Ինչ ցույց տվեցին ամերիկացիներին հարվածած իրանական հրթիռները

­Շա­րու­նա­կում են սրա­ցում­նե­րը նաեւ Հա­յաս­տա­նի (Տե´ս նաեւ https://iravunk.com/?p=274004&l=am) հա­րե­ւա­նութ­յամբ գտնվող գո­տում: Ընդ ո­րում, ար­դեն գործ ու­նենք ան­նա­խա­դեպ սրա­ցում­նե­րի հետ: Ն­կա­տի ու­նենք այն հրթի­ռա­յին հար­ված­նե­րը, ո­րոնք ար­դեն Ի­րա­նը եւ ոչ թե վեր­ջի­նիս են­թա­կա­յութ­յան գտնվող ռազ­մա­կա­նաց­ված կա­ռույց­նե­րը հասց­րին ե­րեկ` որ­պես պա­տաս­խան օ­րերս Ի­րա­նում տե­ղի ու­նե­ցած ա­հա­բեկ­չա­կան խո­շոր հար­ձակ­ման:

Ըստ տե­ղի աղբ­յուր­նե­րի, Իս­լա­մա­կան հե­ղա­փո­խութ­յան պա­հա­պան­նե­րի կոր­պու­սի (ԻՀՊԿ) բա­լիս­տիկ հրթիռ­նե­րի եւ ա­նօ­դա­չու­նե­րի հար­ված­նե­րից փաս­տա­ցի ոչն­չաց­վել է Էր­բի­լում ԱՄՆ հյու­պա­տո­սութ­յու­նը, լրջո­րեն տու­ժել Էր­բի­լի օ­դա­նա­վա­կա­յա­նում գտնվող ա­մե­րիկ­յան բա­զան,  իս­րա­յել­յան «­Մո­սա­դի» եւ քրդա­կան անվ­տան­գութ­յան ծա­ռա­յութ­յան տե­ղա­կան շտաբ­նե­րը, որ­տեղ, ի­րա­նա­կան կող­մի պնդմամբ, ա­հա­բեկ­չա­կան հար­ձա­կում­ներ են պլա­նա­վոր­վել: Ոչն­չաց­վել է նաեւ «­Մո­սա­դի» հետ կապ ու­նե­ցող քուրդ նավ­թա­յին մագ­նատ Փեշ­րավ Ձե­յի­նի ա­ռանձ­նա­տու­նը՝ բնա­կիչ­նե­րով հան­դերձ: Մի խոս­քով, ԱՄՆ հյու­պա­տո­սա­րա­նի մոտ գտնվող առն­վազն 8 օբ­յեկտ­: Կան զո­հեր ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րի եւ իս­րա­յել­ցի­նե­րի մոտ:

Այս հար­ված­նե­րը, ան­շուշտ, մեկ բան են վկա­յում: Այսկերպ Թեհ­րա­նը ցույց տվեց, որ բա­ցար­ձա­կա­պես չի վա­խե­նում, ե­թե Մեր­ձա­վոր Ա­րե­ւել­քում ներ­կա հա­կա­մար­տութ­յու­նը տե­ղա­փոխ­վի ո­րա­կա­կան ա­վե­լի թեժ մա­կար­դակ:  Այ­սինքն, որ կխո­ցի ա­մեն բան, ան­կախ նրա­նից, թե դա ա­մե­րիկ­յան է, իս­րա­յել­յան, թե ինչ, ե­թե դա Ի­րա­նի հա­մար վտանգ է հա­մա­րում: Ա­հա այս նոր ի­րա­վի­ճա­կը ոչ միայն ԱՄՆ-ին եւ Իս­րա­յե­լին, այլ նաեւ այ­լոց է կանգ­նեց­նում լրջա­գույն հար­ցի ա­ռաջ՝ ինչ ա­նել:

Սկ­սենք «այ­լոց»-ից:  Ինչ­պես նաեւ ներ­կա­յաց­րեց  ի­րա­նա­գետ Վար­դան Ոս­կան­յա­նը, ա­մե­նաու­շագ­րավ դե­տալ­նե­րից մեկն էլ այն է, որ Ի­րա­նի հար­վա­ծին են­թարկ­ված թի­րախ­նե­րի թվում է Սի­րիա­յի տա­րած­քում գոր­ծող «­Թուր­քես­տա­նի իս­լա­մա­կան կու­սակ­ցութ­յուն» ա­հա­բեկ­չա­կան խմբա­վո­րու­մը: «Այն հիմ­նա­կա­նում կազմ­ված է հա­կա­չի­նա­կան տրա­մադ­րութ­յուն­ներ ու­նե­ցող ույ­ղուր­նե­րից եւ հո­վա­նա­վոր­վում է էր­դո­ղա­նա­կան վար­չախմ­բի կող­մից: Այս ա­հա­բե­կիչ­նե­րը հատ­կա­պես աչ­քի են ըն­կել նաեւ Սի­րիա­յի քրիս­տո­նեա­կան սրբա­վայ­րե­րը պղծե­լով»: Այ­սինքն, սրա­նով Ի­րա­նը ցույց տվեց հե­տեւ­յա­լը: Նախ, կա սերտ գոր­ծակ­ցութ­յուն Չի­նաս­տա­նի հետ, ա­պա նաեւ՝ իր գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րին  ոչ թե կրո­նա­կան տե­սանկ­յու­նից պետք է նա­յել, այլ՝ աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան, եւ այդ տե­սանկ­յու­նից՝ Թեհ­րա­նը պատ­րաստ է նաեւ «քյալ­լա տալ» Ան­կա­րա­յի հետ: Այ­սինքն, ույ­ղուր­նե­րից բաղ­կա­ցած խմբա­վոր­ման ա­ջակ­ցութ­յու­նը ցույց է տա­լիս, որ Ան­կա­րան ու­նի «­Զան­գե­զու­րի մի­ջանց­քով» եւ թյուր­քա­կան աշ­խար­հով չի­նա­կան սահ­ման­նե­րին հաս­նե­լու ծրագ­րեր: Իսկ ա­հա այդ խմբա­վոր­մա­նը հար­վա­ծե­լով, Թեհ­րա­նը միան­գա­մայն պարզ ազ­դակ է հղում Թուր­քիա­յին՝ պետք չէ: Ու այս ֆո­նին պա­տա­հա­կան չէ, որ ի­րա­նա­գե­տը նաեւ ակ­նար­կում է, որ այս հար­ված­նե­րից պետք է զգու­շա­նա նաեւ Բա­քուն: Ըստ նրա. «­Բանն այն է, որ ար­դեն իսկ ի­րա­նա­կան փոր­ձա­գի­տա­կան շրջա­նա­կնե­րում կար­ծիք­ներ են հնչում, որ ի­րա­նա­կան բա­լիս­տիկ  հրթիռ­նե­րի նշա­նա­կե­տեր են նաեւ ար­հես­տա­ծին Ադր­բե­ջա­նի տա­րած­քում հա­կաի­րա­նա­կան նպա­տակ­նե­րով օգ­տա­գործ­վող են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րը: Ակն­հայտ է, որ նման պո­տեն­ցիալ թի­րախ­նե­րի շար­քում է նաեւ Ար­ցա­խից բռնա­զավթ­ված Վա­րան­դա­յում կա­ռուց­ված օ­դա­նա­վա­կա­յա­նը, որն ու­նի ան­թա­քույց ռազ­մա­կան նշա­նա­կութ­յուն եւ հատ­կա­պես կա­ռուց­վել է հա­կաի­րա­նա­կան նպա­տակ­նե­րով։ Ուս­տի ի­րա­նա­կան հրթիռ­նե­րի հար­ված­նե­րի հուժ­կու պայթ­յու­նը թեեւ տե­ղի է ու­նե­ցել Ի­րա­քում եւ Սի­րիա­յում, սա­կայն, պատ­կե­րա­վոր ա­սած, ցնցել է նաեւ Բա­քուն»:  Իսկ թե այս ի­րա­վի­ճա­կում ո­րը կլի­նի Ան­կա­րա­յի եւ Բաք­վի ռեակ­ցիան, դեռ կտես­նենք:

­Սա­կայն, հաս­կա­նա­լի է, հիմ­նա­կան մե­սիջն ուղղ­ված էր հենց ԱՄՆ-ին: Դա­տե­լով Ս­պի­տակ տան Ազ­գա­յին անվ­տան­գութ­յան խորհր­դի մա­մու­լի ծա­ռա­յութ­յան ղե­կա­վար Ադ­րիեն Ո­ւոթ­սո­նի հայ­տա­րա­րութ­յու­նից, Վա­շինգ­տո­նը գե­րա­դա­սում է ցույց տալ, թե ա­ռանձ­նա­պես բան տե­ղի չի ու­նե­ցել: Ըն­դա­մե­նը, թե. «­Սա ան­խո­հեմ եւ ոչ ճշգրիտ հար­ված­նե­րի շարք էր»: Սա­կայն ա­մե­րիկ­յան հյու­պա­տո­սութ­յա­նը հասց­ված հար­վա­ծը չես քո­ղար­կի, եւ ե­թե Բայ­դե­նը շա­րու­նա­կի դա չտես­նե­լու տալ, ա­պա կստա­նա հեր­թա­կան մեծ հար­վածն իր նա­խընտ­րա­կան վար­կա­նի­շին: Ա­սենք, պա­տաս­խա­նի դեպ­քում եւս նույն խնդիրն է:

Մ­յուս կող­մից, հա­զիվ թե պա­տա­հա­կան էր, որ այս ա­մե­նին զու­գա­հեռ Մոսկ­վան եւ Թեհ­րա­նը հայ­տա­րա­րե­ցին նոր եւ մասշ­տա­բա­յին ռազ­մա­կան պայ­մա­նա­գիր նա­խա­պատ­րաս­տե­լու մա­սին, ո­րը եւս ԱՄՆ-ի հա­մար պարզ մե­սիջ է: Այն է՝ կա նախ՝ Ի­րան-­Չի­նաս­տան, ա­պա նաեւ Ի­րան-­Ռու­սաս­տան մասշ­տա­բա­յին գոր­ծակ­ցութ­յան փաս­տը եւ, պա­տաս­խա­նի մա­սին մտա­ծե­լով, այս փաս­տը ա­ռաջ­նա­յին տե­ղում է: Կարճ ա­սած, Վա­շինգ­տո­նի հա­մար Ի­րա­նի հար­ված­նե­րին պա­տաս­խա­նե­լը խնդիր է, չպա­տաս­խա­նե­լը՝ նույն­պես: Մ­նում է սպա­սել, թե որ մի խնդիրն ա­վե­լի փոքր կհա­մա­րեն:

ՔԵՐՈԲ ՍԱՐԳՍՅԱՆ