջ տա­նում. «Գեր­մա­նիան պաշտ­պա­նում է Հա­յաս­տա­նի եւ Ադր­բե­ջա­նի տա­րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նութ­յու­նը։ Սա բա­նակ­ցութ­յուն­նե­րի հիմքն է։ Շատ դժվար հար­ցեր են ա­ռա­ջա­նում սահ­ման­նե­րի վե­րա­բեր­յալ: Հա­յաս­տա­նի և Ադր­բե­ջա­նի հա­մար մեծ խնդիր է գտնել լու­ծում»: Ու կա­րո՞ղ է սույն գեր­մա­նու­հին բա­ցատ­րել, թե ինչ սահ­մա­նա­յին «շատ դժվար» հար­ցե­րի մա­սին է խոս­քը, երբ դրա­նից ա­ռաջ Ա­րոն հայ­տա­րա­րում էր, թե պետք է վերց­նել ա­մե­նա­թարմ խորհր­դա­յին քար­տեզ­ներն ու սահ­ման­նե­րը գծել, եւ Ադր­բե­ջա­նը դրա հետ հա­մա­ձայն է: Այս­տեղ ո­րե­ւէ «մեծ խնդիր» չկա, եւ ե­թե Բեր­բոքն իր այդ խոս­քով, ըստ էութ­յան, կաս­կա­ծի տակ է առ­նում Հա­յաս­տա­նի սահ­ման­նե­րը, տես­նես ին­չո՞ւ Ա­րոն չի բո­ղո­քում, թե՝ մին­չեւ Հա­յաս­տա­նի սահ­ման­նե­րը չճա­նա­չեք, եվ­րո­պա­ցի դի­տորդ­նե­րին այն­տեղ չենք թող­նի: Այն­պես, ինչ­պես ա­նում են ՀԱՊԿ-ի պա­րա­գա­յում: Ու դրա­նից հե­տո դեռ բո­ղո­քո՞ւմ են ռուս­նե­րից:

­Մի խոս­քով, նման է նրան, որ դեռ Եվ­րո­պա ե­րա­զե­լով, նի­կոլ­յան իշ­խա­նութ­յուն­նե­րը հաս­կա­նում են նաեւ, որ ե­թե Մոսկ­վան կա­րո­ղա­նա վեր­ջաց­նել ուկ­րաի­նա­կան պա­տե­րազ­մը, նաեւ այս տա­րա­ծաշր­ջա­նում է դա տրա­մադ­րութ­յու­նն­երի ար­մա­տա­կան փո­փո­խութ­յան բե­րե­լու: Ա­ռա­վել եւս, որ Ա­լիե­ւը հա­մա­ռո­րեն հրա­ժար­վում է Բրյու­սե­լի ձե­ւա­չա­փից: Էր­դո­ղանն էլ իր հեր­թին է հա­մա­ռո­րեն նույն հայ­տա­րա­րութ­յուն­ներն ա­նում, թե. «Կա­րե­ւոր է, որ Հա­յաս­տա­նը կա­տա­րի Ադր­բե­ջա­նի հան­դեպ պար­տա­վոր­վա­ծութ­յուն­նե­րը: Ադր­բե­ջա­նի ա­րեւմտ­յան շրջան­նե­րի եւ Նա­խի­ջե­ւա­նի մի­ջեւ կա­պը մեծ կա­րե­ւո­րութ­յուն ու­նի։ Այդ ուղ­ղու բա­ցու­մը ամ­բողջ տա­րա­ծաշր­ջա­նի բար­գա­վաճ­ման հա­մար ա­ջակ­ցութ­յուն կլի­նի, ինչ­պես նաեւ Թուր­քիա­յին կկա­պի մեր պա­պե­րի հայ­րե­նիք Մի­ջին Ա­սիա­յի հետ։ Այս գոր­ծըն­թա­ցը հա­ջո­ղութ­յամբ ա­վար­տին հասց­նե­լու հա­մար, որ­պես թյուր­քա­կան աշ­խարհ, պետք է շա­րու­նա­կենք ա­ջակ­ցել Ադր­բե­ջա­նին»:

Եվ այն, որ այս ի­րա­վի­ճա­կում նո­րից Հա­յաս­տա­նի հա­մար միակ տար­բե­րա­կը մնում է ՌԴ-ի հետ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը, դա ե­րե­ւի չհաս­կա­նան միայն նրանք, որ վերջ­նա­կա­նա­պես են խաչ քա­շել այս երկ­րի վրա: Այս տե­սանկ­յու­նից, հեր­թա­կան ան­գամ Մոսկ­վա­յից ե­կավ ա­ռա­ջարկ՝ ՌԴ Անվ­տան­գութ­յան խորհր­դի քար­տու­ղար Նի­կո­լայ Պատ­րու­շե­ւի մի­ջո­ցով: Ըստ նրա, Մոսկ­վան կա­պի մեջ է Ե­րե­ւա­նի ու Բաք­վի հետ նրանց միջեւ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի կար­գա­վոր­ման հա­մար, եւ այս պա­հին խա­ղա­ղութ­յան պայ­մա­նագ­րի նա­խա­պատ­րաս­տա­կան աշ­խա­տանք­ներն են տար­վում: «Բո­լոր նա­խադր­յալ­նե­րը կան»,- ամ­փո­փեց  նա: Ու հաս­կա­նալ կա­րե­լի է, որ խոս­քը նո­յեմ­բե­րի 9-ի ե­ռա­կողմ հա­մա­ձայ­նագ­րի շրջա­նակ­նե­րում նա­խա­տես­ված լու­ծում­նե­րի մա­սին է, այդ թվում՝ կո­մու­նի­կա­ցիա­նե­րի գոր­ծարկ­ման հետ կապ­ված:

Իսկ այ­լընտ­րան­քն Էր­դո­ղա­նի կող­մից հեր­թա­կան ան­գամ հնչեց­ված «թյուր­քա­կան աշ­խարհ», «պրո­խոդ­նոյ դվոր» դառ­նալն է: Մ­նա­ցա­ծը Նի­կո­լի ո­րո­շե­լիքն է, չնա­յած, ի­րա­կա­նում նա չէ ո­րո­շո­ղը:

ՔԵՐՈԲ ՍԱՐԳՍՅԱՆ