Նորից հայաստանյան գործերին բացահայտ խառնվեց ամերիկյան ԿՀՎ-ն

Օ­տա­րերկր­յա, հատ­կա­պես՝ բրի­տա­նա-ա­մե­րիկ­յան հա­տուկ ծա­ռա­յութ­յու­նն­երի ղե­կա­վա­րութ­յան հետ Նի­կո­լի շփում­նե­րը թեեւ միշտ էլ տա­րաբ­նույթ հար­ցե­րի եւ մեկ­նա­բա­նութ­յուն­նե­րի տե­ղիք են տա­լիս, սա­կայն ժո­ղովր­դի հետ ա­մեն ինչ կիս­վե­լու հար­ցում «պատ­րաս­տա­կամ», «ժո­ղովր­դա­կան վար­չա­պե­տի» տե­ղե­կատ­վութ­յան պա­տաս­խա­նա­տու­նե­րը բա­վա­րար­վում են միայն ո­չինչ չա­սող տե­ղե­կատ­վութ­յամբ: Իսկ ա­հա վեր­ջին՝ ա­մե­րիկ­յան ԿՀՎ-ի փոխտ­նօ­րե­նի հետ հան­դիպ­ման մա­սին ան­գամ այդ չնչին տե­ղե­կատ­վութ­յու­նը վար­չա­պե­տի կայ­քում ներ­կա­յաց­ված չէ:

ԻՆՉՈՒ ԷՐ ԵԿԵԼ ԿՀՎ-Ի ՓՈԽՏՆՕՐԵՆԸ

Ու­րեմն, այդ ի՞նչ գեր­գաղտ­նի բա­ներ է քննար­կում Նի­կո­լը MI-6-ի կամ ԿՀՎ-ի շե­ֆութ­յան հետ, որ ան­գամ մո­տա­վոր թե­մա­ներն են պա­հում յոթ փա­կի տա­կի գաղտ­նիք: Արդ­յուն­քում, տա­րած­վում են տա­րաբ­նույթ են­թադ­րութ­յու­ններ, եւ ԿՀՎ-ի ղե­կա­վա­րի տե­ղա­կալ Դեյ­վիդ Քո­հե­նի նա­խօ­րեի այցն էլ բա­ցա­ռութ­յուն չէր:

Որ Քո­հե­նը Հա­յաս­տա­նում, Նի­կո­լից զատ, մեկ էլ ԱԽՔ Ար­մեն Գ­րի­գոր­յա­նի հետ հան­դի­պեց, կա­րե­լի է հաս­կա­նալ: Ար­մենն այն­քան է շփվել MI-6-ի ե ԿՀՎ-ի հետ, որ ե­րե­ւի ար­դեն հա­րա­զա­տի տեղ է անց­նում: Ու այն տպա­վո­րութ­յունն է, որ Նի­կո­լից հե­տո նրան հան­դի­պե­լով, Քո­հե­նը պետք է բա­ցատ­րեր՝ ինչ կա, ինչ չկա, ինչ կա­րե­լի է ա­նել, ինչ չի կա­րե­լի: Կարճ ա­սած, այս դեպ­քում կա­րե­ւո­րը Նի­կո­լի հետ հան­դի­պումն էր:

­Թե որն էր Հա­յաս­տան այս չպլա­նա­վոր­ված այ­ցի պատ­ճա­ռը, փոր­ձա­գի­տա­կան ո­րո­շա­կի շրջա­նակ­նե­րում պտտվում է եր­կու հիմ­նա­կան վար­կած: Ա­ռա­ջին վար­կա­ծով՝ ԱՄՆ-ում, ա­վե­լի կոնկ­րետ՝ ա­րեւմտ­յան, այս­պես ա­սած, «խոր­քա­յին պե­տութ­յան» ներ­սում մտա­հո­գութ­յուն­ներ կան, որ ի­րենց հա­րա­զա­տա­ցած Նի­կո­լը, նրանով էլ՝ Ար­մենը, Ա­լենը եւ մյուս­նե­րը կա­րող են եւ այլեւս իշ­խա­նութ­յան ղե­կին չլի­նել, քա­նի որ Հա­յաս­տա­նում լայ­նա­ծա­վալ քա­ղա­քա­ցիա­կան անհ­նա­զան­դությունն ու­ժե­ղա­նում է: Հ­րա­պա­րա­կավ, դա դեռ այդ­քան էլ տե­սա­նե­լի չէ: Սա­կայն «շպիո­նա­կան» մա­կար­դակ­նե­րում ու­նեն ի­րենց տես­լա­կանն ու հաշ­վարկ­նե­րը: Այդ թվում, որ Նի­կո­լին հե­ռաց­նե­լու ռեալ հե­ռան­կար տես­նե­լու դեպ­քում հա­յաս­տան­յան հան­րութ­յան առն­վազն կե­սը պատ­րաստ է փո­ղոց դուրս գալ: Ա­վե­լին, այդ մի­տու­մը նաեւ աշ­խար­հի հա­յա­շատ հատ­ված­նե­րում տա­րած­վե­լու լուրջ մի­տում ու­նի, ա­ռա­վել եւս այն բա­նից հե­տո, երբ վեր­ջին օ­րե­րին Նի­կոլն ու նրա շրջա­պատն ու­ղիղ ար­շավ են սկսել Հայ ե­կե­ղե­ցու դեմ: Այ­սինքն, ըստ այս վար­կա­ծի, Քո­հե­նի այ­ցի նպա­տա­կը Փա­շին­յա­նին «դուխ», անվ­տան­գութ­յան ե­րաշ­խիք­ներ տալն էր, որ հան­կարծ սե­փա­կան վա­խե­րից ել­նե­լով, չփոր­ձի իշ­խա­նութ­յու­նը տալ՝ գլու­խը պրծաց­նե­լու խոս­տում­նե­րի դի­մաց: «Ավ­տո­րի­տար ոս­տի­կա­նա­կան պե­տութ­յու­նում, ո­րին ա­ջակ­ցում է Արեւ­մուտ­քը (ԵՄ եւ ԱՄՆ), սկսում է ա­ճել մտա­վա­խութ­յու­նը, որ հա­յե­րը կա­րող են ի­րա­կա­նում հետ վերց­նել ի­րենց եր­կի­րը գլո­բա­լիս­տա­կան ​​կա­բա­լա­յից եւ մե­կընդ­միշտ տա­պա­լել Փա­շին­յա­նի ռե­ժի­մը։ Ժա­մա­նա­կը ցույց կտա, թե ով կհաղ­թի գլո­բա­լիստ­նե­րի եւ հայ ժո­ղովր­դի միջ եւ այս շախ­մա­տա­յին մրցա­խա­ղում, բայց մի­գու­ցե Արեւ­մուտ­քը սկսում է կորց­նել վե­րահս­կո­ղութ­յու­նը Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սի վրա»,- գրում է այս թեզն ա­ռաջ տա­նող աղբ­յուր­նե­րից մե­կը:

