Տիկին Քրիստինայի ինչի՞ն էր պետք Ալենին իր «մայրական գիրկն առնելը»

­Թե Ա­լեն Սի­մոն­յա­նի հետ նա­խօ­րեին ԱԺ այ­ցե­լած ՀՀ-ում ԱՄՆ ար­տա­կարգ եւ լիա­զոր դես­պան Ք­րիս­տի­նա Ք­վի­նին ինչ է քննար­կել, ան­կեղծ ա­սած, հե­տաքր­քիր չէ: ԱԺ-ից պաշ­տո­նա­պես հայտ­նում են, թե՝ «Հան­դիպ­ման ըն­թաց­քում քննարկ­վել են անվ­տան­գա­յին ի­րա­վի­ճա­կը Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սում, հայ-ադր­բե­ջա­նա­կան բա­նակ­ցութ­յուն­նե­րի գոր­ծըն­թա­ցը, Ադր­բե­ջա­նում ա­պօ­րի­նի պահ­վող հայ ռազ­մա­գե­րի­նե­րի վե­րա­դար­ձի խնդի­րը» եւ այլն: Բայց բո­լորն են հաս­կա­նում, որ Ա­լենն ա­մե­նե­ւին էլ այն ան­ձը չէ, որ նրա հետ «վե­րա­կա­ցուն»՝ ա­մե­րիկ­յան դես­պանն ի­րա­կա­նում ինչ-որ լուրջ հար­ցեր կքննար­կեր:

ԴԵՍՊԱՆԻ ԻՆՉԻ՞Ն ԷՐ ՊԵՏՔ ԱԼԵՆԻՆ ԱՅՑԵԼԵԼԸ

Ա­մե­րիկ­յան դես­պա­նը, ի վեր­ջո, սրանց հա­մար հրա­հանգ­ներ ի­ջեց­նող է, ոչ թե ինչ-որ բա­ներ քննար­կող: Իսկ դրա հա­մար հան­դի­պե­լու կա­րիք էլ չկա. ա­սում են, կան դես­պա­նի հա­մա­պա­տաս­խան աշ­խա­տող­ներ, ո­րոնց զան­գում, ծայ­րա­հեղ դեպ­քում՝ գնում-փո­խան­ցում են «վե­րին կամ­քը»: Այ­սինքն, ԱԺ նրա այ­ցին պետք է մո­տե­նալ այլ հար­ցադր­մամբ՝ դես­պա­նի ին­չի՞ն էր պետք Ա­լե­նին ցու­ցադ­րա­բար հան­դի­պե­լը, հե­տը նկար­վե­լը ու, մի­գու­ցե, մի բա­ժակ «կո­ֆե« խմե­լը: Չէ, սխալ չհաս­կա­նաք, ա­մե­նե­ւին էլ այն մտքին չենք, որ Բագ­րատ սր­բա­զա­նի կող­մից ԱԺ-ի դի­մաց մի­տինգ ա­նելն էր ի­րա­կան պատ­ճա­ռը, թե դես­պա­նը ե­կել էր Ա­լե­նին «դուխ տա­լու» կամ հրա­հան­գե­լու, որ իր դե­պու­տատ­նե­րին լավ տի­րությւն ա­նի, որ հան­կարծ մե­կը չմտա­ծի «Սր­բա­զան շար­ժում» թռնե­լու մա­սին: Այն մի­տինգն ու ներ­կա­յաց­վող պա­հանջ­նե­րը Նի­կո­լի դեմ են, ե­թե «դուխ տա­լու» խնդիր լի­ներ, դես­պա­նը Նի­կո­լի մոտ պետք է գնար:

­Շատ ա­վե­լի նման չէ՞, որ ԱԺ այ­ցե­լե­լու բուն ի­մաս­տը հենց այդ փաստն էր՝ Ա­լե­նին ցու­ցադ­րա­բար տես­նե­լը, «մայ­րա­կան հո­գա­տա­րութ­յամբ» տե­սախ­ցի­կի ա­ռաջ ձեռ­քը սեղ­մե­լը՝ դրա­նով ի ցույց դնե­լով, թե՝ «Ա­լե­նը մեր տղան է»: Ու ե­թե այս տար­բե­րակն է, ա­պա դրա­նով ո՞ւմ եւ ի՞նչ մե­սիջ հղեց տի­կին Ք­րիս­տի­նան: Ու­զում է ի ցույց դնել, թե ՔՊ-ն­ իր հո­վա­նա­վոր­յալ ո՞ւժն է. բայց դրա կա­րի­քը չկա, բո­լորն են հաս­կա­նում: Թե՞ ցույց է տա­լիս, որ ան­ձամբ Ա­լե­նին են բարձր գնա­հա­տում. այս տար­բե­րա­կի դեպ­քում միակ մար­դը, ում ի­մաստ կու­նե­նար նման մե­սիջ հղե­լը, թող տա­րօ­րի­նակ չթվա՝ Նի­կոլն է, թե՝ «Նի­կոլ, միակ մար­դը, ում ձեռ­քը սեղ­մում ենք, դու չես, տե´ս, Ա­լենն էլ է մեր տղան»:

Ամ­բողջ հարցն այս­տեղ մի փոքր այլ է՝ իսկ ա­մե­րիկ­յան դես­պա­նը Նի­կո­լին նման մե­սիջ հղե­լու ա­ռիթ ու­նի՞, փոր­ձենք հաս­կա­նալ:

ԻՐԱՆԸ ՍՈՒՊԵՐՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ԴԱՌՆԱԼՈՒ ՇԵՄԻՆ Է

Այն, որ իշ­խա­նութ­յան գա­լուց սկսած Նի­կո­լը փոր­ձել է միա­ժա­մա­նակ խա­ղալ եր­կու՝ ռու­սա­կան եւ ա­մե­րիկ­յան ուղ­ղութ­յան վրա, էլ չա­սած թուր­քա­կան, բրի­տա­նա­կան թե­ւե­րի մա­սին, հին պատ­մութ­յուն է: Եր­կի­րը, ի­հար­կե, դրա­նից հա­սավ ոչն­չաց­ման եզ­րին, բայց որ այդ խա­ղի արդ­յուն­քում նա կա­րո­ղա­ցավ, չնա­յած բո­լոր ա­րած­նե­րին, պա­հել իշ­խա­նութ­յու­նը, դա էլ է փաստ: Միայն թե ներ­կա փու­լում այս­տե­ղից այն­տեղ թռնե­լու հնա­րա­վո­րութ­յունն ար­դեն սեղմ­վել է մին­չեւ «մեկ քայ­լի» աս­տի­ճան. ն­րա ա­ռաջ շատ կոնկ­րետ պա­հանջ­ներ է դրված ինչ­պես Մոսկ­վա­յի, այն­պես էլ՝ Վա­շինգ­տո­նի կող­մից. վերջ­նա­կա­նա­պես ֆիք­սել, թե որ դիր­քում ես, այ­լա­պես մենք վերջ­նա­կա­նա­պես կֆիք­սենք, որ հա­կա­դիր դաշ­տում ես՝ հե­ռան­կար­նե­րով հան­դերձ:

­Թե ին­չու է այս ի­րա­վի­ճա­կը, դա էլ է հաս­կա­նա­լի, թեեւ թարմ օ­րի­նակն ա­վե­լորդ ան­գամ շատ պարզ ցույց է տա­լիս, թե գլո­բալ ի­մաս­տով ինչ է տե­ղի ու­նե­նում մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նում: Այս­պես, նա­խօ­րեին ի­րա­նա­կան միան­գա­մայն տե­ղե­կաց­ված եւ վստա­հե­լի աղբ­յու­րը գրե­ց. «Ռու­սաս­տա­նը հայտ­նել է, որ 73,2 մի­լիոն տոն­նա ռու­սա­կան ա­ծուխ կար­տա­հան­վի Հնդ­կաս­տան` Ի­րա­նի նա­վա­հան­գիստ­նե­րի մի­ջո­ցով: Ի­րա­նա­կան IRISL նա­վա­փո­խադ­րող ըն­կե­րութ­յու­նը պատ­րաս­տել է 300 նավ այս առեւ­տու­րը հեշ­տաց­նե­լու հա­մար, եւ ռու­սա­կան ապ­րանք­նե­րի ա­ռաք­ման ժամ­կե­տը Հնդ­կաս­տան 45-ից կնվա­զի մինչեւ 15 օր։ Ի­րա­նը մի քա­նի մի­լիարդ դո­լար կվաս­տա­կի տա­րանց­ման վճար­նե­րից»:

­Վեր­ջերս նույն աղբ­յու­րը հայտ­նել էր նաեւ, որ ի­րա­նա­կան նա­վա­հան­գիստ­նե­րի հետ կապ­վող եր­կա­թու­ղա­յին հա­մա­կար­գը շա­հա­գործ­ման է հանձն­վել, եւ այս մասշ­տա­բա­յին գոր­ծար­քի մա­սին տե­ղե­կութ­յունն էլ ե­կավ հաս­տա­տե­լու, որ «Հ­յու­սիս-­Հա­րավ» մե­գա­նա­խա­գի­ծը մտնում է ակ­տիվ գոր­ծարկ­ման փուլ, ինչ­քան էլ որ Ա­րեւ­մուտ­քը փոր­ձում է այն խա­թա­րել: Այդ թվում` Հա­յաս­տա­նի մի­ջո­ցով ար­գե­լա­փա­կել հյու­սի­սից դե­պի հա­րավ եւ հա­կա­ռակ ուղ­ղութ­յամբ ա­մեն մի հնա­րա­վոր շարժ: Արդ­յուն­քում, Ի­րանն ար­դեն իսկ խո­սում է մի­լիար­դա­վոր դո­լար­ներ (ոչ դո­լա­րա­յին տես­քով) վաս­տա­կե­լու մա­սին, իր շա­հույթ­նե­րին է սպա­սում նաեւ Ադր­բե­ջա­նը: Իսկ Հա­յաս­տա­նը դեռ միայն պատ­մա­կան մասշ­տա­բի կո­րուստ­ներ է կրում:

­Սա­կայն դեռ ֆի­նան­սա­կան շահն էլ մի կողմ թող­նենք: Սա ա­ռա­ջին մասշ­տա­բա­յին գոր­ծարքն է, դրան կհե­տե­ւեն բա­զում այլ գոր­ծարք­ներ ու ոչ միայն Հնդ­կաս­տա­նի, այլ նաեւ` Չի­նաս­տա­նի ուղ­ղութ­յամբ: Այս ընդ­հան­րա­կան գոր­ծըն­թա­ցի մեջ նե­րառ­վում են նաեւ Մեր­ձա­վոր Ա­րե­ւել­քի հզոր երկր­նե­րը, եւ պա­տա­հա­կան չէր մաս­նա­վո­րա­պես Սաուդ­յան Ա­րա­բիա­յի ան­դա­մակ­ցութ­յու­նը ԲՐԻԿՍ-ին: Պա­տա­հա­կան չէ, որ այդ ուղ­ղութ­յամբ սկսել է շատ ա­վե­լի լուրջ նա­յել նաեւ Թուր­քիան, ին­չի հեր­թա­կան հիմ­նա­վո­րու­մը դար­ձավ թուր­քա­կան արտ­գործ­նա­խա­րա­րի ռու­սաս­տան­յան այ­ցը՝ Նիժ­նի Նով­գո­րո­դում կա­յա­ցած ԲՐԻԿՍ-ի արտ­գործ­նա­խա­րար­նե­րի հան­դիպ­մա­նը մաս­նակ­ցե­լու հա­մար: Պա­տա­հա­կան չէ ՌԴ-ի գե­րակ­տիվ գոր­ծու­նեութ­յունն Աֆ­րի­կա­յում, եւ այլն:

Այս հա­մա­մո­լո­րա­կա­յին մասշ­տա­բի գոր­ծըն­թաց­նե­րում ՌԴ-Ի­րան կա­պը, ի­հար­կե, ա­ռանց­քա­յին դեր ու­նի: Տն­տե­սա­կան դաշ­տում դա «Հ­յու­սիս-­Հա­րավ» մի­ջանց­քի տես­քով է, ո­րը բաղ­դատ­վում է բա­զում հա­մե­մա­տա­բար մանր ծրագ­րե­րի: Եվ, հաս­կա­նա­լի է, որ հաշ­վի առ­նե­լով ա­րեւմտ­յան մասշ­տա­բա­յին եւ չդա­դա­րող գրոհ­նե­րը, նման մասշ­տա­բա­յին ծրա­գիրն ու­նի նաեւ անվ­տան­գութ­յան ա­պա­հով­ման խնդիր:

Եվ ա­հա, ի­րա­նա­կան աղբ­յու­րը նա­խօ­րեին նաեւ այդ անվ­տան­գութ­յան ա­պա­հով­ման հետ կապ­ված ու­շագ­րավ տե­ղե­կութ­յուն հայտ­նեց.

«­Ռուս-ի­րա­նա­կան լայ­նա­ծա­վալ գոր­ծար­քը պաշ­տո­նա­պես ա­վարտ­վեց...

20-ամ­յա պայ­մա­նա­գիրն այժմ պատ­րաստ է ստո­րագր­ման Պու­տի­նի եւ Ի­րա­նի ա­պա­գա նա­խա­գա­հի կող­մից։

Այս պատ­մա­կան գոր­ծար­քը զգա­լիո­րեն կամ­րապն­դի Ի­րա­նի եւ Ռու­սաս­տա­նի հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յու­նը ռազ­մա­կան, տնտե­սա­կան եւ քա­ղա­քա­կան ո­լորտ­նե­րում։ Այս գոր­ծար­քի շրջա­նակ­նե­րում Ռու­սաս­տա­նը Ի­րա­նին կտրա­մադ­րի ռու­սա­կան ա­մե­նաա­ռա­ջա­դեմ ռազ­մա­կան տեխ­նո­լո­գիա­նե­րից.

­Մի­ջու­կա­յին սու­զա­նա­վեր,

­Սու-35 ար­տադ­րա­կան գծեր Ի­րա­նում,

Տ-14 «Ար­մա­տա» տան­կեր,

Ա­տո­մա­յին ու­ժա­յին ագ­րե­գատ­նե­րի հա­վա­քում,

­Միջ­մայր­ցա­մա­քա­յին բա­լիս­տիկ հրթիռ­նե­րի հրթի­ռա­յին տեխ­նո­լո­գիա­ներ», եւ այլն:

Ի­րանն էլ, հաս­կա­նա­լի է, պարտ­քի տակ չի մնա­լու, սա­կայն դա հար­ցի մյուս կողմն է: Այս պա­հին կենտ­րո­նա­նաք աս­վա­ծի վրա: Այս տեխ­նո­լո­գիա­նե­րը ստա­նա­լու դեպ­քում, գու­մա­րած սե­փա­կան հսկա­յա­կան պո­տենց­իա­լը, նաեւ տնտե­սա­կան մե­գա­նա­խագ­ծե­րից սպա­սե­լիք­նե­րը, Ի­րա­նը շատ կարճ ժա­մա­նա­կում վե­րած­վե­լու է սու­պեր­պե­տութ­յան, տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին ա­նա­ռար­կե­լի լի­դերի: Իսկ գլո­բալ ի­մաս­տով, ռու­սա­կա­նին ե­թե գու­մար­վի ի­րա­նա­կան նման պո­տենց­իա­լը, դա նշա­նա­կում է Հ­յու­սի­սա­յի­նից Հնդ­կա­կան օվ­կիա­նոս հաս­նող գծի նկատ­մամբ կա­յուն վե­րահս­կո­ղութ­յուն: Թե Թուր­քիան այդ գծի որ կող­մում կմնա՝ ա­րե­ւել­յան թե՝ ա­րեւմտ­յան, կա­րե­ւոր, բայց ոչ ո­րո­շիչ դրվագ է, թեեւ, ե­թե դրա­կան ա­վարտ ու­նե­նա ԲՐԻԿՍ-ին Թուր­քիա­յի ան­դա­մակ­ցութ­յան թե­ման, այդ հար­ցի պա­տաս­խա­նը կլի­նի:

Այդ գծի ո՞ր հատ­վա­ծում կմնա հա­րավ­կով­կաս­յան տա­րա­ծաշր­ջա­նը. սա ար­դեն ո­րո­շիչ գոր­ծոն է, քա­նի որ մեր տա­րա­ծաշր­ջա­նը կա´մ կա­րող է լի­նել «Հ­յու­սիս-­Հա­րա­վի» մաս­նիկ, կա´մ դ­րան ուղղ­ված լուրջ սպառ­նա­լիք: Ըստ այդմ, Ի­րա­նից ե­կած բա­զում հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րը, այդ թվում՝ նա­խա­գահ Ռաի­սիի ող­բեր­գա­կան մա­հից հե­տո, ի­հար­կե, ցույց են տա­լիս այն կա­րե­ւո­րութ­յու­նը, ո­րը Թեհ­րա­նը տա­լիս է այս գոր­ծըն­թաց­նե­րին: Նաեւ Ռու­սաս­տա­նից ե­կած բա­զում հոր­դոր­նե­րը, որ հայ-ադր­բե­ջա­նա­կան գոր­ծըն­թա­ցը պետք է լու­ծում ստա­նա նո­յեմ­բե­րի 9-ի հա­մա­ձայ­նագ­րի հի­ման վրա՝ Մեղ­րիում ռու­սա­կան անվ­տան­գա­յին (ոչ թե տա­րած­քա­յին, ինք­նիշ­խա­ն կամ նման մի բան) վե­րահս­կո­ղութ­յամբ, իր հեր­թին է ի­մաստ ստա­նում «Հ­յու­սիս-­Հա­րա­վի» այս ընդ­հան­րա­կան հա­մա­տեքս­տում: Ու այն, որ Հա­յաս­տա­նում ա­մե­րիկ­յան դես­պանն այ­ցե­լում է Ա­լե­նին՝ «Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սում անվ­տան­գա­յին ի­րա­վի­ճա­կը» քննար­կե­լու հա­մար, բնա­կա­նա­բար, թվարկ­ված ա­մե­նին ա­րեւմտ­յան հա­կազ­դե­ցութ­յան դիր­քե­րում գտնվող շատ փոքր դե­տալ­նե­րից մեկն է:

ՈՐՊԵՍ ՎԵՐՋԱԲԱՆ

­Նի­կո­լը, թե­րեւս, պետք է որ ա­վե­լի լավ տե­ղե­կաց­ված լի­նի, թե ինչ է իր հիմ­քում են­թադ­րում ռուս-ի­րա­նա­կան հի­շա­տակ­ված «պատ­մա­կան գոր­ծար­քը», այն ինչ լրջա­գույն պո­տենց­իալ է պա­րու­նա­կում: Նաեւ, որ այս ա­մե­նը ա­մե­նա­մոտ ա­պա­գա­յի խնդիր է, փաս­տա­թուղ­թը հա­մա­ձայ­նեց­ված է Ի­րա­նի բարձ­րա­գույն ղե­կա­վա­րութ­յան հետ, եւ նոր նա­խա­գա­հին կմնա միայն ստո­րագ­րել այն: Վեր­ջա­պես, թե այս ուղ­ղութ­յամբ հե­տա­գա խա­ղե­րի ինչ վտանգ­ներ կա­րող են պա­րու­նա­կել: Այ­սինքն, Վա­շինգ­տո­նը կա­րո՞ղ է վստահ լի­նել, որ Նի­կո­լը վերջ­նա­կա­նա­պես չի թեք­վի այդ ուղ­ղութ­յամբ. ե­րե­ւի՝ ոչ: Թե­րեւս, Հա­յաս­տան ժա­մա­նած ԱՄՆ պետ­քար­տու­ղա­րի Եվ­րո­պա­յի եւ Եվ­րա­սիա­յի գոր­ծե­րի գծով տե­ղա­կալ Ջեյմս Օ՛Բ­րա­յե­նը կփոր­ձի հա­վել­յալ ան­գամ ե­րաշ­խիք­ներ ստա­նալ, որ Նի­կոլն ի­րենց «գլխից չի թռնե­լու»: Ուս­տիեւ, թե­րեւս պետք էր նաեւ ի ցույց դնել, թե տես, Ա­լեն ու­նենք, ով պատ­րաստ է օր­վա ցան­կա­ցած ժա­մի «ռուս քրֆել»…

Ինչ­եւէ, սպա­սենք Օ՛Բ­րա­յե­նի այ­ցի արդ­յունք­նե­րին: Բայց մինչ այդ նկա­տե­լով, որ նա­խօ­րեին Բագ­րատ սրբա­զա­նը եւս ո­րո­շեց միա­ժա­մա­նակ ռու­սե­րեն եւ անգ­լե­րեն ու­ղերձ­ներ հղել: Իսկ սա լուրջ սխալ է. ան­գամ «եր­կու ա­թո­ռի վրա խա­ղա­լու» մե­ծա­գույն մաս­նա­գետ Էր­դո­ղանն է ար­դեն ստիպ­ված մեկն ընտ­րել, էլ ուր մնաց, թե քա­ղա­քա­կա­նութ­յան մեջ քիչ փորձ ու­նե­ցող Սր­բա­զա­նին դա հա­ջող­վի: Թե՞ «Ա­մե­րի­կա­յեն ե­գաձ» Օս­կան­յանն է հա­մո­զել, թե «կոմպ­լո­մեն­տա­րիզ­մը» ճիշտ մո­տե­ցում է: