Ուկրաինական պատերազմը կարող է անսպասելիորեն շուտ ավարտվել

ՈՒԿՐԱԻՆԱԿԱՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄԸ ԿԱՐՈՂ Է ԵՆԹԱԴՐՎԱԾԻՑ ԷԼ ՇՈՒՏ ԱՎԱՐՏՎԵԼ

Ադր­բե­ջա­նում, ի տար­բե­րութ­յուն Հա­յաս­տա­նի, կար­ծես թե շատ ա­վե­լի լուրջ են մտա­ծում 2024թ.-ին ՌԴ-ում եւ ԱՄՆ-ում սպաս­վող ընտ­րութ­յուն­նե­րի, ինչ­պես նաեւ մաս­նա­վո­րա­պես մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նում դրանց հնա­րա­վոր հե­տե­ւանք­նե­րի մա­սին: Ու շատ նման է նրան, որ, ինչ­պես 100 տա­րի ա­ռաջ, հի­մա եւս խա­ղադ­րույք են կա­տա­րում ոչ թե Ա­րեւ­մուտ­քի, այլ՝ Ռու­սաս­տա­նի օգ­տին:

Այս տե­սանկ­յու­նից, Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գա­հի ա­ռանց­քա­յին խո­սա­փո­ղե­րից մե­կի՝ Հիք­մեթ Հա­ջիե­ւի վեր­ջին հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րից մե­կը միան­գա­մայն ու­շագ­րավ մտո­րում­նե­րի տե­ղիք է տա­լիս: Խո­սե­լով Բաք­վում ա­պօ­րի­նա­բար կա­լա­նա­վոր­ված Ռու­բեն Վար­դան­յա­նի մա­սին, նա նման մտքեր է հնչեց­րել. «Գոհ լի­նե­լով «Ավ­րո­րա» մրցա­նա­կի ա­ռա­վե­լութ­յուն­նե­րից՝ Սա­ման­տան (USAID-ի հայտ­նի ղե­կա­վար Սա­ման­տա Փաո­ւե­րը- Հեղ.) միա­վոր­վել է այս հիմ­նադ­րա­մի հիմ­նա­դիր, հայտ­նի օ­լի­գարխ եւ «կեղ­տոտ փո­ղեր լվա­ցող» Ռու­բեն Վար­դան­յա­նի հետ, ով ֆի­նան­սա­վո­րել է Ուկ­րաի­նա­յում ան­ջա­տո­ղա­կա­նութ­յու­նը․.. Ռու­բեն Վար­դան­յա­նը, 2022 թվա­կա­նի հոկ­տեմ­բե­րին Ղա­րա­բա­ղում հայտն­վե­լուց հե­տո, ծրագ­րել էր նաեւ պե­տա­կան հե­ղաշր­ջում Հա­յաս­տա­նի քա­ղա­քա­կան ղե­կա­վա­րութ­յան դեմ՝ ԱՄՆ-ի ա­ջակ­ցութ­յամբ…»: Հա­ջիե­ւի հա­ջորդ միտ­քը Վա­շինգ­տո­նը կա­րող է հա­մա­րել ի­րեն ուղղ­ված ապ­տակ. «Հա­նի՛ր դի­մակդ: Ադր­բե­ջա­նում USAID-ի հա­մար այ­լեւս տեղ չկա գոր­ծե­լու»:

­Թե ի­րա­կա­նում ին­չու Վար­դան­յա­նը հրա­ժար­վեց իր ռու­սա­կան անձ­նագ­րից եւ հայտն­վեց Ար­ցա­խում, ժա­մա­նա­կին տար­բեր վար­կած­ներ են ե­ղել: Սա­կայն նրա ձեր­բա­կա­լութ­յու­նից հե­տո, երբ Մոսկ­վան ցու­ցադ­րա­բար հրա­ժար­վեց ո­րե­ւէ կերպ մի­ջամ­տել, ե­կավ խո­սե­լու այն մա­սին, որ «Մոսկ­վա­յի ու­ղար­կած մարդ» վար­կա­ծը չաշ­խա­տեց: Ու հի­մա Հա­ջիեւն էլ պնդում է, թե՝ Վար­դան­յա­նը «ամե­րի­կա­ցի­նե­րի ու­ղար­կած մարդն է»:

­Սա­կայն սա էլ մի կողմ, Հա­ջիե­ւի ա­սած­նե­րով չա­ռաջ­նորդ­վենք: Չ­նա­յած, նրա վեր­ջին միտ­քը բո­լո­րո­վին այլ է, դա ար­դեն նման է Ադր­բե­ջա­նի պաշ­տո­նա­կան դիր­քո­րոշ­մանը՝ «Ադր­բե­ջա­նում USAID-ի հա­մար այ­լեւս տեղ չկա»: Հա­ջիե­ւը, ըստ էութ­յան, հե­տեւ­յալն միտքն է ներ­կա­յաց­նում, թե, տե­սեք, Վար­դան­յա­նը մեր ձեռ­քին է, նա ա­մեն ինչ խոս­տո­վա­նել է, եւ կա­րող են հան­գիստ նման մե­ղադ­րանք­ներ ներ­կա­յաց­նել USAID-ին: Իսկ թե ինչ է նշա­նա­կում USAID-ին եւ նրա ղե­կա­վար Սա­ման­տա Փաո­ւե­րին, դա հան­րա­հայտ ճշմար­տութ­յուն է. այդ կա­ռույցն ա­մե­րիկ­յան ուլտ­րա­լի­բե­րալ քա­ղա­քա­կա­նութ­յան ա­ռանց­քա­յին գրո­հա­յին մե­խա­նիզմ­նե­րի մեջ ա­ռաջ­նա­յին­նե­րից է:

Ընդ ո­րում, կա­րե­լի է հաս­կա­նալ նաեւ, թե ին­չու հենց այս պա­հին Բա­քուն նման հար­ված հասց­րեց Վա­շինգ­տո­նին: Ա­մե­րի­կա­ցի­ներն ա­մեն կերպ փոր­ձում են Ա­լիե­ւին տա­նել Բր­յու­սել՝ «խա­ղա­ղութ­յան պայ­մա­նա­գիր» ստո­րագ­րե­լու, եւ հրա­պա­րա­կա­յին նման հար­վա­ծով Բա­քուն պար­զա­պես ակ­նար­կեց՝ չեմ գա­լիս, եւ ե­թե հա­մա­ռում եք, այ, նման պա­տաս­խան հար­ված­ներ կան: Ու որ դա միա­ժա­մա­նակ մեծ քայլ է Մոսկ­վա­յի ուղ­ղութ­յամբ, դա եւս հաս­կա­նա­լի է:

Ս­րա­նից զատ, կա­րե­լի է նաեւ նկա­տել, որ մին­չեւ գո­նե մյուս տար­վա կե­սե­րը ուկ­րաի­նա­կան հա­կա­մար­տութ­յուն­նե­րից ա­զատ­վե­լու մոս­կով­յան հույ­սե­րը եւս մեր­կա­պա­րա­նոց չեն: Այս­պես, գնա­լով միայն էլ ա­վե­լի ցցուն է դառ­նում, որ Ա­րեւ­մուտ­քը փոր­ձում է Զե­լենս­կուն պար­տադ­րել՝ բա­նակ­ցութ­յուն­ներ սկսել Մոսկ­վա­յի հետ: Կան նաեւ լու­րեր, որ Պեն­տա­գո­նի ղե­կա­վա­րը եւս, օ­րերս Կիեւ այ­ցե­լե­լով, Զե­լենս­կուն նույն հոր­դորն է փո­խան­ցել:

­Բայց ա­հա Զե­լենս­կու այս օ­րե­րի քայ­լերը հու­շում են, որ նա խու­սա­փում է «մա­տա­ղա­ցու ոչ­խա­րի» ճա­կա­տագ­րից եւ ան­գամ Բայ­դե­նի թի­մի նկատ­մամբ «ձիով քայլ» կա­տա­րելուց: Այս­պես, նա Fox News-ին տված հար­ցազ­րույ­ցում հայ­տա­րա­րել է, որ պատ­րաստ է Թ­րամ­փի հետ քննար­կել Ուկ­րաի­նա­յի վե­րա­բեր­յալ նրա խա­ղա­ղութ­յան նա­խա­ձեռ­նութ­յու­նը. «Ե­կեք խո­սենք նրա հետ եւ հնա­րա­վո­րութ­յուն տանք ցույց տա­լու, թե ինչ քայ­լեր կան իր խա­ղա­ղութ­յան բա­նա­ձե­ւում։ Ես պատ­րաստ եմ»:

Ի­հար­կե, Զե­լենս­կին քաջ գի­տակ­ցում է, թե Թ­րամ­փի հետ ան­գամ հան­դի­պու­մը, էլ չա­սած՝ խա­ղա­ղութ­յան ծրագ­րե­րի քննար­կումն ինչ­պես կա­րող է ըն­դուն­վել Բայ­դե­նի թի­մի կող­մից: Ի վեր­ջո, երբ նա ցու­ցադ­րա­բար դի­մում է Թ­րամ­փին, ա­պա նե­րա­մե­րիկ­յան հար­թութ­յու­նում սրվում է տրա­մադ­րութ­յու­նը, որ Ուկ­րաի­նա­յում ԱՄՆ նա­խա­գա­հին տես­նում են, որ­պես ա­վե­լի լավ «հարց լու­ծող», նաեւ, որ ներ­կա նա­խա­գա­հին «հարց լու­ծե­լու» ու­նակ չեն հա­մա­րում, եւ դա ու­ղիղ հար­ված է Բայ­դե­նի ա­ռանց այդ էլ սուր անկ­ման մեջ գտնվող վար­կա­նի­շին, իս­կա­կան դա­վա­ճա­նութ­յուն: Եվ երբ այդ ա­մե­նով հան­դերձ, նա հան­դես է գա­լիս նման հայ­տա­րա­րութ­յամբ, դա ը­նդա­մե­նը դեռ միայն չի հու­շում, թե Զե­լենս­կին նոր հո­վա­նա­վոր է փնտրում, դա նաեւ նման է վա-բան­կի:

Թ­րամ­փը կպա­տաս­խա­նի՞ Զե­լենս­կուն, ի­հար­կե, դա հե­տաքր­քիր է, ա­ռա­վել եւս, որ ար­դեն մեր­ժել է Ուկ­րաի­նա­յի ֆի­նան­սա­վոր­ման հար­ցով նրա հետ հան­դի­պել: Բայց կա­րող է լի­նել նաեւ նման սցե­նար.ե­թե Թ­րամ­փի միջ­նոր­դութ­յամբ Զե­լենս­կին կա­րո­ղա­նա սե­պա­րատ բա­նակ­ցութ­յուն­նե­րի մեջ մտնել Մոսկ­վա­յի հետ եւ հաշ­տութ­յան պայ­մա­նա­գիր կնքել, դա կդառ­նա Բայ­դե­նի վե­րընտր­վե­լու «դա­գա­ղի վեր­ջին մե­խը»: Թ­րամփն ու Պու­տի­նը կցան­կա­նա՞ն Զե­լենս­կու մի­ջո­ցով այդ «մե­խը խփել». դա էլ է հե­տաքր­քիր: Իսկ Բայ­դե­նին կմնա հնա­րա­վո­րինս ա­րագ Զե­լենս­կուն հե­ռաց­նել, քա­նի դեռ ի­րոք Թ­րամ­փը Ուկ­րաի­նա­յի հար­ցով խա­ղի մեջ չի մտել:

Ա­հա, մո­տա­վո­րա­պես այս ի­րա­վի­ճա­կում էլ Մոսկ­վան մե­սիջ է հղում գործ­նա­կա­նում բո­լոր հետ­խորհր­դա­յին երկր­նե­րին՝ սպա­սեք մո­տե­ցում­նե­րի փո­փո­խութ­յան: Ու դա, ըստ ա­մե­նայ­նի, ար­դեն գա­լիք տար­վա կե­սե­րից կսկսի ի­րա­կա­նութ­յուն դառ­նալ:

ՔԵՐՈԲ ՍԱՐԳՍՅԱՆ