Մ­յուս տե­սութ­յու­նը, ո­րը, սա­կայն, մա­սամբ իր մեջ պա­րու­նա­կում է ա­ռա­ջի­նի տար­րե­րը, այն է, որ Ա­րեւ­մուտ­քում կան լուրջ մտա­հո­գութ­յուն­ներ, որ ներ­կա ի­րա­վի­ճա­կում Նի­կո­լը կա­րող է գլո­բալ ի­մաս­տով ճամ­բա­րա­փոխ լի­նել: Այդ մտա­վա­խութ­յուն­նե­րը սրվել են Նի­կո­լի վեր­ջին մոս­կով­յան այ­ցից հե­տո, նաեւ աչ­քի ա­ռաջ ու­նե­նա­լով Վ­րաս­տա­նի օ­րի­նա­կը: Այն է, վրա­ցա­կան իշ­խա­նութ­յուն­նե­րը ԽՍՀՄ-ի տա­պա­լու­մից ի վեր, ան­կախ, թե ով էր իշ­խա­նութ­յան ղե­կին, ընդգծ­ված կեր­պով ա­րեւմտ­յան վեկ­տո­րի վրա էին: Այն աս­տի­ճան, որ մեր­ժում էին ան­գամ մտնել այն կա­ռույց­ները, որ­տեղ կար Ռու­սաս­տա­նը, մաս­նա­վո­րա­պես՝ «3+3» ձե­ւա­չա­փի օ­րի­նա­կով: Բայց ա­հա, այն կար­գի են փո­խել կուր­սը, որ ոչ միայն ա­րեւմտ­յան «շպիոն­նե­րի» գոր­ծու­նեութ­յու­նը խիստ սահ­մա­նա­փա­կող օ­րենք­ներ են ըն­դու­նում, այլ բա­ցա­հայտ կեր­պով հայ­տա­րա­րում են, թե Ա­րեւ­մուտ­քի հիմ­նա­կան ծրա­գի­րը ոչ թե Վ­րաս­տա­նի վի­ճա­կը բա­րե­լա­վելն է, այլ եր­կի­րը ոչն­չաց­նե­լը՝ հա­նուն Ռու­սաս­տա­նի դեմ պայ­քա­րի: Օ­րի­նակ, վար­չա­պետ Ի­րակ­լի Կո­բա­խի­ձեի վեր­ջին հայ­տա­րա­րութ­յու­նը, թե՝ «2022 թվա­կա­նի սկզբից լուրջ շա­հագրգռ­վա­ծութ­յուն կա Վ­րաս­տա­նում «երկ­րորդ ճա­կատ» բա­ցե­լու հար­ցում, ո­րը կթու­լաց­նի Ռու­սաս­տա­նի դիր­քե­րը, բայց դա կկոր­ծա­նի մեր եր­կի­րը: Այդ հե­տաքրք­րութ­յու­նը պահ­պան­վում է նաեւ այ­սօր»: Ա­վե­լին, որ ար­դի աշ­խար­հում կա «գլո­բալ պա­տե­րազ­մի կու­սակ­ցութ­յուն», ո­րը բա­ցար­ձա­կա­պես չի հե­տաքրքր­վում Վ­րաս­տա­նի ճա­կա­տագ­րով, եւ ն­րա միակ շա­հը Ռու­սաս­տա­նի դիր­քե­րի թու­լա­ցումն է:

Այ­սինքն, ե­թե Վ­րաս­տանն իր դա­սա­կան ա­րեւմ­տա­մե­տութ­յամբ, այս պա­հին գրե­թե Ա­րեւ­մուտ­քին բա­ցա­հայտ թշնա­մի, այն է՝ իր եր­կի­րը կոր­ծա­նել ցան­կա­ցող է ներ­կա­յաց­նում, ո՞րն է ե­րաշ­խի­քը, որ Նի­կոլն էլ այդ ուղ­ղութ­յամբ չի գնա: Ա­ռա­վել եւս, որ տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին եր­րորդ եր­կի­րը՝ Ադր­բե­ջանն էլ իր հեր­թին է ցու­ցադ­րա­բար հետ քաշ­վել Ա­րեւ­մուտ­քից, նաեւ շատ լավ հաս­կա­նա­լի է տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին մեծ եռ­յա­կի երկր­նե­րի դիր­քո­րո­շու­մը: Այ­սինքն, ե­թե Վ­րաս­տա­նի իշ­խա­նա­փո­խութ­յու­նը չհա­ջող­վի, ա­պա Նի­կո­լը տա­րա­ծաշր­ջա­նում մնում է «ճեր­մակ ագ­ռա­վի» վի­ճա­կում՝ բո­լոր կող­մե­րից շրջա­պատ­ված եւ մե­կու­սաց­ված: Իսկ այդ դեպ­քում, ըստ նշված վար­կա­ծի, ա­րեւմտ­յան հա­տուկ ծա­ռա­յութ­յուն­նե­րի մոտ շատ մեծ է մտա­վա­խութ­յու­նը, որ Նի­կո­լին եր­կու տար­բե­րակ է մնում՝ իշ­խա­նութ­յունն անձ­նա­կան անվ­տան­գութ­յան ե­րաշ­խիք­նե­րի դի­մաց հանձ­նե­լը կամ աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան ճամ­բա­րա­փո­խութ­յու­նը, ա­ռա­վել եւս, որ այդ­պես էլ Մոսկ­վա­յի հետ վեր­ջին կա­մուրջ­նե­րը չի այ­րում: Եվ Քո­հե­նի այցն էլ, ըստ վար­կա­ծի, նրան մա­սամբ ճնշելն էր՝ մի շարք կոմպ­րո­մատ­ներ հի­շեց­նե­լով, մա­սամբ՝ մի վա­խե­ցի, պետք ե­ղավ, տեր կկանգ­նեք:

ԻՆՉՈՒ ՆԻԿՈԼԸ ԳՆԱՑ ԹԵՀՐԱՆ

­Քո­հե­նի այ­ցի հետ կապ­ված մեկ այլ վար­կած էլ կա, ո­րի հա­վա­նա­կա­նութ­յու­նը փոքր է թվում: Այն է՝ ե­կել էր բա­ցա­ռա­պես կոնկ­րետ հանձ­նա­րա­րա­կան­ներ տա­լու հա­մար: Մի­գու­ցեեւ հանձ­նա­րարա­կա­ննե­րը նրա այ­ցի մեջ կա­յին, բայց դա բուն պատ­ճառ հա­զիվ թե լի­ներ. ըն­դա­մե­նը հանձ­նա­րա­րա­կան­նե­րի հա­մար ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րը դես­պան ու­նեն, դա նրա գոր­ծա­ռույթն է: Ու չմո­ռա­նանք, որ երբ ԱՄՆ-ի հետ կապ­ված ինչ-ինչ դրվագ­նե­րով քա­ղա­քա­կա­նութ­յան մեջ են մտնում հա­տուկ ծա­ռա­յութ­յուն­նե­րը, դա սո­վո­րա­բար լի­նում է այն դեպ­քե­րում, երբ պետ­քար­տու­ղա­րութ­յան լծակ­նե­րը սկսում են չբա­վա­րա­րել, եւ կա­րիք է ա­ռա­ջա­նում այլ լծակ­ներ կի­րա­ռել՝ դրա­նով օգ­նե­լով դես­պան­նե­րին կամ պետ­քար­տու­ղա­րութ­յան այլ պաշ­տոն­յա­նե­րի: Արդ­յուն­քում, ա­վե­լի հա­վա­նա­կան տեսք է ստա­նում երկ­րորդ վար­կա­ծը, ո­րն իր մեջ նե­րա­ռում է բո­լոր հնա­րա­վոր տար­բե­րակ­նե­րը:

­Սա­կայն էլ ա­վե­լի կա­րե­ւոր է այն հար­ցը, թե Քո­հե­նի այս այ­ցը որ­քա­նո՞վ է է­ֆեկ­տիվ: Այ­ցին հա­ջոր­դած Նի­կո­լի քայ­լերն այդ հար­ցի հստակ պա­տաս­խա­նը չեն տա­լիս՝ նո­րից աչ­քի ընկ­նե­լով եր­կա­կի բնույ­թով: Այս­պես, հա­զիվ ԿՀՎ-ի փոխ­նա­խա­գա­հին տուն ճամ­փած, Նի­կո­լը վա­զեց Թեհ­րան: Ա­ռիթ կար՝ Ռաի­սիի մահ­վան հա­մար տե­ղում ցա­վակ­ցե­լը: Բայց ա­սել, թե Նի­կոլն այն­քան էր վշտա­ցել Ի­րա­նի նա­խա­գա­հի մահ­վան հետ կապ­ված, որ ան­պայ­ման ու­զում էր տե­ղում ցա­վակ­ցու­թուն հայտ­նել, միամ­տութ­յուն կլի­ներ: Ա­ռա­վել եւս, երբ, ըստ տա­րած­ված լու­րի, Ռաի­սին երկ­րորդ ան­գամ էր հե­տաձ­գել Հա­յաս­տան գալն ու Նի­կո­լի հետ հան­դի­պե­լը: Ս­րան էլ գու­մա­րած այն լու­րե­րը, թե Մ­հեր Գ­րի­գոր­յա­նի վեր­ջին ի­րա­նա­կան այ­ցի ժա­մա­նակ Ռաի­սին չա­փա­զանց կոշտ մե­սիջ­ներ էր փո­խան­ցել: Վեր­ջա­պես, այն դեպ­քում, երբ Բ­լին­քե­նը, ոտ­նա­հա­րե­լով ան­գամ տար­րա­կան բա­րո­յա­կա­նութ­յան նոր­մե­րը, հրա­պա­րա­կավ հայ­տա­րա­րեց, թե չեն ցա­վակ­ցե­լու Ի­րա­նին (չնա­յած դրա հա­մար, ե­րե­ւի, Ռաի­սին այն աշ­խար­հում ի­րեն ա­վե­լի լավ զգաց), ու Նի­կոլն այդ­պես «ի­րեն է կո­տո­րում», ա­պա դա ակ­նար­կում է Քո­հե­նի այ­ցի փոքր է­ֆեկ­տի­վութ­յան մա­սին:

ԹԵՀՐԱՆԻ ԱԿՆԱՐԿՆԵՐԸ

Չ­նա­յած, Նի­կո­լի ի­րա­նա­կան այ­ցին կա­րե­լի է նաեւ այս կող­մից նա­յել: Այն, որ այս խա­ռը պա­հին, Ռաի­սիի հու­ղար­կա­վոր­ման ա­րա­րո­ղութ­յու­նից ա­ռաջ Նի­կո­լին ըն­դու­նեց ոչ միայն Ի­րա­նի նա­խա­գա­հի պաշ­տո­նա­կա­տար Մո­համ­մադ Մոհ­բե­րին, այլ նաեւ երկ­րի փաս­տա­ցի ղե­կա­վա­րը՝ Գե­րա­գույն ա­ռաջ­նորդ Սե­յեդ Ա­լի Խա­մե­նեին, ի­հար­կե, խո­սում է այն մեծ կա­րե­ւո­րութ­յան մա­սին, որ Ի­րա­նը տա­լիս է հա­յաս­տան­յան ուղ­ղութ­յա­նը, նաեւ, որ Ռաի­սիի մա­հը դրա­նում բան չի փո­խել: Ա­ռա­վել եւս, որ ա­յա­թոլ­լահ Խա­մե­նեին շատ պարզ ի ցույց դրեց ի­րա­վի­ճա­կը. «Ես ընդգ­ծում եմ հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան ընդ­լայ­նու­մը` ել­նե­լով հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի ռազ­մա­վա­րա­կան բնույ­թից, սա­կայն կար­եւորն այն է, որ Ի­րա­նի եւ Հա­յաս­տա­նի հա­րա­բե­րութ­յուն­ներն ու­նեն հա­կա­ռա­կորդ­ներ, այդ իսկ պատ­ճա­ռով եր­կու երկ­րին առնչ­վող հար­ցե­րին պետք է զգու­շութ­յամբ եւ­ ու­շադ­րութ­յամբ մո­տե­նալ»:

­Թե ով­քեր են այդ հա­կա­ռա­կորդ­նե­րը եւ ում մի­ջո­ցով են մտել հայ-ի­րա­նա­կան եւ տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին հա­րա­բե­րութ­յու­ննե­րում «մա­տի եւ մա­տա­նու» ա­րանքը, հայտ­նի պատ­մութ­յուն է, եւ այդ մա­սին ու­ղիղ Նի­կո­լին ա­սե­լը հե­տաքր­քիր մե­սիջ է: Հաշ­վի առ­նե­լով, որ հե­տաքր­քիր խո­սակ­ցութ­յուն­ներ կան Նի­կո­լի այս այ­ցի ի­րա­կան պատ­ճառ­նե­րի մա­սին: Այս­պես, հան­գուց­յալ նա­խա­գահ Ռաի­սին, թեեւ ու­ներ հա­մե­մա­տա­բար մեղմ, դի­վա­նա­գի­տա­կան մո­տե­ցում­նե­րի կողմ­նա­կից գոր­ծ­չի հա­մա­րում, բայց է­լի, կրկնենք, սկսել էր ծանր մե­սիջ­ներ ուղ­ղել Նի­կո­լին: Այն աս­տի­ճան, որ Մ­հեր Գ­րի­գոր­յա­նի վեր­ջին այ­ցի հետ կապ­ված կա­յին խո­սակ­ցութ­յուն­ներ, թե Ռաի­սին զայ­րա­ցած, ա­ռանց հրա­ժեշտ տա­լու է դա­դա­րեց­րել նրա հետ հան­դի­պու­մը: Իսկ ա­հա Մոհ­բե­րի մա­սին այլ խո­սակ­ցութ­յուն­ներ կան: Նա հա­մար­վում է գե­րա­գույն ա­ռաջ­նոր­դին շատ մոտ կանգ­նած անձ­նա­վո­րութ­յուն եւ ու­նի Ռաի­սիի հա­մե­մատ շատ ա­վե­լի կոշտ քայ­լե­րի կողմ­նա­կից գոր­ծ­չի հա­մա­րում: Ընդ ո­րում, խոս­վում է նաեւ, որ ա­ռա­ջի­կա ընտ­րութ­յուն­նե­րին հենց նա է լի­նե­լու իշ­խա­նութ­յուն­նե­րի թեկ­նա­ծուն, այն է՝ երկ­րի հիմ­նա­կան, այլ ոչ թե ժա­մա­նա­կա­վոր նա­խա­գա­հը: Այ­սինքն, մեծ է հա­վա­նա­կա­նութ­յու­նը, որ Նի­կո­լի ուղ­ղութ­յամբ Ի­րա­նի հա­մե­մա­տա­բար մեղմ քա­ղա­քա­կա­նութ­յու­նը կա­րող է կտրուկ սրվել, եւ «գծե­րը ստու­գե­լու» հա­մար էլ, թե­րեւս, Նի­կո­լը մեկ­նեց Թեհ­րան: Ու երբ այ­ցի ըն­թաց­քում նրան գե­րա­գույն ա­ռաջ­նո­դի մա­կար­դա­կով ի ցույց են դնում «հա­կա­ռա­կորդ­նե­րի» առ­կա­յութ­յան փաս­տը, դրա­նով էլ՝ հա­յաս­տան­յան ներ­կա քա­ղա­քա­կան կուր­սի ա­նըն­դու­նե­լիութ­յու­նը, ա­պա Նի­կո­լի հա­մար դա պետք է որ շատ լուրջ ա­հա­զանգ լի­նի:

Ասենք այն, որ Ի­րա­նից վե­րա­դառ­նա­լով, Նի­կոլն ԱԺ-ում հեր­թա­կան ան­գամ ի ցույց դրեց, մեղմ ա­սած, նյար­դա­յին ռեակ­ցիա՝ Լու­կա­շեն­կո­յից գնալ-հաս­նե­լով մին­չեւ Պապ թա­գա­վոր, դա ա­վե­լի շատ նման էր նրան, որ Նի­կո­լի շուրջ օ­ղա­կը շա­րու­նա­կում է սեղմ­վել՝ հաս­նե­լով ծայ­րա­հե­ղութ­յան: Մի կող­մից՝ ա­մե­րի­կա­ցի­ներն են՝ ԿՀՎ-ով, մյուս կող­մից էլ ին­չեր կա­րող էին նրան ա­սել Ի­րա­նի գե­րա­գույն ա­ռաջ­նորդն ու նա­խա­գա­հի պաշ­տո­նա­կա­տա­րը՝ տե­սախ­ցիկ­նե­րից հե­ռու: