Եվրոպական ընտրություններից ամենաշատը կտուժի Ուկրաինան

­Վեր­ջին օ­րե­րին գլո­բալ մասշ­տա­բով ա­մե­նա­մեծ աղ­մուկ հա­նած ի­րա­դար­ձութ­յու­նը, ինչ խոսք, Եվ­րա­խորհր­դա­րա­նի ընտ­րութ­յուն­ներն էին: Աղ­մու­կը մեծ է հատ­կա­պես այն թե­զի շուրջ, թե աջ, այն է՝ եվ­րո­պա­կան ազ­գա­յին ու­ժերն ու­նեն զգա­լի ա­ռա­ջըն­թաց: Միայն թե ի­րա­կա­նում դա նաեւ է­ֆեկ­տի՞վ ա­ռա­ջըն­թաց է, ո­րը կա­րող է փո­խել Եվ­րո­պա­յի քա­ղա­քա­կան դի­մա­գի­ծը, այս­տեղ հար­ցե­րը շատ են:

ԻՆՉ ՏԵՂԻ ՈՒՆԵՑԱՎ ԵՎՐՈՊԱՅՈՒՄ

Ի­րա­կա­նում պատ­կե­րը քիչ բա­նով է փոխ­վել, ե­թե խո­սում ենք ընդ­հա­նուր Եվ­րո­պա­յի մա­սին: Իշ­խող ուլտ­րա­լի­բե­րալ ու­ժե­րը ոչ միայն չեն փլուզ­վել, այլ հեր­թա­կան ան­գամ պա­հել են մե­ծա­մաս­նութ­յու­նը: Եվ­րո­պա­կան ժո­ղովր­դա­կան կու­սակ­ցութ­յու­նը (ԵԺԿ), ո­րի ան­դամ է Եվ­րա­հանձ­նա­ժո­ղո­վի ղե­կա­վար Ուր­սու­լա ֆոն դեր Լե­յե­նը, հաղ­թել է Եվ­րա­խորհր­դա­րա­նի ընտ­րութ­յուն­նե­րում՝ ստա­նա­լով 720 ման­դա­տից 181-ը: Երկ­րորդ տե­ղում՝ 135 ման­դա­տով հայտն­վել է լի­բե­րալ ուղղ­վա­ծութ­յան Սո­ցիա­լիստ­նե­րի եւ դե­մոկ­րատ­նե­րի ա­ռա­ջա­դի­մա­կան դա­շին­քը եւ այլն: Հան­րա­գու­մա­րում, Ֆոն դեր Լե­յե­նը ար­դեն իսկ խո­սում է իր վե­րան­շա­նակ­ման մա­սին՝ հայ­տա­րա­րե­լով, որ Եվ­րա­խորհր­դա­րա­նում մե­ծա­մաս­նութ­յու­նը կլի­նի «եվ­րո­պա­մետ եւ­ ուկ­րաի­նա­մետ»:

Այս­պի­սով, ԵՄ ընդ­հա­նուր կուր­սը չի փոխ­վում, քա­նի որ Բր­յու­սե­լում եւ­ եվ­րո­պա­կան մայ­րա­քա­ղաք­նե­րում ո­րո­շում­նե­րի կա­յաց­ման մեջ ներգ­րավ­ված մարդ­կանց եւ կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի շրջա­նա­կը մնում է նույ­նը:

­Բայց սրա­նով հան­դերձ, այլ խոր­քա­յին ի­րո­ղութ­յու­ններ կան, ել­նե­լով եվ­րո­պա­կան ա­ռա­ջա­տար երկր­նե­րում ար­ձա­նագր­ված ի­րա­վի­ճա­կից: Այս­պես, Ֆ­րան­սիա­յում Լե Պե­նի «Ազ­գա­յին հա­մախմ­բու­մը» հա­վա­քել է 32%, ո­րը եր­կու ան­գամ ա­վե­լի է, քան ըն­դա­մե­նը եր­րորդ հո­րի­զո­նա­կա­նը զբա­ղեց­րած Մակ­րո­նի կու­սակ­ցութ­յան 15%-ը, Մակ­րո­նը, ի­հար­կե, ա­թո­ռից կառ­չած մնա­լով, նման քա­ղա­քա­կան շրջա­դար­ձից հե­տո ան­գամ հրա­ժա­րա­կան չտվեց, բայց ստիպ­ված էր գնալ խորհր­դա­րա­նը ցրե­լուն, եւ ե­թե հու­նի­սի 30-ին մեկ­նար­կող նոր ընտ­րութ­յուն­նե­րում նույն վի­ճա­կում հայտն­վի, ար­դեն հրա­ժա­րա­կա­նից դժվար թե կա­րո­ղա­նա խու­սա­փել:

­Նույն պատ­կերն է Գեր­մա­նիա­յում, որ­տեղ խայ­տա­ռակ պար­տութ­յուն կրեց կանց­լեր Շոլ­ցի ղե­կա­վա­րած ու­ժը: Ավստ­րիա­յում եւս ա­ռա­ջա­տար դիրք է գրա­վել «Ավստ­րիա­կան ա­զա­տութ­յան կու­սակ­ցութ­յու­նը» (APS), նույ­նը, ո­րը նույն­պես դեմ է հա­կա­ռու­սա­կան պատ­ժա­մի­ջոց­նե­րին: Ի­տա­լիա­յում մոտ 30%-ով ա­ռա­ջա­տարն է ծայ­րա­հեղ ա­ջա­կողմ­յան «Ի­տա­լիա­յի եղ­բայր­ներ» կու­սակ­ցութ­յու­նը: Բել­գիա­յում վար­չա­պե­տը պար­տութ­յան արդ­յուն­քում ստիպ­ված էր հրա­ժա­րա­կան տալ, եւ այս­պես շա­րու­նակ: Իսկ ա­հա Հուն­գա­րիա­յում հա­կա­ռու­սա­կան դաշ­տում չգտնվող Օր­բա­նի «FIDES» կու­սակ­ցութ­յու­նը ստա­ցավ ձայ­նե­րի 45%-ը:

Այն, որ այս ընտ­րութ­յուն­նե­րի ջրբա­ժա­նը Ռու­սաս­տա­նի հետ լավ կամ վատ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի, ըստ այդմ՝ Ուկ­րաի­նա­յին օգ­նե­լու կամ չօգ­նե­լու տես­լա­կանն էր, խոս­տո­վա­նեց նաեւ Մակ­րո­նը՝ տե­ղի ու­նե­ցա­ծը ան­վա­նե­լով «Եվ­րո­պա­յի ող­բեր­գութ­յուն»: Ըստ նրա. «Մայր­ցա­մա­քում ա­մե­նուր ծայ­րա­հեղ աջ կու­սակ­ցութ­յուն­ներն ամ­րապն­դել են ի­րենց դիր­քե­րը, ո­րոնք վեր­ջին տա­րի­նե­րին դեմ են ար­տա­հայտ­վել Եվ­րո­պա­յի ա­պա­հո­ված ա­ռա­ջըն­թա­ցին, լի­նի դա տնտե­սա­կան վե­րա­կանգ­նում, եվ­րո­պա­կան սահ­ման­նե­րի հա­մա­տեղ պաշտ­պա­նութ­յուն, ֆեր­մեր­նե­րին ա­ջակ­ցութ­յուն, թե օգ­նութ­յուն Ուկ­րաի­նա­յին… «Ընտ­րութ­յուն­նե­րի հիմ­նա­կան արդ­յուն­քը պարզ է, սա լա­վա­գույն արդ­յուն­քը չէ եվ­րաին­տեգ­րու­մը պաշտ­պա­նող կու­սակ­ցութ­յուն­նե­րի հա­մար, այդ թվում՝ Ֆ­րան­սիա­յի նա­խա­գա­հա­կան ճամ­բա­րից»:

Արդ­յուն­քում, պատ­կե­րը սա է: Ինչ­քան էլ որ Մակ­րոնն ու Շոլ­ցը պայ­քա­րում են եվ­րո­պա­կան փաս­տա­ցի լի­դե­րի ոչ պաշ­տո­նա­կան տիտ­ղո­սի հա­մար՝ դրա­նով հան­դերձ հե­տե­ւո­ղա­կա­նո­րեն սրե­լով հա­կա­ռու­սա­կան ուղղ­վա­ծութ­յու­նը, սա­կայն ի­րո­ղութ­յուն­նե­րը ե­կան հիմ­նա­վո­րե­լու, որ ան­գամ սե­փա­կան երկր­նե­րում նրանք ար­դեն փաս­տա­ցի լի­դե­րա­յին դիր­քեր չու­նեն: Այ­սինքն, այն քա­ղա­քա­կան կուր­սը, որ նրանք ա­ռաջ են տա­նում Ֆ­րան­սիա­յում եւ Գեր­մա­նիա­յում, ինչ­պես նաեւ եվ­րո­պա­կան այլ ա­ռա­ջա­տար երկր­նե­րում ըն­դա­մե­նը 15 տո­կո­սի կար­գի վար­կա­նի­շի եւ նվա­զող դիր­քե­րում է: Այ­սինքն, նույն հա­մա­ռութ­յամբ այս կուրսն ա­ռաջ տա­նելն ար­դեն փաս­տա­ցի քա­ղա­քա­կան խա­րա­կի­րի է, ինչ­քան էլ որ Մակ­րո­նը շատ է սի­րում բրի­տա­նա­ցի­նե­րին, Շոլցն էլ՝ ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րին: Էլ չա­սած, որ Բ­րի­տա­նիա­յում եւս նոր ընտ­րութ­յուն­ներ են, եւ իշ­խող ու­ժը հա­զիվ թե կա­րո­ղա­նա վե­րար­տադր­վել, ԱՄՆ-ի ընտ­րութ­յուն­ներն էլ սա­րե­րի հե­տե­ւում չեն, եւ այս­տեղ էլ հայտ­նի է, թե ինչ դիր­քեր ու­նի Թ­րամ­փը: Մի խոս­քով, ա­ռա­վել քան բարդ վի­ճակ է, եւ Մակ­րոնն ու Շոլ­ցը, ըստ ա­մե­նայ­նի, ստիպ­ված են լի­նե­լու ուկ­րաի­նա­կան ուղ­ղութ­յամբ ո­րո­շա­կի փո­փո­խութ­յուն­նե­րի գնալ, ե­թե, ի­հար­կե, կա­րո­ղա­նան ա­թոռ­նե­րը պա­հել:

 Հան­րա­գու­մա­րում, թեեւ լի­բե­րաստ­նե­րը Եվ­րա­խորհր­դա­րա­նում պա­հել են գե­րիշ­խող դիր­քե­րը, սա­կայն ի­րա­կա­նում այդ կա­ռույցն ի­րե­նից շատ մեծ ար­ժեք չի ներ­կա­յաց­նում: Ա­սենք, այդ գե­րիշ­խող դիր­քերն էլ պահ­պան­վել են Լիտ­վա-Էս­տո­նիա­յի կար­գի երկր­նե­րի հաշ­վին, ո­րոնք, սա­կայն, ռեալ քա­ղա­քա­կա­նութ­յան մեջ, բնա­կան է, չու­նեն այն կշի­ռը, ինչ Ֆ­րան­սիան եւ Գեր­մա­նիան: Ընդ ո­րում, այս ա­ռանց­քա­յին երկր­նե­րում ա­ջե­րի դիր­քե­րի ամ­րապն­դու­մը խոս­տա­նում է հա­մաեվ­րո­պա­կան մասշ­տա­բով ա­ռանց այդ էլ առ­կա խո­րը հա­կա­սութ­յուն­նե­րի հե­տա­գա սրա­ցում:

ԿԻԵՎԸ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՏՈՒԺՈՂՆ Է

Ա­հա, մո­տա­վո­րա­պես նման մի վի­ճակ են Եվ­րո­պա­յում ստեղ­ծում Եվ­րա­խորհր­դա­րա­նի ընտ­րութ­յուն­նե­րը: Այ­սինքն` մի ի­րա­վի­ճակ, ո­րը, մեղմ ա­սած, հա­զիվ թե Կիե­ւում հրճվանք ա­ռաջ բե­րի: Ա­ռա­վել եւս, որ այս ա­մե­նը տե­ղի է ու­նե­նում Շ­վեյ­ցա­րիա­յում ուկ­րաի­նա­կան ճգնա­ժա­մին նվիր­ված հա­մա­ժո­ղո­վի շե­մին, ո­րի հետ մեծ հույ­սեր է կա­պել Զե­լենս­կին, թե դրա­նով կվե­րա­հաս­տա­տի իր կորց­րած լե­գի­տի­մութ­յու­նը: Սա­կայն ա­ռանց այդ էլ մեծ աղ­մուկ հա­նած այդ հա­մա­ժո­ղո­վից մեծ արդ­յունք­ներ չէին սպաս­վում, եւ եվ­րո­պա­կան այս ընտ­րութ­յուն­ներն էլ ա­վե­լի կմռայ­լեն այդ ընդ­հան­րա­կան ֆո­նը: Ընդ ո­րում, այս ի­րա­վի­ճա­կում Էր­դո­ղա­նը, ով դեռ տա­տան­վում էր, հայ­տա­րա­րեց, որ այդ հա­մա­ժող­ո­վին չի մաս­նակ­ցի, եւ դա կա­րե­լի է լավ ին­դի­կա­տոր հա­մա­րել՝ սպա­սե­լիք­նե­րի ա­ռու­մով: Վեր­ջա­պես, ե­թե մինչ այս կա­յին խո­սակ­ցութ­յուն­ներ, որ ՆԱՏՕ-ի գա­գաթ­ա­ժո­ղո­վում Ուկ­րաի­նա­յի հա­մար ֆի­նան­սա­կան հիմ­նադ­րամ կա­րող է ստեղծ­վել (Ս­թոլ­թեն­բեր­գի նա­խա­ձեռ­նութ­յու­նը՝ Ուկ­րաի­նա­յի պա­տե­րազ­մին տա­րե­կան 40 մի­լիարդ օգ­նութ­յան հիմ­նադ­րա­մի մա­սին), ա­պա եվ­րո­պա­կան այս ընտ­րութ­յուն­նե­րի ֆո­նին դա եւս չե­ղարկ­վեց:

Այ­սինքն, մեկ օ­րում Կիե­ւը ստա­ցավ ե­րեք մեծ հար­ված Ա­րեւ­մուտ­քից, ո­րին էլ պետք է գու­մա­րել ռու­սա­կան կող­մից ե­կած նոր հար­վա­ծը: Այս­պես, նա­խօ­րեին հայտ­նի դար­ձավ, որ ռու­սա­կան ու­ժե­րը մտել են նաեւ ուկ­րաի­նա­կան Սու­մի մարզ:

Այս­պի­սով, մեկ բան հաս­տատ է՝ եվ­րո­պա­կան այս ընտ­րութ­յու­նն­երից ա­մե­նա­շա­տը տու­ժե­լու է Ուկ­րաի­նան: Իսկ սա վտան­գա­վոր է այն­քա­նով, որ առ­ջե­ւում դեռ ա­մե­րիկ­յան ընտ­րութ­յուն­ներն են, որ­տեղ, ե­թե նման ի­րա­վի­ճակ լի­նի, դա ար­դեն կդառ­նա ճա­կա­տագ­րա­կան հար­ված Կիե­ւի հա­մար: